Bài tập lớn Techno Delta NV

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan: Bài tập lớn Sử dụng phương pháp qui hoạch động giải bài toán cái túi

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-Techno-Delta-NV.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay bản PDF tại đây: Bài tập lớn Techno Delta NV

Bài tập lớn Techno Delta NV

Đề bài:

Techno Delta NV là một công ty dịch vụ vi tính và phần mềm có trụ sở tại Leuven Belgium, với các chi nhánh sỡ hữu toàn bộ ở Hồng Kông và Thổ Nhĩ Kỳ. Chi nhánh Hồng Kông phục vụ Đông Nam Á; Chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ, tọa lạc tại Istanbul, phục vụ cho Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Á và Trung Đông. Mỗi chi nhánh ghi sổ sách của họ bằng tiền tệ ở địa phương đó, đó cũng chính là tiền tệ chính được sử dụng trong các hoạt động. Tỉ giá hối đoái hiện tại giao ngay có liên quan là:

€ 1.00=CHF1.22=HKD10.58=KZT211.20=SGD1.73=TRY 3.03

Bạn mong đợi rằng những tỉ giá này sẽ chuyển thành các tỉ giá sau đây trong năm tiếp theo:

€ 1.00=CHF1.19=HKD10.63=KZT225.00=SGD1.71=TRY 3.25

Bản cán cân không hợp nhất cho Techno Delta và hai chi nhánh được ghi lại trong bản số liệu dưới đây.

Quản lý ngân quỹ của tập đoàn Techno Delta yêu cầu bạn chuẩn bị 1 bản báo cáo phân tích tất cả các khía cạnh của tác động hối đoái quy chuyển mà Techno Delta phải đối mặt như là một công ty đa quốc gia. Trong phân tích, bạn được dự đoán trước để nêu ra mối quan hệ giữa tác động hối đoái quy chuyển và tác động hối đoái giao dịch. Đưa ra dự báo của bạn về tỉ giá hối đoái giao ngay, bạn quyết định rằng bạn phải làm trước khi có bất kì báo cáo hợp lý nào có thể được viết ra.

Sử dụng tỉ giá hối đoái hiện tại và bản cán cân không đồng nhất cho Techno Delta và các chi nhánh của họ, chuẩn bị một bản cán cân đồng nhất cho MNC theo IAS 21.
Chuẩn bị bản báo cáo tác động hối đoái quy chuyển cho Techno Delta NV và 2 chi nhánh của họ.
Sử dụng bản báo cáo tác động hối đoái quy chuyển bạn đã chuẩn bị, xác định nếu bất kỳ báo cáo về sự mất cân đối của cán cân tiền tệ sẽ dẫn đến sự thay đổi trong tỉ giá hối đoái với công ty có tác động hối đoái về tiền tệ.
Chuẩn bị 1 bản cán cân đồng nhất thứ hai cho MNC sử dụng tỉ giá hối đoái mới bạn vừa đoán được. Xác định nếu bất kỳ báo cáo về sự mất cân đối của cán cân tiền tệ sẽ ảnh hưởng đến bản cán cân đồng nhất mới cho Techno Delta.
Chuẩn bị 1 bản báo cáo tác động hối đoái quy chuyển cho Techno Delta và các chi nhánh của họ. Hãy xác định nếu có bất kỳ tác động hối đoái giao dịch nào cũng chính là tác động hối đoái quy chuyển.
Nghiên cứu những điều mà Techno Delta và các chi nhánh của họ có thể làm để điều hành tác động hối đoái quy chuyển và giao dịch. Xác định nếu có bất kỳ tác động hối đoái quy chuyển nào nên được bảo hộ.

		Techno Delta	Hong Kong	Turkish
		NV (parent)	Affiliate	Affiliate
Assets
Cash		€ 31,560	HKD 110,000	TRY 85,000
Accounts receivable		35,400	147,500	43,750
Inventory		620	12,500	6,250
Invesment in Hong Kong affiliate		27,552	−	−
Invesment in Turkish affiliate		48,102	−	−
Net fixed assets		109,620	105,000	52,500
	Total assets	€ 252,854	HKD 375,000	TRY 187,500
Liabilities and Net Worth
Accounts payable		€ 18,080	HKD 26,000	TRY 13,000
Notes payable		22,100	27,500	13,750
Long-term debt		31,070	30,000	15,000
Common Stock		84,344	200,000	100,000
Retained earnings		97,240	91,500	45,750
	Total liabilities and net worth	€ 252,854	HKD 375,000	TRY 187,500

Trừ các trường hợp được nêu trong phần chú thích, các số liệu cho mỗi công ty được tham khảo và viết bằng ngoại tệ địa phương của công ty đó. Tất cả các chuyển đổi được thực hiện bằng tỉ giá hối đoái hiện tại. (không làm tròn)

Công ty mẹ sở hữu HKD 250,000 bởi chi nhánh ở Hồng Kong. Số tổng này được bao gồm trong tài khoản nhận được của công ty mẹ là €23,629.
Chi nhánh Hồng Kong bán 1 tài khoản trị giá SGD 7,500 của các dịch vụ đến 1 ngân hàng Singapore.Số tổng này được mang đến sổ sách kế toán của chi nhánh Hồng Kong là HKD 45,867
Chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ bán 1 tài khoản trị giá KZT1,200,000 của các dịch vụ đến 1 công ty năng lượng có trụ sở tại Kazhastan. Số tổng này mang đến sổ sách kế toán của chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ là TRY 17,216
Chi nhánh Hồng Kong được sở hữu toàn bộ bởi công ty mẹ . Nó được mang đến sổ sách kế toán của công ty mẹ là €27,552,000. Đại diện cho tổng của The Common Stock (HKD 200,000,000) và The Retained Earnings (HKD 91,500,000) trên sổ sách kế toán ở chi nhánh Hồng Kong.
Chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ được sở hữu toàn bộ bởi công ty mẹ. Nó được mang đến sổ sách kế toán của công ty mẹ là €48,102,000. Đại diện cho tổng của The Common stock (TRY 45,750,000) trên sổ sách kế toán ở chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ.
Công ty mẹ có giấy ghi nợ chưa thanh toán trị giá CHF8,000,000 phải trả cho 1 ngân hàng Thụy Sỹ. Số tổng này được mang đến sổ sách kế toàn của công ty mẹ là €6,557,000.

Bài làm

Câu 1:

Công thức tính:

€35,400,000 – €23,629 (= HKD250,000/(HKD10.58/€1.00) = 35,376,371. Đầu tư ở các chi nhánh được bỏ đi với giá trị tài sản ròng của các chi nhánh ở bản tài chính hợp nhất.

HKD 110,000/( HKD10.58/€1.00)=€10,396,975

HKD 147,500/( HKD10.58/€1.00)=€13,941,399

HKD 12,500/( HKD10.58/€1.00)=€1,181,474

HKD 105,000/( HKD10.58/€1.00)=€9,924,386

[(26,000/HKD 10.58/€1.00 )*1000]-23,629=2,433,838

HKD 27,500/( HKD10.58/€1.00)=€2,599,244

HKD 30,000/( HKD10.58/€1.00)=€2,835,539

TRY 85,000/ (TRY 3.03/€1.00)=€28,052,805

TRY 43,750/ (TRY 3.03/€1.00)=€14,438,944

TRY 6,250/ (TRY 3.03/€1.00)=€2,062,706

TRY 52,500/ (TRY 3.03/€1.00)=€17,326,733

TRY 13,000/ (TRY 3.03/€1.00)=€4,290,429

TRY 13,750/ (TRY 3.03/€1.00)=€4,537,954

TRY 15,000/ (TRY 3.03/€1.00)=€4,950,495

	Techno Delta		Hong Kong		Turkish		Consolidated
	NV (parent)		Affiliate		Affiliate		Balance Sheet
Assets
Cash	€ 31,560		€ 10,397		€ 28,053		€ 70,010
Accounts receivable	35,376	a	13,941		14,439		63,756
Inventory	620		1,181		2,063		3,864
Invesment in Hong Kong affiliate	−	c	−		−
Invesment in Turkish affiliate	−	d	−		−
Net fixed assets	109,620		9,924		17,327		136,871
Total assets							€ 274,501
Liabilities and Net Worth
Accounts payable	€ 18,080		€ 2,434	b	€ 4,290		€ 24,804
Notes payable	22,100		2,599		4,538		29,237
Long-term debt	31,070		2,836		4,950		38,856
Common Stock	84,344		−	c	−	d	84,344
Retained earnings	97,240		−	c	−	d	97,240
Total liabilities and net worth							€ 274,481

€35,400,000 – €23,629 (= HKD250,000/(HKD10.58/€1.00) = 35,376,371

b.[(26,000/HKD 10.58/€1.00 )*1000]-23,629=2,433,838

c d . The invesment in the affiliates cancels with the net worth of the affiliates in the consolidation.

(*) Nhận xét:

1/ Kết quả sau khi hợp nhất về đồng tiền chung (€) của công ty mẹ cho thấy tổng tài sản bằng với tổng nợ phải trả & tài sản ròng.

2/ Mục đích chính của bảng tính chuyển đổi này là đưa ra một phương pháp chuyển đổi một cách có hệ thống với tỷ giá thay đổi

Câu 2.a:

Hướng dẫn: Để quyết định tác động của sự thay đổi tỉ giá sẽ gây ra đối với Bảng báo cáo tài chính hợp nhất của các nước MNC, cách hữu dụng nhất chính là chuẩn bị một bảng báo cáo về tác động quy chuyển. Bảng báo cáo tác động quy chuyển cho thấy, cho với mỗi tài khoản được bao gồm trong Bảng báo cáo tài chính hợp nhất, lượng ngoại hối tác động tồn tại cho mỗi tiền tệ quốc gia mà các nước MNC có ảnh hưởng đến. Bảng số liệu thứ 3 cho ta thấy, nước MNC gây ra tác động ngoại hối đối với Đồng France Thụy sĩ, Đô la Hồng Kong, Tenge Kazashtan, Đô la Singapore và Lira Thổ Nhĩ Kỳ. Chỉ 1 sự thay với bất kỳ tỷ giá của ngoại tệ nào với bảng báo cáo tiền tệ cũng sẽ gây ra ảnh hưởng đối với Bảng báo cáo tài chính hợp nhất nếu có tồn tại một tổn thất quy chuyển ròng cho các ngoại tệ đó.

France

Đô la

Tenge

Đô la

Lira

Thụy Sỹ

Hong Kong

Kazashstan

Singapore

Thổ Nhĩ Kỳ

Assets

Cash

CHF 0

HKD 110,000

KZT 0

SGD 0

TRY 85,000

Accounts receivable

0

147,500

1,200

7.5

43,750

Inventory

0

12,500

0

6,250

Net fixed assets

0

105,000

0

52,500

Exposed assets

CHF 0

HKD 375,000

KZT 1,200

SGD 7.5

TRY 187,500

Liabilities

Accounts payable

CHF 0

HKD 25,750

a

KZT 0

SGD 0

TRY 13,000

Notes payable

800

27,500

0

13,750

Long-term debt

0

30,000

0

15,000

Exposed liabilities

CHF 800

HKD 83,250

0

TRY 41,750

Net exposure

CHF 800

HKD 291,750

KZT 1,200

SGD 7.5

TRY 145,750

HKD 26,000-HKD 250=HKD 25,750

Câu 2.b:

(*) Để quyết định tác động của sự thay đổi tỉ giá sẽ gây ra đối với Bảng báo cáo tài chính hợp nhất của các nước MNC, cách hữu dụng nhất chính là chuẩn bị một bảng báo cáo về tác động quy chuyển

(*) Qua Bảng báo cáo tác động quy chuyển cho thấy, với mỗi tài khoản được bao gồm trong Bảng báo cáo tài chính hợp nhất, lượng ngoại hối tác động tồn tại cho mỗi tiền tệ quốc gia mà các nước MNC có ảnh hưởng đến, cụ thể như sau:

1/ Sau khi thực hiện quy chuyển tiền tệ, đồng HKD mất đi một lượng tiền là: €129,707

2/ Sau khi thực hiện quy chuyển tiền tệ, đồng TRY mất đi một lượng tiền là: €3256,156

Câu 3:

Công thức:

€35,400,000 – €23,518 (= HKD250,000/(HKD10.63/€1.00) = 35,376,482

The invesment in the affiliates cancels with the net worth of the affiliates in the consolidation: đầu tư ở các chi nhánh được bỏ đi với giá trị tài sản ròng của các chi nhánh ở bản tài chính hợp nhất.

HKD 110,000/( HKD10.63/€1.00)=€10,348,072

HKD 147,500/( HKD10.63/€1.00)=€13,875,823

HKD 12,500/( HKD10.63/€1.00)=€1,175,917

HKD 105,000/( HKD10.63/€1.00)=€9,877,705

[(26,000/HKD 10.63/€1.00 )*1000]-23,629=2,422,279

HKD 27,500/( HKD10.63/€1.00)=€2,587,018

HKD 30,000/( HKD10.63/€1.00)=€2,822,201

TRY 85,000/ (TRY 3.25/€1.00)=€26,153,846

TRY 43,750/ (TRY 3.25/€1.00)=€13,461,538

TRY 6,250/ (TRY 3.25/€1.00)=€1,923,077

TRY 52,500/ (TRY 3.25/€1.00)=€16,153,846

TRY 13,000/ (TRY 3.25/€1.00)=€4,000,000

TRY 13,750/ (TRY 3.25/€1.00)=€4,230,769

TRY 15,000/ (TRY 3.25/€1.00)=€4,615,385

		Techno Delta		Hong Kong		Turkish		Consolidated
		NV (parent)		Affiliate		Affiliate		Balance Sheet
Assets
Cash		€ 31,560		€ 10,348		€ 26,154		€ 68,062
Accounts receivable		35,376	a	13,876		13,462		62,714
Inventory		620		1,175		1,923		3,719
Invesment in Hong Kong affiliate		−	c	−		−
Invesment in Turkish affiliate		−	d	−		−
Net fixed assets		109,620		9,878		16,154		135,652
	Total assets							€ 270,147
Liabilities and Net Worth
Accounts payable		€ 18,080		€ 2,422	b	€ 4,000		€ 24,502
Notes payable		22,100		2,587		4,231		28,918
Long-term debt		31,070		2,822		4,615		38,507
Common Stock		84,344		−	c	−	d	84,344
Retained earnings		97,240		−	c	−	d	97,240
CTA		−		−		−		(-3.364)
	Total liabilities and net worth							€ 273,511

Bảng 3: Bảng báo cáo tài chính hợp nhất: (sử dụng tỉ giá hối đoái mong đợi)

€35,400,000 – €23,518 (= HKD250,000/(HKD10.63/€1.00) = 35,376,482

b.[(26,000/HKD 10.63/€1.00 )*1000]-23,629=2,422,279

d. The invesment in the affiliates cancels with the net worth of the affiliates in the consolidation.

(*) Nhận xét:

Bảng số liệu thứ 3 cho ta thấy, nước MNC gây ra tác động ngoại hối đối với Đồng France Thụy sĩ, Đô la Hồng Kong, Tenge Kazashtan, Đô la Singapore và Lira Thổ Nhĩ Kỳ

Chỉ 1 sự thay với bất kỳ tỷ giá của ngoại tệ nào với bảng báo cáo tiền tệ cũng sẽ gây ra ảnh hưởng đối với Bảng báo cáo tài chính hợp nhất nếu có tồn tại một tổn thất quy chuyển ròng cho các ngoại tệ đó.

Câu 4.a:

Affiliate	Amount	Account	Translation Exposure
Parent	250,000	Account receivable	No
Hong Kong	SGD 7,500	Cash	Yes
Turkish	KZT 1,200,000	Cash	Yes
Parent	8,000,000	Notes payable	Yes

Trong bảng số 4,chúng ta có thể thấy công ty mẹ có 2 nguồn của tác động hối đoái giao dịch:

-Một là, Công ty mẹ có giấy ghi nợ trị giá CHF 8,000,000 ở ngân hàng Thụy Sỹ. Có thể thấy được, nếu như đồng France Thụy Sỹ bị mất giá, thì giấy nợ sẽ có giá trị thấp hơn cho Techno Delta NV khi nó được chuyển đổi sang đồng Euro.Trước đây, giấy nợ thanh toán này được ghi chú là tác động hối đoái quy chuyển và trong thực tế cũng chính cùng lý do này nó cũng chịu tác động hối đoái giao dịch.

-Hai là, Công ty mẹ sở hữu HKD 250,000 ở chi nhánh Hong Kong cũng là 1 tác động hối đoái giao dịch, nhưng nó không phải là tác động hối đoái quy chuyển bởi vì đó là các khoản phải thu và chi nội bộ của công ty.

-Ba là, Chi nhánh Hong Kong bán 1 tài khoản dịch vụ trị giá SGD 7,500 đến ngân hàng Singapore. Nếu như đồng Đô la Singapore bị mất giá, thì tài khoản dịch vụ mà chi nhánh Hong Kong bán được sẽ thấp hơn giá trị cam kết ban đầu khi nó được chuyển đổi sang đồng Euro. Như vậy nó vừa là tác động hối đoái giao dịch vừa là tác động hối đoái quy chuyển.

-Bốn là, Chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ bán 1 tài khoản dịch vụ cho 1 công ty năng lượng tại Kazashtan . Nếu đồng Tenge Kazashtan bị rớt giá, thì khoản dịch vụ mà chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ bán sẽ thấp hơn giá trị cam kết ban đầu khi nó được chuyển đổi sang đồng Euro. Như vậy nó vừa là tác động hối đoái giao dịch vừa là tác động hối đoái quy chuyển

Câu 4.b:

		France	Đô la		Tenge	Đô la	Lira
		Thụy Sỹ	Hong Kong		Kazashstan	Singapore	Thổ Nhĩ Kỳ
Assets
Cash		CHF 0	HKD 109,704	a	KZT 0	SGD 0	TRY 84,983	b
Accounts receivable		0	147,500		0	0	43,750
Inventory		0	12,500		0	0	6,250
Net fixed assets		0	105,000		0	0	52,500
	Exposed assets	CHF 0	HKD 374,704		KZT 0	SGD 0	TRY 187,483
Liabilities
Accounts payable		CHF 0	HKD 25,750		KZT 0	SGD 0	TRY 13,000
Notes payable		0	27,500		0	0	13,750
Long-term debt		0	30,000		0	0	15,000
	Exposed liabilities	CHF 0	HKD 83,250		0	0	TRY 41,750
Net exposure		CHF 0	HKD 291,454		KZT 0	SGD 0	TRY 145,733

Techno Delta NV và 2 chi nhánh có thể thực hiện các biện pháp sau để giảm thiểu tổn thất hối đoái giao dịch và để cùng giảm thiểu tổn thất hối đoái quy chuyển. Công ty nên thực hiện 4 bước sau:

Bước 1:Công ty mẹ có thể yêu cầu thanh toán HKD250,000 được sở hữu bởi chi nhánh Hong Kong.

Bước 2: Chi nhánh Hong Kong yêu cầu ngân hàng ở Singapre trả tiền mặt cho khoản dịch vụ cung cấp bằng tiền Đô la Hong Kong.

Bước 3: Chi nhánh Thổ Nhĩ Kỳ yêu cầu công ty năng lượng trụ sở tại Kazhastan trả tiền mặt cho khoản dịch vụ cung cấp bằng tiền Lira Thổ Nhĩ Kỳ.

Bước 4: Công ty mẹ có thể chuyển đổi khoản thanh toán trong giấy ghi nợ từ đồng France Thụy Sỹ sang đồng Euro.

Nếu như những bước trên được thực hiện, tất cả tổn thất hối đoái giao dịch cho công ty MNC sẽ được loại bỏ. Ngoài ra, tổn thất hối đoái quy chuyển cũng sẽ được giảm bớt.

Bảng số liệu cho ta thấy việc giảm từ HKD 291,750 xuống HKD 291,454 cho đồng đô la Hong Kong và từ TRY 145,750 xuống TRY 145,733 cho đồng Lira Thổ Nhĩ Kỳ.

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

May 15, 2019

bài tập lớn môn Cơ sở truyền số liệu Đề bài số 1

Bài tập lớn môn Cơ sở truyền số liệu Đề bài số 1

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan: Thẩm định dự án – Bài tập 4

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/b%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-m%C3%B4n-C%C6%A1-s%E1%BB%9F-truy%E1%BB%81n-s%E1%BB%91-li%E1%BB%87u-%C4%90%E1%BB%81-b%C3%A0i-s%E1%BB%91-1.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay bản PDF tại đây: Bài tập lớn môn Cơ sở truyền số liệu Đề bài số 1

I. Đề bài và yêu cầu

Cho mạng thông tin với cấu hình như Hình 1 dưới đây. Nút s1 phát ra luồng gói gửi tới đầu cuối d1, trong khi nút s2 tạo ra hai luồng gói gửi tới nút d1 và tới nút d2. Cả 3 luồng thông tin nói trên đều sử dụng giao thức truyền UDP. Kích thước gói do s1 và s2 phát ra tương ứng là 1300 byte và 1000 byte; số lượng gói phát ra trên mỗi luồng tuân theo phân bố Poisson, tốc độ lần lượt là 1000 gói/s, 1500 gói/s và 2000 gói/s.

Dựng kịch bản mô phỏng hệ thống thông tin nói trên với thời gian mô phỏng dài

hơn 5 phút.

Thu thập số liệu mô phỏng và vẽ đồ thị thời gian trễ tại mỗi bộ định tuyến.
Trong một phiên chạy mô phỏng, tốc độ phát sinh gói của mỗi luồng tăng đi 100 gói/s sau mỗi khoảng thời gian 30s, thống kê và vẽ đồ thị tỷ lệ mất gói tại các bộ định tuyến trong mỗi khoảng thời gian đó.
Thay đổi tham số tốc độ phát sinh và kích thước gói theo chiều biến thiên ngược nhau, vẽ đồ thị biểu diễn độ trễ truyền thông của các luồng. Nhận xét kết quả thu được.

II. Phân tích yêu cầu

1. Phân tích đề bài

Bài toán được đặt ra có một số số liệu đầu và hoặc tham số không nêu trong đề bài, vì vậy để thực hiện được cần tùy chọn một số giá trị tham số như sau: các máy tính (node s1 và s2) nối với mạng bằng liên kết Ethernet 100Mb. Trễ truyền lan trên tất cả các liên kết là 10ns. Chiều dài mặc định của tất cả các hàng đợi là 50.

Bài toán yêu cầu xây dựng mạng thông tin với 3 luồng dữ liệu UDP từ 2 node nguồn đến 2 đích thông qua 6 node mạng (router). Yêu cầu cụ thể phải thực hiện trên phần mềm NS2: Dựng được kịch bản mô phỏng hệ thống, vẽ đồ thị thời gian trễ tại mỗi router, thay đổi tốc độ phát sinh gói, vẽ đồ thị tỷ lệ mất gói tại các router, vẽ đồ thị biểu diễn độ trễ truyền thông.

Để thực hiện được các yêu cầu đó thì các thành viên trong nhóm cần phải:

Cài đặt, tìm hiểu và sử dụng tốt hệ điều hành ubuntu, Bộ công cụ mô phỏng ns2
Tìm hiểu về định tuyến
Thiết lập được số lượng gói phát sinh theo phân bố Poisson
Tìm hiểu về các giao thức truyền thông UDP
Tìm hiểu về công cụ xử lý số liệu và vẽ đồ thị trên ns2

2. Phương hướng thực hiện yêu cầu trên phần mềm NS2

a. Tạo phân bố Poisson

Trong Ns2 mặc định khi không có sẵn traffic Poisson để có thể gắn vào agent UDP để mô phỏng lưu lượng mạng. Tuy nhiên Ns2 lại có sẵn traffic Exponential – thay đổi theo phân bố mũ. Do đó, dựa vào mối quan hệ giữa phân bố Poisson và phân bố Exponential, ta có thể xây dựng tiến trình Poisson qua một đối tượng ExponentialOn/Off với các thành phần tham số:

. packetsize_ dung lượng cố định của gói dữ liệu

. burst_ time_ thời gian “bật” khởi tạo

. idle_ time_ thời gian “tắt” khởi tạo

. rate_ tốc độ của gói

Để tạo ra tiến trình Poisson ta cho tham số burst_time_ về 0 và idle_time bằng của tiến trình Poisson.

b. Tính thời gian trễ tại mỗi bộ định tuyến

Thời gian trễ tại mỗi bộ định tuyến được tính từ lúc node đó bắt đầu nhận gói tin từ node trước đến cho đến khi node đó gửi gói tin ấy đi sang node khác. Để tính thời gian này ta sẽ tạo một file traceAll.tr để lưu vết tất cả các sự kiện xảy ra. Sau đó sẽ xây dựng một hàm lưu trong file .awk để trích xuất dữ liệu thời gian gói tin đến và đi ở các node từ trace-file .tr.

c. Tăng gói tin

Để tăng tốc độ gói tin sau mỗi khoảng thời gian 30 s ta dùng 1 thủ tục và trong thủ tục này sẽ có câu lệnh gọi lại chính nó sau mỗi 30s . Như vậy ta chỉ cần gọi thủ tục này 1 lần là được. Về phương pháp ta thực hiện như sau.:

– Nguồn s1 phát các gói tin với tốc độ là

1300(byte/gói) x 1000 (gói/s) = 1.3 MBps

– Nguồn s2 phát ra 2 luồng với các gói tin tốc độ là 1.5MBps và 2MBps

– Cứ sau 30s nguồn s1 và s2 tăng tốc độ gói là 100 gói/s nên ta có lượng tăng sau 30s là:

s1: 100 * 1300 = 130000 bytes

s2: 100 * 1000 = 100000 bytes (2 luồng)

Khi thay đổi số gói (λ) sẽ dần đến idle_time_ và rate_ thay đổi. Cách tính idle_time_ như sau:

= λ , vậy sau khi giảm λ thì

idle_time_ =

Rate được tính như sau:

S1: rate_ = rate_ + 130000 (bytes )

S2: rate_ = rate_ + 100000 (bytes)

d. Tính tỉ lệ mất gói tại mỗi bộ định tuyến :

Tính tỉ lệ mất gói tại một bộ tính tuyến bằng cách lấy số gói bị drop chia cho tổng số gói truyền là số gói bị drop và số gói sent. Trong khoảng thời gian 30s thì lại reset số gói drop và số sent về 0. Ta cũng sẽ tạo một hàm được lưu trong file awk để trích xuất các sự kiện gói đến và gói bị rớt từ file trace để tính toán ra tỉ lệ mất gói

e. Tính độ trễ truyền thông của các luồng.

Trễ truyền thông của các luồng được tính bằng thời gian từ lúc gửi gói đi từ node nguồn đến khi nhận được gói đó ở node đích. Tương tự như trên, ta cũng sẽ tạo một hàm lưu trong file awk để trích xuất dữ liệu từ file trace, hàm sẽ lấy ra thời điểm phát, thời điểm đến đích hoặc bị hủy của tất cả các gói tin của tất cả các luồng để tính ra độ trễ. Các gói và các luồng sẽ được phân biệt bằng pktid và fid.

III. Lập kế hoạch và phân công công việc

a. Lập kế hoạch

Bài tập lớn được thực hiện trong 8 tuần , từ tuần 7 đến tuần 15 của thực học, bảo vệ bài tập lớn tuần 16.:

Tuần 1: Cài đặt hệ điều hành Ubuntu và NS2, Các thành viên trong nhóm liên hệ với nhau, tổ chức họp nhóm bầu nhóm trưởng , tìm hiều yêu cầu đề bài, phân công công việc cho các thành viên trong nhóm
Tuần 2:Tìm hiều giao thức truyền thông mạng UDP , phát gói tin theo phân bố Poission, Thực hiện mô phỏng 1 số hệ thống mạng thông tin đơn giản trên NS2.
Tuần 3: Code mô hình mạng thông tin của bài số 1, chạy thử và kiểm tra,
Tuần 4: Gắn các nguồn dữ liệu vào các node và truyền như yêu cầu đề bài.
Tuần 5,6 : Tìm hiểu về trễ đường truyền, trễ tại các bộ định tuyến và tỷ lệ mất gói tại các bộ định tuyến.
Tuần 7,8: Kiểm tra lại code lần cuối và viết báo cáo.

b. Phân công việc

STT	Họ và Tên	Công việc
1	Đặng Đình Tuấn	Tìm hiểu công cụ xgraph và AWK. Tính toán trễ tại mỗi bộ định tuyến và vẽ đồ thị.
2	Hồ Anh Tuấn Lê Văn Tuấn	Tăng tốc độ phát sinh gói của mỗi luồng đi 100 gói/s sau mỗi khoảng thời gian 30s, thống kê và vẽ đồ thị tỉ lệ mất gói tại mỗi bộ định tuyến trong mỗi khoảng thời gian đó.
3	Hồ Anh Tuấn Lê Văn Tuấn Vũ Việt Vương	Xây dựng tiến trính Poisson Thay đổi tốc độ phát sinh và kích thước gói theo chiều biến thiên ngược nhau. (sau mỗi 30s thay đổi 100 gói/s và 100byte). Tính toán trễ truyền thông các luồng. Nhận xét kết quả thu được .

I. Quá trình thực hiện

1. Tìm hiểu và chuẩn bị các kiến thức lý thuyết liên quan

Các phương thức định tuyến

NS-2 thực thi ba chính sách định tuyến:

static routing (định tuyến tĩnh): Là định tuyến được dùng mặc định trong ns2. Định tuyến sử dụng thuật toán tinh toán đường đi chính xác một lần tại lúc khởi động. Khi cấu trúc mạng thay đổi sẽ phải cập nhật lại, do đó chỉ phù hợp với hệ thống đơn giản, có kết nối đơn và đường truyến dữ liệu được xác định trước.
session routing (định tuyến động) : các nút mạng tự động tìm ra đường đi tối ưu đến các nút khác rồi lập ra bảng định tuyến. Bảng định tuyến sẽ được cập nhật thường xuyên khi co thay đổi . Trong bài tập này ta sẽ sử dụng phương pháp định tuyến này
DV routing: định tuyến véc tơ khoảng cách

Dùng phương thức rtproto trong lớp Simulator để xác định chính sách định tuyến được dùng.

$ns rtproto <type>

Tìm hiểu về các giao thức truyền thông UDP

Giao thức UDP (User Datagram Protocol) hay còn gọi là giao thức gói người dùng là một trong hai giao thức cốt lõi của giao thức TCP/IP, cho phép người dùng có thể gửi những dữ liệu ngắn được gọi là datagram từ máy tính này đến máy tính khác. UDP không đảm bảo sự tin cậy và thứ tự truyền nhận, các gói dữ liệu có thể đến không đúng thứ tự hoặc bị mất mà không có thông báo. Tuy nhiên, UDP nhanh và hiệu quả hơn đối với những mục tiêu như kích thƣớc nhỏ và yêu cầu khắt khe về thời gian, giao thức này hữu dụng đối với việc trả lời các truy vấn với số lượng lớn người yêu cầu. Những ứng dụng phổ biến sử dụng UDP như DNS (Domain Name System), ứng dụng streaming media, Voice over IP, Trivial File Transfer Protocol (TFTP), và game trực tuyến.

Tracing

Trong NS, các hoạt động mạng được trace (lưu dấu) trong các simplex link. Nếu mô phỏng được chỉ trực tiếp đến các hoạt động trace (bằng lệnh $ns trace-all file hay $ns namtrace-all file) thì các link sẽ có các đối tượng trace được chèn thêm vào. User cũng có thể tạo đối tượng trace với loại xác định để lưu vết mạng từ nguồn đến đích bằng lệnh create-trace {type file src dst}.

Khi từng đối tượng được chèn thêm đối tượng trace (EnqT, DeqT, DrpT, RecvT) nhận packet, nó sẽ ghi vào file trace xác định mà không tiêu tốn thời gian mô phỏng. Và truyền packet đến đối tượng mạng kế tiếp.

File trace chuẩn trong NS-2 và định dạng của file này như sau:

event: thao tác được thực hiện trong mô phỏng
time: thời gian xuất hiện sự kiện
from node: node 1 là node được trace
to node: node 2 là node được trace
pkt type: loại packet
pkt size: kích cỡ packet
flags: cờ
fid: mã luồng
src addr: địa chỉ node nguồn
dst addr: địa chỉ node đích
seq num: số trình tự
pkt id: mã packet duy nhất

Xgraph

Xgrap là một công cụ vẽ đồ thị được cung cấp bởi ns. Xgraph cho phép chúng ta tạo ra các file postcript , ảnh , và 1 số định dạng khác bằng cách ấn vào “Hdcpy”. câu lệnh gọi Xgraph có thể được khai báo trong kịch bản TCL do đó có thể xuất ra ngay đồ thị khi kết thúc mô phỏng .

Đầu vào của Xgraph là 1 hoặc nhiều file chứa mỗi cặp giá trị x-y trên 1 dòng (mỗi dòng sẽ chứa tọa độ của 1 điểm trên đồ thị ) . Ví dụ lệnh : Xgraph f1 f2 sẽ vẽ ra trên cùng 1 đồ thị của file f1,f2.

Một số lựa chọn khi sử dụng Xgraph :

-Title : -t “ten_do_thi”

-Kích thướ c : -geometry xsize x ysize

-Tiêu đề cho các trục : -x “xtitle” –y “ytitle”

– Màu của chữ và lướ i – v

-Màu nền – bg

2. Thực hiện chương trình

Tạo phân bố Poisson

Chúng em tạo phân phối Poisson theo phương pháp đã trình bày trong phần phân tích yêu cầu. Ví dụ

# Tao phan phoi Possion cho udp1

Tạo một đối tượng Exponential

set Poisson1 [new Application/Traffic/Exponential]

$Poisson1 set packetSize_ 1000

Cho tham số burst_time_ về 0 và idle_time bằng của tiến trình Poisson. Theo bài ra có lamda cho luồng UDP1 là 1000 => idle_time_ = 0.001

$Poisson1 set burst_time_ 0

$Poisson1 set idle_time_ 0.001

$Poisson1 set rate_ 5Mb

$Poisson1 attach-agent $udp1

Tính thời gian trễ tại mỗi bộ định tuyến

Ta tạo file awk với nội dung hàm như sau.:

# Node 1

# TimePktIn: thoi diem goi tin bat dau di vao hang doi

# TimePktOut: thoi diem goi tin di ra

# Delay: do tre truyen thong cua goi tin

BEGIN {TimePktIn[50000];TimePktOut[50000];Delay[50000];}

{

if (($1 == “r”) && ($4 == “2”)) TimePktIn[$12] = $2;

if (($1 == “-“) && ($3 == “2”))

{

TimePktOut[$12] = $2;

Delay[$12] = TimePktOut[$12]-TimePktIn[$12];

print $12″ “Delay[$12];

}

END {}

Hàm trên sẽ dùng 2 lệnh if để kiểm tra các sự kiện thêm và xuất một gói ở node 1. Đánh dấu các mốc thời gian xảy ra các sự kiện đó rồi trừ cho nhau để tính ra trễ

Tăng gói tin

Thủ tục tăng gói tin được khaii báo như sau:

proc PackageIncrease {} {

global ns Poisson1 Poisson2 Poisson3

set now [$ns now]

set time 30

set idle1 [$Poisson1 set idle_time_]

set idle2 [$Poisson2 set idle_time_]

set idle3 [$Poisson3 set idle_time_]

set rate1 [$Poisson1 set rate_]

set rate2 [$Poisson2 set rate_]

set rate3 [$Poisson3 set rate_]

$Poisson1 set idle_time_ [expr 1.0/[expr 1.0/[$idle1 + 100]]]

$Poisson2 set idle_time_ [expr 1.0/[expr 1.0/[$idle2 +100]]]

$Poisson3 set idle_time_ [expr 1.0/[expr 1.0/[$idle3 +100]]]

$Poisson1 set rate_ [expr $rate1 + 130000]

$Poisson2 set rate_ [expr $rate2 + 100000]

$Poisson3 set rate_ [expr $rate3 + 100000]

$ns at [expr $now + $time] “PackageIncrease”

}

Hàm này sẽ lấy đầu vào là các idle_time_ và rate_ của các phân phối poisson (thực chất là các đối tượng ExponentialOn/Off ) để tính toán lại giá trị mới sau khi tốc độ phát sinh tăng lên và gán trở lại cho các đầu vào đó

Tính tỉ lệ mất gói tại mỗi bộ định tuyến

Tạo file awk chứa hàm sau:

#Ti le mat goi tai node1

BEGIN {packetDrop = 0;packetReceive = 0; ThoiGianXet =0;}

{

if ($2 >= ThoiGianXet)

{

if (packetDrop + packetReceive) print ThoiGianXet” “100*packetDrop/(packetReceive + packetDrop);

else print ThoiGianXet” “0;

packetDrop =0;

packetReceive =0;

ThoiGianXet=ThoiGianXet +30;

}

if (($3==”2″) && ($1==”+”))

packetReceive++;

if (($3==”2″) && ($1==”d”))

packetDrop++;

}

END {}

Hàm trên dùng hai biến packetDrop và packetReceive để lưu số gói mất và số gói được lưu vào trong hàng đợi. Biến ThoiGianXet dùng để chỉ các khoảng thời gian bội số của 30s. Nghĩa là cứ sau 30s ta lại tính độ trễ một lần trong cả khoảng thời gian 30s đó, sau đó lại cho packetDrop và packetReceive về 0 để tính đọ trễ cho 30s tiếp theo. Dữ liệu đầu vào cũng được trích xuất từ file trace thông qua các lệnh if

Tính độ trễ truyền thông của các luồ

BEGIN {TimeReceive[50000];TimeSend[50000];Delay[50000]}

{

action = $1;

time = $2;

from = $3;

to = $4;

type = $5;

pktsize = $6;

flow_id = $8;

src = $9;

dst = $10;

seq_no = $11;

packet_id = $12;

if ((flow_id==”1″))

{

if ((action == “+”)&&(from==”0″))

{

TimeSend[packet_id] = time;

}

if ((action == “r”) && (to == “8”))

{

TimeReceive[packet_id] = time;

Delay[packet_id] = TimeReceive[packet_id]-TimeSend[packet_id];

print time ” “Delay[packet_id] >> “DelayUDP1.tr”;

}

if (action == “d”)

{

Delay[packet_id] = 0;

print time ” “Delay[packet_id] >> “DelayUDP1.tr”;

}

if ((flow_id==”2″))

{

if ((action == “+”) && (from==”1″))

{

TimeSend[packet_id] = time;

}

if ((action == “r”) && (to == “9”))

{

TimeReceive[packet_id] = time;

Delay[packet_id] = TimeReceive[packet_id]-TimeSend[packet_id];

print time ” “Delay[packet_id]>> “DelayUDP2.tr”;

}

if (action == “d”)

{

Delay[packet_id] = 0;

print time ” “Delay[packet_id]>> “DelayUDP2.tr”;

}

if ((flow_id==”3″))

{

if ((action == “+”)&&(from==”1″))

{

TimeSend[packet_id] = time;

}

if ((action == “r”) && (to == “8”))

{

TimeReceive[packet_id] = time;

Delay[packet_id] = TimeReceive[packet_id]-TimeSend[packet_id];

print time ” “Delay[packet_id]>> “DelayUDP3.tr”;

}

if (action == “d”)

{

Delay[packet_id] = 0;

print time ” “Delay[packet_id]>> “DelayUDP3.tr”;

}

END {}

Trong hàm trên, lệnh if đầu tiên sẽ kiểm tra mã luồng của sự kiện trong file trace đang xét tới để tìm ra các packet nào của luồng nào. Các lệnh if bên trong sẽ kiểm tra sự kiện gửi packet ở nút nguồn để tìm ra thời điểm gửi, kiểm tra sự kiện nhận packet ở nút đích để kiểm tra thời điểm nhận. Tính hiệu thời gian của 2 thời điểm trên ta sẽ có được trễ truyền thông của gói đang xét.

II. Thực hiện mô phỏng

1. Kịch bản mô phỏng:

Thời điểm(s)	Mục đích
1.0	Luồng 1,2,3 truyền dữ liệu
2.0	Luồng 2 truyền dữ liệu
3.0	Luồng 3 truyền dữ liệu
30.0	Bắt đầu tăng tốc độ gói 100 gói/s sau chu kỳ 30s ( Với yêu cầu 4 thì ko cho hàm này thực thi )
300.0	Luồng 1 kết thúc truyền dữ liệu
300.0	Luồng 2 kết thúc truyền dữ liệu
300.0	Luồng 3 kết thúc truyền dữ liệu
305.0	Đóng các file trace và data Vẽ đồ thị trễ , tỉ lệ mất gói, trễ truyền thông. Kết thúc mô phỏng

2 Kết quả mô phỏng

a. Xây dựng mô hình mạng

Trong file mã nguồn chúng em đã sử dụng định tuyến động, gán giá cho các liên kết tỉ lệ nghịch với băng thông để các gói tin đi theo những liên kết có băng thông rộng nhất, tránh mất gói. Kết quả cho thấy khi mô phỏng, các luồng đã truyền tin theo đúng như tính toán. Luồng UDP 1 đi từ s1 qua n1 n3 n5 về d1

Luồng UDP 2 đi từ s2 qua n2 n3 n4 và n6 về d2

Luồng UDP 3 đi từ s2 qua n2 n3 n5 về d1

b. Tính trễ tại các bộ định tuyến

Thời gian trễ tại node1

Thời gian trễ tại node 2

Thời gian trễ tại node 3

Thời gian trễ tại node 4 5 6

a. Tính tỉ lệ mất gói ở các node khi tăng tốc độ gửi

Tỉ lệ mất gói ở các node 1 456

Tỉ lệ mất gói node 2

Tỉ lệ mất gói node 3

b. Tính trễ truyền thông các luồng

Trường hợp 1: Tăng tốc độ phát sinh thêm 100 gói/s và giảm kích thước gói 100byte sau mỗi khoảng 30s

Trễ truyền thông luồng 1

Trễ truyền thông luồng 2

Trễ truyền thông luồng 3

Trường hợp 2: Giảm tốc độ phát sinh thêm 100 gói/s và tăng kích thước gói 100byte sau mỗi khoảng 30s

Trễ luồng UDP 1

Trễ luồng UDP 2

Trễ luồng UDP 3

Nhận xét: Khi ta tăng tốc độ phát sinh và giảm kích thước gói sau mỗi 30s thì trễ truyền thông của cả 3 luồng UDP đều giảm xuống rõ rệt. Còn khi ta giảm tốc độ phát sinh và tăng kích thước gói sau mỗi 30s thì trễ truyền thông của cả 3 luồng UDP đều tăng lên. Như vậy, kích thước gói tin có ảnh hưởng mạnh hơn tới trễ truyền thông trong giao thức UDP.

KẾT LUẬN

Trong quá trình học tập từ trước tới giờ, chúng em đã được làm quen và sử

dụng một số công cụ mô phỏng, cũng hiểu được vai trò và ý nghĩa của việc mô phỏng đối với thiết kế trong thực tế. Đây là lầm đầu tiên chúng em được tiếp xúc và làm việc với công cụ Ns2, thực sự thì vẫn chỉ ở mức biết sử dụng chứ chưa thể nói là sử dụng thành thạo được. Tuy nhiên, thông qua việc thực hiện bài tập lớn lần này trên công cụ ns2, chúng em đã hiểu thêm và hình dung được nhiều vấn đề liên quan đến mạng, định tuyến, truyền thông trong mạng… Từ đó sẽ hiểu hơn, thắt chặt củng cố hơn về nhưng kiến thức lý thuyết ở trên lớp mà thầy đã dạy. Mặc dù đã cố gắng hết sức nhưng chắc chắn bài làm của chúng em còn nhiều thiếu sót, mong Thầy góp ý cho chúng em những nhận xét quý báu để bài tập lớn này được hoàn thiện hơn.

Lời cuối, nhóm chúng em xin kính chúc Thầy sức khỏe, công tác tốt, và gặt hái được nhiều thành công hơn nữa trong đào tạo cũng như nghiên cứu!

Nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn!

Tài liệu tham khảo

Slide bài giảng Cơ sở mạng thông tin của Thầy Phạm Văn Tiến

Tài liệu tham khảo NS2 (Ns2_manual, Introduction to Network Simulator NS2 –

Teerawat Issariyakul)

Tài liệu hướng dẫn NS2 http://www.isi.edu/nsnam/ns/tutorial/

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

May 15, 2019

Bài tập lớn thiết kế chiếu sáng

Bài tập lớn thiết kế chiếu sáng

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan:Bài tập Lý thuyết ô tô Tính toán sức kéo ô tô con

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-thi%E1%BA%BFt-k%E1%BA%BF-chi%E1%BA%BFu-s%C3%A1ng.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay bản PDF tại đây: Bài tập lớn thiết kế chiếu sáng

LỜI NÓI ĐẦU

Thiết kế chiếu sáng là một ứng dụng công nghệ chiếu sáng cho một không gian của con người. Giống như việc thiết kế trong kiến trúc, trong kỹ thuật và những thiết kế khác, thiết kế chiếu sáng dựa vào tổ hợp các nguyên tắc khoa học đặc trưng, những tiêu chuẩn và quy ước đã thiết lập và một số các tham số về thẩm mỹ học, văn hóa và con người được xem xét một cách hài hòa.

Từ thời kỳ sơ khai của văn minh đến thời gian gần đây, con người chủ yếu tạo ra ánh sáng từ lửa mặc dù đây là nguồn nhiệt nhiều hơn ánh sáng. Ở thế kỷ 21, chúng ta vẫn đang sử dụng nguyên tắc đó để sản sinh ra ánh sáng và nhiệt qua loại đèn nóng sáng. Chỉ trong vài thập kỷ gần đây, các sản phẩm chiếu sáng đã trở nên tinh vi và đa dạng hơn nhiều. Theo ước tính, tiêu thụ năng lượng của việc chiếu sáng chiếm khoảng 20 – 45% tổng tiêu thụ năng lượng của một toà nhà thương mại và khoảng 3 – 10% trong tổng tiêu thụ năng lượng của một nhà máy công nghiệp. Hầu hệt những người sử dụng năng lượng trong công nghiệp và thương mại đều nhận thức được vấn đề tiết kiệm năng lượng trong các hệ thống chiếu sáng. Thông thường có thể tiến hành tiết kiệm năng lượng một cách đáng kể chỉ với vốn đầu tư ít và một chút kinh nghiệm. Thay thế các loại đèn hơi thuỷ ngân hoặc đèn nóng sáng bằng đèn halogen kim loại hoặc đèn natri cao áp sẽ giúp giảm chi phí năng lượng và tăng độ chiếu sáng. Lắp đặt và duy trì thiết bị điều khiển quang điện, đồng hồ hẹn giờ và các hệ thống quản lý năng lượng cũng có thể đem lại hiệu quả tiết kiệm đặc biệt. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cần phải xem xét việc sửa đổi thiết kế hệ thống chiếu sáng để đạt được mục tiêu tiết kiệm như mong đợi. Cần hiểu rằng những loại đèn có hiệu suất cao không phải là yếu tố duy nhất đảm bảo một hệ thống chiếu sáng hiệu quả.Do vậy các kỹ sư cần phải thiết kế một cách chính xác và hiệu quả và một trong số đó giúp các kỹ sư thiết kế giảm bớt được thời gian và tính chính xác đó là sử dụng phần mềm thiết kế .Sau đây là chúng ta tìm hiểu một số phần mềm thiết kế với đề tài của bài tập lớn “Tính toán, thiết kế chiếu sáng sử dụng phần mềm DIALux”. Do thời gian làm bài và kiến thức còn hạn chế nên bài làm của chúng em không tránh khỏi những thiếu sót.chúng em kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy, các cô để em có được những kinh nghiệm và kiến thức chuẩn bị cho công việc sau này.

Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy Nguyễn Quang Thuấn đã giúp đỡ chúng em hoàn thành bài tập lớn này

Sinh viên thực hiện

NGÔ VĂN CƯỜNG

TẠ VĂN HIỂN

LÊ BÁ HẠNH

NGUYỄN VĂN TOẢN

CHƯƠNGI : KHÁI NIỆM CHUNG VỀ KỸ THUẬT CHIẾU SÁNG

1.1)Giới thiệu

Chiếu sáng là một kỹ thuật đa ngành, trước hết đó là mối quan tâm của các kỹ sư điện, các nhà nghiên cứu quang và quang phổ học, các cán bộ kỹ thuật của công ty công trình công cộng và các nhà quản lý đô thị. Chiếu sáng cũng là mối quan tâm của các nhà kiến trúc, xây dựng và giới mỹ thuật. Nghiên cứu về chiếu sáng cũng là một công việc của các bác sỹ nhãn khoa,các nhà tâm lý học, giáo dục thể chất học đường…

Trong thời gian gần đây, với sự ra đời và hoàn thiện của các nguồn sáng hiệu suất cao, các phương pháp tính toán và công cụ phần mềm chiếu sáng mới, kỹ thuật chiếu chiếu sáng đã chuyển từ giai đoạn chiếu sáng tiện nghi sáng chiếu sáng hiệu quả và tiết kiệm điện năng gọi tắt là chiếu sáng tiện ích.

Theo số liệu thống kê, năm 2005 điện năng sử dụng cho chiếu sáng trên toàn thế giới là 2650 tỷ kWh, chiếm 19% sản lượng điện. Hoạt động chiếu sáng xảy ra đồng thời vào giờ cao điểm buổi tối đã khiến cho đồ thị phụ tải của lưới điện tăng vọt, gây không ít khó khăn cho việc truyền tải và phân phối điện. Chiếu sáng tiện ích là một giải pháp tổng thể nhằm tối ưu hóa toàn bộ kỹ thuật chiếu sáng từ việc sử dụng nguồn sáng có hiệu suất cao, thay thế các loại đèn sợi đốt có hiệu quả năng lượng thấp bằng đèn compact,sử dụng rộng rãi các loại đèn huỳnh quang thế hệ mới, sử dụng chấn lưu sắt từ tổn hao thấp và chấn lưu điện tử, sử dụng tối đa và hiệu quả ánh sáng tự nhiên, điều chỉnh ánh sáng theo mục đích và yêu cầu sử dụng, nhằm giảm điện năng tiêu thụ mà vẫn đảm bảo tiện nghi nhìn. Kết quả chiếu sáng tiện ích phải đạt tiện nghi nhìn tốt nhất, tiết kiệm năng lượng, hạn chế các loại khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường.

1.2)Các khái niệm

1.2.1)Ánh sáng

Ánh sáng là một bức xạ ( sóng) điện từ nằm trong dải sóng quang học mà mắt người có thể cảm nhận được

Hình 1.1

Như có thể quan sát trên dải quang phổ điện từ ở Hình 1.1, ánh sáng nhìn thấy được thể hiện là một dải băng từ tần hẹp nằm giữa ánh sáng của tia cực tím (UV) và năng lượng hồng ngoại (nhiệt). Những sóng ánh sáng này có khả năng kích thích võng mạc của mắt, giúp tạo nên cảm giác về thị giác, gọi là khả năng nhìn.Vìvậy để quan sát được cần có mắt hoạt động bình thường và ánh sáng nhìn thấy được.

1.2.2)Các đại lượng đo ánh sáng

1.2.2.1)Quang thông F (ф),lumem (lm)

Là đại luợng đặc trưng cho khả năng phát sáng của một nguồn sáng, có xét đến sự cảm thụ ánh sáng của mắt nguời hay gọi lâ công suất phát sáng của một nguồn sáng.

F =k.Wl Vl.dl

Trong đó:

k = 683lm/w là hệ số chuyển đổi đơn vị năng luợng sang đơn vị

cảm nhận ánh sáng.

Wl là năng luợng bức x?

Vl là độ nhạy tuơng đối của mắt nguời

1.2.2.2)Cường độ ánh sáng I candela (cd)

Là đại luợng biểu thị mật độ phân bố quang thông của một nguồn sáng

theo một hướng nhất định.

Hình 1.2

I = \a\vs0(, ,dΩ ( 0 ≈

Trong đó :

F là quang thông (lm)

Ω là góc khối , giá trị cực đại là 4p

1.2.2.3) Độ rọi E (lux)

Là mật độ phân bố quang thông trên bề mặt chiếu sáng trên bề mặt

Elx = Smeq \l(\o\ac(2, hoặc 1Lux = 1Lm/m

Nếu nguồn sáng chiếu thẳng đứng với mặt phẳng chiếu sáng (hình 1.3) ta có

Ea = \a\vs0(, ,ds ( 0 Lux

Hình 1.3

Nếu nguồn sáng chiếu xuống mặt phẳng chiếu với một góc a hình 1.4 ta có

Ea =

Hình 1.4

1.2.2.4.Độ chói L (cd/m )

Là đại luợng đặc trưng cho khả năng bức xạ ánh sáng của một nguồn

sáng hay một bề mặt phản xạ gây nên cảm giác chói sáng đối với mắt nguời

L = (Cd/m )

Hình 1.5

1.2.2.5.Định luật Lambert

Định luật Lambert mô tả mối quan hệ giữa độ chói L và độ rọi E :

ρ.E = p .L

Trong đó:

ρ là hệ số phản xạ

1.2.2.6.Độ tương phản C

Sự chênh lệch độ chói tương đối giữa hai vật để cạnh nhau mà mắt người có thể phân biệt đuợc gọi là độ tương phản

C = = – 1≥0,01

C≥ 0,01 thì mắt người có thể phân biệt được hai vật để cạnh nhau

1.2.2.7.Hiệu suất phát quang H (lm/w)

Hiệu suất phát quang lâ đại luợng đo bằng tỷ số giữa quang thông phát

ra của bóng đèn (F) và công suất điện năng tiêu thụ ( P) của bóng đèn

( nguồn sáng ) đó.

1.3. Nguồn sáng.

Nguồn sáng điểm: khi khoảng cách từ nguồn ñến mặt phẳng lâm việc lớn

hơn nhiều so với kich thước của nguồn sáng có thể coi là nguồn sáng điểm ( là nguồn sáng có kích thuớc nhỏ hơn 0,2 khoảng cách chiếu sáng).

Nguồn sáng đuờng: một nguồn sáng được coi là nguồn sáng đường khi chiều dài của nó đáng kể so với khoảng cách chiếu sáng

Phân loại nguồn sáng

1.4.Bộ đèn

1.4.1.Khái niệm

Bộ đèn là tập hợp các thiết bị quang, điện, cơ khi nhằm thực hiện phân bố ánh sáng, định vị bảo vệ đèn vá nối đèn với nguồn điện.

Chóa đèn là một bộ phận của bộ đèn, bao gồm các bộ phận dùng để phân bố ánh sáng, định vị và bảo vệ đèn, lắp đặt dây nối đèn và chấn lưu với nguồn điện. Nói cách khác đèn cộng với choa đèn tạo thành bộ đèn

1.4.2.Cấu tạo một số bộ đèn thông dụng

Thân đèn có chức năng gá lắp các bộ phận của đèn, bảo vệ bóng đèn và các thiết bị điện kèm theo. Thân đèn phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Thuận tiện trong thao tác lắp đặt và bảo dưỡng thiết bị.

Có khả năng chống ăn mòn, độ bền cơ học và tỏa nhiệt tốt.

Có tính thẩm mỹ.

Phản quang có chức năng phân bố lại ánh sáng của bóng đèn phù hợp với mục đích sử dụng của đèn. Phản quang phải đáp ứng các yêu cầu sau:

Có biến dạng phù hợp

Hệ số phải cao

Có khả năng chống ăn mòn ôxi hóa và chịu nhiệt tốt

Kính đèn có chức năng bảo vệ bóng đèn và phản quang góp phần kiểm soát phân bố ánh sáng của đèn .Kính đèn phải đáp ứng được các nhu cầu sau

Có biến dạng phù hợp với phát quang

Hệ số thấu quang phù hợp

Có độ bền cơ học , khả năng chịu nhiệt và chịu tác động của tia

hồng ngoại cực tím

Đui đèn có chức năng cấp điện vào bóng đèn và giữ cho bóng đèn cố định ở vị trí cần thiết ,yêu cầu của đui đèn

Các tiếp điểm ổn định trong trường hợp có va trạm ,rung

Có khả năng chiu nhiệt tốt

Cứng ,một số trường hợp phải có bộ phận phụ trợ để cố định

bóng đèn

Bộ đèn có chức năng tạo ra chế độ điện áp và dòng điện phù hợp với

quá trình làm việc và khởi động .yêu cầu chung của bộ đèn

Các thiết bị phải đồng đều và tương thích với đèn

Có khả năng chịu nhiệt tốt

Tổn hao công suất thấp

1.5 .Thiết kế chiếu sáng

1.5.1.Thiết kế chiếu sáng nội thất

Kỹ thuật chiếu sáng nội thất nghiên cứu các phương pháp thiết kế hệ thống chiếu sáng nhằm tạo nên môi trường chiếu sáng tiện nghi thẩm mỹ phù hợp với các yêu cầu sử dụng và tiết kiệm điện năng của các công trình trong nhà

Các bước thiết kế chiếu nội thất

-Thiết kế sơ bộ nhằm xác định các giải pháp hình học và quang học về địa điểm chiếu sáng như kiểu chiếu sáng, lựa chọn loại đèn ,bộ đèn và cách bố trí đèn số kượng đèn cần thiết

-Kiểm tra các điều kiện độ rọi độ chói độ đồng đều theo tiêu chuẩn cảm giác tiện nghi nhìncuar phương án chiếu sáng

Các yêu cầu cơ bản đối với chiếu sáng nội thất

–Đảm bảo độ rọi xác định theo từng loại công việc . Không nên có bóng tối và độ rọi phải đồng đều

-Tạo được ánh sáng giống như ban ngày

-Coi trọng yếu tố tiết kiệm điện năng

1.5.2. Thiết kế chiếu sáng bên ngoài

Thành phần chiếu sáng bên ngoài không thể thiếu được trong mọi không gian kiến trúc đô thị . Bao gồm chiếu sáng giao thông chiếu sáng làm việc và chiếu sáng trang trí .Ngoài chức năng bảo đảm an toàn cho phương tiện giao thông và an toàn đô thị vào ban đêm còn góp phần làm đẹp cho công trình kiến trúc

Yêu cầu của thiết kế chiếu sáng bên ngoài

Đảm bảo chức năng định vị hướng dẫn cho các phương tiện tham gia giao thông
Chất lượng chiếu sáng đáp ứng theo yêu cầu quy định
Có hiệu quả kinh tế cao ,mức tiêu thụ năng lượng thấp tuổi thọ của các thiết bị chiếu sáng cao
Thuận tiện trong vận hành và duy trì bảo dưỡng

CHƯƠNGII : GIỚI THIỆU VỀ PHẦN MỀM DIALUX

2.1.Giới thiệu về DiaLux

DIALux là phần mềm thiết kế chiếu sáng độc lập, được tạo lập bởi công ty

DIAL GmbH – Đức và cung cấp miễn phí cho người có nhu cầu.

Phần mềm thiết kế chiếu sáng Dialux bao gồm 2 phần:

Phần DIALux 4.6 Light Wizard:

Đây là một phần riêng biệt của DIALux từng bước trợ giúp cho người thiết kế dễ dàng và nhanh chóng thiết lập một dự án chiếu sáng nội thất. Kết quả chiếu sáng nhanh chóng được trình bày và kết quả có thể được chuyển thành tập tin PDF hoặc chuyển qua dự án chiếu sáng DIALux để DIALux có thể thiết lập thêm các chi tiết cụ thể chính xác với đầy đủ các chức năng trình bày.

Phần DIALux 4.6:

Đây là phần chính và là toàn bộ phần mềm thiết kế chiếu sáng DIALux. Từ phần DIALux 4.2 bạn có thể chọn để vào nhiều phần khác nhau:

. Phần trợ giúp thiết kế nhanh (wizards) cho chiếu sáng nội thất, chiếu sáng ngoại thất và chiếu sáng giao thông.

. Phần thiết kế mới một dự án chiếu sáng nội thất.

. Phần thiết kế mới một dự án chiếu sáng ngoại thất.

. Phần thiết kế mới một dự án chiếu sáng giao thông.

. Phần mở các dự án đã có hoặc các dự án mới mở gần đây.

– DIALux tính toán chiếu sáng chủ yếu theo các tiêu chuẩn châu Âu như

EN 12464, CEN 8995.

– DIALux cho phép chèn và xuất tập tin DWG hoặc DXF

– DIALux có thể chèn nhiều vật dụng, vật thể các mẫu bề mặt cho thiết kế

sinh động và giống với thực tế hơn.

– Với chức năng mô phỏng và xuất thành ảnh, phim. DIALux có hình thức trình bày khá ấn tượng.

– DIALux là phần mềm độc lập, tính toán được với thiết bị của nhiều nhà sản xuất thiết bị chiếu sáng khác nhau với điểu kiện các thiết bị đã được đo đạc

sự phân bố ánh sáng và có tập tin dữ liệu phân bố ánh sáng để đưa vào DIALux .

– DIALux cung cấp công cụ Online cho việc cập nhật, liên lạc với

DIALGmbH và kết nối với các nhà sản xuất thiết bị chiếu sáng.

Bạn có thể tải DIALux vể miễn phí từ địa chỉ trang web: www.Dialux.com

2.2. Hướng dẫn cài đặt phần mềm Dialux 4.6

Sau khi dã có file để cài đặt phần mềm Dialux4.6 ở máy ta kích đupx chuột vào phần Dialux_4602_Admin_setup màn hình giao diện hiện lên như hình 2.1 sau đó kích vào Next ta có hình 2.2

Hình 2.1

Hình 2.2

Tiếp tục kích Next chương trình sẽ tự động cài hình 2.3

Hình2.3

Sau khi chương trình tự cài xong xuất hiện giao diện hình 2.4 và kích vào Finish để tiếp tục việc cài đặt xuất hiện hình 2.5

Hình 2.4

Hình 2.5

Chọn Next để tiếp tục quá trình cài đặt sẽ cho giao diện hình 2.6

Hình 2.6

Kích Next để tiếp tục

Hình 2.7

Tiếp tục kích Next

Hình 2.8

Tiếp tục kích Next chương trình sẽ tự động cài đặt .Sau khi chương trinh cài đặt xong xuất hiện giao diện hình 2.9

Hình 2.9

Kích Finish để hoàn thành quá trình cài đặt phần mềm Dialux 4.6

Khi cài đặt thành công ta tiếp tục cài thêm phần Plugin đây là thư viện ta bộ đèn trực tiếp các hàng trên phần mềm

2.3.Khởi động chương trình

2.3.1. Cửa sổ khởi động của DIALux 4.6

Sau khi kích chuột khởi động, cửa sổ Welcome của DIALux sẽ xuất hiện để bạn chọn tiếp hình2.10

Tại cửa sổ Welcome bạn phải chọn 1 trong 6 chức năng:

– New Interior Project: Lập một dự án chiếu sáng nội thất mới.

– New Exterior Project: Lập một dự án chiếu sáng ngoại thất mới.

– New Street Project: Lập một dự án chiếu sáng giao thông mới.

– DIALux Wizards: Phần trợ giúp thiết lập nhanh dự án.

– Open Last Project: Mở dự án mới làm việc lần sau cùng.

– Open Project: Mở một dự án đã lưu trữ.

Nếu bạn chọn phần trợ giúp nhanh thì cửa sổ Wizard selection sẽ xuất hiện (hình

2.11) để bạn chọn tiếp cho một thiết kế chiếu sáng nội thất (DIALux Light); Thiết kế nhanh một dự án (Quick Planing); Thiết kế chuyên nghiệp nhanh một dự án (Professional Quick Planing); hoặc Thiết kế nhanh một dự án chiếu sáng giao thống (Quick Street Planing).

Hình 2.11

Nếu bạn mới sử dụng DIALux để thiết kế chiếu sáng cho các công trình thì bạn nên dùng công cụ Wizards để từng bước chương trình giúp bạn lên thiết kế tổng quát một cách nhanh chóng.

2.3.2.Giới thiệu hệ thống Menu

Thanh Menu bao gồm các Menu sau từ trái qua phải trên màn hình của DIALux

hình 2.12

Hình 2.12

* File Menu

Để kích hoạt Menu File, nhấp chuột vào File trên thanh Menu

Với Menu File, bạn có thể thực hiện các thao tác liên quan đến tập tin dự án như tạo mới, mở tập tin, lưu tập tin, chèn tập tin AutoCAD, các tập tin công cụ. Xuất kết quả ra các dạng tập tin khác nhau. Các thao tác liên quan đến cài đặt cho việc in ấn kết quả.

Sau khi kích hoạt, cửa sổ Menu File sẽ xuất hiện( hình 2.13) với các mục sau

Hình2.13

–New … : Tạo một dự án thiết kế chiếu sáng mới.

-Open….: Mở dự án đã thiết kế

-Close….: Đóng một file đang thực hiện

-Save As..: Tạo đường dẫn để lưu file đang thực hiện

-Wizards…: Chạy một file để mô phỏng

-Settings:Thiết lập thông số cơ bản về đơn vị đo,hệ thống chuẩn ngôn ngữ

® settings® General Options® hình 2.14

Standard values: thiết lập giá trị tiêu chuẩn

Bảng Global : Project Directory :thư mục lưu file dự án chiếu sáng

Bảng CAD window : khung hình CAD

Bảng Output :

Bảng contact: thông tin về người thiết kế ,công ty thiết kế

Bảng Energy Evaluaton : đánh giá về năng lượng

Hình 2.14

*Menu Edit hình 2.15

hình 2.15

*Menu View hình 2.16

Hình 2.16

*Menu CAD hình 2.17

Hình 2.17

*Menu Paste : các thông số và dữ liệu để thiết lập dự án hình 2.18

Hình 2.18

*Menu luminaire Silection : Dữ liệu về hang sản xuất bộ đèn cùng với đó là thư viện tra bộ đèn hình 2.19

Hình 2.19

*Menu Output : mô phỏng dự án sau khi đã thiết lập xong hình 2.20

Hình 2.20

*Menu Window :

Hình 2.21

*Menu Online : tra bộ đèn trên internet hình 2.22

Hình 2.22

2.3.3.Giới thiệu thư viện trong DiaLux 4.6

2.3.3.1.Objects

Đây là thư viện dùng để thiết kế cho nội thất, ngoại thất.

Standard elememts: thư viện chứa các hình khối .

Room elememts: cấu trúc phòng

Exterior scene elements: tạo cấu trúc phong cảnh ngoài trời

Windows and doors: tạo cửa cho chiếu sáng nội thất

Calculation points: thư viện dùng tính toán chiếu sáng điểm

Calculation surfaces: thư viện dùng tính toán chiếu sáng bề mặt

Furniture files: thư viện bố trí nội thất và ngoại thất

2.3.3.2. Colors

Thư viện bố trí màu cho các công trình nội thất cũng như ngoại thất.Màu có ảnh hưởng đến chiếu sáng vì ta lợi dụng hệ số phản xạ cả bề mặt vật liệu để tính toán thiết kế.

Textures: hoa văn màu khi trang trí gồm phần Indoor và Outdoor

Colors: màu tạo cho không gian kiến trúc

Light colors: màu ánh sáng tính theo đơn vị kenvin

Colors filter: màu lọc

2.3.3.3 Luminaire selection

Thư viện tra thông số kỹ thuật của bộ đèn, đây là thư viện có thể tra cứu

trực tiếp (khi cài đặt plugin) hoặc tra Online khi hệ thống máy tính kết nối

Internet.

2.3.4.Chức năng Wizards trong DIALux 4.6

DIALux Light

Chức năng quan trọng nhất của Wizards là DIALux Light đây là phần

chạy mô phỏng, hiển thị kết quả có thể thay thế các thông số bộ đèn cho phù hợp khi thiết kế.

Các bước khi chạy mô phỏng DIALux Light. File® wizards: biểu tượng chạy như hình 2.23. Click vào DIALux Light rồi click vào Next.

Sau đó giao diện lúc này như hình 2.24

Hình 2.23

Hình 2.24

click Next. được hình 2.25

Hình 2.25

* Properties of project

– Project : dự án

– Room : phòng

– Project Description : mô tả dự án

® Freely nameable data fields which will be shown on the project cover sheet.

® Field Name

Partner for contac : liên hệ ñối tác.
Order No : số thứ tự.
Company : công ty
Customer No : số đặt hàng.

* Contact

® Contact : liên hệ

® Telephone : số ñiện thoại.

® E-mail : địa chỉ email.

® Company : công ty.

® Address : địa chỉ.

® Company logo : biểu tượng của công ty.

Click ® Next.

Hình2.26

* Room Geometry : Hình dạng phòng

® Length : chiều dài

® Height : chiều cao

® Width : chiều rộng

* Reflection factors : hệ số phản xạ

® Ceiling : trần

® Walls : tường

® Ground : nền.

* Room parameters : tham số phòng

® Reference : mốc (có sự lựa chọn khác nhau)

® Light loss factor : hệ số suy giảm quang thông

* Workplane : Chiếu sáng làm việc

® Height : chiều cao

® Wall zone : vùng tường

® Luminaire selection : lựa chọn nguồn sáng

® Luminaire : nguồn sáng, tại đây có catalogues để tra nguồn sáng

® Luminaire mounting : cách treo nguồn sáng

Click ® Next hình 2.27

Hình 2.27

Sau đó Click vào Caculate để chương trình tự tính toán sau đó màn hình xuất hiện kết quả hình 2.28

Hình 2.28

Sau đó nhấn Next để chương trình tự lưu và in kết quả bằng File PDF hình 2.29

hình 2.29

CHƯƠNG III

ỨNG DỤNG PHẦN MỀM DIALUX TRONG TÍNH

TOÁN THIẾT KẾ CHIẾU SÁNG

3.1.Chiếu sáng bên trong

Bài toán thực tế:

Tính toán chiếu sáng nội thất cho lớp học phòng 501 nhà A8 với các kích thước hình học như sau : Chiều dài a = 14 m chiều rộng b = 7 m chiều cao h = 3 m , trần màu trắng r1 = 0,7 , tường màu kem r3 = 0,7 ,sàn có hệ số phản xạ r4 = 0,3 ,có điện 3 pha , bảng đặt theo chiều rộng .Khoảng cách từ sàn đến mặt phẳng làm việc là 0,85

Các số liệu khác :

3 cửa sổ sau có kích thước 2×2 m

2 cửa chính có kích thước 2×1,2 m

9 hàng bàn có kích thước 2×0,6×0,85 m

9 hàng ghế có kích thước 2×0,2×0,4 m

3.1.1.Tính toán lý thuyết (tính toán thiét kế sơ bộ và kiểm tra)

3.1.1.1.Thiết kế sơ bộ

Chọn độ rọi yêu cầu.

Theo TCXDVN 7114:2002 đối với lớp học Eyc=400lx ta chọn đèn phù hợp với phòng học thiết kế ta có bộ đèn như hình vẽ hình 3.1

Hình 3.1

Chọn hệ thống chiếu sáng

hình 3.2

Phương pháp chiếu sáng kiểu bộ đèn

Để đạt độ tiện nghi trong lớp học lên dùng kiểu chiếu sáng trực tiếp hoặc hỗn

hợp ta chọn bộ đèn như sau

Hình 3.3

Kích thước 1200x55x60 mm

Đặc trưng của bộ đèn 0,7D+0T

Chỉ số treo đèn

Do đèn đặt sát trần nên có chỉ số treo đèn j = 0

Chỉ số địa điểm

K = = = 2,17

Bố trí treo đèn

Theo cấp D, tra phụ lục chiếu sáng ta được nmax≤ 1,6h chọn

nmax= 1,6h =1,6.2,15 = 3,44

Xác định hệ số quang thông

Theo cấp đèn D, j=0,r1 : r3 : r4 = 7:7:3 K=2,17 tra phụ lục ta có U = 1,02

Ta có hệ số bù quang thông d=1,2

Tổng quang thông

Ф = = = 65882

Số lượng đèn yêu cầu

Chiếu sáng chung

N = = = 12,7

Vậy chọn 12 bộ đèn được bố trí như sau

Hình 3.4

3.1.1.2.Kiểm tra độ rọi

Thực hiện kiểm tra độ rọi tại điểm P của bộ đèn 1 có xét đến ảnh hưởng của

các bộ đèn 2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12

hình 3.5

có h = 2,15 m L = 1,2m

Gọi khoảng cách từ bộ đèn 1 đến các bộ đèn 2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12 lần lượt

là L1,L2,L3,L4,L5,L6,L7,L8,L9,L10,L11 ta có

ta có

L1 = 2,33 m

L2 = 4,66m

L3 = 3,5m

L4 = 4,2m

L5 = 5,83m

L6 = 7m

L7 = 7,38 m

L8 = 8,41 m

L9 = 10,5 m

L10 = 10,76 m

L11 = 11,49 m

Coi khuyếch tán hoàn toàn

Quang thông của bộ đèn là ф = 5200 lm

Cường độ chiếu sáng

I = = = 468,47 (cd)

Các góc

b1 = arctg = arctg = 29,25 ® cosb1 = cos29,25 = 0,87

® b = = 0,51 rad

g1 = arctg = arctg = 47,30

Độ rọi tại điểm P1

EP1 = .( Leq \l(\o\ac(2, + b) = .( 2.2,15 + 0,51) = 101,93 (lux)

Độ rọi của bộ đèn 2 lên P là

EQ1 = EP1.cos g1 = 101,93.cos47,30 = 69,13 (lux)

Tương tự ta tính được

g2 = arctg = arctg = 65,23

® EQ2 = EP1.cos g2 = 101,93.cos65,23 = 42,71(lux)

g3 = arctg = arctg = 58,44

® EQ3 = EP1.cos g3 = 101,93.cos58,44 = 53,35 (lux)

g4 = arctg = arctg = 62,89

®EQ4 = EP1.cos g4 = 101,93.cos62,89 = 46,45 (lux)

g5 = arctg = arctg = 69,77

®EQ5 = EP1.cos g5 = 101,93.cos69,77 = 35,27 (lux)

g6 = arctg = arctg = 72,93

®EQ5 = EP1.cos g5 = 101,93.cos72,93 = 29,93 (lux )

g7 = arctg = arctg = 73,75

®EQ7 = EP1.cos g7 = 101,93.cos73,75 = 28,51 (lux )

g8 = arctg = arctg = 75,66

®EQ8 = EP1.cos g8 = 101,93.cos75,66 = 25,25 (lux )

g9 = arctg = arctg = 78,43

®EQ9 = EP1.cos g9 = 101,93.cos78,43 = 20,45 (lux )

g10 = arctg = arctg = 78,70

®EQ10 = EP1.cos g10 = 101,93.cos78,70 = 19,97 (lux )

g11 = arctg = arctg = 79,40

®EQ11 = EP1.cos g11 = 101,93.cos79,40 = 18,75 (lux )

Vậy độ rọi tác động lên điểm P là :

E=EQ1+EQ2+EQ3+EQ4+EQ5+EQ6+EQ7+EQ8+EQ9+EQ10+EQ11+EP1

=69,13+42,71+53,35+46,45+35,27+29,93+28,51+25,25+20,45+19,97+18,75+101,93

= 491,7

Ta có E=491,7> Eyc = 400 .Vậy độ rọi đạt tiêu chuẩn

Kiểm tra độ chói

Chọn hệ số phản xạ bề mặt là 0,7

Theo định luật Lambert ta có r.E = p.L

Từ đó L = = = 109,6 cd/m ) < 5000 cd/m .Đảm bảo tiện nghi nhìn

Kết luận : Hệ thống chiếu sáng đạt yêu cầu

3.1.2.Ứng dụng phần mềm DIALux trong thiết kế chiếu sáng

Các bước tiến hành thiết kế với DIALux:

Bước 1: Thiết lập mô hình kích thước phòng học và quản lý dự án. Bước 2: Thiết lập nội thất trong phòng

Bước 3: Chọn bộ đèn và chạy mô phỏng và hiển thị kết quả.

Ở bước này nếu kết quả không đạt yêu cầu ta có thể thay đổi bộ đèn khác

hoặc thay đổi cách bố trí đèn trong phòng.

3.1.2.1. Thiết lập kích thước phòng và quản lý dự án.

Khởi động chương trình DIALux 4.6 có giao diện như hình 3.6

hình 3.6

→ New Interior Project : khởi tạo chiếu sáng nội thất

Hình 3.7

Mục Project manager : bảng quản lý dự án.

→ Length : chiều dài phòng học 14 m.

→ Width : chiều rộng 7 m

→ Height : chiều cao 3 m.

→ Ok.

Ở mục Project manager : ta thiết lập thêm các thông tin dự án

Name : nhập tên dự án.

® Description : thông tin mô tả về dự án.

® Data : ngày lập dự án

Hình 3.8

®Contact : Nhập tên người thiết kế. hình 3.9

®Telephone : số điện thoại người thiết kế.

® FAX và E-mail :

– Bảng Address : nhập tên địa chỉ của công ty người thiết kế hình 3.10

– Bảng Details : thông tin chi tiết về đối tác, mã số đặt hàng, công ty, khách

hàng (hình 3.11).

Hình 3.9 Hình 3.10

Hình 3.11

Tại phòng 501 nhà A8 ta thiết lập thêm các thông tin

Hình 3.12

3.1.2.2. Thiết lập nội thất trong phòng.

* Thiêt lập màu cho nền và tường

® Colors ® Textures® Indoor:

Sàn : ® Floor ® Tiles ® Tilesbrown.

Trần : ® Ceiling ® Ceiling panels

Tường : ® Colors ® 9xxxBlack/while® 9001 cream

Khi thao tác cần chú ý: giữ chuột trái của vật cần lấy đưa đến chỗ nhận.

* Thiết lập cửa ra vào và cửa sổ.

® Objects ® Window and Doors ® Doors ® Window

Hình 2.13

* Thay đổi thông tin và cách bố trí cửa

Chỉ chuột vào Wall có chứa cửa.

– General : khái quát

+ Name : đặt tên cho cửa (cửa sổ) đối với Door còn có type of opening (kiểu

mở cửa).

– Position/size : thông tin về cửa

+ With (a) : chiều rộng

+ Height (b) : chiều cao

+ Distance from left (c) : khoảng cách tường bên trái đến cửa

+ Distance from below (d) : khoảng cách nền ñến cửa.

– Daylight factors : chỉ số ánh sáng ban ngày

+ Degree of transmission : mức độ ánh sáng

+ Pollution factor : chỉ số bụi bẩn

+ Framing factor : chỉ số khung

– Texture

+ Size : kích cỡ

+ Displacement : độ dịch chuyển

+ Rotation : góc quay

– Raytracer options : sử dụng tia sáng

+ Reflection : phản xạ

+ Roughness : độ thô (nhám)

+ Luminosity and reflection behaviour: độ trưng và chế độ phản xạ

Lựa chọn Plastics (chất dẻo) Metal (kim loại).

Sau khi thiết lập chính xác dự án về nội thất ta có hình 3.14

Hình 3.14

3.1.2.3 .Chọn bộ đèn, chạy mô phỏng và chạy kết quả tính toán

3.1.2.3.1. Chọn bộ đèn

Hình 3.15

Hình 3.15 thể hiện các hãng có sản phẩm chiếu sáng sử dụng trong DiaLux 4.6 khi đã cài đặt plugin ta có thể chọn bất cứ hang sản xuất nào sau đây là một ví dụ

Chọn hãng Dial sử dụng đèn DIAL Lichtband-Fuktionseinseinheitmitext T26 58W

Khi đã chọn lựa được bộ đèn ta kích vào Apply để sử dụng bộ đèn

Hình 3.16

Sau khi chọn xong đèn ta có tổng thể của dự án như sau

Hình 3.17

3.1.2.3.2.Chạy mô phỏng

® File® Wizrards® Dialux light® Next và làm theo các bước mà đã giới

thiệu ở phần trên ta có kết quả File PDF như sau

Hình 3.18

Hình 3.19

Hình chiếu của phòng học

Hình 3.20

Hình 3.21

Chạy kết quả tính toán : Có 2 cách chạy kết quả

Cách 1 vào menu Output ® Star Calculation

Hình 3.22

Cách 2 nhấp chuột vào biểu tượng trên thanh công cụ như hình vẽ

Hình 3.23

Sau đó thực hiện tích các ô như hình 3.24

Hình 3.24

Sau đó nhấn OK chương trình tự tính toán hình 3.25

Hình 3.25

Sau khi chương trình tính toán xong cho kết quả mô phỏng

Hình 3.26

Hình 3.27

Lấy kết quả toàn bộ quá trình toán

® Output® Selected Output (tích các kết quả cần lấy ) chương trình tự động lưu các kết quả cần lấy bằng file PDF.Kết thúc quá trình mô phỏng

3.2.Chiếu sáng bên ngoài

Bài toán thực tế

Tính toán chiếu sáng đường giao thông với các thông số sau:Chiếu sáng

đường 32 đoạn Cầu Diễn – Nhổn với chiều dài 3km đường 2 chiều có dải phân cách rộng 1,5m , mỗi làn đường chính dành cho ô tô và xe máy rộng 8m làn đường dành cho xe đạp rộng 2m mỗi đường có vỉa hè rộng 2m

3.2.1. Tính toán lý thuyết.

Phương pháp tỷ số R

Chọn cách bố trí đèn

Ta có thể chọn cách bố trí nằm 2 bên vỉa hè

Chọn góc nghiêng đèn

Ta chọn góc nghiêng của đèn là 5

Chọn độ vươn của cần đèn

Ta chọn độ vươn của cần đèn là 2m

Xác định độ rọi tiêu chuẩn , độ đồng đều

Chọn độ chói tiêu chuẩn Ltb = 1,5 cd/m

Độ đồng đều chung Uo = 0,4

Độ đồng đều chiều dọc U1 = 0,7

Chỉ số tiện nghi G = 6

Chọn chiều cao treo đèn

H = 12m

Loại đèn và khoảng cách giữa các đèn

Để hạn chế chói lóa và đảm bảo phân bố ánh sáng đều nói chung ta nên chọn các đèn có phân bố ánh sáng bán rộng ( Imax nằm trong khoảng 65 đến 75 )

Chiếu sáng đường nội bộ nên ta chọn bóng đèn của hãng MAZDA với bộ đèn MoDula G SGS306 hình 3.27

Hình 3.28

Xác định hệ số sử dụng

Hệ số sử dụng ŋ là tổng của hệ số sử dụng trước (ŋ2) và hệ số sử dụng sau (ŋ1)

Với a = 2m , H = 12 m ta có

= = 0,67 Þ ŋ2 = 0,38

= = 0,17 Þ ŋ1 = 0,06

Vậy hệ số sử dụng ŋ = ŋ2 + ŋ1 = 0,06 + 0,38 = 0,44

(Tính hệ số sử dụng tra theo Catalog của nhà sản xuất hoặc tra theo

bảng 4.15 trang 186 KTCS NhàXB KHKT năm 2008)

Khoảng cách giữa các đèn

độ đồng đều của độ chói theo chiều dọc đòi hỏi tỉ số ≤ 3,5 nghĩa là với h = 12 thì khoảng cách lớn nhất giữa các cột là e = 42m

Như vậy số cột cần thiết là = = 71,43 làm tròn 72 cột như vậy số cột cần là (72+1).2 = 73.2 = 146 cột cho cả 2 bên đường

Có thể xác định tỷ số R dựa vào bảng 4.14 trang 184 KTCS NXB

KHKT 2008. Với đèn phân bố ánh sáng bán rộng Imax = 65% ÷ 75% và bê

tông nhựa màu trung bình ® R=14.

Ф = = = 20045,46 (lm)

Vậy chọn bóng đèn cao áp Sodium có công suất 250W- 23000(lm)

3.2.2. Ứng dụng phần mềm DIALux 4.6 trong chiếu sáng đường giao

thông

Đường đôi, mỗi đuờng có 2 làn xe, mỗi làn rộng 4m.

– Mặt đuờng theo Rtable: R3007, hệ số phản chiêu Q0: 0.070

– Dải phân cách giữ rộng 1,5m

– Đèn công suất 250W/cao áp Sodium

– Đèn lắp ở độ cao: 12m

– Độ ngẩng đèn (inclination): 5

– Trụ lắp đặt ở hai bên đường

– Khoảng cách treo đèn (overhang): 0,5m

– Khoảng cách trụ: 42m

Các buớc thiêt kế

Bước 1: Khởi động DIALux từ Start – All Programs–DIALux–DIALux 4.6

Hoặc từ biểu tuợng trên màn hình Desktop

Bước 2: Tại cửa sổ Welcome của DIALux, chọn New Street Project

Hình 3.29

Bước3 : sáu ô của Project manager ta chọn Project đặt tên cho dự án và mô tả

dự án thông tin về công ty cá nhân người thiết kế

Hình 3.30 hình 3.31

Sau đó kích vào phần street màn hìn xuất hiện để đặt tên cho tuyến đường

Hình 3.32

Sau đó kích chuột vào mục Arangement để thêm các tuyến đường

Chọn Roadway để thêm một tuyến đường và lúc này dải phân cách cũng tự động xuất hiện

Hình 3.33

Chọn Bicycle Lane : làn đường dành cho xe đạp

Chọn Sidewalk : vỉa hè dành cho người đi bộ

Bước 4 : Hiệu chỉnh thông số về đường

Chọn vào Roadway 1. Vào thẻ General, nhập tên cho đường làn đường phải,

Ô Width: nhập 8

Ô Number of Lanes: nhập 2 tương tự thao tác Roadway 2

Chọn Median 1: Đặt tên : dải phân cách , Ô Width nhập 1.5,

Height: nhập 0.2

Chọn BicycleLane 1 : Đặt tên : làn dành cho xe đạp

Width : 2

Height : 0

Tương tự với BicycleLane 2

Chọn Sidewalk đặt tên : vỉa hè

Width : 2

Height : 0,3

Bước 5 : chọn đèn

Vào Menu Luminaire Selection chọn DIALux Catalogs chọn nhà sản suất hình 3.34

Hình 3.34

Chọn bong đèn như hình 3.35

Hình 3.35

Sau đó nhấn add để sử dụng

Bước 6 : Phân bố đèn và hiệu chỉnh đèn

Sau khi chọn được đèn ta vào Menu paste để hiệu chỉnh đèn

hình 3.36

Sau đó màn hình xuất hiện giao diện và điền đầy đủ các thông số như hình 3.37

Hình 3.37

Nhấn paste sau đó ta chọn như hình

Hình 3.38

Khi thiết lập tất cả các dữ liệu ta có hình ảnh 3D của tuyến đường

Hình 3.39

Hình 3.40

Bước 7 : Tính toán chiếu sáng và mô phỏng

Chọn thông số đầu ra ® Output® configune Output hoặc chọn Out ở dưới màn hình

Sau đó xuất hiện

Hình 3.41

Tính toán chiếu sáng chọn Output ® Start Calculation hoặc nhấn nút start Calculation tren thanh công cụ

Sau đó chương trình tự tính toán

Hình 3.42

Nhấn OK tuyến đường được mô phỏng 3D như sau

Hình 3.42

Chạy mô phỏng và kiểm tra kết quả

File ® wizads Selection

Hình 3.43

Kích Next màn hình xuất hiện giao diện hình 3.44

Hình 3.44

Kích tiếp vào Next và điền thông số như hình 3.45

Hình 3.45

Tiếp tục thao tác kích Next

Hình 3.46

Tiếp Next

Hình 3.47

Hình 4.48

Hình 3.49

Hình 3.50

Hình 3.51

Kích Finish để hoàn thành quá trình mô phỏng

Sau đó màn hình suất hiện giao diện

Hình 3.52

Thực hiện quá trình in kết quả

Kích vào biểu tượng trên menu màn hình lập tức xuất hiện giao diện

Hình 3.53

Kích OK chương trình sẽ tự in kết quả

Sau đây là File kết quả mà chương trình đã tính toán và in

Nhận xét

Ta thấy, kết quả tính toán bằng phần mềm và tính toán sơ bộ lý thuyết cho kết quả gần giống nhau. Như vậy trong quá trình thiết kế ta có thể sử dụng cả 2 phương pháp này.Việc sử dụng phần mềm sẽ cho kết quả chính xác hơn, ta có thể kiểm tra độ rọi, độ chói tại từng điểm (thiết kế bên trong) hay từng làn đường (thiết kế bên ngoài) một cách rễ ràng. Kết quả thiết kế bằng DIALux cho ta cách nhìn trực quan, sinh động gần với thực tế. Song việc thiết kế bằng phần mềm còn những hạn chế, đó là việc sử dụng những bộ đèn, một số hãng sản xuất thiết bị chiếu sáng của Việt Nam còn chưa xuất hiện trong Catalog của phần mềm DIALux.

Tài liệu tham khảo

1.Thiết kế chiếu sáng (Lê Văn Doanh chủ biên) Nhà xuất bản KHKT năm 2008.

2.Giáo trình “Kỹ thuật chiếu sáng” thầy Nguyễn Quang Thuấn GV khoa Điện

trường ĐHCN Hà Nội

3.Tài liệu học DIALux bằng tiếng Anh và bằng hình ảnh.

Hướng dẫn mô phỏng DIALUX trên Internet

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

May 15, 2019

Bài tập lớn học về Cung cấp điện

Bài tập lớn học về Cung cấp điện

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan:Bài giảng Lập trình hướng đối tượng

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-h%E1%BB%8Dc-v%E1%BB%81-Cung-c%E1%BA%A5p-%C4%91i%E1%BB%87n.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay bản PDF tại đây: Bài tập lớn học về Cung cấp điện

CHƯƠNG I PHẦN MỞ ĐẦU

LỜI NÓI ĐẦU

**********

– Trong thời đại hiện ngày nay với sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật cộng vớii nên công nghiệp của nước ta đang trên đà phát triển cao. Để theo kịp với nên công nghiệp hiện đại của thế giới thì chúng ta phải học hỏi ,nghiên cứu và tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật của các nước tiên tiến trên thế giới.Muốn đạt được những thành tựu đó chúng ta phải trang bị cho mình một vốn kiến thức lớn bằng cách cố gắn học và tìm hiểu thêm một số kiến thức mới.Cung cấp điện là một môn học quan trọng,nó cung cấp cho chúng ta những kiến thức cơ bản về công tác thiết kế và vận hành hệ thống cung cấp điện.

– Cung cấp điện cho một nhà máy, xí nghiệp, phân xưởng, tòa nhà… là hết sức quan trọng. Nó đảm bảo cho quá trình vận hành của nhà máy, phân xưởng, xí nghiệp, tòa nhà… được an toàn, liên tục và đảm bảo tính kỹ thuật cao.

– Qua việc học môn cung cấp điện và làm bài tập lớn cung cấp điện theo nhóm đã giúp chúng em có cơ hội tổng hợp lại các kiến thức đã học và học hỏi thêm một số kiến thức mới. Tuy nhiên, trong quá trình thiết kế sẽ có nhiều thiếu sót.Vì vậy chúng em rất mong giáo viên hướng dẫn và giáo viên phản biện đóng góp ý kiến và giúp đỡ để hoàn thiện hơn.

Chúng em thành thật cảm ơn

LỜI CẢM ƠN

*************

– Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy Lê Phong Phú đã tận tình hướng dẫn,góp ý,tạo điều kiện cho chúng em báo cáo hàng tuần. Để chúng em thu thập ý kiến và kịp thời sửa chữa những sai sót và một điều hết sức cảm ơn thầy là thầy đã cung cấp nhiều tài liệu quan trọng của môn cung cấp điện để chúng em hoàn thành đồ án.

– Cảm ơn cac bạn trong lớp TCĐCN08A đã đóng góp nhiều ý kiến hay và quan trọng để kịp thời sửa chữa cho đúng và hợp lý.

CHƯƠNG II XÁC ĐỊNH PHỤ TẢI TÍNH TOÁN

A LÝ THUYẾT

Phụ tải tính toán là phụ tải giả thiết không đổi lâu dài của các phần tử trong hệ thống (máy biến áp, đường dây…), tương đương với phụ tải thực tế biến đổi theo điều kiện tác dụng nhiệt nặng nề nhất.

Nói cách khác, phụ tải tính toán cũng làm nóng dây dẫn lên tới nhiệt độ bằng nhiệt độ lớn nhất do phụ tải gây ra.

Mục đích của việc tính toán phụ tải nhằm:

+ Chọn tiết diện dây dẫn của lưới cung cấp và phân phối điện áp dưới 1000V trở lên.

+ Chọn số lượng và công suất máy biến áp của trạm biến áp.

+ Chọn tiết diện thanh dẫn của thiết bị phân phối.

+ Chọn các thiết bị chuyển mạch và bảo vệ.

I. CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH PHỤ TẢI TÍNH TOÁN

Có rất nhiều phương pháp xác định phụ tải tính toán nhưng trong bài này ta chỉ sử dụng 5 cách tính toán cơ bản.

1– Xác định phụ tải tính toán theo suất tiêu hao điện năng trên đơn vị sản phẩm.

+ Đối với các hộ tiêu thụ có đồ thị phụ tải thay đổi hoặc ít thay đổi, phụ tải tính toán lấy bằng giá trị trung bình của cả phụ tải lớn nhất đó. Hệ số đóng điện của các hộ tiêu thụ điện này lấy bằng 1, còn hệ số phụ tải thay đổi rất ít.

+ Đối với các hộ tiêu thụ có đồ thị phụ tải thực tế không thay đổi, phụ tải tính toán bằng phụ tải trung bình và được xác định theo suất tiêu hao điện năng trên một đơn vị sản phẩm. Khi cho trước tổng sản phẩm sản xuất trong một đơn vị thời gian.

P_tt = P_ca.W_o/T_ca

Trong đó:

M_ca: số lượng sản phẩm sản xuất trong một ca

T_ca: thời gian của ca phụ tải lớn nhất

W_o: suất tiêu hao điện năng cho một đơn vị sản phẩm

Khi biết Wo và tổng sản phẩm sản xuất trong cả năm của phân xưởng hay xí nghiệp, phụ tải tính toán sẽ là: P_tt= M .W_o/T_max

Tmax: thời gian sử dụng công suất lớn nhất

2-xác định phụ tải tính toán theo công suất phụ tải trên một đơn vị sản phẩm

P_tt = P_o.F

Trong đó:

F: diện tích bố trí nhóm tiêu thụ

P_o: xuất phụ tải trên một đơn vị sản xuất lá m2,kw/m2

Suất phụ tải phụ thuộc vào dạng sản xuất và được phân tích theo số liệu thống kê.

3-Xác định phụ tải tính toán theo công suất đặt và hệ số nhu cầu

– Phụ tải tính toán của nhóm thiết bị làm việc được tính theo biểu thức:

P_tt = K_nc * P_đmi

Q_tt = P_tt * tgφ

S_tt = (P^²_tt + Q^²_tt) = P_tt/cosφ

Ở đây ta lấy Pđ = Pđm thì ta được: Ptt = Knc * Pđmi

Knc: hệ số nhu cầu của nhóm thiết bị tiêu thụ đặc trưng

Tgφ: ứng với cosφ đặc trưng cho nhóm thiết bị trong các tài liệu tra cứu ở cẩm nang

– Nếu hệ số cosφ của các thiết bị trong nhóm không giống nhau thì phải tính hệ số công suất trung bình.

COSφt b= P1cosφ1 + P2cosφ2 + ….+ PNcosφn / P1+P2+…+ Pn

– Phụ tải tính toán ở điểm mút của hệ thống cung cấp điện được xác định bằng tổng phụ tải tính toán của nhóm thiết bị nói đến lúc này có kể đến hệ số đồng thời được tính như sau:

S_tt = K_đt * [(∑P_tt)² + (∑Q_tt)²]

Trong đó: P_tt: tổng phụ tải tác dụng của nhóm thiết bị

Q_tt: tổng phụ tải phản kháng tính toán của các nhóm thiết bị

Kđt : hệ số đồng thời, nó nằm trong giới hạn 0.85

-Ưu điểm:đơn giản tính toán thuận lợi , nên nó là phương pháp thường dùng.

-Nhược điểm: phương pháp này kém chính xác vì knc tra ở sổ tay.

4-Phương pháp xác định phụ tải tính toán theo hệ số cực đại kmax và công suất trung bình ptb. ( còn gọi là phương pháp số thiết bị hiệu quả nhq hay phương pháp sắp sếp biểu đồ )

– Khi cần nâng cao độ chính xác của phụ tải tính toán hoặc không có số liệu cần thiết để áp dụng các phương pháp tương đối đơn giản đã nêu ở trên thì ta dùng phương pháp này.

Công thức tính như sau:

Ptt = Kmax * Pca = Kmax * Ksd * Pđm

Hay Ptt = Kn * .Pđm

– Cơ sở để xác định tính toán là sử dụng phụ tải trung bình cực đại trong thời gian T gần bằng 3To. Vậy một cách chính xác có thể viết như sau:

Ptt(30) = KMAX(30) * Pca

Ptt (30): phụ tải tác dụng tính toán của nhóm thiết bị trong thời gian 30 phút hay còn gọi là phụ tải cực đại nữa giờ.

Pca: công suất trung bình của nhóm thiết bị ở ca phụ tải max.

Kmax (30): hệ số cực đại của công suất tác dụng ứng với thới giant rung bình 30 phút.

5-Tính phụ tải đỉnh nhọn

Đối với một máy, dòng điện đỉnh nhọn chính dòng điện mở máy:

Lđn =lmm = lmmlđm

Trong đó: kmm là hệ số mở máy của động cơ.

Khi không có số liệu chính xác thì hệ số mở máy có thể lấy như sau:

– Đối với động cơ điện không đồng bộ roto lồng sóc: kmm =5-7

– Đối với động cơ một chiều hay động cơ không đồng bộ roto dây quấn Kmm = 2.5

– Đối với máy biến áp và lò điện hồ quang Kmm = 3 ( theo lý lịch máy tức là không qui đổi về.

– Đối với một số nhóm máy, dòng điện đỉnh nhọn xuất hiện khi máy có dòng điện mở máy lớn nhất trong nhóm máy còn các máy khác làm việc bình thường. Do đó công thức tính như sau:

I_đn = I_mm(max) + ( I_đmi – I_đmmax )

Hay: I_đn = _Imm(max) + (I_tt – K_sd*I_đmmax)

I_mmmax: dòng điện mở máy lớn nhất trong các dòng điên mở máy của các động cơ trong nhóm

Iđmi: tổng dòng điện tính toán của các máy trừ máy có dòng điện mở máy lớn nhất

Iđmmax: dòng điện định mức của đông cơ có dòng điện mở máy lớn nhất đã quy đổi về chế độ làm việc dài hạn

Phụ tải tính toán động lực: P_ttđl = ∑p_tti

Q_ttđl = ∑Q_tti

Công suất tính toán động luật của toàn phân xưởng: Stt = Kđt*√[( Pttđt)² + (Qttđl)²]

B TÍNH TOÁN PHỤ TẢI CHO CÁC HỆ THỐNG CUNG CẤP ĐIỆN

I TÍNH TOÁN PHỤ TẢI CHO LẦU 1 NHÀ E

STT	THIẾT BỊ	SL	Pđm(w/h)	cosφđm
1	MÁY TÍNH	16	450	0.7
2	MÁY LẠNH	7	750	0.8
3	MÁY IN	3	478	0.72
4	MÁY PHOTO	1	1500	0.85
5	MÁY NƯỚC NÓNG	1	550	0.75
6	Ổ CẮM	32	300	0.68
7	QUẠT TRẦN	8	130	0.65
8	ĐÈN ĐÔI	14	80	0.62
9	ĐÈN ĐƠN	14	40	0.6

Ta sử dụng phương pháp xác định phụ tải tính toán theo công suất đặt và hệ số nhu cầu.

+ Chọn Ksd=0.1

N = 86 máy , Pmax = 1500w ,Pmax/2=750W

P= 28254W = 28.254W

Có 2 máy ≥ Pmax/2 # 750

P1= 6750 = 6.75KW

N1= 8 máy

N0 = N1 /N = 8/96 = 0.08

P0 = P1 /P= 6.75/28.254 = 0.24 ta chon P0 = 0.25

Tra bảng Nhq*= 0.68

Nhq = Nhq* * N = 0.68 * 96 = 65.28

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 65

Với Nhq = 65

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 1.29

Knc = Kmax * Ksd = 1.29 * 0.1 = 0.129

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.129 * 28.254 = 3.64

Cosφtb = P1COSφ1 +P2COSφ2 + P3COSφ3 +……+ P9COSφ9/P1 + P2 + P3 +…+P9=0.77

Vậy tgφ = 0.82

Qtt = Ptt * tgφ = 3.64 * 0.82 = 2.985KVAr

Stt = √Ptt² + Qtt² = √3.64² + 2.985² = 4.7KVAr

CHƯƠNGIII

LỰA CHỌN PHƠNG ÁN CUNG CẤP ĐIỆN MẠNG ĐỘNG LỰC VÀ MẠNG CHIẾU SÁNG

I .CHỌN ĐIỆN ÁP ĐỊNH MỨC CHO MẠNG ĐIỆN :

1.1 Khái quát :

Việc lựa chọn phương án cung cấp điện gồm :

-Lựa chọn sơ đồ cung cấp điện hợp lý nhất .

-chọn số lượng và dung lương máy biến áp cho trạm hạ áp và biến áp phân xưởng xí nghiệp .

Chọn các thiết bị và khí cụ điện ,sứ cách điện ,các phân xưởng dẫn điện khác.

-Chọn tiết diện dây dẫn ,thanh dẫn ,cáp.

-chọn cấp điện áp hợp lý cho lưới điện .

-Lựa chọn phương án đảm bảo yêu cầu kỷ thuật đồng thời tối ưu về kinh tế, tính tới phương án phát triển của xí nghiệp sau này.

-Phương án điện được lựa chọn được xem là hợp lý nếu thỏa mãn :

Đảm bảo chất lượng điện năng (u ,f)
Đảm bảo độ tin cậy cung cấp điện phù hợp với yêu cầu của phụ tải .
Thuận tiện trong vận hành ,lắp ráp và sửa chữa.
Có các chỉ tiêu kinh tế và kỷ thuật hợp lý.

1.2 Các phương án tính chọn cấp điện áp :

Công thức still (Mỷ) :

U=4,34(KV)

Trong đó :

P :công suất cần truyền tải (kw or Mw)

I : khoảng cách truyền tải (km)

Công thức này cho kết quả khá tin cậy với I≤250km và s ≤60MVA đối với khoảng cách và công suất truyền lớn hơn ta nên dung công thức zalesski (Nga):

U=(kv)

Với p tính bằng kw

Thực tế điện áp phụ thuộc rất nhiều vào nhiều yếu tố khác ngoài s và f do vậy trị số điện áp được tính ở trên chỉ là gần đúng.

Trong thực tế va2theo lịch sử phát triển của đất nước thì chúng ta sử dụng nhiều cấp điện áp,điều này gây khó khăn cho công tác vận hành cho nên khi chọn cấp điện áp cần chú ý :

-Trong một khu vực thì không nên dung nhiều cấp điện áp vì sơ đồ đấu dây sẽ phức tạp và khó khăn khi vận hành.

-Chọn cấp điện áp sẵn có hoặc những hộ tiêu thụ đã có ở gần và dễ tìm được nguồn dự phòng .

-Điện áp của mạch cần chọn phải phù hợp với điện áp của thiết bị sẵn có hoặc dễ dàng nhập khẩu

-Tổng điều kiện an toàn cho phép sử dụng điện áp càng cao thì càng có lợi .

II SƠ ĐỒ MẠNG ĐIỆN CAO ÁP :

1 Các sơ đồ hình tia và phân nhánh :

Sơ đồ phân nhánh H.Sơ đồ hinh tia

Sơ đồ hình tia có ưu điểm là:

-Sơ đồ nối dây rõ ràng mổi hộ dùng điện được cấp nguồn từ một đường dây do đó cũng ít ảnh hưởng đến nhau .

-Độ tin cậy cung cấp điện tương đối cao.

Nhược điểm :

Vốn đầu tư lớn .

Sơ đồ phân nhánh có ưu nhược điểm ngược lại sơ đồ hình tia .

2 Sơ đồ mạng điện cao áp thường gặp:

a Sơ đồ hình tia có đường dây dự phòng chung

Thông thường đường dây dự phòng chung không làm việc ,chỉ khi nào đường dây chính bị hỏng thì đường dây dự phòng chung mới làm việc để thay thế nó .

Đường dây dự phòng chung có thể lấy từ phân đoạn của trạm phân phối .

b Sơ đồ phân nhánh có đường dây dự phòng riêng cho từng trạm biến áp.

c)Sơ đồ phân nhánh có đường dây dự phòng chung :

Trong sơ đồ này các trạm biến áp được cung cấp từ các đường dây phân nhánh .Để năng cao độ tin ca65ycung cấp điện người ta đặt them đường dây dự

phòng chung.Nhờ có đường dây dự phòng chung nên khi có sự cố trên một phân nhánh nào đó ta có thể cắt phần sự cố ra và đóng đường dây dự phòng vào để tiếp tục làm việc .

Ngoài ra chúng ta có một số sơ đồ phân nhánh sau :

+Sơ đồ phân nhánh có nối hình vòng :

H .Sơ đồ phân nhánh nối hình vòng

Là hình thức tăng them độ tin cậy bằng cách người ta cắt đôi mạch vòng thành hai nhánh riêng rẽ để vận hành đơn giản .

Khi có sự cố xảy ra phần tử bị sự cố sẽ bị loại ra khỏi hệ thống và phần tử cắt ra được nối lại .

+Sơ đồ phân nhánh được cung cấp bằng hai đường dây .

+Độ tin cậy sơ đồ này là tương đối cao .

Phía điện áp cao của trạm biến áp có thể đặt máy cắt phân đoạn và thiết bị tự động đóng dự trử .

+Sơ đồ dẫn sâu :

Đưa áp cao 35kv trở lên vào sâu trong xí nghiệp đến tận các trạm biến áp phân xưởng .

Ưu Điểm :

-Giảm bớt trạm phân phối ,do đó giảm được số lượng các thiết bị điện và sơ đồ nối dây sẽ đơn giản .

-giảm được tổn thất điện năng .

Nhược điểm :

-Độ tin cậy cung cấp điện không cao, để khắc phục người ta thương dùng hai đường dây song song .

-Khi đường dây dẫn sâu có cấp điện áp 110-220kv thì diện tích đất của xí nghiệp bị đường dây chiếm sẽ rất lớn, vì thế không thể đưa đường dây vào gần trung tâm phụ tải được .

-Do co những đặt điểm trên ,phương pháp này thường dùng để cung cấp cho các xí nghiệp có phụ tải lớn ,phân bố trên diện tích rộng và đường dây điện áp cao đi trong xí nghiệp không ảnh hưởng đến việc xây dựng các công trình khác.

III SƠ ĐỒ NỐI DÂY CỦA MẠNG ĐIỆN THẤP ÁP-MẠNG PHÂN XƯỞNG:

1 Sơ đồ mạng động lực:

H,sơ đồ mạch điện hình tia H.Sơ đồ mạch điện hinh tia

Cung cấp cho phụ tải phân tán cung cấp điện phụ tải tập trung

Có hai dạng cơ bản là mạng hình tia và phân nhánh .

Mạng hình tia :

H.Sơ đồ hình tia

-Sơ đồ mạng điện hình tia cung cấp điện cho phụ tải phân tán ,có độ tin cậy cao,nó thường được dùng trong các phân xưởng có thiết bị phân tán trên diện rộng.

-Sơ đồ mạng điện hình tia cng cấp điện cho phụ tải tập trung tương đối lớn như các trạm bơm ,lò nung ,trạm khí nén …

b)Mạng phân nhánh :

H, Sơ đồ phân nhánh

Sơ đồ này thường được dùng trong các phân xưởng co phụ tải quan trọng.

Sơ đồ này thường dùng để cung cấp điện cho các phụ tải phân bố trải theo chiều dài.

2)Sơ đồ mạng điện chiếu sáng:

Mạng chiếu sáng trong xí nghiệp có thể chia làm hai loại :mạng chiếu sáng làm việc và mạng chiếu sáng sự cố .

a)Mạng chiếu sáng làm việc :

Là mạng cung cấp ánh sáng làm việc bình thường bao gồm chiếu sáng chung và chiếu sáng cục bộ .

-Hệ thống chiếu sáng chung là hệ thống chiếu sáng đảm bảo cho toàn phân xưởng có độ rọi như nhau.

-Hệ thống chiếu sáng cục bộ là hệ thống chiếu sáng riêng cho những nơi cần có độ rọi cao.

b)Mạng chiếu sáng sự cố :

Là mạng cung cấp ánh sáng khi xảy ra sự cố .Nguồn cung cấp cho mạng này phải được lấy từ nguồn dự phòng xoay chiều hoặc một chiều .

IV PHƯƠNG ÁN ĐI DÂY CHO DÃY NHÀ :

Ta chọn sơ đồ hình tia từ tủ phân phối chính của cả dãy nhà để cung cấp cho các tầng của dãy nhà E nhằm đảm bảo công suất và điện áp cung cấp cho từng tầng.Đồng thời sơ đồ đi dây đơn giản ,dể thi công và không ảnh hưởng lẫn nhau khi có sự cố xảy ra,đảm bảo cung cấp điện liên tục cho dãy nhà.

Từ các tủ phân phối của các tầng ta sẽ đi dây theo sơ đồ phân nhánh để cung cấp điện cho từng phòng chức năng .

Sơ đồ đi dây chung sẽ được nối mạch vòng với nhau để mạng luôn cung cấp điện khi xay ra sự cố trên đường dây bất kỳ nào.

Chương IV. TRẠM BIẾN ÁP

I. KHÁI NIỆM.

– Trạm biến áp là một trong những phần tử quan trọng nhất trong hệ thống cung cấp điện. Là nơi biến đổi điện áp từ cấp này sang cấp khác để phù hợp với yêu cầu sử dụng.

– Dung lượng của máy biến áp, vị trí đặt số lượng và phương án vận hành máy biến áp là những yếu tố ảnh hưởng rất lớn về chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật của hệ thống cung cấp điện.

– Dung lượng và các tham số của máy biến áp còn phụ thuộc vào tải của nó, tần số và các cấp điện áp của mạng, phương thức vận hành của máy biến áp. Thông số quan trọng của thiết bị điện và máy biến áp trong trạm biến áp là điện áp định mức.

– Ngoài ra người ta còn dùng điện áp tiêu chuẩn:

+ Phía cao áp của trạm:

* Trung áp: 10; 15; 22; 35kv

* Cao áp: 66; 110; 220kv

* Siêu cao áp: >= 500kv

+ Phía hạ áp của trạm: 0.4; 3; 6; 10; 22kv

II. PHÂN LOẠI TRẠM BIẾN ÁP.

Phân loại theo nhiệm vụ.

– Theo hình thức này, trạm biến áp chia thành hai loại: trạm biến áp trung gian và trạm biến áp phân xưởng.

+ Trạm biến áp trung gian: có nhiệm vụ nhận điện lưới từ lưới điện với điện áp 110/220kv biến đổi thành các cấp điện áp 6kv; 10kv; 22kv.

+ Trạm biến áp phân xưởng nhận điện từ trạm biến áp trung gian biến đổi xuống các cấp điện áp thích hợp để đáp ứng cho các cấp phụ tải của phân xưởng.

Phía sơ cấp có thể từ 10kv đến 35kv va sơ cấp là 380/220v.

Phân loại theo hình thức và cấu trúc.

Có thể chia thành ba loại trạm biến áp:

– Trạm biến áp ngoài trời: các thiết bị điện như dao cách ly, máy cắt điện, máy biến áp, thanh góp đều đặt ngoài trời. Riêng phần phân phối điện áp thấp phải đặt trong nhà. Trạm biến áp ngoài trời có kinh phí xây dựng thấp , thích hợp cho các trạm biến áp trung gian có công suất lớn.

– Trạm biến áp trong nhà: tất cả các thiết bị đều đặt trong nhà. Loại này thường gặp ở các trạm biến áp phân xưởng và trạm biến áp khu vực.

– Trạm biến áp ngầm: các thiết bị điện được đặt trong một trạm ngầm. Chi phí xây dựng lớn và khó khăn trong vận hành và bảo quản.

III. CHỌN VỊ TRÍ – SỐ LƯỢNG VÀ CÔNG SUẤT TRẠM BIẾN ÁP VÀ MÁY BIẾN ÁP.

Những yêu cầu cơ bản lựa chọn vị trí trạm biến áp,

– An toàn và liên tục cung cấp điện.

– Gần trung tâm phụ tải, thuận tiện cho nguồn cung cấp đi tới.

– Thao tác vận hành, quản lý dễ dàng.

– Phòng ngừa cháy nổ, chống bụi bặm tốt,

– Tiết kiệm vốn đầu tư, chi phí vận hành thấp.

– Vị trí của trạm biến áp trung gian nên đặt gần trung tâm phụ tải. Tuy nhiên, cần chú ý đường dây dẫn đến trạm thường có cấp điện áp 110/220kv.

– Vị trí của trạm biến áp phân xưởng có thể ở bên ngoài, liền kề hoặc bên trong phân xưởng.

Xác định dung lượng trạm biến áp và máy biến áp.

-Dung lượng của máy biến áp trong trạm biến áp nên đồng nhất và chú ý đến sự phát triển phụ tải sau này. Nếu trạm biến áp cung cấp điện cho hộ tiêu thụ loại 1 thì nên dùng hai máy biến áp.

– Việc chọn dung lượng máy biến áp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: công suất của phụ tải, mật độ phụ tải, loại hộ tiêu thụ, khả năng phát triển phụ tải sau này,…

Các phương pháp chọn công suất máy biến áp.

a) Xác định dung lượng máy biến áp phân xưởng theo mật độ phụ tải. D(KVA/m2)

– Dung lượng máy biến áp được tính theo công thức sau:

d = P/(Fcos)

Trong đó: P = Knc∑ Pn

+ F: diện tích khu vực tập trung phụ tải(m2)

+ ∑P_đ: tổng công suất đặc (kw)

+ K_nc: hệ số nhu cầu

+ Cos : hệ số công suất trên thanh cái của trạm

Bảng xác định dung lượng cực đại của trạm theo D

Mật độ phụ tải kVA/m2	Công suất trạm một máy biến áp kVA	Mật độ phụ tải kVA/m2	Công suất trạm hai máy biến áp kVA
0.004	180	0.004	2×100
0.010	240	0.022	2×180
0.023	310	0.052	2×240
0.061	420	0.125	2×320
0.121	560	0.282	2×420
0.292	780	0.670	2×560
0.695	1000	1.610	2×750

b) Xác định dung lượng máy biến áp phân xưởng theo mật độ phụ tải và chi phí vận hành hàng năm.

Phí tổn di năng trong một năm của 1 kw thiết bị (kw-năm)				Công suất của máy biến áp (kVA)
400	600	800	1000
Mật độ phụ tải (kVA/m2)
–	0.006	0.009	0.013	180
–	0.012	0.012	0.032	240
0.018	0.036	0.051	0.075	320
0.036	0.068	0.118	0.170	420
0.038	0.162	0.276	0.400	560
0.205	0.390	0.670	0.970	750

c) Xác định dung lượng máy biến áp theo khả năng quá tải cho phép.

– Sau khi xác định được phụ tải tính toán phía điện áp thấp của máy biến áp phân xưởng, chú ý đến sự phát triển của phụ tải sau này và tính đồng thời của phụ tải để tính toán dung lượng máy biến áp.

– Nhưng vì máy biến áp vận hành với điều kiện khác với điều kiện tiêu chuẩn khi chế tạo máy biến áp vì vậy phải hiệu chỉnh lại dung lượng máy biến áp.

Máy biến áp được thiết kế chế tạo với tuổi thọ từ 17 đến 20 năm, vận hành trong điều kiện lớp dầu phía trên nóng không quá 90 ^oC. Khi nhiệt độ tăng quá 8^oC thì tuổi thọ máy giảm đi 50%.

– Nhiệt độ trung bình lúc vận hành khoảng 70-80 ^oC. Nhiệt độ phát nóng cục bộ cho phép lớn hơn nhiệt độ trung bình là 15^oC. Tất cả máy biến áp làm việc ở những nơi có nhiệt độ trung bình hàng năm lớn hơn 5 độ C thì đều phải hiệu chỉnh lại theo biểu thức:

S’= S_đm (1-( Ø_tb-5))/100

Trong đó:

S’: dung lượng hiệu chỉnh theo nhiệt độ trung bình (kVA)

S_đm: dung lượng định mức trên biển máy

Ø_tb: nhiệt độ trung bình hàng năm của môi trường đặt máy

Khi nhiệt độ môi trường đặt máy có nhiệt độ cực đại hơn 35 độ C thì ta phải hiệu chỉnh thêm một lần nữa:

S’=_Sđm (1-( _tb-5)/100)(1-(Ø_c_đ-35)/100)

Trong đó:

Ø_c_đ: nhiệt độ cực đại của môi trường đặt máy

Do phụ tải mùa hè và mùa đông khác nhau nên máy biến áp lại có khả năng quá tải, vì vậy người ta đưa ra hai quy tắc quá tải cho phép

* Quy tắc quá tải 3%

Nếu phụ tải vận hành thấp hơn phụ tải đinh mức 10% thì khi cần thiết có thể cho phép quá tải 3%. Quy tắc này chỉ áp dụng khi nhiệt độ không khí xung quang không quá 35^oC.

Biểu thức xác định mức quá tải cho phép 3%:

M%= 3.(100-k).10%

Trong đó:

k là hệ số điền kín phụ tải

k=∑It/24Icd

* Quy tắc quá tải 1%

Trong các tháng 6, 7, 8 của mùa hè mà phụ tải trung bình cực đại hàng năm nhỏ hơn công suất định mức thì khi cần thiết có thể cho phép quá tải với tỉ lệ tương ứng nhưng mức quá tải tối đa không vượt quá15%/

Kết hợp hai quy tắc với máy biến áp đặt ngoài trời không cho phép quá tải lớn hơn 30%.

Với máy biến áp đặt trong nhà không cho phép quá tải lớn hơn 20%.

Trong trạng thái sự cố mạng điện thì máy biến áp được quá tải đến 140%.

d) Xác dịnh dung lượng máy biến áp với phụ tải không cân bằng.

Trong một số xí nghiệp có nhiều phụ tải một pha thì máy biến áp sẽ làm việc với phụ tải không cân bằng giữa các pha. Trong trường hợp này chúng ta không chọn dung lượng máy biến áp theo pha có phụ tải lớn nhất mà chọn theo một phụ tải nhỏ hơn để máy biến áp vận hành quá tải trong phạm vi cho phép.

e) Xác định dung lượng tối ưu của máy biến áp phân xưởng.

Điều kiện chọn máy biến áp:

SB >= Spt là điều kiện phát nóng.

Đối với phụ tải Spt cho trước thì có nhiều máy biến áp có dung lượng khác nhau thỏa mãn điều kiện phát nóng trên.

Vì vậy cần xét thêm điều kiện vận hành kinh tế , đảm bảo cho tổn thất trong máy biến áp là nhỏ nhất

SB >= Spt và rAB min

rAB= rP’ot + rP’Nt(Spt / Sđm ) (Spt / Sđm ) r

Trong đó:

rP’o: tổn thất công suất tác dụng không tải (kw)

rP’N : tổn thất công suất tác dung ngắn mạch (kw)

t : thời gian vận hành máy biến áp (8760h)

r: thời gian chịu tổn thất công suất lớn nhất (h)

IV. SƠ ĐỒ NỐI DÂY CỦA TRẠM BIẾN ÁP

– Sơ đồ nối dây của trạm biến áp có ảnh hưởng trực tiếp tới vấn đề an toàn cung cấp điện liên tục cho nhà máy, góp phần nâng cao chất lượng điện năng.

– Sơ đồ nối dây của trạm biến áp phải thỏa mãn các điều kiện sau:

+ Đảm bảo liên tục cấp điện theo yêu cầu của phụ tải.

+ Sơ đồ nối dây phải rõ ràng, thuận tiện trong vận hành và xử lý sự cố.

+ An toàn lúc vận hành và sửa chữa.

+ Chú ý tới yêu cầu phát triển.

+ Hợp lý về kinh tế trên cơ sở đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

V. VẬN HÀNH TRẠM BIẾN ÁP

1. Khái niệm

– Khi thiết kế trạm biến áp và các thiết bị phân phối trong trạm ngoài việc thỏa mãn các yêu cầu về kinh tế-kỹ thuật còn chú ý tới vấn đề an toàn và thuận lợi trong vận hành.

– Thiết kế và vận hành có quan hệ mật thiết với nhau, thực triễn vận hành sẽ giúp ta có những kinh nghiệm đề thiết kế,ngược lại vận hành là bước thử nghiệm lại xem thiết kế có tốt hay không.

– Muốn vận hành tốt phải nắm vững tinh thần của bản thiết kế.Phải căn cứ vào các qui trình qui phạm để đề ra các qui định cụ thể trong vạn hành.

2. Nguyên tắc vận hành

– Khi bắt đầu cung cấp điện

+ Đóng các cầu dao cách ly của dường dây vào trạm.

+ Đóng dao cách ly của thiết bị chống sét.

+ Đóng dao cách ly phân đoạn thanh cái cao áp và hạ áp.

+ Đóng máy cắt cao áp của đường dây vào trạm.

+ Đóng cầu dao sau đó đóng máy cắt của máy biến áp.

+ Đóng máy cắt hạ áp của máy biến áp.

+ Đóng máy cắt của cát đường dây về các phân xưởng.

– Khi ngừng cung cấp điện

+ Cắt máy cắt của các đường dây về các phân xưởng.

+ Cắt máy cắt phía hạ áp của máy biến áp.

+ Cắt máy cắt sau đó cắt cầu dao cách ly phía cao áp của máy biến áp.

+ Cắt máy cắt sau đó cắt cầu dao cách ly của đường dây vào trạm.

– Đóng máy biến áp vào vận hành.

+ Đóng máy cắt sau đó đóng cầu dao cách ly phía cao áp của máy biến áp đưa vào vận hành.

+ Đóng máy cắt phía hạ áp của máy biến áp.

+ Cắt máy cắt sau đó cắt cầu dao cách ly phía cao áp của máy biến áp.

– Kiểm tra định kỳ

+ Kiểm tra màu sắc của dầu cách điện và kiểm tra độ cao của mức dầu.

+ Kiểm tra sứ đỡ thanh góp.

+ Kiểm tra chiếu sáng.

+ Kiểm tra phương tiện phòng cháy chữa cháy và bảo hộ lao động.

CHƯƠNG V TÍNH TOÁN VỀ ĐIỆN

I Tính tổn thất công suất đường dây

1 Tính tổn thất công suất đừơng huỳnh thúc kháng 15kVA

Sđm =11.73KVA , l= 10m = 0.01Km

Chon dây M-35 có r0 = 0.54Ω/km , x0 = 0.336Ω/km

Tổng trở dây dẫn Z = R + JX = r0 *l + x0 *l = 0.54*0.01 +J 0.336*0.01

= 0.0054 + J0.00336

Tổn thất công suất tác dụng

ΔP = S² * R *10^-3 / U² = 11.73² * 0.0054*10^-3/ 15² = 0.0000033KW

Tổn thất công suất phản kháng

ΔQ = S² * X *10^-3 / U² = 11.73² * 0.00336*10^-3/ 15² = 0.000002KW

Ta có công suất tổn hao tại tải : ΔS = ΔP + JΔQ

ΔS = 0.0000033 + J0.000002

2 Tính tổn thất công suất đường hàm nghi 22KVA

Sđm =11.73KVA , l=120m = 0.12Km

Chon dây M-35 có r0 = 0.54Ω/km , x0 = 0.336Ω/km

Tổng trở dây dẫn Z = R + JX = r0 *l + x0 *l = 0.54*0.12 +J 0.336*0.12

= 0.0648 + J0.04032

Tổn thất công suất tác dụng

ΔP = S² * R *10^-3 / U² = 11.73² * 0.0648*10^-3/ 22² = 0.0000184KW

Tổn thất công suất phản kháng

ΔQ = S² * X *10^-3 / U² = 11.73² * 0.04032*10^-3/ 22² = 0.00001146KW

Ta có công suất tổn hao tại tải : ΔS = ΔP + JΔQ

ΔS = 0.0000184 + J0.00001146

II Tính tổn thất điên áp trên đường dây

1 Đường dây huỳnh thúc kháng 15kV

Chon dây dẫn M- 35 có r0 = 0.54 Ω , xo = 0.336Ω ,

l = 10m = 0,01km , p= 62.832kW , Q = 6.9677KVAr

ΔU =P *R / Uđm + Q*X /U đm

= P* r0*l/ Uđm + Q* xo*l / Uđm

= 62.832*0.54*0.01/15 + 6.9677*0.336*0.01/15 = 0.0241kv

2 Đường dây hàm nghi 22kV

Chon dây dẫn A- 95 có , r0 = 0.54 Ω , xo = 0.336Ω

l = 120m = 0,12km , p= 62.832kW , Q = 6.9677KVAr

ΔU =P *R / Uđm + Q*X /U đm

= P* r0*l/ Uđm + Q* xo*l / Uđm

= 62.832*0.54*0.12/22+ 6.9677*0.336*0.12/22 = 0.1978kv

III Tính tổn thất điện năng trên đường dây

1 Đường dây huỳnh thúc kháng 15kV

Có l = 10m = 0.01km , chọn dây M – 35 có r0 = 0.54Ω , x0 = 0.336Ω , S = 11.73KVA ,cosφ = 0.75 , Tmax = 4000(h)

C = 10 ³(đ/kwh)

Ta có RA1 = r0 * l = 0.54*0.01 = 0.0054Ω

`

Từ Tmax = 4000(h) ta tính được trị số ﺡ

ﺡ = ( 0.124 + 10 ^-4*40000)*8760 = 2405.285(h)

Tổn thất công suất lớn nhất trên đường dây

ΔPA1 = S1²* RA1/U²đm = 11.73²*0.0054*10^-3/15²

= 0.0000033kw

Tổn thất điện năng 1 năm trên đường dây

ΔAA1 = ΔPA1* ﺡ = 0.0000033*2405.285 = 0.00793kwh

Gíá tiền tổn thất điện năng trên đường dây

YΔA = ΔAA1*C = 0.00793*10³ = 7.93(đ)

2 Đường dây hàm nghi 22kV

Có l = 120m = 0.12km , chọn dây M – 35 có r0 = 0.54Ω , x0 = 0.336Ω , S = 11.73KVA ,cosφ = 0.75 , Tmax = 4000(h)

C = 10 ³(đ/kwh)

Ta có RA1 = r0 * l = 0.54*0.12 = 0.0648Ω

`

Từ Tmax = 4000(h) ta tính được trị số ﺡ

ﺡ = ( 0.124 + 10 ^-4*40000)*8760 = 2405.285(h)

Tổn thất công suất lớn nhất trên đường dây

ΔPA1 = S1²* RA1/U²đm = 11.73²*0.0648*10^-3/22²

= 0.0000184kw

Tổn thất điện năng 1 năm trên đường dây

ΔAA1 = ΔPA1* ﺡ = 0.0000184*2405.285 = 0.04425kwh

Gíá tiền tổn thất điện năng trên đường dây

YΔA = ΔAA1*C = 0.04425*10³ = 44.25(đ)

ChươngVI. LỰA CHỌN CÁC PHẦN TỬ TRONG HỆ THỐNG CUNG CẤP ĐIỆN

A. KHÁI NIỆM

– Hệ thống điện bao gồm các thiết bị điện (phần tử) được mắc với nhau theo một nguyên tắc chặt chẽ tạo nên một cơ cấu đồng bộ và hoàn chỉnh. Mỗi thiết bị điện cần được lựa chọn đúng để thực hiện tốt chức năng trong sơ đồ cấp điện và làm cho hệ thống cung cấp điện vận hành đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật, kinh tế và an toàn.

– Lựa chọn các phần tử trong hệ thống cung cấp điện là lựa chọn các thiết bị như: khí cụ điện, sứ cách điện, dây dẫn và các bộ phận dẫn điện khác.

– Trong điều kiện vận hành, chúng ta có thể lựa chọn theo một trong ba trường hợp sau:

I. Chế độ làm việc lâu dài.

Các khí cụ điện, sứ cách điện và các bộ phận dẫn điện khác sẽ làm việc tin cậy nếu chúng được chọn theo đúng điện áp và dòng điện định mức.

II. Chế độ quá tải.

Dòng điện qua các khí cụ điện và các bộ phận dẫn điện khác lớn hơn so với dòng điện định mức.

Sự làm việc tin cậy của các thiết bị dựa trên những quy định về giá trị điện áp và dòng điện và thời gian giới hạn cho phép.

Đối với một số thiết bị có thể cho phép quá tải đến 140% so với giá trị điện áp định mức và dòng điện định mức.

III. Chế độ ngắn mạch.

Trong trường hợp ngắn mạch, các khí cụ điện và các bộ phận dẫn điện khác vẫn đảm bảo sự làm việc tin cậy nếu trong quá trình lựa chọn chúng có các thông số theo đúng điều kiện ổn định động và ổn định nhiệt.

Khi xảy ra ngắn mạch, để hạn chế tác hại của nó thì cần phải nhanh chóng cắt bỏ bộ phận hư hỏng ra khỏi mạng điện.

Những điều kiện chung để lựa chọn thiết bị.
Chọn khí cụ điện và các bộ phận dẫn điện theo điều kiện làm việc lâu dài.
1. Chọn theo điện áp định mức.

– Điện áp của khí cụ điện được ghi trên nhãn máy phù hợp với độ cách điện của nó.

– Mặt khác, các khí cụ điện được thiết kế, chế tạo có dự trữ độ bền về điện nên cho phép chúng ta làm việc lâu dài không hạn chế với điện áp cao hơn điện áp định mức của khí cụ điện từ 10% đến 15% gọi là điện áp cực đại,

– Điều kiện lựa chọn khí cụ điện:

Uđm KCĐ ≥ Uđm M

Trong đó:

Uđm KCĐ: điện áp định mức của khí cụ điện.

Uđm M: điện áp định mức của mạng điện.

Chọn theo dòng định mức.

– Dòng định mức của khí cụ điện là dòng điện đi qua khí cụ điện trong thời gian không hạn chế với nhiệt độ môi trường xung quanh là định mức.

– Khi đó, nhiệt độ đốt nóng các bộ phận của khí cụ điện không vượt quá trị số cho phép lâu dài.

– Chọn khí cụ điện theo điều kiện dòng điện dòng điện định mức sẽ bảo đảm cho các bộ phận của khí cụ điện không bị đốt nóng gây nguy hiểm trong tình trạng làm việc lâu dài định mức.

Điều kiện:

I lv max ≤ Iđm KCĐ

– Dòng điện làm việc cực đại của các mạch được tính như sau:

+ Đường dây làm việc song song: tính khi cắt bớt một dây.

+ Mạch máy biến áp: tính khả năng quá tải của nó (140%).

+ Đường dây cáp không có dự trữ: tính khả năng quá tải của nó.

+ Thanh góp nhà máy điện , trạm biến áp, các thanh dẫn phân đoạn và mạch nối khí cụ điện: tính trong điều kiện vận hành là xấu nhất.

+ Máy phát điện: tính bằng 105% dòng điện định mức.

Các khí cụ điện được chế tạo với nhiệt độ định mức của môi trường là 35 độ C. Nếu nhiệt độ môi trường xung quanh là xq thì phải hiệu chỉnh dòng điện cho phép.

Icp = Iđm kcđ *√өcp – өxq /өcp + өxq

Lựa chọn thiết bị điện ở mạng cao áp.
Lựa chọn máy cắt điện điện áp cao hơn 1000V.

– Máy cắt là một thiết bị đóng cắt dòng điện phụ tải và cắt dòng điện ngắn mạch.

– Điều kiện:

Điện áp định mức: UđmMC ≥ Uđm

Dòng điện định mức: IđmMC ≥ ICB

Dòng cắt điện định mức: Iđmcắt ≥ IN

Công suất cắt định mức: Sđmcắt ≥ SN

Dòng điện ngắn mạch xung kích Iđm ≥ Ixk

II. Lựa chọn dây dẫn-dây cáp

Lựa chọn và kiểm tra dây dẫn-dây cáp theo điều kiện phát nóng.

Imax ≤ k. Icp

Imax: dòng dòng điện làm việc cực đại của dây dẫn.

Icp: dòng điện cho phép ứng với dây dẫn.

Lựa chọn dây dẫn-dây cáp theo tổn thất điện áp cho phép.

-Xác dịnh tiết diện dây dẫn theo mật độ dòng điện không đổi.

ΔU = ΔU’ + ΔU”

Cho X0 tính được ΔU”

ΔU” = X0*∑Qm * lm / Uđm hay ΔU” = X0*∑qm * im / Uđm

Mà ΔU’ = ΔUcp – ΔU”

Pm = √3*Im *Um*cosφm

ΔU’ = ΔU’0a + ΔU’ab

= √3*I1 *U1*cosφ1 / γF1 + √3*I2 *U2*cosφ2 / γF2

Theo định nghĩa mật độ dòng điện : J = I /F

Theo điều kiện mật độ dòng điện : J = I1 / F1 = I2/ F2

Do đó : ΔU’ = √3*(п1*cosφ1 + п2*cosφ2)/ γ

J = γ* ΔU’ / √3*( I1* cosφ1 + I2* cosφ2 )

Từ đó xác định tiết diện dây dẫn : F1 = I1 / J , F2 = I2 / J

Lựa chọn thiết bị điện ở mạng hạ áp.

I. Lựa chọn CB

CB là khí cụ điện dùng để tự động ngắt mạch để bảo vệ ngắn mạch, quá tải, sụt áp.

CB phải thỏa mãn những yêu cầu sau:

Chế độ làm việc định mức là chế độ làm việc lâu dài.

CB ngắt được trị số dòng điện ngắn mạch lớn.

Thời gian ngắt bé

Chọn CB theo các điều kiện sau:

Điều kiện điện áp Uđm cb ≥ U đm M

Điều kiện dòng điện I đm cb ≥ I cb

Khả năng cắt của CB ixk cb ≥ ixk

Trong đó : ixk = kxk * IN

Kxk = 1.3

IN = 400 / √3* √r²∑ + x²∑

II.Lựa chọn cầu chì

Cầu chì dùng để bảo vệ ngắn mạch

Cầu chì phải có các tính chất sau:

Đặc tính Ampe-giây phải thấp hơn đặc tính tải

Làm việc có chọn lọc.

Làm việc ổn định.

Có khả năng ngắt dòng ngắn mạch lớn.

Tránh đươc tác động mở máy của động cơ

Điện áp định mức,kv Uđm cc ≥ U đmm

Dòng điện,A I đm cc ≥ I cb

Công suất cắt định mức,MVA S đm cc ≥ S”

Dòng điện cắt định mức,KA I đm cắt ≥ I”

III. Lựa chọn cầu dao

Cầu dao là khí cụ điện đóng ngắt mạch điện hạ áp

Điều kiện lựa chọn cầu dao:

Điều kiện điện áp Uđm CD ≥ Uđm M

Điều kiện dòng điện Iđm CD ≥ Ilàm việc max

IV.Lựa chọn công tắc tơ

Công tắc tơ là khí cụ điện đóng ngắt các phụ tải có công suất lớn, có khả dập hồ quang.

Điều kiện lựa chọn công tắc tơ:

Điều kiện điện áp Uđm CTT ≥ Ulàm việc

Điều kiện dòng điện Iđm CTT ≥ Ilàm việc

VII PHẦN TÍNH TOÁN LỰA CHON KHÍ CỤ ĐIỆN

1CHỌN CÁP CAO ÁP CHO NHÀ E

+ Phía 22KV

Lựa chọn theo mật độ dòng kinh tế

Iđm = Pđm / √3*Uđm * cosφ = 62.832 / √3*22*0.77 = 2.14A

Suy ra : Ilvmax = Iđm * Kt = 2.14*0.95 = 2.033A

Chọn Jkt = 3.1 suy ra F = : Ilvmax / Jkt = 2.033/3.1 = 0.655 mm²

Chọn loại dây lõi đồng co S = 1mm²

+ Phía 15KV

Lựa chọn theo mật độ dòng kinh tế

Iđm = Pđm / √3*Uđm * cosφ = 62.832 / √3*15*0.77 = 2.77A

Suy ra : Ilvmax = Iđm * Kt = 2.77*0.95 = 2.6315A

Chọn Jkt = 3.1 suy ra F = : Ilvmax / Jkt = 2.6315 / 3.1 = 0.8488 mm²

Chọn loại dây lõi đồng co S = 1mm²

2 CHỌN DÂY DẪN TỪ TRẠM BIẾN ÁP VAO NHÀ E

Lựa chọn theo mật độ dòng kinh tế

Iđm = Pđm / √3*Uđm * cosφ = 28254 / √3*380*0.77 = 55.75A

Suy ra : Ilvmax = Iđm * Kt = 55.75*0.95 = 52.9625A

Chọn Jkt = 3.1 suy ra F = : Ilvmax / Jkt = 52.9625/3.1 = 17.08 mm²

Chọn loại dây lõi đồng co S = 22mm²

3 Chọn dây dẫn cho từng thiết bị

Áp dụng công thức : Ilv ≥ Ilvmax / K1*K2*K3

Trong đó : K1 là hệ số điều chỉnh nhiệt độ theo môi trường chọn K1 = 0.84

K2 là hệ số điều chỉnh thei số cáp gần nhau chọn K2 = 0.96

K3 là hệ số điều chỉnh theo ảnh hưởng của đất chọn K3= 1

Ilvmax = Iđm * Kt với Kt = 0.95 là hệ số điều chỉnh khi đặt thanh dẫn nằm ngang

STT	THIẾT BỊ	SỐ LƯỢNG	Iđm (A)	Ilvmax A	ICP A	KÍ HIỆU DÂY	TIẾT DIỆN (mm²)
1	Máy lạnh	7	1.424	1.353	1.678	VCm	2 x 0.5
2	Máy tính	16	0.976	0.927	1.15	VCm	2 x 0.5
3	Máy in	3	3.02	1.0086	1.25	VCm	2 x 0.5
4	Máy n nóng	1	1.114	1.058	1.31	VCm	2 x 0.5
5	Máy photo	1	2.681	2.54	3.324	VCm	2 x 0.75
6	ổ cắm	32	0.67	0.636	0.789	VCm	2 x 0.5
7	Quạt trần	8	0.909	0.86	1.07	VCm	2 x 0.5
8	Đèn đơn	14	0.303	0.2878	0.357	VCm	2 x 0.5
9	Đèn đôi	14	0.586	0.557	0.69	VCm	2 x 0.5
10	TỔNG			9.2274	11.618

4 CHỌN CÔNG TẮC ĐÈN LẦU 1 NHÀ E

+ phòng tài chính kế toán

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 80 / 220*0.6*0.8 = 0.75A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.75A

Chọn Iđm = 0.75*3 = 2.25A vậy ta chọn công tắc 3A

+ Văn phòng đảng ủy công đoàn

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 160 / 220*0.6*0.8 = 1.51A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 1.51A

Chọn Iđm = 1.51*3 = 4.53A vậy ta chọn công tắc 5A

+ Phòng đào tạo

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 160 / 220*0.62*0.8 = 1.46A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 1.46A

Chọn Iđm = 1.46*3 = 4.38A vậy ta chọn công tắc 5A

+ Phòng giáo dục đại cương

I = Pđ / U*cosφ*ŋ =320 / 220*0.62*0.8 = 2.93A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 2.93A

Chọn Iđm = 2.93*3 = 8.79A vậy ta chọn công tắc 9A

+ Phòng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế

I = Pđ / U*cosφ*ŋ =320 / 220*0.62*0.8 = 2.93A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 2.93A

Chọn Iđm = 2.93*3 = 8.79A vậy ta chọn công tắc 9A

+ Phòng phó hiệu trưởng hành chính

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 160 / 220*0.62*0.8 = 1.46A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 1.46A

Chọn Iđm = 1.46*3 = 4.38A vậy ta chọn công tắc 5A

+ Phòng vệ sinh

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 80 / 220*0.6*0.8 = 0.75A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.75A

Chọn Iđm = 0.75*3 = 2.25A vậy ta chọn công tắc 3A

+ Hành lang

I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 240 / 220*0.6*0.8 = 2.27A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 2.27A

Chọn Iđm = 2.27*3 = 6.81A vậy ta chọn công tắc 7A

+ Cầu thang

Cầu thang1 I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 80 / 220*0.62*0.8 = 0.73A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.73A

Chọn Iđm = 0.73*3 = 2.2A vậy ta chọn công tắc 3A

Cầu thang2 I = Pđ / U*cosφ*ŋ = 80 / 220*0.62*0.8 = 0.73A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.73A

Chọn Iđm = 0.73*3 = 2.2A vậy ta chọn công tắc 3A

5 Chọn công tắc quạt

+ phòng tài chính kế toán

I = Pđ / U*cosφ = 130/ 220*0.65 = 0.9A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.9A

Chọn Iđm = 0.9*3 = 2.7A vậy ta chọn công tắc 3A

+ Văn phòng đảng ủy công đoàn

I = Pđ / U*cosφ = 130/ 220*0.65 = 0.9A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.9A

Chọn Iđm = 0.9*3 = 2.7A vậy ta chọn công tắc 3A

+ Phòng đào tạo

I = Pđ / U*cosφ = 130/ 220*0.65 = 0.9A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.9A

Chọn Iđm = 0.9*3 = 2.7A vậy ta chọn công tắc 3A

+ Phòng giáo dục đại cương

I = Pđ / U*cosφ = 260/ 220*0.65 = 1.81A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 1.81A

Chọn Iđm = 1.81*3 = 5.43A vậy ta chọn công tắc 6A

+ Phòng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế

I = Pđ / U*cosφ = 260/ 220*0.65 = 1.81A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 1.81A

Chọn Iđm = 1.81*3 = 5.43A vậy ta chọn công tắc 6A

+ Phòng phó hiệu trưởng hành chính

I = Pđ / U*cosφ = 130/ 220*0.65 = 0.9A

Với u = 220v

Iđ = Iđm = 0.9A

Chọn Iđm = 0.9*3 = 2.7A vậy ta chọn công tắc 3A

6 Chọn CB cho lầu 1 nhà E

+ phòng tài chính kế toán

I = Pđ / √3* U*cosφ = 4828 / √3*380*0.75 = 9.78A

Chọn CB 10A

+ Văn phòng đảng ủy công đoàn

I = Pđ / √3* U*cosφ = 1950 / √3*380*0.75 = 3.95A

Chọn CB 6A

+ Phòng đào tạo

I = Pđ / √3* U*cosφ = 1950 / √3*380*0.75 = 3.95A

Chọn CB 6A

+ Phòng giáo dục đại cương

I = Pđ / √3* U*cosφ = 8550 / √3*380*0.75 = 17.32A

Chọn CB 20A

+ Phòng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế

I = Pđ / √3* U*cosφ = 5306 / √3*380*0.75 = 10.75A

Chọn CB 16A

+ Phòng phó hiệu trưởng hành chính

I = Pđ / √3* U*cosφ = 2950 / √3*380*0.75 = 5.97A

Chọn CB 6A

7 Chọn cầu chì lầu 1 nhà E

+ phòng tài chính kế toán

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 210 / 220*0.8 = 1.2A

Động lực : Iđl = Pđ / √3* U*cosφ = 4828 / √3*380*0.75 = 9.78A

Icc = Ics + Iđl = 1.2 + 9.78 = 11 A Chọn cầu chì 16A

+ Văn phòng đảng ủy công đoàn

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 290 / 220*0.8 = 1.64 A

Động lực : Iđl = Pđ / √3*U*cosφ = 1950 / √3*380*0.75 = 3.95A

Icc = Ics + Iđl = 1.64 + 3.95 = 6A chọn cầu chì 6A

+ Phòng đào tạo

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 290 / 220*0.8 = 1.64 A

Động lực : Iđl = Pđ / √3* U*cosφ = 1950 / √3*380*0.75 = 3.95A

Icc = Ics + Iđl = 1.64 + 3.95 = 6A chọn cầu chì 6A

+ Phòng giáo dục đại cương

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 580 / 220*0.8 = 3.3 A

Động lực : Iđl = Pđ / √3* U*cosφ = 8550 / √3*380*0.75 = 17.32A

Icc = Ics + Iđl = 3.3 + 17.32 = 20.62A chọn cầu chì 25A

+ Phòng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 580 / 220*0.8 = 3.3 A

Động lực : Iđl = Pđ / √3 *U*cosφ = 5306 / √3*380*0.75 = 10.75A

Icc = Ics + Iđl = 3.3 + 10.75A = 14.05A chọn cầu chì 16

+ Phòng phó hiệu trưởng hành chính

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ

= 290 / 220*0.8 = 1.64 A

Động lực : Iđl = Pđ / √3 *U*cosφ

= 2950 / √3*380*0.75 = 5.97A

Icc = Ics + Iđl = 1.64 + 5.97 = 7.61A chọn cầu chì 10

+ Phòng vệ sinh

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 80 / 220*0.8 = 0.45 A

Chọn cầu chì 6A

+ Hành lang

Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ = 240 / 220*0.8 = 1.3 A

Chọn cầu chì 6A

+ Cầu thang

Cầu thang1: Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ

= 80 / 220*0.8 = 0.45 A

Chọn cầu chì 6A

Cầu thang2 : Chiếu sáng : Ics = Pđ / U*cosφ

= 80 / 220*0.8 = 0.45 A

Chọn cầu chì 6A

CHƯƠNG VII. NÂNG CAO HỆ SỐ CÔNG SUẤT

A. LÝ THYUYẾT

I. Khái niệm

Hệ số công suất tức thời.

– Là hệ số công suất tại một thời điểm nào đó mà đo được nhờ công cụ đo cos hoặc nhờ các đại lượng đo khác.

cos=

Hệ số công suất trung bình.

– Là hệ số cos trung bình trong một khoang thời gian nào đó, như: một tháng, một năm, nhiều năm.

cos_tb=cos arctg

. Hệ số công suất tự nhiên.

– Là hệ số cos trung bình cho cả na,8 khi không có thiết bị bù. Được dùng làm căn cứ để tính toán nâng cao hệ số công suất và bù công suất phản kháng.

Các biện pháp nâng cao hệ số công suất tự nhiên.
Thay thế động cơ không đồng bộ làm việc non tải bằng động cơ có công suất nhỏ.

Khi động cơ không đồng bộ làm việc tiêu thụ lượng công suất phản kháng bằng:

Q = Q₀ + ( Q_đm – Q₀)* k²_pt

Trong đó:

Q₀: công suất phản kháng lúc động cơ làm việc non tải.

Q_đm: công suất phản kháng lúc động cơ làm việc định mức

k_pt: hệ số phụ tải

Thường thì công suất Q₀= (60 – 70) % Q_đm

Hệ số công suất được tính theo công thức:

Giảm điện áp của những động cơ làm việc non tải.

Công suất phản kháng mà động cơ không đồng bộ tiêu thụ được tính theo công thức:

Trong đó:

k: hằng số

: hệ số dẫn từ.

V: thể tích mạch từ.

Do đó, nếu ta giảm U thì Q giảm đi rõ rệt làm cho cos giảm.

Trong thực tế, người ta còn dùng các phương pháp khác để giảm điện áp khi động cơ làm việc non tải như:

– Đổi nối dây quấn stato từ

– Thay đổi cách đấu dây.

– Giảm điện áp bằng máy biến áp.

Ngoài ra người ta còn dùng các phương pháp khác để nâng cao hệ số công suất:

– Thay đổi và cải tiến quy trình công nghệ để các thiết bị điện làm việc ở chế độ hợp ký nhất.

– Hạn chế động cơ chạy không tải.

– Dùng động cơ đồng bộ thay thế động cơ không đồng bộ.

– Nâng cao chất lượng sửa chữa động cơ.

– Thay thế những máy biến áp làm việc non tải bằng những máy biến áp có dung lượng bé hơn.

III. Ý nghĩa.

– Hệ số cos là một chỉ tiêu để đánh giá xí nghiệp sử dụng điện có hợp lý và tiết kiệm hay không.

– Nâng cao hệ số công suất là một trong những biện pháp quan trọng để tiết kiệm điện năng.

– Những thiết bị tiêu thụ công suất phản kháng:

+ Động cơ không đồng bộ tiêu thụ khoảng 60 – 65%.

+ Máy biến áp tiêu thụ khoảng 20 – 25%.

+ Đường dây trên không tiêu thụ khoảng 10%.

– Công suất phản kháng là công suất từ hóatrong các máy điện xoay chiều và nó không sinh ra công.

Ta có:

-Hệ số công suất cos nâng cao sẽ đưa đến những hiệu quả:

+ Giảm tổn thất công suất trong mạng điện.

Tổn thất công suất:

Khi giảm công suất phản kháng truyền tải trên đường dây giảm theo giảm được công suất tác dụng

+ Giảm tổn thất điện áp trong mạng điện.

Tổn thất điện áp:

Khi giảm công suất phản kháng trên đường dâyI tăng lên tăng khả năng truyền tải của đường dây.

III. Phương pháp bù công suất phản kháng để nâng cao hệ số công suất.

Xác định dung lượng bù.

Dung lượng bù được xác định theo công thức sau:

Qbù = P( tg₁– tg₂ ) kVA

Trong đó:

P: phụ tải tính toán của hộ tiêu thụ điện kW

₁: góc ứng với hệ số công suất trung bình cos₁trước khi bù.

₂: góc ứng với hệ số công suất trung bình cos₂muốn đạt được sau khi bù.

(=0.91 ): hệ số xét tới khả năng nâng cao cos bằng những phương pháp không đòi hỏi thiết bị bù.

Đối với hộ dùng điện thì dùng lượng bù có thể xác định theo quan điểm tối ưu sau:

Do bù công suất phản kháng nên có thể tiết kiệm được một lưuợng công suất tác dụng:

P_kt = k_kt*Q_bù – k_bù*Q_bù = Q_bù*(k_kt – k_bù)

Trong đó:

k_bù: suất tổn thất công suất tác dụng trong thiết bị bù

Dung lượng bù tối ưu ứng với P_ktMax là:

Q_{bù tối ưu}= Q- * k_bù

Vậy ta có:

Q_{bù tối ưu =}Q

Các phương pháp điều chỉnh dung lượng bù.

– Điều chỉnh dung lượng bù theo nguyên tắc điện áp: nếu điện áp của mạng sụt xuống dưới định mức thì đóng thêm tụ vào và ngược lại. Phương pháp này nâng cao được hệ số công suất và ổn định điện áp cho mạng.

– Điều chỉnh tự động dung lượng bù theo nguyên tắc thời gian dựa vào sự biến đổi của tảitrong một ngày đêm mà đóng thêmhay cắt bớt tụ ra. Phương pháp này áp dụng khi đồ thị phụ tải tương đối ổn định và người vận hành phải nắm vững đồ thị đó.

– Điều chỉnh tự động dung lượng bù theo dòng điện phụ tải, được dùng trong trường hợp phụ tải biến đổi đột ngột. Khi dòng điện tăng thì đóng thêm tụ và ngược lại.

– Điều chỉnh tự động dung lượng bù theo hướng đi của công suất phản kháng, thường được dùng khi trạm biến áp ở cuối đường dây và xa nguồn. Nếu công suất phản kháng chạy từ nguồn đến phụ tải thì đóng them tụ vào và ngược lại.

IV. Phân phối dung lượng bù.

Phân phối dung lượng bù trong mạng hình tia.

Trong mạng hình tia có n nhánh , tổng dung lượng công suất phản kháng là Q_bù

Q Q_n

Q₁ Q₂ Q_n

Q_bù1 Q_bù2 Q_{bù n}

Tổn thất công suất tác dụng do công suất phản kháng gây ra:

= + + … +

= f*(Q_bù1 + Q_bù2 + … + Q_{bù n}

Dung lượng bù tối ưu cho các nhánh:

. . . . . . . .

Phân phối dung lượng bù trong mạng phân nhánh.

Q Q_bù Q₀₁ 1 Q₁₂ 2 Q₂₃ 3 Q₃₄ 4

Q₁ r₁ Q₁ r₂ Q₃ r₃ Q₄ r₄

Dung lượng bù tại nhánh thứ n được xác định theo công thức sau:

Trong đó:

Qn: phụ tải phản kháng của nhánh thứ n.

Q(n-1)n: phụ tải phản kháng chạy trên đường dây.

Qbù n: dung lượng bù tại điểm n.

Rtđ n: điện trở tương đương của mạng kể từ điểm n trở về sau.

Vận hành tụ điện.
Tụ điện.

Tụ điện áp thấp thường được chế tạo thành tụ ba pha nối hình tam giác. Tụ điện cao áp thường được chế tạo thành tụ điện một pha và chúng được ghép thành hình tam giác. Thường thì có cầu chì bảo vệ riêng cho từng pha. Thiết bị dùng cắt cho nhóm tụ này có thể là máy cắt có kèm theo cầu chì

Vận hành tụ điện.

– Tụ phải dặt nơi cao ráo, ít bui, không dễ cháy nổ và không có khí ăn mòn.

– Tụ điện áp cao phải được đặt trong phòng riêng và có biện pháp chống cháy nổ.

– Điều kiện nhiệt độ: phải giữ cho nhiệt độ không khí xung quanh tụ không vượt quá 35^oC.

– Điều kiện điện áp: giữ áp trên cực của tụ điện không vượt quá 110% điện áp định mức.

V Tính bù công suất cosφ cho nhà E

Cho COSφ1 = 0,75 , COSφ2 = 0.93 , Ptt = 8.5183KVAr

Bài làm

COSφ1 = 0,75 suy ra tg φ1 = 0.8819

COSφ2 = 0.93 suy ra tg φ2 = 0.3952

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

= 8.5183 * (0.8819 – 0.3952) = 4.1458KVA

Tính bù công suất cosφ cho lầu1 nha E

+ phòng tài chính kế toán

+ Chọn Ksd=0.1

N = 15 máy , Pmax = 750w ,Pmax/2=375W

P= 5.308kW

Có 2 máy ≥ Pmax/2 # 375

P1= 1228 = 1.228KW

N1= 2 máy

N0 = N1 /N = 2/15 = 0.1333

P0 = P1 /P= 1.228/5.038 = 0.2437kw ta chon P0 = 0.25

Tra bảng Nhq*= 0.8

Nhq = Nhq* * N = 0.8 * 15 = 12

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 12

Với Nhq = 12

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 2.24

Knc = Kmax * Ksd = 2.24 * 0.1 = 0.224

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.224*5.038 = 1.1285kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

=1.1285* (0.8819 – 0.3952) = 0.5492kva

+ văn phòng đảng ủy công đoàn

+ Chọn Ksd=0.1

N = 10 máy , Pmax = 750w ,Pmax/2=375W

P= 2.240kW

Có 1 máy ≥ Pmax/2 # 375

P1= 750 = 0.750KW

N1= 1 máy

N0 = N1 /N = 1/10 = 0.1

P0 = P1 /P= 0.75/2.240 = 0.3348kw ta chon P0 = 0.3348

Tra bảng Nhq*= 0.61

Nhq = Nhq* * N = 0.61 * 10 = 6.1

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 6

Với Nhq = 6

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 3.04

Knc = Kmax * Ksd = 3.04 * 0.1 = 0.304

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.304*2.240 = 0.68kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

= 0.68* (0.8819 – 0.3952) = 0.33kva

+ phòng đào tạo

+ Chọn Ksd=0.1

N = 8 máy , Pmax = 750w ,Pmax/2=375W

P= 2.240kW

Có 1 máy ≥ Pmax/2 # 375

N1= 1 máy

P1= 750 = 0.750KW

N0 = N1 /N = 1/8 = 0.125

P0 = P1 /P= 0.750/2.240 = 0.3348kw ta chon P0 = 0.3348

Tra bảng Nhq*= 0.62

Nhq = Nhq* * N = 0.62*8 = 4.96

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 5

Với Nhq = 5

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 3.23

Knc = Kmax * Ksd = 3.23 * 0.1 = 0.323

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.323*2.240 = 0.723kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

=0.723* (0.8819 – 0.3952) = 0.3518kva

+ phòng giáo dục đại cương

+ Chọn Ksd=0.1

N = 24 máy , Pmax = 1500w ,Pmax/2=750W

P= 9.130 kW

Có 2 máy ≥ Pmax/2 # 750

P1= 3000 = 3KW

N1= 2 máy

N0 = N1 /N = 2/24 = 0.083

P0 = P1 /P= 3 / 9.130 = 0.328 kw ta chon P0 = 0.328

Tra bảng Nhq*= 0.51

Nhq = Nhq* * N = 0.51 * 24 = 12.24

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 12

Với Nhq = 12

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 2.24

Knc = Kmax * Ksd = 2.24 * 0.1 = 0.224

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.224*9.130 = 2.045kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

= 2.045* (0.8819 – 0.3952) = 0.9953 kva

+ phòng khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế

+ Chọn Ksd=0.1

N = 19 máy , Pmax = 750w ,Pmax/2=375W

P= 5.886kW

Có 3 máy ≥ Pmax/2 # 375

P1= 3506 = 3.506KW

N1= 7 máy

N0 = N1 /N = 7/19 = 0.368

P0 = P1 /P= 3.506/5.886 = 0.6kw ta chon P0 = 0.6

Tra bảng Nhq*= 0.7

Nhq = Nhq* * N = 0.7 * 19 = 13.3

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 14

Với Nhq = 12

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 2.1

Knc = Kmax * Ksd = 2.1 * 0.1 = 0.21

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.21*5.886 = 1.236kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

=1.236* (0.8819 – 0.3952) = 0.6kva

+ phòng phó hiệu trưởng hành chính

+ Chọn Ksd=0.1

N = 10 máy , Pmax = 750w ,Pmax/2=375W

P= 3.240kW

Có 3 máy ≥ Pmax/2 # 375

P1= 1750 = 1.750KW

N1= 3 máy

N0 = N1 /N = 3/10 = 0.3

P0 = P1 /P= 1.750/3.240 = 0.54kw ta chon P0 = 0.55

Tra bảng Nhq*= 0.73

Nhq = Nhq* * N = 0.73*10 = 7.3

Vậy số thiết bị dùng điện hiệu quả chọn 7

Với Nhq = 7

Ksd = 0.1

Ta chọn Kmax = 2.88

Knc = Kmax * Ksd = 2.88 * 0.1 = 0.288

Ptt = Knc *∑ Pđmi = 0.288*3.240 = 0.933 kv

Dung lượng bù : Qbù = Ptt * (tg φ1 – tg φ2 )

= 0.933* (0.8819 – 0.3952) = 0.454kva

Chương VIII. NỐI ĐẤT CHỐNG SÉT

I. Quá điện áp khí quyển và hiện tượng sét.

1. Khái niệm về hiện tượng sét.

– Sét là hiện tượng phóng điện trong khí quyển giữa các đám mây và đất hay giữa các đám mây mang điện tích trái dấu,

– Truớc khi có sự phóng điện của sét, đã có sự phân chia và tích lũy rất mạnh điện tích trong các đám mây going do tác dụng của các luồng khí nóng thổi bốc lên và hơi nước trong các đám mây.

– Phần dưới các đám mây thường mang điện tích âm. Các đám mây cùng với đất hình thành các tụ điện mây-đất. Cường độ điện trường của chúng tăng dần lên, khi cường độ điện trường đạt khoảng 28-30 kV/cm² thì không khí bị ion hóa và bắt đầu dẫn điện.

– Quá trình hình thành tia lửa điện có kèm theo tiếng nổ gọi là sấm.

– Chiều dài trung bình của sét khoảng từ 3-5 km, phần lớn chiều dài của chúng phát triển trong các đám mây giông.

2. Các giai đoạn của sét.

Quá trình sét chia làm 4 giai đoạn:

– Giai đoạn 1: phóng tia tiên đạo:

+ Từ những đám mây giông, xuất hiện một dãy sáng mờ kéo dài từng đợt gián đoạn phóng về phía mặt đất với vận tốc trung bình khoảng 10⁵-10⁶m/s.

+ Thời gian của tia tiên đạo mỗi đợt kéo dài khoảng 1s và dài them trung bình khoảng vài chục mét.

+ Thời gian tạm ngừng phát triển giữa hai đợt liên tiếp khoảng 30-90 s.

Giai đoạn 2: tia tiên đạo đến gần mặt đất, hình thành khu vực ion hóa mãnh liệt.

Dưới tác dụng của điện trường tạo nên bởi điện tích của những đám mây giông và điện tích trong tia tiên đạo, hình thành sự tập trung điện tích trái dấu giữa mặt đất với phía dưới những đám mây giông.

Giai đoạn 3: phóng điện ngược (phóng điện chủ yếu).

Khi dòng tiên đạo phát triển đến mặt đất hay các vật dẫn điện nối đất, các điện tích dương của đất di chuyển có hướng từ đất theo dòng tiên đạo với tốc độ lớn (1,5.10⁷-1,5.10⁸m/s), chạy lên và trung hòa các điện tích âm của tia tiên đạo.

Sự phóng điện chủ yếu được đặc trưng bởi dòng điện lớn qua chổ sét đánh gọi là dòng điện sét và sự lóc mãnh liệt của dòng phóng điện.

Không khí trong dòng phóng điện được nung nóng đến nhiệt độ khoảng 10000^oC và giãn nở rất nhanh tạo thành song âm thanh.

Giai đoạn 4: phóng điện chủ yếu kết thúc.

Kết thúc sự di chuyển của các điện tích từ những đám mây phóng điện và sự lóc sang dần dần biến mất.

3. Tính chất chọn lọc của vị trí sét đánh trên bề mặt và ứng dụng của các tính chất đó.

Ở giai đoạn 1, đường di của tia tiên đạo không phụ thuộc vào tình trạng của mặt dất và các vật thể ở trên mặt đất, nó gần như hướng thẳng về phía mặt đất.

Khi tia tiên đạo còn cách mặt đất một khoảng cách gọi là độ cao định hướng thì mới thấy rõ dần ảnh hưởng của sự tập trung điện tích ở mặt đất và các vật nhô khỏi mặt đất đối với hướng phát triển tiếp tục của tia tiên đạo.

Tia tiên đạo phát triển theo hướng có cường độ điện trường lớn nhất nên vị trí sét đánh có tính chọn lọc.

Trong kỹ thuật, người ta đã lợi dụng tính chọn lọc vị trí đánh của sét để bảo vệ chống sét cho các công trình bằng cách dùng kim thu sét hoặc dây thu sét bằng kim loại được nối đất, đặt cao hơn công trình cần bảo vệ nhằm thu hút sét đánh vào chúng mà không đánh vào công trình.

4. Nguyên lý corona

Nguyên lý coro na là hiện tượng dây dẫn bằng kim loại nhọn được nối đất đặt trong khu vực có điện trường mạnh sẽ có hiện tượng các điện rich bị bức ra ngoài không gian từ điểm nhọn của dây dẫn kim loại được nối đất. Trong quá trình tích lũy các điện tích có sự phân cực khác nhau, cường độ điện trường luôn được gia tăng hình thành xung quanh đám mây. Khi Gradient điện thế ở một điểm bất kỳ dạt tới giá trị tới hạn về tính chất cách điện của không khí (với áp lực khí quyển khoảng 3.10³V/m²), ở đó xảy ra sự đánh xuyên hay sét tiên đạo.

II. Nối đất chống sét.

1. Khái niệm.

Nối dất có 3 chức năng: nối đất làm việc, nối đất chống sét, nối đất an toàn.

Trang bị nối đất bao gồm các điện cực và dây dẫn nối đất. Dây nối đất dùng để nối liền các bộ phận được nối đất với các điện cực.

Trong nối đất bảo vệ thì điện áp trên vỏ thiết bị so với đất:

U_đ= I_đ.R_đ

Trong đó:

I_đ: dòng điện ngắn mạch một pha chạm đất.

R_đ: điện trở nối đất.

Khi người chạm thiết bị có điện áp, dòng điện nhạy chạy qua người được xác định:

Vì điện trở của người coi như mắc song song với điện trở nối đất, nên dòng điện chạy trong đất:

I_đ = I^’_đ + I_ng

Nếu thực hiện nối đất sao choR_đ = R_ng thì I_ng = I_đ, ta có thể coi Iđ = I^’_đ

Như vậy, khi thực hiện tốt nối đất, điện trở nối đất đủ nhỏ để có thể đảm bảo dòng điện chạy qua người nhỏ và không gây nguy hiểm đến tính mạng,

Khi có trang bị nối đất, dòng điện ngắn mạch theo đường dây dẫn nối đất xuống các điện cực và chạy tản vào trong đất.

Mặt đất tại chỗ đặt điện cực có điện thế lớn nhất, càng xa điện cực điện thế giảm dần và bằng 0 khi ở xa điện cực từ 15-20m.

Nếu bỏ qua điện trở của dây nối đất, thì điện trở nối đất dược xác định:

Trong đó:

U_đ: điện áp của trang bị nối đất đối với đất.

Điện áp tiếp xúc được xác định:

: điện thế lớn nhất tại điểm đặt cực nối đất.

: điện áp trên mặt đất tại vị trí người đứng.

Điện áp bước được xác định:

Điện áp bước và điện áp tiếp xúc phải nằm trong giới hạn cho phép. Để thõa mãn điều này, người ta tiến hành bố trí lưới nối đất để tạo sự cân bằng thế và tản nhanh dòng điện vào đất.

2. Tính toán trang bị nối đất.

a) Cách thực hiện nối đất.

Nối đất có 2 loại: nối đất tự nhiên và nối đất nhân tạo,

– Nối đất tự nhiên là sử dụng các ống nướchay các ống bằng kim loại khác đặt trong đất, các kết cấu kim loại hoặc công trình nhà xưởng có nối đất.

– Nối đất nhân tạo thường được thực hiện bằng cọc thép, ống thép, thanh thép dẹp chon sâu xuống đất sao cho đầu trên của chúng cách mặt đất từ 0,5 – 0,7m.

– Đối với lưới trên 1000V có dòng chạm đất bé yêu cầu:

+ Khi dùng trang bị nối đất chungcho cả điện áp trên và dưới 1000V:

R_đ

+ Khi dung riêng trang bị nối đất cho các thiết bị có điện áp trên 1000V:

R_đ

Trong đó:

125 và 250: điện áp lớn nhất cho phép của trang bị nối đất.

I_đ: dòng điện chạm đất một pha.

Đối với mạng điện áp dưới 1000V, điện trở nối đất trong tại mỗi thời điểm không được lớn hơn 4

Nối đất lặp lại của dâytrung tính trong mạng 380/220V phải có điện trở không quá 10.

Điện trở của hệ thống nối đất chống sét không vượt quá 30.

Điện trở suất của đất phụ thuộc vào thành phần, mật độ, độ ẩm và nhiệt độ của đất:

Cát 7.10⁴ .cm

Cát lẫn đất 3.10⁴ .cm

Đất sét 1.10⁴ .cm

Đất vườn, ruộng 0,4.10⁴ .cm

Đất bùn 0,2.10⁴ .cm

Không sử dụng nối đất an toàn chung với hệ thống nối đất chống sét.

III Tính chống sét cho nhà E và trạm biến áp

1 Tính chống sét cho nhà E

Nhà E có chiều dài la 42m , chiều rộng là 9,6m , hx = 13m , ha = 8m ,

h = hx + ha = 13 + 8 = 21m , do chiều cao nhà E < 30m nên ta chọn p = 1(sách cung cấp điên phạm văn thành trang 104)

r x = ha *1.6 / 1 + hx/h = 8 *1.6 / 1+13/21 = 7.9m

Độ rộng nhỏ nhất của phạm vi bảo vệ

2bx = 4r x * ha – a / 14 ha – a = 4 * 7.9 * 7 *8 – 10 / 14*8 – 10 = 17.25m

Suy ra bx = 8.625m

Độ cao lớn nhất được bảo vệ

H0 = h – a/7p = 21 – 10/7*1 = 19.57m

Với r x = 7.9m , và bề rộng của phân xưởng là 9,6m và chiều dài là 42m ta chỉ cần chọn 5 cột thu sét là đủ các cột bố trí theo chiều dài của phân xưởng

2 Tính chống sét cho trạm biến áp

Tram biến áp nhà có chiều cao là hx = 5m,rộng 5m, dài 5m,chon ha = 5m

H = hx + ha = 5 + 5 = 10m, do chiều cao nhà E < 30m nên ta chọn p = 1(sách cung cấp điên phạm văn thành trang 104)

r x = ha *1.6 / 1 + hx/h = 5 *1.6 / 1+5/10 = 5.333mm

Độ rộng nhỏ nhất của phạm vi bảo vệ

2bx = 4r x *7 ha – a / 14 ha – a = 4 * 5.333 * 7 *5 – 9 / 14*5-9 = 12.092m

Suy ra bx = 6.046m

Độ cao lớn nhất được bảo vệ

H0 = h – a/7p = 10 – 9/7*1 = 8.714m

Với r x = 5.333m , và bề rộng của trạm biến áp là 5m và chiều dài là 5m ta chỉ cần chọn 1 cột thu sét là đủ các cột bố trí theo chiều dài của trạm biến áp.

II Tính nối đất cho nhà E và trạm biến áp

1 Tính nối đất cho nhà E

Chọn loại đất sét có ρ0 = 1*10^4Ωcm, chọn 20 cọc chiều dài mỗi cọcl= 2.5m= 250cm,dcọc = 1.6cm,kmax = 1.2,khoảng cach từ cọc này đến cọc kia là 5m , chọn thanh thép tròn chôn sâu 0.7m góc 60x60x25,đường kính thép tròn d=1.5cm,

T = 0.7 + 2.5/2 = 1.95m = 195cm

Điện trở khuếch tán của một cọc

R1c = 0.366* ρ0 * kmax*( lg*2*l/d + 1/2lg(4*t +l /4*t – l ))

= 0.366*1*10^4*1.2*(lg2*250/1.6 + 1/2lg(4*195 + 250/4*195 – 250))

= 46.364Ω

Chọn hệ thống cọc nhà E là 20 coc5thanh2 dãy khoảng cách giữa các cọc là 5m, ŋc = 0.68, ŋt = 0.56

Điện trở khuếch tán của 20 cọc

Rc= R1c / n*ŋc = 46.364/20*0.68 = 3.409Ω

Điện trở khuếch tán của thanh ngang

R΄ng = 0.366* ρ0 * kmax*ln(l² /dt) = 0.366*1*10^4*1.2*ln(250²/0.8*195) = 16.7568Ω

Rng = R΄ng / ŋt = 16.7568 / 0.56 = 29.922Ω

Điện trở no6i1 d9a6t1 cua3 he65 tho6ng1

Rnd = Rc * Rng / Rc + Rng = 3.409*29.922 /3.409+ 29.922 = 3.0603Ω

2 Tính nối đất trạm biến áp

Chọn loại đất sét có ρ0 = 1*10^4Ωcm, chọn 4 cọc chiều dài mỗi cọcl= 2.5m= 250cm,dcọc = 1.6cm,kmax = 1.2,khoảng cach từ cọc này đến cọc kia là 5m , chọn thanh thép tròn chôn sâu 0.7m góc 60x60x25,đường kính thép tròn d=1.5cm,

T = 0.7 + 2.5/2 = 1.95m = 195cm

Điện trở khuếch tán của một cọc

R1c = 0.366* ρ0 * kmax*( lg*2*l/d + 1/2lg(4*t +l /4*t – l ))

= 0.366*1*10^4*1.2*(lg2*250/1.6 + 1/2lg(4*195 + 250/4*195 – 250))

= 46.364Ω

Chọn hệ thống cọc nhà E là 4 coc5thanh2 dãy khoảng cách giữa các cọc là 5m, ŋc = 0.83, ŋt = 0.87

Điện trở khuếch tán của 4 cọc

Rc= R1c / n*ŋc = 46.364/4*0.83 = 13.965Ω

Điện trở khuếch tán của thanh ngang

R΄ng = 0.366* ρ0 * kmax*ln(l² /dt) = 0.366*1*10^4*1.2*ln(250²/0.8*195) = 16.7568Ω

Rng = R΄ng / ŋt = 16.7568 / 0.87 = 19.26Ω

Điện trở no6i1 d9a6t1 cua3 he65 tho6ng1

Rnd = Rc * Rng / Rc + Rng = 13.965*19.26 /13.965+ 19.26 = 8.0952Ω

Chương IX. KỸ THUẬT CHIẾU SÁNG

I. Khái niệm.

– Chiếu sáng đóng vai trò hết sức quang trọng trong đời sống sinh hoạt cũng như trong sản suất công nghiệp. Nếu thiếu ánh sáng sẽ gây hại cho mắt, hại sức khỏe, làm giảm năng suất lao động, … Đặc biệt có những công việc không thể tiến hành được nếu thiếu ánh sáng hoặc ánh sáng không thật (không giống ánh sáng ban ngày) như bộ phận kiểm tra chất lượng máy, bộ phận pha chế hóa chất, bộ phận nhuộm màu, …

– Có nhiều cách phân loại các hình thức chiếu sáng:

+ Căn cứ vào đối tượng: chiếu sáng dân dụng (nhà ở, khách sạn, trường học, …) và chiếu sáng công nghiệp (nhà xưởng, kho, …)

+ Căn cứ vào mục đích chiếu sáng: chiếu sáng chung (phòng khách, hội trường, nhà hàng, phân xưởng, …); chiếu sáng cục bộ (bàn làm việc, chi tiết cần gia công, …); chiếu sáng sự cố (lối thoát hiểm ở khu vực đông người).

+ chiếu sáng trong nhà, chiếu sáng ngoài trời, chiếu sáng trang trí, chiếu sáng bảo vệ, …

– Mọi hình thức chiếu sáng có yêu cầu riêng, đặc điểm riêng, nên cách sử dụng đèn và phương pháp tính toán cũng khác nhau.

II. Các đại lượng cơ bản của chiếu sáng.

Quang thông (): là công suất phát sáng, được đánh giá bằng cảm giácvới mắt thường của người có thể hấp thụ được lượng bức xạ.

Đơn vị quang thông là lumen (lm), là quang thông do một nguồn sáng, điểm có cường độ 1cađêla (cd) phát điều trong một góc khối 1 steradian (sr).

Cường độ sáng (I): là mật độ phân bố không gian

Đơn vị đo cường độ ánh áng: canđêla (cd)

Cường độ sáng của một số nguồn sáng:

Ngọn nến 0,8cd (theo mọi hướng)

Đèn sợi đốt 40w/220v 35cd (theo mọi hướng)

Đèn sợi đốt 300w/220v 400cd (theo mọi hướng)

Đèn sợi đốt 300w/220v có bộ phản xạ 1.500cd (ở giữa chum tia)

Đèn iot kim loại 2kW 14.800cd (theo mọi hướng)

Đèn iot kim loại 2kW có bộ phản xạ 250.000cd (ở giữa chum tia)

3.Độ chói (B hoặc L): là mật độ phân bố cường độ sáng trên bề mặt theo một phương cho trước.

Đơn vị đo độ chói: cd/m² là độ chói của một mặt phẳng có diện tích là 1m² có cường độ sáng là 1cd theo phương thẳng góc với nguồn sáng.

Độ rọi (E) là mật độ phân bố quang thông trên bề mặt được chiếu sáng

Đơn vị đo độ rọi: n_x là độ rọi khi quang thông phân bố đồng đều 1lm chiếu sáng vuông góc lên một mặt phẳng diện tích 1m².

Như vậy:

Độ trưng (M): là mật độ phân bố quang thông trên bề mặt do một mặt khác phát ra,

Đơn vị độ trưng 1m/m² là độ trưng của một nguồn hình cầu có diện tích mặt ngoài 1m² phát ra quang thông cầu 1lm phân bố điều theo mọi phương

Tiện nghi nhìn.

Một số đặc điểm sinh lý của sự nhìn:

– Khả năng phân biệt của mắt người: được xác định bằng góc (đo bằng phút) mà mắt người có thể phân biệt được 2 điểm hoặc 2 vạch gần nhau

– Độ tương phản: định nghĩa độ tương phản:

L₀, L_f: độ chói của vật nhìn và nền đặt vật

Mắt người chỉ có thể phân biệt được ở mức chiếu sáng vừa đủ nếu c 0,01

IIITính toán chiếu sáng cho lầu 1 nhà E

1 Tính chiếu sáng chung

Chiều dài của nhà E lầu1 là a = 42m,chiều rộng là b = 9.6m,chiếu cao là h = 3m,diện tích s = 403.2m

Màu sơn trần nhà màu trắng vậy hệ số phản xạ Ptrần = 0.75, hệ số phản xạ của tường nhà

Ptường = 0.45(xanh sáng), sàn nhà bằng ghạch hệ số phản xạ Plv = 0.2(hướng dẫn đồ án thiết kế cung cấp điện của trường ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TPHCM)

Đối với nhà E lầu 1là văn phòng làm viêcChọn độ rọi theo yêu cầu Etc = 200(lx) (hướng dẫn đồ án thiết kế cung cấp điện của trường ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TPHCM)

Chọn bong đèn trắng trắng universelloại Tm = 4000k, Ra = 76 , Pđ = 36w , Φđ = 2500(lm)

(hướng dẫn đồ án thiết kế cung cấp điện của trường ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TPHCM)

Chọn bộ đèn profil paralume laque .cấp E co hiêu suất là 118 , Ldocmax = 1.4htt = 3.08 ,

Ldocngang = 2htt = 4.4 (hướng dẫn đồ án thiết kế cung cấp điện của trường ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TPHCM)

Phân bố các đèn cách trần h΄ = 0m,bề mặt làm việc 0.8m,chiều cao đèn treo so với bề mặt làm việc htt = 2.2m,

Chỉ số địa điểm K = a.b/htt*(a+b) = 3.55 chọn k = 4

Tính hệ số bù D = 1/δ1*δ2 = 1/1.25*0.5 = 1.6

J = h΄ / h΄ + htt = 0

Hệ số sử dụng u = 0.59 * 1 = 0.59

Quang thông tổng Φ tổng = Etc * S* D/U = 200 * 403.2 *0.8/0.59 = 218684.74(lm)

Số bộ đèn là N bộ đèn = Φ tổng/ (Φcác bong/1bộ) = 218684.47 / (3450/2) = 63.38

Chọn Nbộ đèn = 64

Kiểm tra sai số quang thông : ΔФ% = N bộ đèn * (Φcác bong/1bộ) – Φ tổng / Φ tổng

=( 64 * 3450/1 – 218684.74) / 218684 = 0.00967

Độ rọi trung bình trên bề mặt làm việc Etb = Nbộ đèn * (Φcác bóng/1bộ ) *U/SD = 64 * (3450/ 0.59 ) /403.2 * 1.6 = 202

Chọn tiết diện dây cho đèn

Pđ = 64 * 36 = 2304W

I = Pđ / U*cosφ = 2304 / 220 * 0.8 = 13.09A

Chọn dây đôi mềm xoắn VCm có tiết diện 2×1.5 có dòng điện cho phép là 16A

2 Tính chiếu sáng sự cố

Đối với nhà E là văn phòng làm việc ta sử dụng đèn thoát hiêm khi có sự cố EXIT YD-808M ID6001 có công suất là 1.8W .ta sử dung 3đèn sự cố,ta đặt đèn ở 2cầu thang mỗi bên 1 đèn.ở giữa hành lang ta sử dụng 1 đèn nữa.khoảng cách giữa các đèn là 12m

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

May 15, 2019

Bài tập lớn môn học Tin học văn phòng (Số 02)

Bài tập lớn môn học Tin học văn phòng (Số 02)

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan:Bài tập lớn Kế toán tài chính 3

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-m%C3%B4n-h%E1%BB%8Dc-Tin-h%E1%BB%8Dc-v%C4%83n-ph%C3%B2ng-S%E1%BB%91-02.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay bản PDF tại đây: Bài tập lớn môn học Tin học văn phòng (Số 02)

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CNTT iSPACE

137C Nguyễn Chí Thanh, Phường 9, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh

ĐT: 08 – 6261 0303 Fax: 08 – 6261 0304

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN BỘ MÔN KỸTHUẬT MÁY TÍNH

Bài tập lớn số:02

MH/MĐ: TIN HỌC VĂN PHÒNG

Mục tiêu: Giúp sinh viên có cơ hội nghiên cứu, tìm hiểu công nghệ, hệ thống lại kiến thức. Tạo điều kiện để sinh viên thực hành, nhằm nâng cao khả năng làm việc nhóm, tích luỹ kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng thuyết trình, phương pháp tìm kiếm tài liệu từ Internet.

A- CÁC ỨNG DỤNG TRONG VĂN PHÒNG

Hãy tìm hiểu và so sánh các tính năng của các ứng dụng Microsoft Office, OpenOffice.
1. Lịch sử phát triển của ứng dụng.
2. Yêu cầu phần cứng máy tính (tối thiểu) để có thể cài đặt được và các đặc điểm cần quan tâm?
Hãy tìm hiểu và tư vân^́ lựa chọn ứng dụng để sử dụng mà Anh/Chị cho là tốt nhất.

B- ỨNG DỤNG CỦA MICROSOFT OFFICE (WORD, EXCEL)

Đối với ứng dụng Văn phòng Microsoft Office Word các bạn tìm hiểu và hướng dâñ thao tać:

Tạo mục lục tự động
Thực hiện thao tać trộn thư (Mail Merge)

Đối với ứng dụng Microsoft Office Excel hãy tìm hiểu và trình bày thao tác vê^̀ứng dụng để giải toán với yêu cầu như sau:
1. Giải hệ phương trình tuyên^́ tinh́.
2. Thực hiện lập ma trận chuyê^̉n vị từmột ma trận cósăñ, phép nhân của 2 ma trận.

C- Yêu cầu thực hiện

Thực hiện trên MS Word, trình bày slide theo form mẫu, ghi ra đĩa CD nộp cho Giảng viên.

Trình bày rõ đẹp, có hình ảnh minh hoạ cụ thể cho từng nội dung.

Nội dung phù hợp, logic, thực tế.

Anh (chị) tự đề xuất và đưa ra phương án phù hợp đối với từng yêu cầu.

Thực hiện đúng theo qui định của “Tập hướng dẫn đồ án”.

Giảng viên sẽ hướng dẫn, góp ý và chỉnh sửa trong quá trình thực hiện đồ án.

D- Kế hoạch làm đồ án

Khoa CNTT – MH/MĐ Tin học văn phòng Trang 1

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CNTT iSPACE

137C Nguyễn Chí Thanh, Phường 9, Quận 5, TP. Hồ Chí Minh

ĐT: 08 – 6261 0303Fax: 08 – 6261 0304

Stt

Hạng mục kế hoạch

Thời gian

Ghi chú

1

Giao và hướng dẫn bài tập lớn

Tuần đầu

Tham khảo “Tập hướng dẫn thực hiện đồ án”

2

Theo dõi thực hiện

Trong thời gian học

Nhóm trưởng báo cao tiến độ thực hiện cho giảng viên định kỳ 2 tuần 1 lần

3

Nhận và chấm bài tập lớn

Tuần cuối của MH

Đầy đủ các thông tin liên quan: file Word, file PowerPoint, đĩa CD…

4

CCDC-TB/PM

Thành phố Hồ Chí Minh, Ngày 01 tháng 05 năm 2009

Trưởng Bộ môn

Giảng viên biên soạn

Trần Văn Trà

Lại Công Chính

Khoa CNTT – MH/MĐ Tin học văn phòng Trang 2

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

May 15, 2019

Hệ thống điện, điện lạnh ô tô

Hệ thống điện, điện lạnh ô tô

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan:Thuật ngữ của ô tô

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]https://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/05/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-H%E1%BB%87-th%E1%BB%91ng-%C4%91i%E1%BB%87n-%C4%91i%E1%BB%87n-l%E1%BA%A1nh-%C3%B4-t%C3%B4.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Hệ thống điện, điện lạnh ô tô

CHƯƠNG 1

HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

Phần 1. Acquy khởi động

I. Giới thiệu chung về acquy

Acquy là nguồn điện quan trọng trên ô tô,là thành phần không thể thiếu trong hệ thống khởi động và hệ thống nạp điện.Nếu bình accu bị yếu hoặc hư hỏng sẽ kéo theo các hư hỏng liên quan đến máy khởi động và hệ thống nạp điện.Vì vậy chúng ta cần hiểu rõ kết cấu cũng như quá trình điện hóa bên trong accu để dễ dàng chuẩn đoán và bảo dưỡng accu,giúp accu tránh được các hư hỏng đáng tiếc.

Công dụng

Acquy khởi động có nhiệm vụ

Khởi động động cơ
Cung cấp điện cho các phụ tải điện khi động cơ ngừng hoạt động hoặc số vòng quạy động cơ thấp. Ôn định điện áp trong mạch và tích trữ năng lượng.

Yêu cầu

Có khả năng khởi động được động cơ, chế độ sụt thấp
Phải cung cấp một điện áp ôn định
Chịu được rung, xóc và nhiệt độ môi trường (nhiệt độ môi trường tốt nhất cho acquy axit là 30^oC-35^oC
Thời gian sử dụng lâu

II. Cấu tạo bình acquy

1.Vỏ bình và nắp
• Được làm kín với nhau.
• Bảo vệ các bộ phận bên trong.
• Giữ các bộ phận bên trong đúng vị trí.

Ngăn không cho dung dịch rò rỉ

2.Các bản cực
Có hai loại bản cực được sử dụng trong một cái bình: âm và dương .

Dương − Bản cực dương được làm từ antimony phủ lớp chất tác dụng chì dioxit (PbO2).
• Âm − Bản cực âm được làm từ chì có phủ lớp tác dụng là bột chì (Pb).
Chỉ có chất tác dụng phủ trên hai mặt của bản cực mới tham gia phản ứng hóa học.
• Bề mặt bản cực − Khi bề mặt bản cực tăng lên, sẽ làm cho lượng dòng trong bình cũng tăng theo. Bề mặt bản cực được xác định bởi kích thước của bình, cũng như tổng số bản cực có trong một bình. Nói chung,bình càng lớn thì càng tạo nên nhiều dòng điện .
Các bề mặt bản cực không ảnh hưởng đến điện thế của bình
• Các bản cực âm và dương được nối với nhau bằng một thanh dẫn tạo thành nhóm bản cực dương và nhóm bản cực âm

Các tấm bản cực gắn xen kẽ nhau và được ngăn cách bởi các tấm chắn có lỗ thông rất nhỏ.Số lượng các tấm bản cực làm tăng bề mặt tiếp xúc với dung môi,vì vậy mà bình càng có kích thước lớn thì khả năng trữ điện càng nhiều.
Tấm bản cực được cấu tạo từ hợp kim chì với phần trăm của Antimony hoặc Calcium.Các tấm này được thiết kế dạng lưới phẳng mỏng.Có hai kiểu : ô (chỉ ra bên dưới) hoặc đường chéo.

Tấm dương: được phủ chất tác dụng là Chì oxit PbO2,khung bản cực làm bằng chì pha với Sb+Kali
• Tấm âm được phủ bột chì Pb,khung bản cực làm bằng chì pha với Ca+Cu.

Các tấm bản cực này rất quan trọng,nó cho phép các ion hoạt hóa bám lên,tạo thành tấm dương hay âm.Các ion hoạt hóa trên tấm dương có màu nâu đỏ (PbO2),trên tấm âm có màu nâu đen (Pb).

3.Tấm chắn
Các bản cực được ngăn riêng rẽ bởi các tấm chắn cách điện. Các tấm này chỉ cho dung dịch di chuyển qua lại giữa các bản cực, nhưng ngăn không cho các bản cực tiếp xúc với nhau

4.Nút thông hơi
Trên một số bình có nút thông hơi cho khí hydro bay lên. Khí này là kết quả của quá trình bình đang được nạp, nếu không do máy phát điện gây ra thì cũng do quá trình tự phản ứng bên trong bình.

5.Dung dịch
Dung dịch là một hỗn hợp của axit sunfuric (H2SO4) với nước (H2O).
Dung dịch phản ứng hóa học với chất tác dụng trên bản cực sinh ra điện áp

III. Kiểm tra sửa chữa và tháo ráp acquy

Kiểm tra sửa chữa
Kiểm tra các vết nứt trên vỏ bình. Kiểm tra quanh cọc bình vì nơi này thường chịu lực lớn khi tháo hoặc gắn cáp bình. Cần thay bình nếu thấy có bất kỳ vết nứt nào.
2. Kiểm tra vết nứt hoặc gãy của cáp nối. Thay cáp nối nếu cần thiết.
3. Kiểm tra sự đóng ten của các cọc bình và axit bẩn bám trên nắp bình.
Làm sạch các cọc bình và nắp bình bằng nước sạch. Dùng vật thích hợp loại bỏ các hoen gỉ cứng bám trên cọc bình..
4. Kiểm tra cọc bình có đủ cứng hay không và cáp nối có lỏng không.
Siết nhẹ nếu thấy cần.
5. Tháo các nắp thông hơi trên bình ra và kiểm tra mức dung dịch trong bình. Châm thêm nước vào các hộc nếu thấy cần để đủ mức quy định. Cho phép châm nhiều nước nhưng không được châm axit vào . Chỉ nên châm bằng nước cất và không được châm bằng nước máy vì sẽ làm giảm tác dụng của bình.
6. Kiểm tra mắt chỉ thị. Mắt đỏ nghĩa là bình phóng rất yếu hoặc dung dịch bị cạn. Mức dung dịch sẽ còn đủ và bình chỉ sạc được 25% nếu có một ít màu xanh nhạt.

Kiểm tra xem dung dịch có bị bẩn hay không. Điều này gây ra sự chạm bên trong các bản cực và dòng phóng yếu. Nếu đúng như vậy thì nên thay bình.
Tháo ráp bình acquy

Trước hết phải xác định cọc âm và cọc dương.
Phải tháo dây nối mát trước. Sau đó tháo dây còn lại rồi đem bình ra ngoài.
Đóng chặt nút bình, dùng nước và chất tẩy để rửa sạch mặt và cọc bình.
Quy trình ráp tương tự quy trình tháo

IV. Các phương pháp nạp điện cho acquy

Nạp với dòng không đổi In=const
• Các bình cần nạp được mắc nối tiếp với nhau
• Dòng nạp được chỉnh sao cho In=7/100 dung lượng của bình nhỏ nhất.
Ví dụ:cần nạp cho 3 bình 45AH,và hai bình 55AH thì ta chỉnh dòng nạp In=(7/100).45=3.15A
• Phù hợp nạp cho các bình bị sunphat hóa chung với bình mới.
• Thời gian nạp dài
Nạp với điệnü thế không đổi Un=const
• Các bình cần nạp được mắc song song
• Điện thế nạp được chỉnh là Un=7.5V cho bình loại 6V và Un=15V cho bình loại 12V
• Phù hợp nạp bổ sung cho các bình còn tốt,thời gian nạp nhanh.

Phần 2: Máy phát điện

I.Nhiệm vụ:

Máy phát điện xoay chiều là nguồn năng lượng chính trên ô tô. Nó có nhiệm vụ cung cấp điện cho các phụ tải và nạp điện cho ắc quy trên ô tô. Nguồn điện phải đảm bảo một hiệu điện áp ổn định ở mọi chế độ phụ tải và thích ứng với mọi điều kiện môi trường làm việc.

II.Yêu cầu:

Để đảm bảo những điều kiện làm việc đặc biệt trên động cơ ô tô, máy kéo, máy phát điện phải thoả mãn những yêu cầu sau:

– Máy phát luôn tạo ra một hiệu điện áp ổn định (đơn 13,8v – 14.2v đối với hệ thống điện 14v) trong mọi chế độ làm việc của phụ tải.

– Có công suất và độ tin cậy cao, chịu đựng được sự rung lắc, bụi bẫn, hơi dầu máy, hơi nhiên liệu và do ảnh hưởng bởi nhiệt độ khá cao của động cơ.

– Có công suất cao kích thước và trọng lượng nhỏ gọn. Đặc biệt giá thành thấp.

– Việc chăm sóc và bảo dưỡng trong quá trình sử dụng càng ít càng tốt.

– Đảm bảo thời gian làm việc lâu dài.

III. Cấu tạo

Hình 1: cấu tạo máy phát

Phần cảm rotor:

Gồm hai má cực từ có nam châm hính móng ngựa bọc ngoài cuộn dây phần cảm lắp trên một trục. Có hai vòng than góp điện cách điện và trục. Khi có dòng điện kích thích đi vào trong cuộn dây thì hai má cực từ trở thành nam châm điện. nam châm điện có từ cực N – B xen kẻ nhau.

Hình 2.1: Cấu tạo rotor.

Hình 2.2: Cấu tạo rotor.

Chùm cực từ tính S 2. Chùm cực từ tính N 3. Cuộn dây kích thích 4. Trục rotor 5. Đường sức từ 6. Ổ bi 7. Vòng tiếp điện.

2.Phần ứng stator:

Gồm một khối cực từ làm bằng nhiều lá thép non ghép lại có nhiều rãnh chứa cuộn dây phần ứng. Cuộn dây phần ứng gồm có ba pha đặt lệch nhau một góc 120 độ và nối nhau hình sao – hình tam giác.

Hình 3: Cấu tạo Stator

Bộ chỉnh lưu:

Có nhiệm vụ biến dòng điện xoay chiều thành một chiều để chỉnh lưu dòng điện trong máy phát xoay chiều. Thường sử dụng diot silic để chỉnh lưu, trong bộ chỉnh lưu thông thường dùng 6diot, các diot được lắp trên tấm tản nhiệt làm bằng hợp kim nhôm.

Ba diot dương có cực tính ở thân là ca tốt ép chặt lên tấm tản nhiệt, tấm tản nhiệt này phải cách mass với vỏ máy phát và trên tấm tản có lắp cọc dương (B).

Ba diot âm có cực tính ở thân là anot được ép trên cùng một tấm tản nhiệt và lắp tiếp mass với máy phát.

Các diot âm, diot dương được đấu nối tiếp nhau và nối với các đầu dây pha như hình vẽ.

Hình 4 :Bộ chỉnh lưu dùng 6 diot.

¯ Nguyên lý chỉnh lưu:

Sơ đồ trên trình bày nguyên lý chỉnh lưu của máy phát xoay chiều ba pha đấu sao. Khi rotor quay từ thông xuyên qua các cuộn dây stator lệch nhau 120⁰. Qúa trình chỉnh lưu được mô tả như sau:

Ø Gỉa sử khi rotor quay ở vị trí a =30⁰ . Khoảng này điện áp trên Fiii dương nhất, áp trên fII âm nên có dòng điện chỉnh lưu như hình a.

Ø Ở vị trí a =30⁰-60⁰ trong khoảng này điện áp trên FI dương nhất, áp trên fII âm nên có dòng điện chỉnh lưu như hình b.

Ø Ở vị trí a =180⁰ trong khoảng này điện áp trên fII dương nhất, áp trên f III âm nên có dòng chỉnh lưu như hình c.

Như vậy : Dòng điện qua R lúc nào cũng theo một chiều và điện áp chỉnh lưu (Uct) vẫn còn dạng nhấp nhô như đồ thị.

Để biến đổi dòng điện xoay chiều của máy phát sang dòng điện một chiều, ta dùng bộ chỉnh lưu 6 diot, 8 diot hoặc 14 diot. Đối với máy phát có công suất lớn (P>1000), sự

xuất hiện sóng đa hài bậc ba trong thành phần của hiệu điện thế pha do ảnh hưởng của từ trường các cuộn kích làm giảm công suất máy phát.

IV. Nguyên lý làm việc :

Hình 5 : cấu tạo máy phát xoay chiều kích thích kiểu điện từ

Máy phát điện xoay chiều làm việc dựa vào hiện tượng cảm ứng điện từ.

– Rotor: có cuộn dây kích thích quấn trên lõi sắt từ , khi cung cấp dòng điện một chiều vào cuộn dây kích thích thông qua hai chổi than và dòng tiếp điện thì rotor sẽ trở thành một nam châm điện ( chính là phần cảm của máy phát ).

– Stator: Gồm ba cuộn dây pha đặt lệch nhau 120⁰trên vỏ máy phát.Trong cách đấu hình sao, đầu các cuộn dây pha đã được cách điện ,các đầu còn lại nối chung với nhau (dung để nối với dây dẫn trung tính).

– Khi rotor trường điện từ trên các cực của rotor sẽ lần lượt cắt ngang qua các vòng dây dẫn của các bối dây pha ở stator . Như vậy trong mỗi cuộn dây pha sẽ xuất hiện một xuất điện động cảm ứng có dạng hình sin và lệch nhau 120⁰.

– Sức điện động của máy phát phụ thuộc vào số vòng quay của rotor , cường độ từ trường của rotor hay từ thông F và kết cấu của máy phát.

* Nguyên lý chỉnh lưu dòng điện dòng điện xoay chiều :

Hình 6:Nguyên lý làm việc và chỉnh lưu máy phát xoay chiều.

Đặc điểm của diot là nếu cực dương của diot có điện áp lớn hơn so với cực âm thì diot sẽ cho dòng điện đi qua, ngược lại nếu điện áp cực dương nhỏ hơn so với cực âm thì dòng điện bị chặn lại không qua được. Bộ chỉnh lưu máy phát điện xoay chiều trong

máy phát điện ba pha thường dùng 6diot chỉnh lưu như hình vẽ trên.Trong đó nối ba cực âm của các diot D1,D3,D5 với nhau, một trong 3 diot trên sẽ cho dòng điện đi qua nếu nó có điện áp cao nhất và nối ba cực dương của các diot D2,D4,D6 với nhau, và một trong 3 diot này sẽ cho dòng điện đi qua nếu cái nào có điện áp nhỏ nhất tại các điểm nối với các dây pha của máy phát.

V. Kiểm tra sửa chữa và tháo ráp máy phát điện xoay chiều

kiểm tra sửa chữa

Thông thường máy phát điện xoay trên ô tô làm việc có độ tin cậy cao hơn máy phát điện một chiều . Khi máy phát điện xoay chiều có chế độ làm việc không bình thường thì phải xem xét kỹ hiện tượng để phán đoán vị trí hư hỏng rồi từ đó mới tiến hành kiểm tra cụ thể để khắc phục .Sau đây là một số hiện tượng hư hỏng và nguyên nhân gây ra hư hỏng đó :

+ Máy phát điện bị nóng quá mức qui định :

Do máy làm việc ở chế độ quá tải hoặc bộ phận làm mát có sự cố : cách kiểm tra và giải quyết như đối với máy phát điện một chiều .Ngoài ra phải kiểm tra xem các điot chỉnh lưu có bị chập không , nếu thấy điôt nào bị chập thì phải thay thế ngay .

Dây quấn phần ứng hoặc dây quấn kích từ phát nóng : Dùng đồng hồ đo điện trở (ôm kế ) để kiểm tra từng bối dây ,so sánh các kết quả xem có bối dây nào bị chạm chập hay không hoặc chạm mát hay không ,phát hiện ra sự cố ở bối dây nào thì chọn cách xử lý theo cách sẽ trình bày trong phần sửa chữa dây quấn máy phát xoay chiều .

+ Điện áp phát ra không ổn định :

-Đứt hoặc tiếp xúc không tốt trong mạch kích từ

-Ngắn mạch giữa các vòng dây trong bối dây phần ứng

-Diôt chỉnh lưu của một pha nào đó đã bị hỏng tình trạng đứt mạch

-Chổi than tiếp xúc không tốt do bị ôxy hóa hoặc bị dính dầu ở các vòng tiếp xúc, vòng tiếp xúc bị mòn không điều, chổi than bị kênh, lực căn lò xo trên chổi than bị kém. Những hiện tượng này làm cho điện trở trong mạch kích thích tăng lên, do đó

cường độ của dòng kích thích sẽ giảm xuống và công suất phát ra của máy bị giảm xuống.

+ Máy phát không phát ra điện:

-Đầu nối dây từ bộ chỉnh lưu tới đầu vào của bộ chia điện bị hở.

-Cuộn dây kích thích bị hở mạch hoặc bị đứt ở bên trong.

-Cuộn dây phần ứng bị chạm mass hoặc bộ chỉnh lưu đã bị hỏng không còn tác dụng chỉnh lưu để đưa dòng điện một chiều đến bộ chia điện và mạch ngoài của máy phát.

+ Máy phát không nạp điện cho acquy: (ampemet chỉ sự phóng điện của ac8quy khi tốc độ quay của động cơ lớn.

Nguyên nhân: Dòng tiếp xúc bị bẩn, đứt đầu dây cuộn kích thích, chổi bị kênh, cần lấy dẻ tẩm xăng lau sạch bụi bẩn chỗ bị kém ở vòng cực cần đánh sạch bằng giấy nhám. Nếu chổi than bị kênh thì lấy chổi ra và lau bụi. Đứt hoặc tiếp xúc xấu trong mạch điện khắc phục bằng cách thay dây dẫn bị hư hoặc làm sạch chỗ tiếp xúc. Máy phát có pha hoặc cuộn dây kích thích bị đứt phải tháo ra để sửa. Trường hợp chập mạch cuộn dây kích thích với mass thì tách mass của bộ ăcquy hoặc bộ đánh lửa ra và tìm chỗ chập.

+ Máy phát không phát đủ công suất:

Nguyên nhân: Do đai truyền đứt hoặc chập mạch cuộn dây pha của stator, hư hỏng một trong các của bộ chỉnh lưu, đứt mạch một trong các ống dây của cuộn dây kích thích cần kiểm tra cuộn dây stator, bộ chỉnh lưu, cuộn dây kích thích.

+ Máy phát khi quyay có tiếng kêu:

Do cổ trượt và sức căng lớn của đai truyền, hư ổ bi, không đủ lượng mỡ trong ổ bi, chỗ lắp ghép ổ bi bị mòn, rôtor chạm vào cực của stator.

Trình tự tháo lắp

Trình tự tháo:

– Tháo ra khỏi động cơ:

+Tháo các đầu dây đến máy phát ( chú ý vị trí lắp).

+Nới lỏng đai ốc giữ puli.

+Giảm lực căng dây đai ,tháo dây ra khỏi puli.

+Tháo máy phát ra khỏi động cơ.

Hình 7: Tháo máy phát

1.dây đai 2.máy phát 3.thanh giữ

– Tháo chi tiết ra:

+Vệ sinh sơ bộ máy

+Vam lấy puli ra ngoài(tránh chờn ren đầu trục ).

+Vam lấy then bán nguyệt ra.

+Làm dấu nắp trước ,nắp sau với stator.

+Tháo bốn vít giữ nắp trước, nắp sau (như hình vẽ).

+Tháo nắp trước ra khỏi stator(phía có puli).

+Tháo rotor.

+Tháo các đầu dây stator với giàn diot

+Tháo giàn diot ra khỏi nắp sau.

Trình tự lắp:

+Được thực hiện ngược với khi tháo nhưng cần chú ý.

+Các chi tiết phải vệ sinh sạch sẽ và sấy khô.

+Cho một ít mỡ bò vào ổ bi.

+Lắp nắp trước , nắp sau và stator phải đúng dấu .

+Sau khi lắp lên động cơ có phải căng dây đai và kiểm tra sự phát điện .

+Tuỳ theo kết cấu của từng loại máy phát mà ta tháo chổi than trước hoặc sau.

+Đối với loại máy phát tháo chổi than sau. Khi lắp phải dung que chêm chổi than

Hình 8 :Lắp máy phát

Phần 3. Máy khởi động

I. Nhiệm vụ

Việc khởi động động cơ có lẽ là chức năng quang trọng nhất của hệ thống điện ô tô. Hệ thống khởi động thực hiện chức năng này bằng cách thay đổi năng lượng điện từ acquy thành cơ năng của máy khởi động. Máy khởi động này chuyển cơ năng qua bánh răng tới bánh đà trên trục khủy động cơ. Trong quá trình quay khởi động bánh đà quay. Hỗn hợp không khí nhiên liệu được đưa tới xi lanh, được nén và bốc cháy khởi động động cơ. Đa số động cơ yêu cầu tốc độ quay khởi động khoang 200v/ph.

rơ le từ tính hay cuộn solenoid ở và tắt motor. Đó là bô phận của cả mạch motor và mạch điều khiển. Cả hệ thống được điều khiển bằng công tắc đánh lửa av2 được bảo vệ bằng cầu chì. Trên một vài kiểu, rơ le khởi động sử dụng trong mạch điều khiển bộ khởi động. trên kiểu xe với hộp số tự động, công tắc đề số 0 ngăng cản khởi động với hộp số trong ăn khớp răng. Trên khiểu xe với hộp số tay. Ly hợp sẽ ngăn cản sự khởi động nếu không đạp mởi ly hợp hoàn toàn. Trên xe tải 4WD hay 4-Runner, công tắc an toàn cho phép khởi động trên đồi dốc mà không ấn ly hợp. Nó thực hiện bằng cách đặt ra một đường dẫn tới mass.

Sự hoạt động hệ thống khởi động

II. Cấu tạo motor khởi động

Hai kiểu motor được sử dụng là: loại thông thường và loại có bánh răng giảm tốc. công suất phát ra của cả hai được tính bằng KW lớn hơn đầu ra, lớn hơn công suất khởi động.

Motor khời động thông thường

Motor khởi động thông thường bao gồm các thành phần được chỉ rõ trong hình vẽ. gánh răng chủ động trên trục của phần ứng động cơ và quay cùng tốc độ. Một lõi hút trong công tắc từ (solenoid) được nối với nạng gài. Khi kích hoạt nam châm điện thì nạng gài sẽ đẩy bánh răng chủ động khớp với vành răng bánh đà khi động cơ bắt đầu khởi động khớp ly hợp một chiều ngắn nối bánh răng chủ động ngăn cản mô men động cơ làm hỏng motor khởi động.

Motor khởi động có bánh răng giảm tốc

1

6 4

1.máy khởi động; 2.cần đẩy; 3.bộ bánh răng giảm tốc; 4.ly hợp một chiều; 5.vành răng chủ động; 6.bánh đà

motor khởi động bao gồm các thành phần được chỉ rõ hình vẽ dưới đó là kiểu của bộ khởi động có sự kết hợp, tốc độ motor cao và sự điều chỉnh của bánh răng giảm tốc. Toàn bộ motor nhỏ hơn và nhẹ hơn motor khởi động thông thường, nó vận hành ở tốc độ cao hơn. Bánh răng giảm tốc chuyển mo6men xoắn tới bánh răng chủ động ở 1/4 đến 1/3 tốc độ motor. Bánh răng chủ động quay nhanh hơn bánh răng trên bộ khởi động thông thường và momen xoắn lớn hơn rất nhiều (công suất khởi động). Bánh răng giảm tốc được gắn trên một vài trục như bánh răng chủ động. Và khác với bộ khởi động thông thường công tắc tự dẩy trực tiếp bánh răng chủ động (không qua cần dẫn động) tới ăn khớp với vòng răng bánh đà.

Khớp ly hợp một chiều

3

1.vỏ ly hợp; 2.con lăng; 3.lò xo; 4.vành răng; 5.ống lót

Cả hai loại motor khởi động sử dụng trên hệ thống khởi động Toyota đều có một khớp ly hợp một chiều. khớp này ngăn cản sự phá hỏng motor khởi động khi động cơ hoạt động, nó thực hiện bằng cách nhả phần vỏ (phần quay cùng phần ứng motor) từ vòng trong (ống bị động) liên kết với bánh răng chủ động. Sử dụng lò xo để chiêm con lăn. Nếu không có khớp ly hợp thì motor khởi động sẽ bị hỏng ngay nếu momen động cơ dã truyền qua bánh răng tới phần ứng motor.

III. Chuẩn đoán và kiểm tra

Hệ thống khởi động đòi hỏi yêu cầu không cao về bảo dưỡng. Đơn giản chỉ cần acquy được nạp điện đầy đủ và tất cả các mối nối điện sạch và không gỉ sét. Chẩu đoán về hệ thống khởi động là tương đối dễ. Hệ thống tổ hợp điện và cơ khí. Nguyên nhân của sự cố khởi động có lẽ là do phần điện (vd công tắc bị hỏng…), hay là do phần cơ (cung cấp sai nhiên liệu, hay là hỏng bánh đà). Triệu chứng dặc trưng của sự cố về hệ thống khởi động bao gồm:
Động cơ không quay
Động cơ quay chậm
Chốt bộ khởi động chạy
Máy khởi động quay nhưng động cơ không quay
Máy khởi động không cài khớp hoặc không nhả dứt khoát

Đối với từng sự cố cần kham khảo bảng dưới để có những nguyên nhân và cách khắc phục. Chuẩn đoán bắt đầu với việt kiểm tra bằng mắt. Thao tác kiểm tra gồm: kiểm tra dòng điện của máy khởi động, kiểm tra sụt áp của mạch khởi động, kiểm tra sự hoạt động và tính liên tục của bộ phận điều khiển, và kiểm tra sự hoạt động và tính liên tục của bộ phân điều khiển, và kiểm tra máy khởi động trên bệ thử.

TRIỆU CHỨNG, NGUYÊN NHÂN, CÔNG VIỆC CẦN LÀM

Động cơ không thể quay

Ắc quy chết, kiểm tra chế độ điện áp
Cầu chì cháy, thay cầu chì
Liên kiết, mối nối bị hỏng, làm sạch và siết chặt liên kết, mối nối
Hỏng công tắc từ, rơ le, công tắc ngắt an toàn
Khớp ly hợp, kiểm tra hoạt đông của công tắc và thế khi cần
Sự cố phần điện trong đông cơ, kiểm tra và hay thế
Sự cố trong hệ thống chống chộm. Kiểm tra bản hướng dẫn, kiểm tra hệ thống

Động cơ bắt đầu quay quá chậm

Ắc quy yếu kiểm tra ắc quy và điện tích
Lỏng hay mòn liên kết, mối nối. Làm sạch và siết chặt liên kiết
Hỏng dộng cơ khởi động, kiểm tra máy khởi động
Động cơ hay máy khởi động có sự cố về phần điện. Kiểm tra động cơ và máy khởi động, thay thế bộ phận bị mòn

Chốt bộ phận khởi động chay

Hỏng bánh răng hay vành răng bánh đà, kiểm tra mòn hay hỏng răng
Hỏng cần đẩy hay công tắc từ thử cuộn hút và cuộn giữ của máy khởi động
Hỏng công tắc máy hay mạch máy hay mạch kiểm tra công tắc và mạch hoạt động
Khóa đánh lửa kẹt kiểm tra khóa

Máy khởi động quay nhưng động cơ không quay

Khớp ly hợp bị hỏng, kiểm tra ly hợp có hoạt đông chính xát không
Mòn hay hỏng bánh răng gài hay vành bánh đà, kiểm tra và hay thế khi cần

Máy khởi đông không gài khớp hay nhả không dứt khoát

Hỏng công tắc từ, hử máy khở động trê bệ hử
Mòn hỏng bánh răng gài hay vành răng bánh đà, kiểm tra độ mòn răng và hay thế nếu cần

Kiểm tra bằng mắt

Việc kiểm tra bằng mắt chỉ ra một số cách khắc phục sư cố đơn giản trước hết là vấn an toàn việc kiểm tra ắc quy cần phải chú ý đến vấn đề an toàn. Tháo vòng đeo tay, đồng hồ, hay đồ trang sức khác ra khi tiếp xúc với điện cực bình ắc quy. Mặt quần áo bảo vệ và đeo kính an toàn.

CHƯƠNG 2

ĐIỆN THÂN XE VÀ HỆ THỐNG CHIẾU SÁNG

Phần 1: Điện thân xe

I. Các bộ phận của diện thân xe

Các bộ phận của điện thân xe bao gồm các bộ phận điện được gắn vào thân xe.

Thành phần cơ bản: Dây điện, Công tắc và rơle, Hệ thống chiếu sáng, Đồng hồ táplô và các Đồng hồ đo.

Dây điện:

Dây điện dược chia thành các nhóm sau để nối giữa các bộ phận điện của xe ô tô với nhau:

Dây điện và cáp.
Các chi tiết nối: Hộp nối, hộp rơle, giắc nối, giắc nối dây, bu lông nối mát.
Các chi tiết bảo vệ mạch: Cầu chì, thanh cầu chì, bộ ngắt mạch.

¬ Mát thân xe: Trên xe ô tô, các cực âm của tất cả các thiết bị và cực âm của ắc quy được nối với các tấm thép của thân xe nhằm tạo nên một mạch điện. Chỗ nối của các cực âm vào thân xe được gọi là “Mát thân xe”. Mát thân xe làm giảm số lượng dây điện cần sử dụng.

Dây Điện Và Cáp:

Có 3 loại dây điện và cáp chính được sử dụng trên xe ô tô. Người ta sử dụng các chi tiết bảo vệ dây điện để bảo vệ dây điện:

Dây điện áp thấp(hình 1): Loại dây điện này được sử dụng rộng rãi trên xe ô tô, nó gồm lõi dây và bọc cách điện
Cáp bọc(hình 2): Loại cáp này được thiết kế để bảo vệ nó khỏi những điều kiện bên ngoài, nó được sử dụng ở những khu vực sau: Cáp ăngten của rađio, đường tín hiệu đánh lửa, đường tín hiệu cảm biến oxy…
Dây cao áp(hình 3): loại dây cáp được sử dụng làm một bộ phận của hệ thống đánh lửa của động cơ xăng. Cáp này bao gồm một lõi dẫn điện có bọc một lớp cao su cách điện dày để ngăn không cho điện cao áp bị rò rỉ.
Các chi tiết cách điện (hình A): Các chi tiết cách điện bọc hay phủ lấy dây điện và cáp, hay gắn chắc chúng với các chi tiết khác nhằm bảo vệ dây điện không bị hư hỏng.

Các Chi Tiết Nối.

Để hỗ trợ việc nối các chi tiết, dây điện được tập trung tại một số pần trên xe ô tô:

Hộp nối (J/B): Hộp nối là một chi tiết mà ở đó các giắc nối của mạch điện được nhóm lại với nhau. Thông thường nó bao gồm các chi tiết sau: Bảng mạch in, cầu chì, rơle, ngắt mạch và các thiết bị khác.
Hộp rơle (R/B): (Hay còn gọi là hộp nối khoang động cơ rơle) Mặc dù rất giống với hộp nối, hộp rơle không có các bảng mạch in cũng như không có chức năng trung tâm kết nối.
Các giắc nối: Chức năng của các giắc nối, được sử dụng giữa các dây điện hay giữa dây điện và bộ phận điện, tạo ra các kết nối điện. Có hai loại giắc nối: Dây điện với dây điện, Dây điện nối với các bộ phận. Các giắc nối được chia thành giắc đực và giắc cái tùy theo hình dạng của các cực của chúng. Giắc nối cũng có nhiều màu khác nhau.

giắc nối dây: Chức năng của giắc đấu là nối các cực của cùng một nhóm

Bu lông nối mát: Các bu lông nối mát được sử dụng cho việc nối mát dây điện và các bộ phận điện với thân xe. Không giống như các bu lông thông thường, bề mặt của các bu lông này được sơn màu xanh lá cây để tránh ôxy hóa.

Các chi tiết bảo vệ mạch điện.

Các chi tiết bảo vệ mạch điện bảo vệ mạch khỏi dòng điện lớn chạy trong dây dẫn hay các bộ phận điện/ điện tử bị ngắn mạch.

a.Cầu chì:

Cầu chì được lắp giữa cầu chì dòng cao và thiết bị điện, khi dòng điện chạy vượt quá một cường độ nhất định chạy qua mạch điện của một thiết bị nào đó, cầu chì sẽ nóng chảy để bảo vệ mạch điện. Có hai loại cầu chì được sử dụng: Cầu chì quẹt và cầu chì hộp. Cầu chì dòng cao (hay thanh cầu chì) là một cầu chì được lắp trong đường dây giữa nguồn điện và thiết bị điện, dòng điện có cường độ lớn sẽ chạy qua cầu chì này. Nếu dòng lớn chạy qua, gây nên dây điện bị chập vào thân xe, thanh cầu chì sẽ chảy ra để bảo vệ dây điện. Có hai loại thanh cầu chì: Loại hộp và loại thanh nối. Cầu chì dẹt và thanh cầu chì được mã hóa bằng màu để phân biệt cường độ.

Cầu chì Cầu chì dòng cao

Bộ ngắt mạch:

Bộ ngắt mạch được sử dụng để bảo vệ mạch điện với tải có cường độ dòng lớn mà không thể bảo vệ bằng cầu chì, như mạch của sổ điện, mạch sấy kính, môtơ quạt gió…Khi dòng điện chạy qua vượt quá cường độ hoạt động, một thanh lưỡng kim tron bộ ngắt mạch sẽ tao ra nhiệt và giãn nở để ngắt mạch điện. thậm chí nếu dòng điện thấp hơn cường độ hoạt động, nếu dòng điện lặp lại trong một khoảng thời gian ngắn hay dài, nhiệt độ thanh lưỡng kim tăng lên để ngắt mạch. Không giống như cầu chì, bộ ngắt mạch điện có thể sử dụng lại khi thanh lưỡng kim được khôi phục. Bộ ngắt mạch điện có hai loại: Loại phục hồi tự động, nó tự động phục hồi và loại phục hồi không tự động, nó phải được phục hồi lại bằng tay.

Phần 2: Hệ thống chiếu sáng

I. Hệ thống chiếu sáng tín hiệu có nhiệm vụ:

Chiếu sáng phần đường xe chuyển động trong đêm tối.
Báo hiệu bằng ánh sáng về sự có mặt của xe trên đường
Báo kích thước, khuôn khổ của xe và biển số của xe.
Báo hiệu cho xe quay vòng, rẽ phải hoặc rẽ trái khi phanh và khi dừng cho các xe tham gia giao thông biết.
Chiếu sáng cần thiết như: Chiếu sáng phần đường, chiếu sáng động cơ, buồng lái, khoang hành khách, khoang hành lý…

ÄHệ thống chiếu sáng được lắp đặt để lái xe an toàn hơn, đảm bảo cho ô tô lưu thông ban đêm an toàn

Đây là sơ đồ chung hệ thống chiếu sáng ôtô.

Đèn sương mù trước
Đèn dừng
Đèn xi nhanh trước
Đèn cốt
Đèn pha
Đèn phanh trên kính
Đèn kích thước
Đèn phanh
Đèn sương mù sau
Đèn chiếu hậu
Đèn sương mù sau
Đèn lùi
Đèn soi biển số

Sơ đồ chung hệ thống chiếu sáng

Theo chức năng làm việc, hệ thống chiếu sáng và tín hiệu có thể chia thành 3 hệ thống: Hệ thống chiếu sáng ngoài (còn gọi là hệ thống đèn pha), hệ thống các đèn tín hiệu và hệ thống chiếu sáng trong xe.

Hệ thống chiếu sáng ngoài gồm: Đèn pha- cốt, đèn đuôi xe, đèn soi biển số, đèn cửa xe, đèn soi gầm xe…
Hệ thống chiếu sáng trong xe gồm: Đèn trần xe, đèn dưới capô, đèn cốp sau, đèn soi sáng cabin…
Hệ thống đèn tín hiệu: đèn xi nhanh, đèn stop, đèn kích thước xe, đèn lùi xe, đèn đậu xe, đèn sương mù, đèn đồng hồ taplô…

II. Hệ thống đèn pha

Đèn pha có nhiệm vụ chiếu sáng mặt đường khi xe chuyển đông trong đêm tối, đảm bảo cho người lái xe có thể nhìn rõ mặt đường trong một khoảng cách đủ lớn khi xe đang chuyển động với tốc độ cao và kể cả khi gặp xe khác đi ngược chiều, thông báo cho các xe khác hay người đi bộ về sự hiện diện của xe bạn. Mặt khác cũng yêu cầu tia sáng của đèn pha không làm lóa mắt người lái xe và các phương tiện giao thông khác đi ngược chiều. Để thõa mãn các yêu cầu trên, đèn pha có hai chế độ chiếu sáng:

Chiếu sáng xa (Chế độ pha- hướng lên trên): Khi xe chuyển động với tốc độ cao, trên đường không có xe đi ngược chiều, khoảng đường phía trước xe cần được chiếu sáng ở chế độ này là (180- 250)m.
Chiêu sáng gần (Chế độ cốt- hướng xuống dưới): Khi xe gặp xe đi ngược chiều, khoảng đường cần được chiếu sáng ở chế độ này là (50- 75)m.

Đèn pha được chia thành 2 loại:

Đèn pha loại kín (đèn pha không tháo lắp được): Đây là loại mà bóng đèn, gương phản chiếu và kính đèn được làm liền
Đèn pha loại nữa kín (đèn pha tháo lắp được): Đây là loại mà bóng đèn có thể thay thế độc lập

Cấu tạo chung của bóng đèn pha:

Đèn pha loại nửa kín Đèn pha loại kín

Chóa đèn 1) Kính khuếch tán
Đệm 2) Chóa đèn
Bóng đèn 3) Lưới chắn
Ổ cắm 4) Đui đèn
Vành ngoài 5) Bóng đèn
Đui đèn 6) Bóng đèn kích thước
Vỏ hệ thống quang học
Vỏ ngoài
Vít điều chỉnh
Kính khuếch tán

Để soi sáng mặt đường trên diện rộng người ta dùng đèn pha, các đèn pha chiếu xa ít nhất 100m về phía trước.

Cấu tạo của đèn pha gồm 3 phần chính: Bóng đèn, Chóa phản chiếu và Kính khuếch tán.

Tính chất chiếu sáng của đèn pha phụ thuộc vào kết cấu của bộ phận quang học (kết cấu của kính khuếch tán và chóa phản chiếu) và kết cấu của bóng đèn pha.

Bộ phận khuếch tán:

Có tác dụng phân bố lại chùm tia sáng sau khi phản xạ cho phù hợp với yêu cầu chiếu sáng. Bộ phận này bao gồm các thấu kính và lăng kính làm bằng thủy tinh silicat hoặc thủy tinh hữu cơ bố trí trên một mặt cong. Hệ số xuyên thông của bộ phận khuếch tán bằng khoảng (0,74-0,83), còn hệ số phản xạ của mặt trong của nó bằng khoảng (0,14-0,09). Chùm tia sáng từ bộ phận phản xạ tới, sau khi qua bộ phận này sẽ được khuếch tán ra góc lớn hơn. Qua các thấu kính và lăng kính của bộ phận này, chùm tia sáng được phân bố trong mặt phẳng với góc nghiêng (18-20) độ với trục quang học, nhờ vậy người lái xe nhìn rõ mặt đường hơn.

Kính khuếch tán

Bộ phận phản xạ ánh sáng:

(còn gọi là chóa phản chiếu): Được chế tạo như một chiếc bát hình parabol dập bằng thép lá và phủ bên trong một lớp kim loại phản chiếu có hệ số phản xạ cao (0,6- 0,9). Chất phản chiếu thường là Bạc, crôm, nhôm…Crôm tạo ra lớp cứng và trơ xong hệ số phản chiếu lại kém 60%, Bạc có hệ số phản chiếu cao 90% nhưng lại mềm dễ bị xước nếu như lau chùi không cẩn thận sau một thời gian làm việc sẽ tối màu do oxy hóa, Nhôm được dùng nhiều, có hệ số phản chiếu cao đến 90%. Nhôm được phun lên lớp sơn phủ sẵn bằng phương pháp tĩnh điện trong điều kiện chân không và được đánh bóng. Chóa nhôm rất dễ sây sát do đó nên tránh đụng chạm sờ mó. Do đó loại này được kết cấu sao cho không vật gì chạm đến nó, và vì tính kinh tế người ta sử dụng Nhôm làm chóa đèn

Hiện nay người ta sử dụng nhiều loại chóa đèn khác nhau, sau đây giới thiệu một số loại chóa đèn thông dụng:

Chóa đèn parabol: Với loại chóa đèn này thì ánh sáng tại tiêu diểm F tới chóa đèn được phản xạ thành chùm tia sáng song song.
Chóa đèn hình elip: Với loại này chùm tia sáng đi từ nguồn sáng (bóng đèn) F1 được phản xạ tại tiêu điểm F2

Chóa đèn parabol Chóa đèn hình elip

Loại chóa đèn hình elip với lưới chắn hình parabol: Với loại này dưois tác dụng của tấm chắn thì chùm sáng từ F1 qua tấm chắn hội tụ tai F2, chùm tia sáng đi tiếp qua lưới chắn hình parabol tạo thành chùm sáng song song qua kính khuếch tán được kính khuếch tán phân kỳ chùm tia sáng (F2 của chóa đèn trùng với tiêu điểm của lưới parabol).

Chóa đèn pha hình elip với lưới chắn parabol

Loại chói đèn 4 khoang:

Chóa đèn pha 4 khoang

Hệ thống quang học của đèn pha:

Dây tóc của đèn là vật có kích thước rất nhỏ so với kích thước của đèn nên có thể coi nó như một điểm sáng. Điểm sáng được đặt ở tiêu cực của chóa phản chiếu parabol. Các chùm tia sáng của điểm sáng sau khi phản chiếu qua chóa đèn sẽ đi song song với trục quang học, để có thể chiếu đều khắp mặt đường các chùm tia sáng phai đi hơi lệch qua phía hai bên đường, vấn đề này do kính khuếch tán của đèn đảm nhiệm. Hệ thống quang học của đèn pha được giới thiệu như sau:

Các đường tượng trưng của chùm tia sáng ứng với nấc chiếu xa (nấc pha). Kính khuếch tán sẽ hướng các chùm tia sáng ra hai bên để chiếu sáng hết bề rộng của mặt đường và khoảng đất lề đường, còn phần tia sáng hướng xuống dưới để chiếu sáng khoảng đường sát ngay đầu xe.

a) Nấc pha b) Nấc cốt

Hình dáng dây tóc trong đèn pha có ý nghĩa quan trọng, nó thường được uốn cong để chiếm một thể tích nhỏ.

Bóng đèn pha được bắt cố định ô tô sao cho mặt phẳng qua chân các dây tóc ở vị trí nằm ngang. Còn dây tóc ở các bóng đèn bảng đồng hồ, đèn hiệu (đèn hậu, đèn phanh, đèn báo rẽ) được bố trí theo đường thẳng nên không thể dùng cho đèn pha.

III. Bóng đèn:

Bóng đèn pha phải có đầu chuẩn và dấu để lắp vào đèn đúng vị trí tức là dây tóc sáng xa phải nằm ở tiêu cực của chóa với độ chính xác ± 0,25mm, điều kiện này được đảm bảo nhờ tai đèn. Tai đèn được hàn trực tiếp vào đầu chuẩn của đuôi bóng đèn và có chổ khuyết (dấu) để khi lắp không sai vị trí. Trên đèn pha có vít điều chỉnh để hướng phần tử quang học của đèn pha theo mặt phẳng đứng và mặt phẳng ngang nhằm chỉnh đúng chùm tia sáng. Hiện nay việc chế tạo các đèn pha là không tháo lắp được, chóa đèn có tráng nhôm và kính khuếch tán được làm liền vói nhau tạo thành buồng đèn và được hút hết khí ra. Các dây tóc được đặt trong buồng đèn và cũng hàn kín với chóa, chỉ còn đầu dây là được đưa ra ngoài. Như vậy toàn bộ hệ thống quang học của pha cả bóng đèn được hàn thành 1 khối kín. Ưu điểm chủ yếu của kết cấu này là bộ phận quang học được bảo vệ tốt khỏi bụi bẩn và các ảnh hưởng của môi trường, các chất hóa học. Vì vậy tuổi thọ của các dây đèn này tăng và mặc dù giá thành của các bộ phận khá cao, nhưng chúng không phải chăm sóc kĩ thuật và giữ nguyên các đặc tính quang học khi sử dụng. sau khi có loại đèn này người ta tiến hành sản xuất các loại đèn pha dưới dạng tháo lắp được cụm phẩn tử quang học thay thế cho loại không tháo. Trong các kết cấu tháo lắp cụm phần tử quang học, chóa kim loại được tráng nhôm và được lắp chặt với kính khuếch tán bằng cách miết gập đầu hoặc gập các răng cửa ở miệng chóa. Bóng đèn được lắp vào phái sau. Kết cấu tháo lắp cụm khá thuận lợi trong sử dụng và thay thế kính khuếch tán khi vỡ.

Có các loại đèn pha sau:

Đèn halogen đèn pha bình thường

Đèn pha bình thường: cấu tạo của nó gồm bầu đèn, cực điện, dây tóc kiểu lò xo bằng vôn fram. Trong đèn pha bình thường vẫn còn nhược điểm:khi chế tạo trong đèn chỉ co khí trơ bình thường, không có khí halogen và sợi tóc làm bằng vật liệu vôn fram nên bóng loại này thường không sáng lắm và sau thời gian làm việc sẽ nhanh bị mờ đi. Do nhược điểm trên ngày nay người ta không sử dụng loại đèn này nhiều mà thanh vào đó là loại đèn halogen.

Đèn halogen: được chế tạo bằng một loại thủy tinh đặc biệt trong đó có sợi tóc tungsten trong quá trình chế tạo, khi hút không khí ra khỏi bóng người ta cho vào một lượng khí halogen khí này có tác dụng: khi tóc bóng đèn được đốt cháy ở nhiệt độ cao, các phần tử của sợi tóc tungsten bị bốc hơi bám vào mặt lính gây mờ làm giảm tuổi thọ của bóng. Nhưng nhờ có khí halogen các phần tử sợi tóc sẽ liên kết với khí halogen chất liên kết này sẽ quay lại sợi đốt ở vùng nhiệt độ cao và liên kết này bị phá vỡ(các phần tử sẽ bám trở lại sợi tóc) tạo nên một quá trình khép kín và bề mặt chóa đèn không bị mờ đi, tuổi thọ dây tóc đèn được nâng lên cao.

CHƯƠNG 3

THIẾT BỊ LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ

I. Giới thiệu chung về thiết bị lạnh ôtô

1. chu trình của hệ thống làm lạnh

Điều hòa không khí là một hệ thống quan trọng trên xe. Nó không những điều khiển nhiệt độ trong buồng lái, tuần hoàn không khí trong xe giúp cho hành khách trên xe cảm thấy dễ chịu trong những ngày nắng nóng mà còn giúp giữ độ ẩm và lọc sạch không khí. Ngày nay, điều hòa không khí trên xe còn có thể hoạt động một cách tự động nhờ các cảm biến và các ECU điều khiển.

Điều hoà không khí điều khiển nhiệt độ trong xe. Nó hoạt động như là một máy hút ẩm có chức năng điều khiển nhiệt độ lên xuống. Điều hoà không khí cũng giúp loại bỏ các chất cản trở tầm nhìn như sương mù, băng đọng trên mặt trong của kính xe.

Để làm ấm không khí đi qua, hệ thống điều hòa không khí sử dụng ngay két nước như một két sưởi ấm. Két sưởi lấy nước làm mát động cơ đã được hâm nóng bởi động cơ và dùng nhiệt này để làm nóng không khí nhờ một quạt thổi vào xe, vì vậy nhiệt độ của két sưởi là thấp cho đến khi nước làm mát nóng lên. Vì lý do này, ngay sau khi động cơ khởi động két sưởi không làm việc.

Giàn lạnh làm việc như là một bộ trao đổi nhiệt để làm mát không khí trước khi đưa vào trong xe. Khi bật công tắc điều hoà không khí, máy nén bắt đầu làm việc và đẩy chất làm lạnh (ga điều hoà) tới giàn lạnh. Giàn lạnh được làm mát nhờ chất làm lạnh và sau đó nó làm mát không khí được thổi vào trong xe từ quạt gió. Việc làm nóng không khí phụ thuộc vào nhiệt độ nước làm mát động cơ nhưng việc làm mát không khí là hoàn toàn độc lập với nhiệt độ nước làm mát động cơ.

khi bật điều hòa không khí lại có nước chảy ra từ hệ thống này

Các bạn đều hiểu một điều rằng lượng hơi nước trong không khí tăng lên khi nhiệt độ không khí cao hơn và giảm xuống khi nhiệt độ không khí giảm xuống. Khi đi qua giàn lạnh, không khí được làm mát. Hơi nước trong không khí ngưng tụ lại và bám vào các cánh tản nhiệt của giàn lạnh. Kết quả là độ ẩm trong xe bị giảm xuống. Nước dính vào các cánh tản nhiệt đọng lại thành sương và được chứa trong khay xả nước. Cuối cùng, nước này được tháo ra khỏi khay của xe bằng một vòi nhỏ.

Như vậy để điều khiển nhiệt độ trong xe, hệ thống điều hòa không khí kết hợp cả két sưởi ấm và giàn lạnh đồng thời kết hợp điều chỉnh vị trí các cánh hòa trộn và vị trí của van nước.

Điều khiển thông khí trong xe

Việc lấy không khí bên ngoài đưa vào trong xe nhờ chênh áp được tạo ra do chuyển động của xe được gọi là sự thông gió tự nhiên. Sự phân bổ áp suất không khí trên bề mặt của xe khi nó chuyển động được chỉ ra trên hình vẽ, một số nơi có áp suất dương, còn một số nơi khác có áp suất âm. Như vậy cửa hút được bố trí ở những nơi có áp suất dương (+) và cửa xả khí được bố trí ở những nơi có áp suất âm (-).

Trong các hệ thống thông gió cưỡng bức, người ta sử dụng quạt điện hút không khí đưa vào trong xe. Các cửa hút và cửa xả không khí được đặt ở cùng vị trí như trong hệ thống thông gió tự nhiên. Thông thường, hệ thống thông gió này được dùng chung với các hệ thống thông khí khác (hệ thống điều hoà không khí, bộ sưởi ấm).

II. Chu trình làm lạnh không khí

Máy nén đẩy môi chất ở thế khí có nhiệt độ cao áp suất cao đi vào giàn ngưng. Ở giàn ngưng môi chất chuyển từ thể khí sang thể lỏng. Môi chất ở dạng lỏng này chảy vào bình chứa (bình sấy khô). Bình này chứa và lọc môi chất. Môi chất lỏng sau khi đã được lọc chảy qua van giãn nở, van giãn nở này chuyển môi chất lỏng thành hỗn hợp khí – lỏng có áp suất và nhiệt độ thấp. Môi chất dạng khí – lỏng có nhiệt độ thấp này chảy tới giàn lạnh. Quá trình bay hơi chất lỏng trong giàn lạnh sẽ lấy nhiệt của không khí chạy qua giàn lạnh. Tất cả môi chất lỏng được chuyển thành hơi trong giàn lạnh và chỉ có môi chất ở thể hơi vừa được gia nhiệt đi vào máy nén và quá trình được lặp lại như trước.

Ở phần trước chúng ta đã tìm hiểu chu trình của hệ thống làm lạnh. Ở phần này chúng ta hãy tìm hiểu từng bộ phận cơ bản của hệ thống này gồm máy nén, giàn nóng, bình chứa/sấy khô, van giãn nở và giàn lạnh.

1. Máy nén

Máy nén nhận dòng khí ở trạng thái có nhiệt độ và áp suất thấp. Sau đó dòng khí này được chuyển sang trạng thái khí có áp suất và nhiệt độ cao và được đưa tới giàn nóng. Máy nén dùng trong xe hơi có nhiều loại, có thể kể ra đây một số loại như máy nén kiểu đĩa chéo, loại xoắn ốc, dạng đĩa lắc, loại có trục khuỷu và loại có cánh gạt xuyên.

Các loại máy nén trong hệ thống làm mát

Trong bài viết này chúng tôi chỉ xin đề cập đến máy nén kiểu đĩa chéo. Một cặp piston được đặt trong đĩa chéo cách nhau một khoảng 72⁰đối với máy nén có 10 xylanh và 120⁰ đối với loại máy nén 6 xilanh. Khi một phía piston ở hành trình nén, thì phía kia ở hành trình hút.

Máy nén kiểu đĩa chéo

Quá trình nạp và nén ép khí ga để chuyển từ áp suất thấp sang áp cao có thể hiểu như sau: Piston chuyển động sang trái, sang phải đồng bộ với chiều quay của đĩa chéo, kết hợp với trục tạo thành một cơ cấu thống nhất và nén môi chất (ga điều hoà). Khi piston chuyển động vào trong, van hút mở do sự chênh lệch áp suất và hút môi chất vào trong xy lanh. Ngược lại, khi piston chuyển động ra ngoài, van hút đóng lại để nén môi chất. áp suất của môi chất làm mở van xả và đẩy môi chất ra. Van hút và van xả cũng ngăn không cho môi chất chảy ngược lại.

Hoạt động của máy nén kiểu đĩa chéo.

Ly hợp từ lắp phía sau puli của máy nén có tác dụng đóng hoặc cắt truyền động từ động cơ đến máy nén. Nó có một stato nam châm điện, puli, bộ định tâm và một số chi tiết khác. Nhờ stato hút bộ định tâm khi có dòng điện chạy qua mà việc đóng cắt truyền động từ động cơ hết sức đơn giản.

Một điều đặc biệt của máy nén là nó được bôi trơn bằng chính môi chất của điều hòa. Đó là bởi dầu dùng để bôi trơn máy nén đã được hòa vào môi chất và tuần hoàn trong mạch hệ thống. Chính vì vậy cần sử dụng dầu phù hợp. Nếu không có đủ lượng dầu bôi trơn trong mạch của hệ thống điều hoà, thì máy nén không thể được bôi trơn tốt. Mặt khác nếu lượng dầu bôi trơn máy nén quá nhiều, thì một lượng lớn dầu sẽ phủ lên bề mặt trong của giàn lạnh và làm giảm hiệu quả quá trình trao đổi nhiệt và do đó khả năng làm lạnh của hệ thống bị giảm xuống. Vì lý do này cần phải duy trì một lượng dầu đúng qui định trong mạch của hệ thống điều hoà.

Một điều cần chú ý khi bảo dưỡng hệ thống điều hòa của xe là do khi mở mạch môi chất thông với không khí, môi chất sẽ bay hơi và được xả ra khỏi hệ thống. Tuy nhiên vì dầu máy nén không bay hơi ở nhiệt độ thường hầu hết dầu còn ở lại trong hệ thống. Do đó khi thay thế một bộ phận chẳng hạn như bình chứa hay bộ phận hút ẩm, giàn lạnh hoặc giàn nóng thì cần phải bổ sung một lượng dầu tương đương với lượng dầu ở lại trong bộ phận cũ vào bộ phận mới.

2. Giàn ngưng

Giàn nóng (giàn ngưng) làm mát môi chất ở thể khí có áp suất và nhiệt độ cao bị nén bởi máy nén và chuyển nó thành môi chất ở trạng thái và nhiệt độ áp suất cao (phần lớn môi chất ở trạng thái lỏng và có lẫn một số ở trạng thái khí). Môi chất được đưa đến giàn này qua 3 đường ống để được làm mát.

Nó được cấu tạo từ các đường ống và các cánh tản nhiệt, nó được đặt ở phía mặt trước của két nước làm mát để tận dụng luồng khí từ quạt gió

3. Van giãn nở

Van giãn nở phun môi chất ở dạng lỏng có nhiệt độ và áp suất cao qua bình chứa từ một lỗ nhỏ làm cho môi chất giãn nở đột ngột và biến nó thành môi chất ở dạng sương mù có nhiệt độ và áp suất thấp.

Về mặt cấu tạo, van giãn nở có một van trực tiếp phát hiện nhiệt độ của môi chất (độ lạnh) xung quanh đầu ra của giàn lạnh bằng một thanh cảm nhận nhiệt và truyền tới khí ở bên trong màng ngăn. Nhờ thanh cảm nhận nhiệt độ và van kim mà van giãn nở điều chỉnh được lượng môi chất cung cấp cho giàn lạnh tùy theo nhiệt độ. Sự thay đổi áp suất khí là do sự thay đổi nhiệt độ cân bằng giữa áp suất đầu ra của dòng lạnh và áp lực lò xo đẩy van kim để điều chỉnh lượng môi chất.

Khi độ lạnh nhỏ nhiệt độ xung quanh đầu ra của giàn lạnh giảm xuống và do đó nhiệt độ được truyền từ thanh cảm nhận nhiệt tới môi chất ở bên trong màng ngăn cũng giảm xuống làm cho khí co lại. Kết quả là van kim bị đẩy bởi áp lực môi chất ở cửa ra của giàn lạnh và áp lực của lò xo nén chuyển động sang phải. Van đóng bớt lại làm giảm dòng môi chất và làm giảm khả năng làm lạnh.

Khi độ lạnh lớn, nhiệt độ xung quanh cửa ra của dòng lạnh tăng lên và khí giãn nở. Kết quả là van kim dịch chuyển sang trái đẩy vào lò xo. Độ mở của van tăng lên làm tăng lượng môi chất tuần hoàn trong hệ thống và làm cho khả năng làm lạnh tăng lên.

4. Giàn bay hơi (giàn lạnh)

Giàn lạnh làm bay hơi môi chất ở dạng sương sau khi qua van giãn nở có nhiệt độ và áp suất thấp và làm lạnh không khí ở xung quanh giàn lạnh. Nó gồm có một thùng chứa, các đường ống và cánh làm lạnh. Các đường ống xuyên qua các cánh làm lạnh và hình thành các rãnh nhỏ để truyền nhiệt được tốt.

Quy trình làm lạnh như sau: không khí được thổi qua giàn lạnh nhờ một quạt gió. Môi chất trong giàn lạnh lấy nhiệt từ không khí để bay hơi và nóng lên rồi chuyển thành dạng khí. Không khí qua giàn lạnh bị làm lạnh, hơi ẩm trong không khí đọng lại và dính vào các cánh của giàn lạnh. Hơi ẩm tạo thành các giọt nước nhỏ xuống và được chứa ở trong khay sẽ được xả ra khỏi xe thông qua ống xả.

5. Bình sấy khô

Bình sấy là một thiết bị để chứa môi chất được hoá lỏng tạm thời bởi giàn nóng và cung cấp một lượng môi chất theo yêu cầu tới giàn lạnh. Bộ hút ẩm trong bình sấy có chất hút ẩm và lưới lọc dùng để loại trừ các tạp chất hoặc hơi ấm trong chu trình làm lạnh. Nếu có hơi ẩm trong chu trình làm lạnh, thì các chi tiết ở đó sẽ bị mài mòn hoặc đóng băng ở bên trong van giãn nở dẫn đến bị tắc kẹt.

Ở nắp bình sấy có bố trí kính quan sát được sử dụng để quan sát môi chất tuần hoàn trong chu trình làm lạnh cũng như để kiểm tra lượng môi chất. Nhìn chung khi nhìn thấy nhiều bọt khí qua kính quan sát nghĩa là lượng môi chất không đủ và khi không nhìn thấy các bọt khí thì lượng môi chất đủ.

III. Kiểm tra các hư hỏng và sửa chửa hệ thống lạnh trên ôtô

Hệ thống điều hòa vẫn làm việc bình thường nhưng không mát hoặc rất yếu

Lúc này có hai tình huống xảy ra. Thứ nhất là xe còn mới, được bảo dưỡng bảo trì tốt, thì hầu hết các trường hợp này xảy ra là do bộ lọc gió của hệ thống điều hòa đã bọ tắc. trong quá trình sử dụng xe, tùy điều kiện địa hình vận hành, bụi bẩn dần dần bám vào lưới lọc, nhiều quá sẽ kết tảng dày khiến cho gió bị quẩn trong dàn lạnh mà không vào được cabin xe.

Cách duy nhất để khắc phục là vệ sinh tấm lưới lọc. trên các dòng xe du lịch hiện đại tai lái thuận, tấm lưới lọc này thường nằm bên trong hốc được bố trí sâu trong hộp đựng găng tay. Có trường hợp chỉ cần mở hộp găng tay, cậy nắp hốc lọc gió là có thể lấy được lưới lọc, có trường hợp phải tháo cả nắp hộp mới có thể thao tác. Dùng súng sịt hơi để thổi sạch bụi bẩn bám trên tấm lưới rồi lắp lại bình thường. tấm lưới cần được vệ sinh hàng tháng, thậm chí hàng tuần nếu xe thường xuyên được sử dụng ở những nơi nhiều bụi bẩn như công trường, đường đất…

Với các loại xe dã qua sử dụng lâu năm thì nguyên nhân có thể phức tạp hơn thế rất nhiều. Đó có thể là do dây cua roa dẫn động lốc máy lạnh bị trùng và trượt. tiếp đó, hệ thống có thể bị hao gas do cac đường ống đã bị lão hóa, rò rỉ hoặc các gioăng bị hở.với các tình huống này, chủ xe cần mang xe đến các trung tâm sửa chữa chuyên nghiệp để được xử lý bằng thiết bị máy móc chuyên dùng.

Hệ thống máy lạnh vẫn làm việc bình thường, có mát nhưng yếu

Về trường hợp này, nguyên nhân cũng có thể là do xảy ra các sự cố như trường hợp thứ nhất nhưng ở mức độ nhẹ. Nhưng còn có một nguyên nhân nữa cũng không kém phần quang trọng mà chủ xe có thể tự xử lý ở một mức độ nhất dịnh trên nhiều dòng xe, đó là dàn nóng và dàn lạnh bị bẩn. Dàn nóng bẩn sẽ tỏa nhiệt kém làm giảm hiệu quả làm mát của dung môi gas, còn dàn lạnh bị bẩn sẽ khiếm không khí lạnh không lan tỏa được ra xung quanh để lùa vào khoang xe.

Với các dòng xe mà dàn nóng được bố trí thông thoáng phía trước của khoang máy, chủ xe cần yêu cầu vệ sinh bằng nước hoặc kết hợp hóa chất chuyên dùng trong quá trình rửa xe. Để làm công việc này được hoàn hảo, người rửa xe cũng cần có chuyên môn để không làm ảnh hưởng đến các hệ thống trong khoang máy, đặc biệt là hệ thống điện. Việc vệ sinh dàn lạnh đòi hỏi phải được tiến hành bởi các kỹ thuật viên có tay nghề thực thụ, bởi việc vệ sinh bộ này tương đối phức tạp.

Hệ thống máy lạnh sau khi được bảo dưỡng và bổ sung thêm gas thì hầu như bị tê liệt và không hề mát

Thông thường, áp suất trong hệ thống máy lạnh được điều chỉnh ở mức độ nhất định. Quá trình bổ sung gas nếu được tiến hành ở những địa chỉ yếu kém về chuyên môn sẽ không thể kiểm soát được chính xác thông số áp suất gas. Trên nhiều dòng xe, nếu gas bị nạp quá nhiều, van an toàn sẽ tự động xả hết ga để bảo vệ hệ thống. Mất hoàn toàn áp suất, lốc điều hòa sẽ ngừng hoạt động.

Để khắc phục sự cố này, chủ xe chỉ còn cách mang xe đến ca trung tâm chăm sóc uy tín để được trợ giúp.

Hệ thống điều hòa làm việc bình thường nhưng có mùi khó chịu

Nguyên nhân của tình trang này gồm cả khách quan và chủ quan. Nguyên nhân khách quan là do hệ thống thông gió mát vào trong khoang xe (gồm dàn lạnh, lưới lọc gió, quạt gió, các cửa gió và cảm biến nhiệt độ dàn lạnh) đã bị bẩn hoặc bị trục trặc. Nguyên nhân chủ quan có thể là người dùng xe để cabin bị bẩn lâu ngày với các tạp chất như mồ hôi, rác, mùi thuốc lá, mùi nước hoa, mùi thức ăn,… bám cặn trong các ngóc ngách của nội thất xe. Khi máy lạnh hoạt động và lùa gió vào cabin, các tạp chất đó sẽ thừa cơ bốc ra.

Lưới lọc bị bụi bẩn bám nhiều gây tắc đường thông gió vào khoang xe

Với tình trang này, chủ xe cần tiến hành dọn dẹp cabin xe, vệ sinh lưới lọc gió và kết hợp với các trung tâm chăm sóc xe để loại bỏ các nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan bằng các hóa chất vệ sinh nội thất ôtô chuyên dùng.

CHƯƠNG 4

HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA TRÊN ÔTÔ

I. Giới thiệu chung về hệ thống đánh lửa

1. Nhiệm vụ

Hệ thống đánh lửa có nhiệm vụ tạo tia lửa điện áp cao từ 12¸14 KW để đốt cháy hòa khí trong động cơ xăng vào cuối thời kỳ nén. Do nguồn điện trên xe là nguồn điện một chiều với điện áp thấp (12V) nên phải sử dụng các thiết bị, mạch điện để biến đổi điện áp trên thành điện ap cao hàng chục KW. Động cơ ôtô thường là động cơ nhiều xylanh nên hệ thống đánh lửa phải có cơ cấu phân phối điện cao áp tới các bugi đặt trong các xylanh. Thời điểm chậm cháy đốt hóa khí trong xylanh có ảnh hưởng tới công suất, tiết kiệm nhiên liệu và mức ô nhiễm của khí xả với môi trường. Vì vậy trong hệ thống phải có thiết bị điều khiền thời diểm đánh lửa.

2. Chức năng

Chức năng của hệ thống đánh lửa là tạo ra tia lửa đốt cháy hỗn hợp nhiên liệu trong buồng đốt của động cơ. Nó phải tạo ra sự đánh lửa chính xác trong hàng nghìn lần/phút trên mỗi xi lanh của động cơ. Nếu sự đánh lửa bị ngưng trễ trong khoảng 1 giây, động cơ sẽ hoạt đống yếu đi và thậm chí ngừng hoạt động.
Khi piston chuyển động đến điểm chết trên, hệ thống đánh lửa cung cấp một điện thế rất cao cho bugi của từng xi lanh. Đầu của mỗi bugi có một khe hở, nơi mà điện thế phải lọt qua để chạm vào nguồn mát, do đó tạo ra ra tia lửa điện.
Điện thế cung cấp cho bugi vào khoảng giữa 20.000V-50.000V, thậm chí cao hơn. Nhiệm vụ của hệ thống đanh lửa là sản sinh ra dòng điện cao áp từ nguồn chỉ 12V và đưa nó đến từng xi lanh theo thứ tự nổ của động cơ tại thời điểm yêu cầu.

vận hành
Hệ thống đánh lửa có 2 nhiệm vụ. Thứ nhất, tạo ra dòng điện cao áp đủ lớn (>20.000V) để xuyên qua khe hở trên đỉnh bugi, do đó tạo tra tia lửa đủ mạnh để đốt cháy hỗn hợp nhiện liệu trong buồng đốt. Thứ hai, nó phải điều khiển thời điểm đánh lửa sao cho đúng lúc và chuyển đến đúng xi lanh yêu cầu.
Hệ thống đánh lửa chia làm 2 phần, phần mạch sơ cấp và mạch thứ cấp. Phần mạch sơ cấp hoạt động dựa trên nguồn điện của ắc quy (12-14.5V), có nhiệm vụ cung cấp tín hiệu đến mobin đánh lửa. Mobin đánh lửa là một thiết bị chuyển đổi từ dòng 12V trở thành dòng cao áp có thể đến trên 20.000V. Sau khi nguồn sơ cấp đã được chuyển đổi, nó đi đến mạch thứ cấp và cung cấp trực tiếp cho bugi cần thiết tại đúng thời điểm.

II. Cấu tạo hệ thống đánh lửa

1. Bộ chia điện

Khi bạn tháo nắp chia điện trên đỉnh bộ chia, bạn sẽ thấy má vít và tụ điện. Tụ điện trông rất đơn giản, nó có thể chứa đựng một dòng điện nhỏ. Khi má vít bắt đầu mở, dòng điện sẽ đi qua má vít và đi đến nguồn mát. Nếu tụ điện không có ở đấy, nó sẽ cố gắng vượt qua khe của má vít khi má vít mở. Nếu điều đó sảy ra, má vít sẽ nhanh chóng bị cháy và bạn có thể nghe thấy tiếng lách cách trên radio của xe. Để tránh việc đó, tụ điện sẽ hoạt động như một đường dẫn đến nguồn mát. Trên thực tế thì không phải vậy, nhưng vào lúc tụ điện bão hoà, má vít sẽ nằm quá xa so với dòng điện nhỏ đó để có thể vượt qua khe hở lớn của má vít. Khi mà sự vượt dòng qua khe khi má vít mở bị hạn chế, chúng ta sẽ không nghe thấy tiếng rè nhiễu trên radio.
Má vít cần phải điều chỉnh định kỳ để động cơ chạy hiệu quả hơn. Vì do có một miếng nhựa ngăn giữa má vít và má cam, miếng nhựa đó sẽ bị mòn mỗi khi má vít thay đổi góc mở. Có hai cách để đo má vít khi cần điều chỉnh. Thứ nhât, đo khe hở má vít (góc cam điểm cao nhất). Thứ hai, đo điện thế tại vị. Điện thế tại vị là dòng điện, tại độ quay của cam, má vít đóng.
Trên một số xe, má vít được điều chỉnh khi động cơ ngừng hoạt động và nắp chia điện được tháo ra. Một kỹ thuật viên sẽ nới lỏng má vít và xoay nhẹ nhàng, sau đó siết chặt lại theo đúng hướng và sử dụng một dụng cụ đo khoảng cách. Trên một số xe khác, đặc biệt trên xe GM, có một cửa sổ nhỏ trên chia điện, kỹ thuật viên có thể đưa một dụng cụ qua cửa đó và chỉnh má vít, đó là một máy đo điện, khi động cơ chạy. Đo dòng điện tại vị thì chính xác hơn điều chỉnh má vít bằng thước đo.
Thông thường má vít có tuổi thọ 15.000km tính từ thời điểm được thay thế. Nó được thay thế khi chúng ta hiệu chỉnh động cơ. Trong quá trình chỉnh động cơ, má vít, tụ điện và bugi đều phải thay mới, góc đánh lửa được cài đặt và chế hoà khí được bảo dưỡng. Trong một số trường hợp, để cho máy chạy êm và hiệu quả, ta có thể chỉnh máy sau 7500km, chỉnh má vít và đặt lại góc đánh lửa.

Bô bin
Bô bin tạo ra điện áp cao đủ để phóng tia hồ quang giữa hai điện cực của bugi. Các cuộn sơ cấp và thứ cấp được quấn quanh lõi. Số vòng của cuộn thứ cấp lớn hơn cuộn sơ cấp khoảng 100 lần. Một đầu của cuộn sơ cấp được nối với IC đánh lửa, còn một đầu của cuộn thứ cấp được nối với bugi. Các đầu còn lại của các cuộn được nối với ắc quy.
Hoạt động của bô bin
– Dòng điện trong cuộn sơ cấp
Khi động cơ chạy, dòng điện từ ắc quy chạy qua IC đánh lửa, vào cuộn sơ cấp, phù hợp với tín hiệu thời điểm đánh lửa (IGT) do ECU động cơ phát ra. Kết quả là các đường sức từ trường được tạo ra chung quanh cuộn dây có lõi ở trung tâm.

Hình 1. Hoạt động của bôbin

– Ngắt dòng điện vào cuộn sơ cấp
Khi động cơ tiếp tục chạy, IC đánh lửa nhanh chóng ngắt dòng điện vào cuộn sơ cấp, phù hợp với tín hiệu IGT do ECU động cơ phát ra. Kết quả là từ thông của cuộn sơ cấp giảm đột ngột. Vì vậy, tạo ra một sức điện động theo chiều chống lại sự giảm từ thông hiện có, thông qua tự cảm của cuộn sơ cấp và cảm ứng tương hỗ của cuộn thứ cấp. Hiệu ứng tự cảm tạo ra một thế điện động khoảng 500 V trong cuộn sơ cấp, và hiệu ứng cảm ứng tương hỗ kèm theo của cuộn thứ cấp tạo ra một sức điện động khoảng 30 kV. Sức điện động này làm cho bugi phát ra tia lửa. Dòng sơ cấp càng lớn và sự ngắt dòng sơ cấp càng nhanh thì điện thế thứ cấp càng lớn.

IC đánh lửa
IC đánh lửa thực hiện một cách chính xác sự ngắt dòng sơ cấp đi vào bô bin theo tín hiệu đánh lửa (IGT) do ECU động cơ phát ra. Khi tín hiệu IGT chuyển từ ngắt sang dẫn, IC đánh lửa bắt đầu cho dòng điện vào cuộn sơ cấp. Sau đó, IC đánh lửa truyền một tín hiệu khẳng định (IGF) cho ECU phù hợp với cường độ của dòng sơ cấp. Tín hiệu khẳng định (IGF) được phát ra khi dòng sơ cấp đạt đến một trị số đã được ấn định IF1. Khi dòng sơ cấp vượt quá trị số qui định IF2 thì hệ thống sẽ xác định rằng lượng dòng cần thiết đã chạy qua và cho phát tín hiệu IGF để trở về điện thế ban đầu. (Dạng sóng của tín hiệu IGF thay đổi theo từng kiểu động cơ). Nếu ECU không nhận được tín hiệu IGF, nó sẽ quyết định rằng đã có sai sót trong hệ thống đánh lửa. Để ngăn ngừa sự quá nhiệt, ECU sẽ cho ngừng phun nhiên liệu và lưu giữ sự sai sót này trong chức năng chẩn đoán. Tuy nhiên, ECU động cơ không thể phát hiện các sai sót trong mạch thứ cấp vì nó chỉ kiểm soát mạch sơ cấp để nhận tín hiệu IGF.
Trong một số kiểu động cơ, tín hiệu IGF được xác định thông qua điện thế sơ cấp.

Hình 2. Hoạt động của IC đánh lửa

– Điều khiển dòng không đổi
Khi dòng sơ cấp đạt đến một trị số đã định, IC đánh lửa sẽ khống chế cường độ cực đại bằng cách điều chỉnh dòng.

Hình 3. Các điều khiển của IC đánh lửa

– Điều khiển góc đóng tiếp điểm
Để điều chỉnh quãng thời gian (góc đóng) tồn tại của dòng sơ cấp; thời gian này cần phải giảm xuống khi tốc độ của động cơ tăng lên (trong một số kiểu động cơ gần đây, chức năng kiểm soát này được thực hiện thông qua tín hiệu IGT). Khi tín hiệu IGT chuyển từ dẫn sang ngắt, IC đánh lửa sẽ ngắt dòng sơ cấp. Vào thời điểm dòng sơ cấp bị ngắt, điện thế hàng trăm vôn được tạo ra trong cuôn sơ cấp và hàng chục ngàn vôn được tạo ra trong cuộn thứ cấp, làm cho bugi phóng tia lửa.

Bugi
Điện thế cao trong cuộn thứ cấp làm phát sinh ra tia lửa giữa điện cực trung tâm và điện cực nối mát của bugi để đốt cháy hỗn hợp hòa khí đã được nén trong xy lanh.

Hình 4. Bugi

+Cơ cấu đánh lửa
Sự nổ của hỗn hợp hòa khí do tia lửa từ bugi được gọi chung là sự bốc cháy. Tuy nhiên, sự bốc cháy không phải xảy ra tức khắc, mà diễn ra như* sau: Tia lửa xuyên qua hỗn hợp hòa khí từ điện cực trung tâm đến điện cực nối mát. Kết quả là phần hỗn hợp hòa khí dọc theo tia lửa bị kích hoạt, phản ứng hoá học (ôxy hoá) xảy ra, và sản sinh ra nhiệt để hình thành “nhân ngọn lửa”. Nhân ngọn lửa này lại kích hoạt hỗn hợp hòa khí bao quanh, và phần hỗn hợp này lại kích hoạt chung quanh nó. Cứ như *thế nhiệt của nhân ngọn lửa được mở rộng ra trong một quá trình lan truyền ngọn lửa để đốt cháy hỗn hợp hòa khí. Nếu nhiệt độ của các điện cực quá thấp hoặc khe hở giữa các điện cực quá nhỏ, các điện cực sẽ hấp thụ nhiệt toả ra từ tia lửa. Kết quả là nhân ngọn lửa bị tắt và động cơ không nổ. Hiện tượng này được gọi là sự dập tắt điện cực. Nếu hiệu ứng dập tắt điện cực này lớn thì nhân ngọn lửa sẽ bị tắt.

Hình 5. Cơ cấu đánh lửa

+ Đặc tính đánh lửa
Các yếu tố sau đây có ảnh hưởng đến hiệu quả đánh lửa của bugi:
– Hình dáng điện cực và đặc tính phóng điện
Các điện cực tròn khó phóng điện, trong khi đó các điện cực vuông hoặc nhọn lại dễ phóng điện. Qua quá trình sử dụng lâu dài, các điện cực bị làm tròn dần và trở nên khó đánh lửa. Vì vậy, cần phải thay thế bugi. Các bugi có điện cực mảnh và nhọn thì phóng điện dễ hơn. Tuy nhiên, những điện cực như *thế sẽ chóng mòn và tuổi thọ của bugi sẽ ngắn hơn. Vì thế, một số bugi có các điện cực được hàn đắp platin hoặc iridium để chống mòn. Chúng được gọi là các bugi có cực platin hoặc iridium.

Hình 6. Đặc tính đánh lửa

Khoảng thời gian thay thế bugi: Kiểu bugi thông thường: sau 10.000 đến 60.000 km Kiểu có điện cực platin hoặc iridium: sau 100.000 đến 240.000 km Khoảng thời gian thay bugi có thể thay đổi tuỳ theo kiểu xe, đặc tính động cơ, và nước sử dụng.
– Khe hở điện cực và điện áp yêu cầu
Khi bugi bị ăn mòn thì khe hở giữa các điện cực tăng lên, và động cơ có thể bỏ máy. Khi khe hở giữa cực trung tâm và cực nối mát tăng lên, sự phóng tia lửa giữa các điện cực trở nên khó khăn. Do đó, cần có một điện áp lớn hơn để phóng tia lửa. Vì vậy cần phải định kỳ điều chỉnh khe hở điện cực hoặc thay thế bugi.
– Nếu có thể cung cấp đủ điện áp cần thiết cho dù khe hở điện cực tăng lên thì bugi sẽ tạo ra tia lửa mạnh, mồi lửa tốt hơn. Vì thế, trên thị trường có những bugi có khe hở rộng đến 1,1 mm.
– Các bugi có điện cực platin hoặc iridium không cần điều chỉnh khe hở vì chúng không bị mòn (chỉ cần thay thế)
– Nhiệt độ tự làm sạch
Khi bugi đạt đến một nhiệt độ nhất định, nó đốt cháy hết các muội than đọng trên khu vực đánh lửa, giữ cho khu vực này luôn sạch. Nhiệt độ này được gọi là nhiệt độ tự làm sạch. Tác dụng tự làm sạch của bugi xảy ra khi nhiệt độ của điện cực vượt quá 4500 C. Nếu các điện cực chư*a đạt đến nhiệt độ tự làm sạch này thì muội than sẽ tích luỹ trong khu vực đánh lửa của bugi. Hiện tượng này có thể làm cho bugi không đánh lửa được tốt.

Hình 7. Nhiệt độ tự làm sạch và tự bèn lửa

– Nhiệt độ tự bén lửa
Nếu bản thân bugi trở thành nguồn nhiệt và đốt cháy hỗn hợp hòa khí mà không cần đánh lửa, thì hiện tượng này được gọi là “nhiệt độ tự bén lửa”. Hiện tượng tự bén lửa xảy ra khi nhiệt độ của điện cực vượt quá 9500 C. Nếu nó xuất hiện, công suất của động cơ sẽ giảm sút vì thời điểm đánh lửa không đúng, và các điện cực hoặc píttông có thể bị chảy từng phần.

III. kiểm tra các dạng hư hỏng và sửa chữa hệ thống đánh lửa

Hư hỏng của biến áp

Nứt , cháy sém nắp cao áp, chập mạch giữa các vòng dây, hỏng điện trở phụ.

Hư hỏng bộ chia điện

Tiếp diểm bị cháy, mòn không điều, khi tụ điện bảo vệ yếu vít tĩnh bị lõm, ngược lai vít động lõm khi tụ điện quá mạnh. Khe hở má vít ở trang thái mở hoàn toàn không đúng chỉnh sai vị trí má tĩnh, nếu nhỏ quá có thể gây cháy rỗ má vít, nếu lớn quá làm giảm dòng sơ cấp. Nứt cháy nắp phân phối gây rò điện cao áp, mòn cam, mòn vấu cần tiếp điểm gây muộn thời điểm đánh lửa. Lò xo bộ điều chỉnh góc đánh lửa sớm theo số vòng quay bị yếu, gãy làm thay đổi thời điểm tác dụng điều chỉnh. Màng chân không bị chùng, rách, lò xo yếu cũng làm sai lệch thời điểm điều chỉnh góc đánh lửa theo phụ tải.

Hư hỏng bugi

Vỏ sứ bị nứt, rò điện từ cực giữa ra thành, khe hở điện cực quá lớn, điện cực bị mòn, bị cháy, đóng cặn làm tăng điện trở.

Chuẩn đoán hệ thống đánh lửa

Tia lửa yếu

Có nghĩa là điện thế cao áp thấp, có thể do biến áp đánh lửa bị hỏng, chập, do má vít bẩn, rỗ, dây cao áp bị rò điện, bị hở, do bugi bị bẩn, điện cực mòn quá, khe hỏ bugi quá lớn.

Đánh lửa không đúng thời điểm

Đánh lửa sớm quá: biểu hiện khi khởi động có hiện tượng quay ngược, chế độ không tải không ổ định, khi tăng tốc có tiếng kích nổ, nhiệt độ động cơ cao, tiêu hao nhiên liệu tăng. Nguyên nhân do: đặt lửa sai, do khe hở má vít quá lớn. Cần tiến hành đặt lửa lại.

Đánh lửa quá muộn: động cơ khó khởi động, có tiếng nổ trong đường thải, nhiệt độ động cơ tăng cao, tiêu hao nhiên liệu tăng, không tăng tốc được. nguyên nhân do đặt lửa sai, khe hở má vít quá nhỏ.

Kiểm tra trên băng thử chuyên dùng chiều dài tai lửa và hoạt động của các hệ thống điều chỉnh góc đánh lửa sớm tự động.

Cách đặt lửa trên động cơ

Lắp delco ăn khớp với trục dẫn động. Quay trục khủy và quan sát vị trí con quay để xác định máy thứ nhất. lắp các dây cao áp theo đúng thứ tự làm việc của động cơ. Xoay delco ứng với vị trí tốc độ động cơ lớn nhất và không có tiếng gõ.

Thiết bị kiểm tra đánh lửa trên động cơ

Cấu tạo

Gồm có đèn hoạt nghiện , hộp kẹp cảm ứng , các kẹp bình ác quy âm, dương với dây nối điện.

Hình. Kiểm tra thời điểm đánh lửa bằng đèn hoạt nghiệm

Công dụng

Kiểm tra việc đặt lửa, cân lửa ban đầu có đúng yêu cầu kỹ thuật hay không

Kiểm tra tình trạng hoạt động của các cơ cấu đánh lửa sớm tự động

Kiểm tra góc ngậm má vít

Kiểm tra điểm cân lửa trên động cơ nhiều xylanh

Kẹp điện dương vào cọc dương acquy, kẹp điện âm vào cọc âm acquy 12V
Kẹp hộp cảm ứng vào dây cách điện cao thế bugi số 1
Khởi động động cơ cho đạt đến nhiệt độ vận hành
Chỉnh cho động cơ nổ không tải đúng số vòng quay trục khuỷu quy định
Hướng đèn vào puli trục khuỷu và dấu cân lửa, bấm công tắc. Quang sát dấu cân lửa trên puli và số ghi độ nơi các te. Ví dụ: quy định đánh lửa sớm 50, dấu cân lửa trên puli phải ngay nấc 50 mỗi khi đèn chớp sáng
Nếu đánh lửa muộn, ta nới lỏng ốc siết vỏ delco vào thân máy, xoay nhẹ vỏ delco ngược chiều roto để tăng thêm góc đánh lửa sớm. nếu đánh lửa quá sớm, ta xoay vỏ delco theo chiều quay của roto.

Kiểm tra cơ cấu đánh lửa sớm tự động ly tâm

Tách ống chân không nơi cơ cấu đánh lửa sớm tự động chân không tại delco, bịt ống lai
Cho ống cơ nổ không tải, bấm đèn hoạt nghiệm quan sát dấu cân lửa. Tăng ga cho vận tốc trục khuỷu đạt đến 2000v/ph
Khi tăng tốc dấu cân lửa trên puli phải từ từ di chuyển lui, ngược với chiều quay của puli để tăng lớn dần góc đánh lửa sớm
Nếu khi tăng ga, dấu cân lửa vẫn đứng yên ở vị trí như lúc động cơ nổ không tải, hoặc động tác chạy lùi không đều, không ổn định, phải kiểm tra cơ cấu đánh lửa sớm ly tâm

Kiểm tra cơ cấu đánh lửa sớm tự động chân không

nối ống vào cơ cấu đánh lửa sớm tự động bằng chân không nơi delco, cho động cơ nổ không tải
tăng tốc độ trục khuỷu lên 200v/ph, góc đánh lửa sớm phải tăng nhiều hơn lần kiểm tra trên
dấu cân lửa phải di động lùi nhanh hơn lần kiểm tra trên. Nếu kết quả kiểm tra không đạt được như thế là do hở hơi hộp chân không nơi delco, mâm lửa bị kẹt, hệ thống dẫn động chân không bị hỏng

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

Tải Xuống Tại Đây

May 14, 2019

Báo cáo thực tập tốt nghiệp ô tô tại công ty cổ phần TM-DV Phú Mẫn

Báo cáo thực tập tốt nghiệp ô tô tại công ty cổ phần TM-DV Phú Mẫn

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là bài nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Bài liên quan:HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC TRÊN Ô TÔ

[toc]

Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Báo cáo thực tập tốt nghiệp ô tô tại công ty cổ phần TM-DV Phú Mẫn

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực tập em đã tìm hiểu được rõ hơn một số vấn đề thực tế về cách thức làm việc của công ty, quy trình bảo dưỡng sửa chữa những dòng xe ô tô trên thị trường .Điều đó làm cho kiến thức của em dần được củng cố hơn. Trong khi thời gian học ở trường là tương đối ít .Nhưng những kiến thức lý thuyết cũng là nền tảng phục vụ lâu dài cho quá trình học tập ,nghiên cứu và làm việc sau này.em xin chân thành cảm ơn ban giám đốc công ty TM-DV phú mẫn đã tạo điều kiện cho em được làm việc và học hỏi trong thời gian qua.

Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của thầy Võ Lâm Kim Thanh người trực tiếp chỉ dẫn chúng em trong suốt quá trình thực tập.

Em xin cảm ơn các thầy cô trong khoa động lực,các thầy cô của trường đại học Công Nghiệp Tp.HCM đã giảng dạy nền tảng cho em suốt những năm qua.Cuốn báo cáo thực tập là một số kiến thức nhỏ em học hỏi trong quá trình làm việc. Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý thầy cô .

	2
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

LỜI NÓI ĐẦU

Qua thời gian thực tập hơn một tháng tại công ty TM-DV Phú Mẫn, em đã rút ra được rất nhiều kinh nghiệm thực tế mà khi ngồi trên ghế nhà trường em chưa được biết.

Để có kiến thức và kết quả thực tế ngày hôm nay, trước hết em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong trường đại học công nghiệp TP.HCM,các giáo viên trong khoa Động Lực đã giảng dạy và trang bị cho em những kiến thức cơ bản, đồng thời tận tình hướng dẫn em trong quá trình thực tập. Bên cạnh đó, em xin gửi lời cám ơn chân thành đến ban giám đốc công ty đã gúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp em hoàn thành tốt quá trình thực tập.

Trong quá trình thực tập và làm báo cáo, do còn thiếu nhiều kinh nghiệm thực tế nên không tránh khỏi những sai sót. Em mong các thầy cô chỉ bảo thêm giúp em hoàn thành và đạt kết quả tốt hơn. Em xin chân thành cảm ơn!

Tp.hcm tháng 03 năm 2010

SVTH

Nguyễn Ngọc Hết

	3
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN TM-DV PHÚ MẪN

Tên công ty : CÔNG TY CỔ PHẦN TM-DV PHÚ MẪN

Công Ty Cổ Phần TMDV PhúMẫn được sở kế hoạch đầu tư TP.HCM thành lập theo giấy phé đăng ki_́kinh doanh số4103010207 do sởkế hoacḥ đầu tư TP Hồ Chi_́Minh cấp ngày5/05/2008.

Với đôịngũnhân viên vàthơ ̣bâc̣ cao lành nghề trên100 người, có xưởng đóng mới thùng xe , cải tạo và hoán cải các loại xe chuyên dùng, măṭbằng và showroom trưng bày xe rông̣ 1000 m² và xưởng đóng thùng và đại tu xe rộng trên 2000 m².Công ty cóđủkhảnăng đáp ứng được các nhu cầu hiện nay của khách hàng.

Công ty cổphần thương maịdicḥ vu ̣PhúMâñ làđaịli_́phân phối chinh_́ thức của nhà máy ô tô HUYNDAI Đồng Vàng.

Chuyên nhâp̣ khẩu các loaịxe chuyên dùng cứu thương, chởtiền, cứu hô ̣, trôṇ bê tông Của hang̃ HUYNDAI.

Kinh doanh cải taọ đóng mới các loaịxe chuyên dùng: xe trôṇ bê tông, xe chởxi măng rời, xe hút chất thải, xe chởhóa chất, xe tưới đường , xe chởxăng dầu… Công ty cổphần thương maịdicḥ vụ phú mẫn được quyền phân phối các loại xe tải ISUZU, HINO, MITSUBISHI…nhâp̣ khẩu chuyên dùng trên toàn quốc. Công ty chuyên bán xe ô tô, xe gắn máy vàphu ̣tùng , đóng mới vàcải taọ xe chuyên dùng.

Trụ sở chính:79/43 đường số 51phường 14 quâṇ GòVấp, TP. HÔ^̀ CHÍMINH Điêṇ thoaị: 0862971472

FAX: 0862971471

Website: http://otophuman.com

Chi nhánh :1004A đường Âu Cơ,F Phú Trung,Q.Tân Phú,TP.HCM

	6
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Nhiệm vụ và chức năng

a. Nhiệm vụ :

Hoạt động kinh doanh theo đúng ngành nghề đã đăng ký, đúng mục đích hoạt động cuả công ty.

Đảm bảo phát triển vốn, lợi nhuận trong quá trình kinh doanh

Thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Thực hiện phân phối theo lao động, chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh thần nâng cao trình độ văn hoá chuyên môn lẫn nghiệp vụ cho cán bộ công nhân viên.

b. Chức năng :

CÔNG TY CỔ PHẦN TM-DV PHÚ MẪN là Công ty TNHH với chức năng mua bán, bảo dưỡng và sưả chưã ,đóng thùng các mẫu thùng các loại xe ôtô, xe cơ giới, xe có động cơ và phụ tùng, linh kiện và các bộ phận phụ trợ.

Mở tài khoản theo quy định cuả Nhà nước.

Xác định giá cả hợp lý theo thị trường đồng thời đảm bảo lợi nhuận trong kinh doanh.

	7
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ VÀ MỐI LIÊN HỆ GIỮA CÁC PHÒNG BAN

BAN GIÁM ĐỐC

a.Sơ đồ tổ chức :

PHÒNG

P. TỔ CHỨC

XƯỞNG

TỔ KĨ

KINHDOANH

KẾ TOÁN

HÀNH

ĐÓNG

THUẬT

CHÍNH

THÙNG

TỔ ĐĂNG

TỔ BẢO VỆ

KIỂM

b. Nhiệm vụ và chức năng cuả bộ máy quản lý :

Để có hiệu quả trong công việc, tạo uy tín với khách hàng, đảm bảo năng suất cao, chất lượng tốt nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm cuả các bộ phận trong công ty. Nhiệm vụ cuả từng bộ phận được phân bổ như sau :

Ban giám đốc :

Đứng đầu Công ty là Giám đốc – là người được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý toàn diện công ty, chịu trách nhiệm và toàn quyền quyết định mọi hoạt động sản xuất kinh doanh cuả công ty, chịu trách nhiệm trước Nhà nước, trước toàn thể cán bộ công nhân viên cuả công ty về chế độ, chính sách tiền nong lao động và kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh cuả công ty.

Trực tiếp điều hành chỉ đạo mọi hoạt động cuả công ty như chỉ đạo công tác kế hoạch thanh tra bảo vệ, tổ chức cán bộ thi đua, khen thưởng, đào tạo, quản lý kỹ thuật và tài chánh, giải quyết các mối quan hệ trong bộ máy quản lý.

Giám đốc có quyền quyết định tổ chức bộ máy quản lý trong công ty.

Phân xƣởng đóng thùng :

	8
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Có trách nhiệm làm việc theo kế hoạch mà ban giám đốc đã đề ra. Vận hành máy móc thiết bị hợp lý để công việc tiến hành theo yêu cầu khách hàng để đạt kết quả cao nhất. Quản lý và bảo trì các loại máy móc thiết bị theo định kỳ và sưả chưã khi có sự cố xãy ra

.Tổ kỹ thuật :

Tổ này có chức năng kiểm tra các dòng xe đưa vào công ty, bảo dưỡng sửa chữa cho các dòng xe mua tại công ty

	9
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

PHẦN NỘI DUNG

QUY TRÌNH BẢO DƢỠNG DÒNG XE HYUN DAI, DAEWOO

I Kiểm tu kỹ thuật:

Kiểm tra và điều chỉnh:

1- Kiểm tra sự rò rỉ của hệ thống khí nén, nhiên liệu, dầu bơi trơn động cơ, nước làm mát, trợ lực li hợp, hệ thống thuỷ lực nâng thùng xe…

2- Kiểm tra sự làm việc của các đồng hồ, hệ thống tín hiệu ,chế độ làm việc của xe.

3- Kiểm tra vỡ điều chỉnh độ lỏng các khớp cầu giằng , góc quay tự do của vành.

4- Kiểm tra điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp li hợp và bàn đạp phanh.

5-Độ căng dây đai truyền động

6- kiểm tra hệ thống khoá cửa, nâng hạ kính, nâng hạ buồng.

7- Kiểm tra p lực hơi của bánh xe.

8- Các trang thiết bị an toàn.

Xiết chặt:

1- Giá đỡ cho động cơ, hộp số, các loại bơm, máy phát điện, máy khởi động

2- Bu lông lắp đường ống xả, hút, kt mức dầu, kt mức nước.

3- Bu lông mặt bích các đăng, bu lông mặt bích cầu chủ động, mặt bích trục láp

4- Bu lông bắt hộp li, các khớp giằng cầu li

5- Bu lông quang nhíp, ắc nhíp, kẹp nhíp, giảm xóc.

6- Bu lông giá đỡ hệ thống phân phối hơi phanh.

7- Bu lông bắt các xà ngang và dọc với khung xe, các thùng chứa nhiên liệu, các bình khí nén.

8- Bu lông đầu cực bình điện

Bơm mỡ: Tất cả các vị trí

Mỡ bơm: 2,2 kg

Bảo dưỡng cấp 125 giờ:

A, Kiểm tra với điều chỉnh:

	10
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Động cơ:

Bổ sung dầu bơi trơn động cơ.

Cứ sau 2 lần bảo dưỡng cấp 125 giờ ( tương ứng với 250 giờ) thay dầu động cơ và phin lọc.

Kiểm tra độ kín của hệ thống khí nén, dầu bơi trơn động cơ, dung dịch làm mát

và bổ sung dung dịch làm màt.

Vệ sinh các lưới lọc và li phin lọc nhiên liệu, kiểm tra, làm kín và xả khí.

Điều chỉnh độ căng dây đai truyền động

Vệ sinh bầu lọc gió, thay dầu và kiểm tra độ kín của hệ thống hút

Hệ thống lái

Kiểm tra và điều chỉnh:

Độ lỏng các khớp cầu giằng lái

Độ lỏng của các trục khớp chuyển hướng lái

Độ lỏng của khớp các đăng lái

Góc quay tự do của vành lái

Kiểm tra độ kín của hệ thống dầu trợ lực lái, vệ sinh phin lọc và bổ sung dầu trợ lực lái

Hệ thống phanh:

Kiểm tra tình trạng làm việc của toàn bộ hệ thống

Kiểm tra độ kín của hệ thống khí nén

Kiểm tra độ kín của hệ thống phanh dầu

Kiểm tra và điều chỉnh:

Hành trình tự do và hành trình làm việc của bàn đạp phanh, tay phanh

Khe hở giữa má phanh với tang phanh

Hệ thống điện:

Vệ sinh và thông các lỗ thông hơi, xiết chặt và bơi mỡ các đầu cực của bình điện

Kiểm tra số lượng dung dịch điện phân và bổ sung

Kiểm tra sự làm việc của máy phát điện, máy khởi động điện và tình trạng các

cụm dây, công tắc, cầu chì và các thiết bị điện khác

	11
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra, sửa chữa và điều chỉnh các thiết bị chiếu sáng.

Các hệ thống khác:

Kiểm tra, điều chỉnh hành trình tự do và hành trình làm việc của bàn đạp li hợp

Kiểm tra độ lỏng các mối ghép then hoa và các khớp chữ thập của các đăng truyền lực.

Kiểm tra tình trạng kỹ thuật của hệ thống treo4. Kiểm tra độ kín vỡ bổ sung dầu cho các hộp số, các cầu chủ động

Xiết chặt:

Bu lông giá đỡ động cơ, hộp số, các te động cơ, các loại bơm, máy phát điện

Bu lông lắp các đường ống xả, ống hút, kt mức dầu, kt mức nước

Bu lông mặt bích ổ bi kim, mặt bích các đăng, bu lông mặt bích các cầu chủ động

Các bu lông bắt hộp , giá đỡ cột và khớp cầu giằng , xi lanh trợ lực lái,

Các khớp cầu giằng cầu, quang nhíp, ắc nhíp, kẹp nhíp, giảm xóc, giá đỡ và đầu cầu thăng bằng

Bu lông giá đỡ bầu phanh, bầu phanh, giá đỡ cơ cấu phân phối hơi phanh và các van của hệ thống phanh, các bình chứa khí nén

Bu lông bắt các xà ngang và dọc với khung xe, bơm, xi lanh, khuỷu nâng thùng xe, các thùng chứa nhiên liệu và chứa dầu

Bơm mỡ:

Bơm mỡ vào tất cả các vú mỡ

Định mức phụ tùng vật tư:

Dầu diesel 01 lít

Dầu dộng cơ: 20 lít ( nếu thay)

Mỡ: 2,2 kg

Giẻ lau: 0,5 kg

Bảo dưỡng cấp 500 giờ:

A, Kiểm tra với điều chỉnh: Động cơ:

Thay phin lọc và toàn bộ dầu bơi trơn động cơ

	12
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra độ kín của hệ thống nhiên liệu, dầu bơi trơn động cơ, dung dịch làm mát và bổ sung dung dịch làm mát, kiểm tra van hằng nhiệt.

Vệ sinh các lưới lọc và thay phin lọc nhiên liệu, kiểm tra, làm kín và xả khí.

Điều chỉnh độ căng dây đai truyền động

Vệ sinh bầu lọc gió, thay dầu và kiểm tra độ kín của hệ thống hút.

Hệ thống li hợp

Kiểm tra và điều chỉnh:

Độ lỏng các khớp cầu giằng li, xi lanh trợ lực li hợp

Độ lỏng của các trục khớp chuyển hướng li hợp

Độ lỏng của các đăng li hợp

Góc quay tự do của vành li hợp

Kiểm tra độ kín của hệ thống dầu trợ lực li hợp, vệ sinh phin lọc và bổ sung dầu trợ lực li hợp.

Hệ thống phanh:

Kiểm tra tình trạng làm việc của máy nén khí và cơ cấu trợ lực phanh

Kiểm tra độ kín của hệ thống khí nén

Kiểm tra độ kín của hệ thống phanh dầu

Hệ thống điện:

Vệ sinh và thông các lỗ thông hơi, xiết chặt và bơm mỡ các đầu cực của bình điện

Kiểm tra nồng độ,số lượng dung dịch điện phân và bổ sung

Kiểm tra sự làm việc của máy phát điện, máy khởi động điện và tình trạng các cụm dây, công tắc, cầu chì và các thiết bị điện khác

Kiểm tra, các thiết bị chiếu sáng và điều chỉnh luồng đa pha.

Các hệ thống khác:

Kiểm tra, điều chỉnh hành trình tự do và hành trình làm việc của bàn đạp li hợp

Tháo nắp, kiểm tra và điều chỉnh các moay ơ, bổ sung mỡ các moay ơ.

Kiểm tra độ lỏng các mối ghép then hoa và các khớp chữ thập của các đăng truyền lực.

Kiểm tra tình trạng kỹ thuật của hệ thống treo

	13
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra độ kín vỡ bổ sung dầu cho các hộp số các cầu chủ động, gối đỡ trung gian trục các đăng

Kiểm tra bảo dưỡng hệ thống khoá cửa

Kiểm tra bảo dưỡng cơ cấu khuỷu nâng thùng xe

Kiểm tra bảo dưỡng hệ thống nâng lật ca bin

Xiết chặt:

Bu lông giá đỡ động cơ, hộp số, các te động cơ, các loại bơm, máy phát điện, máy khởi động

Bu lông lắp các đường ống xả, ống hút, kt mức dầu, kt mt nước, bộ tăng p

Bu lông mặt bích ổ bi kim, mặt bích các đăng, bu lông mặt bích các cầu chủ động

Các bu lông bắt hộp li hợp, giá đỡ cột li hợp và các khớp cầu giằng li, xi lanh

trợ lực

các khớp cầu giằng cầu, quang nhíp, ắc nhíp, kẹp mhíp, giảm xĩc, giá đỡ và đầu cầu thăng bằng

Bu lông, giá đỡ cơ cấu phân phối hơi phanh vỡ các van của hệ thống phanh, các bình chứa khí nén, bu lông bắt tổng phanh dầu

Bu lông bắt các xà ngang và dọc với khung xe, bơm, xi lanh, khuỷu nâng thùng xe, các thùng chứa nhiên liệu và chứa dầu

Bơm mỡ: Bơm mỡ vào tất cả các vú mỡ

Định mức phụ tùng vật tư:

Dầu diesel 05 lít

Dầu động cơ 20 lít

Phin dầu động cơ 01 ci

Phin lọc nhin liệu 01 ci

Mỡ bơm 2,2 kg

Mỡ moay ơ 4kg

Giẻ lau 01 kg

IV. Bảo dưỡng cấp 1000 giờ:

A, Kiểm tra, điều chỉnh và xiết chặt:

	14
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Động cơ:

Thay phin lọc và toàn bộ dầu bơi trơn động cơ

Kiểm tra độ kín của hệ thống nhiên liệu, dầu bơi trơn động cơ, dung dịch làm mát và bổ sung dung dịch làm mát, kiểm tra van hằng nhiệt.

Vệ sinh các lưới lọc và thay phin lọc nhin liệu, kiểm tra, làm kín và xả khí.

Điều chỉnh độ căng dây đai truyền động

Vệ sinh bầu lọc gió, thay dầu và kiểm tra độ kín của hệ thống hút.

Xiết chặt các bu lông, đai ốc bắt giữ mặt quy lát

Kiểm tra bảo dưỡng bơm cung cấp nhiên liệu

Kiểm tra và vệ sinh thùng chứa nhiên liệu

Kiểm tra bảo dưỡng bộ tăng áp

Lắp ráp hoàn chỉnh và điều chỉnh đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

Khởi động động cơ và theo dõi sự làm việc của động cơ ở các chế độ tốc độ.

Hệ thống li hợp

Kiểm tra, bảo dưỡng bơm và xi lanh trợ lực li hợp, hộp li hợp, các đăng, cột li hợp

Bảo dưỡng, điều chỉnh các thanh giằng li hợp, bảo dưỡng các khớp cầu giằng li hợp, kiểm tra, điều chỉnh các khớp cầu của xi lanh trợ lực li hợp.

Bảo dưỡng trục khớp chuyển hướng.

Kiểm tra độ kín của hệ thống dầu trợ lực li hợp, vệ sinh phin lọc và thay dầu trợ lực li hợp.

Lắp ráp hoàn chỉnh, điều chỉnh đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và an toàn.

Kiểm tra và điều chỉnh sau khi lắp ráp:

Hệ thống phanh:

Kiểm tra tình trạng làm việc của máy nén khí và cơ cấu trợ lực phanh

Kiểm tra độ kín của hệ thống khí nén

Kiểm tra độ kín của hệ thống phanh dầu

Kiểm tra , bảo dưỡng các cơ cấu điều khiển, dẫn động phanh, điều chỉnh hành trình tự do và hành trình làm việc của bàn đạp phanh, phanh tay

	15
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Thay má phanh, kiểm tra bảo dưỡng má phanh, tang phanh, trục cam phanh, cơ cấu điều chỉnh phanh.

Điều chỉnh khe hở giữa má phanh và tang phanh

Lắp ráp hoàn chỉnh và điều chỉnh đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn.

Hệ thống điện:

Máy phát điện

Thay ,vệ sinh, kiểm tra độ cách điện giữa các cuộn dây

Bảo dưỡng, sửa chữa các hư hỏng

Lắp ráp hoàn chỉnh, thiết bị chuyển dung kiểm tra dang điện nạp ban đầu

Máy khởi động:

vệ sinh và kiểm tra các tiếp điểm bộ mạch điện chính. đảm bảo tỷ lệ tiếp xúc

80% diện tích các tiếp điểm, kiểm tra các phanh tiếp điểm

Bảo dưỡng, sửa chữa các hư hỏng

Lắp ráp hoàn chỉnh

Bình điện

bảo dưỡng các điện cực

Thực hiện sửa chữa, nạp bình điện theo quy trình

Các thiết bị điện khác:

Kiểm tra và sửa chữa hệ thống các công tắc, cầu chì, đồng hồ

Kiểm tra sửa chữa toàn bộ đường dây điện

Lắp ráp các thiết bị xe, điều chỉnh đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống ly hợp và hộp số:

Tháo hạ hộp số, kiểm tra bảo dưỡng, sửa chữa những hư hỏng của đĩa chủ động, đĩa trung gian

Kiểm tra sửa chữa các đĩa bị động

Kiểm tra bảo dưỡng các cơ cấu điều khiển, dẫn động ly hợp và khắc phục những hư hỏng.

Kiểm tra bảo dưỡng cơ cấu dẫn động và điều khiển, các chi tiết của hộp số chính, hộp số phụ, sửa chữa khắc phục những hư hỏng

Lắp ráp, điều chỉnh toàn bộ hệ thống, thay dầu hộp số.

	16
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Hệ thống di chuyển và hệ thống treo:

Tháo toàn bộ lốp và các moay ơ, kiểm tra các chi tiết, vòng bi, đầu cầu, bảo dưỡng và thay toàn bộ mỡ

Tháo kiểm tra bảo dưỡng các bộ nhíp, giảm xóc, thay thế các chi tết hỏng

Tháo kiểm tra các giằng cầu vỡ cầu cân bằng

Lắp ráp hoàn chỉnh, điều chỉnh đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống truyền lực:

Tháo kiểm tra độ lỏng then hoa của trục các đăng, kiểm tra bảo dưỡng các khớp chữ thập các đăng và sửa chữa những hư hỏng.

Tháo kiểm tra các cơ cấu truyền lực chính và vi sai các cầu chủ động, khắc phục những hư hỏng

Lắp ráp và điều chỉnh đảm bảo các thông số kỹ thuật của toàn bộ hệ thống.

Khung xe, thùng xe:

Kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa toàn bộ các khung, xà, các giá đỡ, gối đỡ giảm chấn.

Kiểm tra tình trạng buồng li hợp, cánh cửa, khoá đóng mở cửa, các cơ cấu lật

ca bin

Kiểm tra xiết chặt các chi tiết giữ bệ với khung xe, kiểm tra tình trạng thùng xe, chắn bùn, sửa chữa những hhỏng.

Kiểm tra sửa chữa ghế ngồi và cơ cấu điều chỉnh vị trí ngồi .

Các phần việc bổ sung

Kiểm tra bảo dưỡng, điều chỉnh và khắc phục những hhỏng nếu cần của: bơm và cơ cấu thuỷ lực, hệ thống điều khiển, cơ cấu dẫn động lai bơm, xi lanh nâng

thùng xe, khuỷu nâng thùng xe.

Vệ sinh, kiểm tra độ kín của hệ thống dầu và bổ sung dầu thuỷ lực.

Sau khi lắp ráp, xiết chặt lại toàn bộ mối ghép ren của xe.

B: Bơm mỡ:

Bơm mỡ vào tất cả các vú mỡ

C: Vệ sinh và bơi trơn:

	17
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Vệ sinh lưới lọc dầu trợ lực

Vệ sinh bầu lọc gió

Thay mới lọc nhiên liệu

Thay dầu và phin lọc của hệ thống bơi trơn động cơ.

Thay các loại dầu: các hộp số, các cầu chủ động, gối đỡ trung gian các đăng, xi lanh trợ lực, hộp li hợp

Thay toàn bộ mỡ moay ơ

Xả cặn các bình chứa khí nén

Kiểm tra, thay dung dịch nước làm mát.

Kiểm tra mức nhớt máy:

Kiểm tra mức nhớt máy hoặc tình trạng nhớt để châm thêm hoặc thay nhớt mới nếu cần.

Kiểm tra mức nhớt bên trong động cơ ở nhiệt độ hoạt động bình thường như sau:

Sau khi ngừng động cơ,chờ vài phút để ổn định mực nhớt trong cacte.

Sau khi kéo que thăm nhớt ra ngoài,kiểm tra mức nhớt.

Lau sạch que thăm nhớt rồi để que vào trở lại.

Sau đó rút que thăm nhớt ra và quan sát mực nhớt dính trên que.

Chú ý: mực nhớt tốt nhất là ở giữa dấu MIN và MAX

	18
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Nếu mức nhớt thấp dưới mức MIN thì châm thêm.

Chú ý: nếu kiểm tra mức nhớt trong tình trạng động cơ nguội thì nhớt không hồi về trong cacte đầy đủ,vì thế mực nhớt chính xác cũng không thể hiện được.Vì vậy nên chờ đến khi động cơ đạt đến nhiệt độ làm việc thì mới tiến hành kiểm tra mức nhớt.

Thay nhớt máy và lọc nhớt:

Dụng cụ bắt buộc: cảo chuyên dùng thay lọc nhớt 09915–47341

Khi kiểm tra mức nhớt hoặc tình trạng nhớt,nếu cần có thể tiến hành thay lọc nhớt như sau:

Sau khi ngừng động cơ,chờ vài phút để nhớt ổn định trong cacte động cơ.

Tháo nắp đậy nhớt (b) động cơ ra ngoài.

Dùng khóa vòng (c) mở ốc xả nhớt ra ngoài.

Sau khi xả nhớt hoàn toàn,siết chặt lại ốc xả nhớt đến 30-40Nm

Thay thế lọc nhớt sử dụng cảo chuyên dùng 09915–47341

Tháo cụm lọc gió,giảm ồn ra ngoài.

Tháo bulong,tháo tấm cách nhiệt ra ngoài

Nới lỏng vít giữ miếng che bơm trợ lực lái và đẩy ống trợ lực về phía trước.

Tháo lọc nhớt.

	19
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra cuaroa cam:

Kiểm tra dây cuaroa cam có lỏng,chùng,nứt,biến dạng..và thay thế nếu cần thiết.

Dây cuaroa cam chính là dây nối giữa puli W với puli X.

	20
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra các dây cuaroa ngoài:

Kiểm tra cuaroa máy phát (e),kiểm tra cuaroa trợ lực lái (f),cuaroa máy lạnh (g), cuaroa trợ lực lái (h) xem có bị lỏng,chùng,biến dạng không.Nếu cần thì thay thế.

Kiểm tra bugi:

Kiểm tra tình trạng đóng muội than trên bugi,khe hở bugi,sự mòn các điện cực,sự hư hỏng lớp sứ cách điện.Nếu không tốt thì thay mới bugi. Tháo và kiểm tra bugi tiến hành như sau:

Kéo các đầu dây cao áp khỏi bugi.Chú ý tay nắm phải giữ ngay phần đầu dây cáp,giúp tránh làm đứt dây.

Tháo bugi ra khỏi động cơ bằng một tuýp chuyên dụng.

Đo khe hở bugi(k) bằng một thước cặp.Nếu giá trị đo được không nằm trong khoảng cho phép thì điều chỉnh lại điện cực.

Khi lắp bugi mới vào phải kiểm tra khe hở của nó có tốt không.

	21
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Kiểm tra lọc gió:

Nếu lọc gió bị bẩn,công suất động cơ cũng bị giảm.

Nên kiểm tra lọc gió thường xuyên.Đặc biệt xe chạy trong điều kiện môi trường ô nhiễm nên thường xuyên kiểm tra và thay thế.

Kiểm tra lọc xăng:

Nếu lọc xăng bị nghẹt thì công suất động cơ cũng bị giảm.Vì vậy nên thay lọc mới sau khoảng thời gian bảo dưỡng lọc (thường là 20000 km)

Kiểm tra hệ thống nhiên liệu:

Kiểm tra các ống nhiên liệu và các co nối có bị hư hỏng hay bị rò rỉ không.

Kiểm tra bên ngoài ống có bị trầy xước không.

Kiểm tra nắp thùng nhiên liệu có lỏng không.

Kiểm tra hệ thống chân không:

Kiểm tra ống chân không,ống PCV hoặc ống than hoạt tính có bị hư hỏng không.

Kiểm tra bề mặt các ống chân không,ống có bị biến dạng hay nứt,gãy không.

	22
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

2.CÁC HƢ HỎNG THÔNG THƢỜNG Ở GẦM Ô TÔ

1- Nếu xe xuất hiện những dấu hiệu sau:

Máy hoạt động không ổn định hoặc có tiếng kêu lạ

Động cơ giảm hẳn công suất, sức ì lớn

Gầm xe rò rỉ nước

Hệ thống xả khí kêu bất thường

Lốp xe rít mạnh khi dừng hoặc đỗ xe

Xe lệch về một bên dù đang đi trên đường bằng phẳng

Phanh nhẹ, mất hiệu quả

Nhiệt độ của nước làm mát động cơ cao hơn bình thường kiểm tra mức độ hư hỏng bằng kinh nghiệm:

Để xe vẫn nổ máy, quan sát màu khí xả. Nếu khí xả có mầu đen hoặc trắng đều không tốt. Khí xả mầu đen là do hỗn hợp khí quá đậm hoặc dầu bôi trơn lọt lên buồng cháy. Khí xả mầu trắng là do xăng có lẫn nước hoặc đệm nắp máy bị cháy.

xem màu sắc của chân nến điện: Nếu chân nến điện có màu đen hoặc màu sang đều không tốt. Vì hiện tượng sục dầu lên buồng cháy hoặc bỏ lửa đều làm chân nến điện có màu đen: còn màu sang là do chân nến điện bị cháy vì động cơ làm việc quá nóng.

2- Một số hƣ hỏng thông thƣờng và cách khắc phục

Tay lái nặng

Nguyên nhân:

Xếp hàng quá nhiều về phía trước

Lốp non

Thiếu dầu trợ lực tay lái

Cách khắc phục:

Điều chỉnh lại cách xếp hang

Bơm lốp đủ áp suất quy định

Bổ sung đủ dầu cho trợ lực tay lái

	23
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tay lái khó trở về vị trí thẳng (cân bằng)

Nguyên nhân:

Thiếu dầu bơi trơn ở các khớp nối của hệ thống lái

Bạc lái xiết quá chặt

Vít vô tân (bánh răng vít và thanh răng) chỉnh không đúng

Góc đặt bánh xe không đúng

Cách khắc phục:

Tra dầu mỡ vào các khớp nối

Nới lỏng bạc lái cho chuẩn (chú ý nếu lỏng quá sẽ bị dơ)

Chỉnh lại vít vô tân (thanh răng và vít răng)

Chỉnh lại góc đặt bánh xe

Tay lái bị rung

Nguyên nhân:

Đai ốc bắt chặt bánh xe bị lỏng

Các khớp nối của hệ thống bánh lái chưa chặt

Mòn bạc trụ lái

Mòn bạc thanh rằng thước lái

Giàn cân bằng lái bị cong hay cao su phần cân bằng bị thoái hoá

Bánh xe không cân bằng

Do lốp bị vặn hay lốp chửa

Lốp non hoặc các lốp bơm căng không đều

Lốp mòn không đều

Khi lọt vào đường dầu của hệ thống trợ lực lái

Cách khắc phục :

Xiết chặt các đai ốc

Xiết chặt lại các khớp nối

Thay, tiện lại bạc mới

Chỉnh lại bạc tỳ thước lái

Thay bạc tròn hay căn lại cho khe hở hợp lý

Cân bằng lại các bánh xe

	24
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Thay thế cao su phần cân bằng, kiểm tra lốp hoặc bơm lại lốp

Bơm lốp đủ áp suất quy định

Thay lốp

Xả khí trong hệ thống trợ lực lái

Tay lái nhao (sang trái hoặc sang phải)

Nguyên nhân:

Ap suất lốp không đều

Cao su tay lái bị thoái hoá

Góc đặt vô lăng không đúng

Độ chụm bánh và song hành bánh xe sai

Bị dơ táo lái

Rôtuyn lái hỏng do làm việc lâu ngày

Cách khắc phục:

Bơm lốp đúng áp suất quy định

Thay thế cao su tay lái

Chỉnh lại góc đặt vô lăng, độ chụm và độ song hành bánh xe.

Thay thế táo lái

Thay thế rôtuyn

Phanh không ăn

Nguyên nhân:

Hành trình của bàn phanh không đúng

Đường dầu hoặc khí của hệ thống phanh bị rò rỉ

Piston bánh trước bị bó thường ở phanh đĩa

Bầu trợ lực hơi và phớt giữa tổng trên bị hỏng

Cúp pen phanh bị hỏng

Dây phanh tay bị đứt hoặc bị bó

Má phanh quá mòn

Cách khắc phục:

Chỉnh lại hành trình bàn đạp phanh

Xiết chặt lại các đầu khớp nối, thay thế các đệm

	25
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Xả khí lẫn trong dầu phanh

Tháo ra lấy giấy ráp mịn và dầu đánh lại

Thay thế bầu trợ lực và phớt giữa tổng trên

Thay cúp ben, dây phanh, má phanh mới

Bó phanh

Nguyên nhân:

Hành trình của bàn phanh không đúng

Phanh tay điều chỉnh sai

Lò xo kéo hoặc lò so hồi vị má phanh bị hỏng

Xy lanh bánh xe bị kẹt

Xy lanh phanh chính bị hỏng

Khi bị nước ngập do khớp nối tang trống phanh tay bị sét gỉ dẫn đến bó

phanh

Ăc phanh bị bó do khô dầu hay nước vào

Cách khắc phục:

Điều chỉnh lại hành trình bàn phanh

Điều chỉnh lại phanh tay

Thay lò xo kéo ở cơ cấu phanh

Thay thế xi lanh bánh xe

Thay thế xi lanh bánh chính

Tháo khớp nối và bảo dưỡng bằng cách đánh rỉ sét phần khớp tang trống

Đánh sạch và cho thêm mỡ

Phanh bị ăn lệch một bên

Nguyên nhân:

Cúp ben dưới xi lanh chia bị hỏng

Ap suât hơi lốp không đủ hoặc áp xuất hơi lốp ở các bánh xe không đều

Xếp hang lệch một bên

Lốp mòn không đều

Tang trống phanh bị méo

Má phanh bị dính dầu

	26
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Cách khắc phục:

Thay thế cúp ben

Bơm lốp đúng áp suất quy định

Xếp lại hàng trên xe

Thay lốp mới nếu cần thiết

Sửa chữa lại tang trống phanh

Làm sạch ở má phanh

Ap suất của khí nén không đủ

Nguyên nhân:

Đường dẫn khí nén bị hở

Dây đai bơm khí nén bị chùng

Cách khắc phục:

Xiết chặt lại các đầu nối của đường ống

Điều chỉnh lại độ căng của dây đai

	27
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

3.CÁCH THÁO VÀ SỬA CHỮA MÁY KHỞI ĐỘNG

Mục đích của phần này là để cho bạn thành thạo quy trình kiểm tra và sửa chữa thiết bị điện đồng thời tìm hiểu các chức năng của hệ thống khởi động trên xe thông qua việc thực hiện những công việc sau.

Tháo

Tháo máy đề.

Tháo rời Tháo rời máy đề.

Kiểm tra

Kiểm tra những chi tiết liên quan đến máy đề như phần ứng, cổ góp v.v. 4. Lắp ráp

Lắp ráp máy đề.

Thử

Tiến hành thử cụm máy đề.

Lắp

Lắp máy đề lên xe.

Tháo

Các bộ phận

Tháo cực âm của ắc quy

	28
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tháo máy đề

Tháo cáp âm ra khỏi ắc quy

Tháo cáp âm ra khỏi ắc quy

Trước khi tháo cáp âm ra khỏi ắc quy, hãy ghi lại những thông tin lưu trong ECU

DTC (Mã chẩn đoán hư hỏng)

Tần số đài đã chọn

	29
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Vị trí ghế (với hệ thống nhớ)

Vị trí vôlăng(với hệ thống nhớ) 1. Cực âm ắc quy

Tháo máy đề

Tháo cáp máy đề

Tháo nắp bảo vệ ngăn mạch.

Tháo đai ốc bắt cáp máy đề.

Tháo cáp máy đề ra khỏi cực 30 của máy đề.

GỢI Ý:

Do cáp máy đề được tháo trực tiếp ra từ ắc quy, nó có một nắp bảo vệ ngăn mạch.

Đai ốc bắt

Cáp máy đề

Nắp bảo vệ ngăn mạch

Tháo giắc nối của máy đề

Ấn vấu hãm của giắc, và cầm vào thân giắc để tháo giắc ra.

	30
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Giắc nối

Tháo máy đề

Tháo bulông bắt máy đề và trượt máy đề để tháo nó ra.

Bulông

Tháo rời

Các bộ phận

Tháo cụm công tắc từ

Công tắc từ

Cần dẫn động

	31
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tháo cụm stato

Stato

Nắp sau

Vỏ máy đề

Tháo lò xo chổi than

Đĩa

Lò xo

Tấm cách điện giá đỡ chổi than

	32
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tháo cụm rôto

(1) Rôto

Tháo cụm ly hợp máy đề

(1)	Ly hợp máy đề
(2)	Bạc chặn
(3)	Phanh hãm

	33
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tháo cụm công tắc từ

Tháo dây dẫn

Tháo đai ốc bắt và tháo dây dẫn. 2. Tháo cụm công tắc từ

Tháo 2 đai ốc và kép công tắc từ về phía sau.

Kéo đầu của công tắc từ lên trên và nhả móc của móc ra khỏi cần dẫn động.

Tháo công tắc từ.

Dây dẫn

Vỏ máy đề

Công tắc từ

Cần dẫn động

Móc

Tháo cụm stato

Tháo cụm stato

Tháo 2 bulông.

Tháo nắp đầu cổ góp.

Tách vỏ máy đề ra khỏi stato.

Tháo cần dẫn động.

	34
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Vỏ sau

Stato

Vỏ máy đề

Cần dẫn động

Tháo lò xo chổi than

Tháo lò xo chổi than

(1) Giữ trục của rôto lên êtô giữa những tấm nhôm hay giẻ.

(2) Nhả khoá vấu hãm và tháo đĩa.

Kéo vấu hãm lên bằng ngón tay để tháo đĩa.

	35
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

CHÚ Ý:

Tháo dần đĩa ra nếu không lò xo chổi thân có thể bay ra ngoài.

Đĩa

Vấu hãm

(3) Tháo chổi than trong khi ép lò xo bằng tô vít đầu dẹt v.v.

CHÚ Ý:

Hãy thực hiện công việc với tô vít có quấn băng dính.

Hãy thực hiện công việc này với giẻ trên giá đỡ chổi than do lò xo chổi than có thể văng ra.

Chổi than

Lò xo chổi than

(4) Tháo lò xo chổi than ra khỏi tấm cách điện giá đỡ Lò xo chổi than

T

	36
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Tháo tấm cách điện giá đỡ chổi than Tấm cách điện giá đỡ chổi than

Tháo ly hợp của máy đề

Tháo ly hợp của máy đề

Tháo cụm rôto của máy đề ra khỏi stato và giữ rôto lên êto giữa những tấm nhôm mềm hay giẻ.

	37
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Êtô

Giẻ

(2) Trượt bạc chặn xuống dưới bằng cách gõ vào nó với tô vít đầu dẹt.

Phanh hãm

Bạc chặn

(3) Tháo phanh hãm.

<1> Mở miệng của phanh hãm bằng tô vít đầu dẹt.

<2> Tháo phanh hãm.

Phanh hãm

(4) Tháo bạc chặn và ly hợp máy đề ra khỏi trục rôto.

	38
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

	39
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

4.KỸ THUẬT CHÀ NHÁM

Trên 50% thời gian sơn xe là chà nhám. Vì thế để tạo công việc trôi chảy giấy nhám phải có những yếu tố sau

Hạt cát

Sức bám dính

Giấy

Phải chọn loại giấy có khả năng bám dính hạt cát tốt và bố trí hạt cát đề đặn

Kỹ thuật chà nhám ƣớt

E.P.A : Federation of European Producers of Abrasives là tên viết tắt của hiệp hội tiêu chuẩn giấy nhám châu Âu

Biểu thị thứ bậc bắt đầu bằng chữ P

Kích cở nhám biểu thị số hạt cát

Số nhám càng cao thì giấy nhám càng nhuyển

Thông thường từ P240 đến P2000

Góp ya sử dụng của nhà sản xuất như 3M, SIA,Mirka

Quy trình chà nhám

	40
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

Chà nhám nươc thường được sử dụng bằng tay

khi sử dụng phương pháp này phải tuân thủ những điểm sau

Giử thật nhiều nước trên bề mặt trong khi chà

Điều này giúp cuốn trôi những bọt sơn trong khi chà và giúp giấy nhám không bị dính

Chà nhám cùng một hướng, tránh chà ngang, dọc dễ bị dấu sọc nhám

Giử bề mặt đã chà càng sạch càng tốt

Sử dụng thanh chà nhám để tránh để lại dấu ngón tay

Nên sử dụng vòi nước rửa sạch bọt do nhám chà ra

Nếu để nước khô trên bề mặt thì nước bẩn khi chà nhám sẽ làm bẩn khu vực đã được chà và là nguyên nhân của hiện tượng bong tróc

Tuy nhiên sau khi chà nhám xong ở mỗi panel. Điều quan trọng nhất là phải rửa và thổi khô bề mặt

Phương pháp chà nhám nước thường không có hiệu quả cao do hai nguyên nhân chính

Thời gian lâu

Tiêu tốn vật liệu sử dụng

Đừng bao giờ chà nhám đối với loại matic hai thành phần, matic phun vì chúng rất dễ dàng hút ẩm

Tuy nhiên công việc chà nhám nước có thể loại bỏ được một và lổi khi lớp sơn khô

	41
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

5.KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ

Sơn là công đoạn cuối cùng có tính quyết định tới hình thức của chiếc xe đang sửa chữa. Khác với quy trình sơn tĩnh điện thường được thiết lập trên dây chuyền sản xuất xe mới, trong dịch vụ sửa chữa người ta thường trang bị hệ thống sơn sấy quy mô nhỏ, có tính linh hoạt cao.

Quy trình sơn sửa ôtô có 6 công đoạn được thực hiện. Đầu tiên là tra mã màu. Kỹ thuật viên sẽ tiến hành so màu chiếc xe cần sửa với tập thẻ mã số màu của loại xe đó để chọn ra thẻ tương thích (với những đời xe sơn nhiều tông sẽ có cả bộ thẻ màu cho từng bộ phận xe). Chuyên viên pha sơn cần xác định diện tích bề mặt cần sơn để tính ra lượng sơn đủ dùng. Việc xác định này dựa theo ba-rem định lượng sơn do hãng sơn cung cấp, cho từng module như thân, vỏ, khung, sườn các loại xe. Ví dụ sơn toàn bộ chiếc sedan Mondeo V6 cần 4 kg sơn, còn nếu sơn riêng 4 cánh cửa sẽ dùng hết 0,3 kg.

Đối với những mảng sơn nhỏ không chiếm hết một module định lượng, kỹ thuật viên sẽ tự xác định khối lượng sơn cần thiết theo kinh nghiệm, sai số không đáng kể. Chuyên gia pha sơn cũng cần đánh giá kỹ lưỡng những phẩm chất thực của màu sơn xe trên từng module như độ bạc nhiệt (nắp khoang hành lý, nắp ca-pô, mui xe…), bạc gió (mũi xe, cản trước, lưng gương,…), độ xuống màu chung theo thời gian sử dụng để gia giảm công thức lúc pha sơn, tạo mảng màu mới trùng hoàn toàn với thân xe cũ.

Bước tiếp theo cần làm là tính công thức và lượng sơn cần pha trên máy tính. Kỹ thuật viên nhập tên xe, mã số màu và tổng khối lượng sơn cần pha vào bảng tra trên máy tính. Phần mềm chuyên dụng do hãng sản xuất cung cấp kèm theo dây chuyền sơn lập tức tính ra tỷ lệ các màu sơn thành phần để pha ra màu sơn xe. Căn cứ khối lượng tổng mà kỹ thuật viên nhập vào, khối lượng từng màu sơn thành phần cũng được xác định chính xác tới 1/10 gam. Sau lệnh in, kỹ thuật viên

	42
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

sơn sấy sẽ có trong tay trang giấy chỉ dẫn công thức pha màu sơn với khối lượng sơn cần cho chiếc xe đang sửa chữa. Với những dòng xe đang được sử dụng rộng rãi trên thị trường thì công thức pha sơn thường có sẵn ngay trong tủ đựng thẻ mã màu vì chúng được sử dụng thường xuyên, thậm chí chuyên gia pha sơn có thể nhớ hết màu thành phần và tỷ lệ pha. Các kỹ thuật viên sẽ thực hiện bước pha sơn và gia giảm màu theo chỉ dẫn của máy tính.

Các thông tin về các màu sơn thành phần chia làm 3 cột: tên miêu tả màu sơn, mã số màu và khối lượng cần dùng. Căn cứ trang in chỉ dẫn, kỹ thuật viên chọn các hộp sơn thành phần theo mã số ghi trên vỏ rồi đưa chúng lên dàn khuấy tự động để xử lý váng và đông kết.

Tiếp theo, sẽ đặt một hộp rỗng sạch lên cân điện tử và lần lượt rót vào đó các màu sơn thành phần theo đúng khối lượng ghi trong chỉ dẫn. Cuối cùng, hộp sơn vừa pha được đưa lên máy khuấy thật kỹ, chuyên gia pha sơn sẽ kiểm tra màu đã pha và gia giảm thành phần đôi chút cho màu pha mới trùng hợp với độ bạc của màu xe cũ.

Trước khi sơn, cần làm khô, sạch phần vỏ xe định sơn, đồng thời che chắn các chi tiết xung quanh vùng sơn nếu chúng khác màu, dán băng keo che các nẹp mạ, mặt kính (với những chi tiết khó che chắn có thể quét phủ lên chúng một lớp mỡ loãng thật mỏng). Thông gió phòng sơn, lọc không khí sau đó đặt lại các chế độ sấy, hút ẩm, chiếu sáng và chiếu nhiệt. Nhiệt độ chuẩn thông thường khi sơn là 30oC, còn khi sấy là 70oC.

Sau khi các thông số về nhiệt, độ ẩm, ánh sáng đạt yêu cầu, đưa xe vào ca-bin và tiến hành sơn lót. Nếu lớp sơn này đã được thực hiện ngay sau công đoạn bả ma-tít thì đánh ráp lại cho mịn, sấy khô và phun nước màu thứ nhất. Trong quá trình người thợ phun các nước sơn, thiết bị hút gió trong ca-bin được kích hoạt để bụi sơn không bay lơ lửng làm vẩn đục không khí hoặc bám vào các chi tiết khác.

Thời gian thực hiện thao tác sơn phụ thuộc vào diện tích bề mặt cần che phủ, nhưng tổng thời gian từ lúc xe chạy vào ca-bin, qua giai đoạn sơn cho đến khi sấy xong ở nhiệt độ 70oC thường mất khoảng 8 tiếng (bằng một ca làm việc).

Cuối cùng là công đoạn hòa màu và đánh bóng. Sau khi được đưa ra khỏi ca-bin

	43
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

sơn sấy, xe cần được đánh bóng toàn bộ để hòa màu giữa 2 lớp sơn cũ và mới. Dù kỹ thuật và kinh nghiệm pha sơn của chuyên gia điêu luyện đến cỡ nào thì vết sơn mới cũng hơi bị chênh so với bề mặt sơn cũ trên toàn xe, nếu bỏ qua bước đánh bóng hòa màu này.

Kỹ thuật viên sẽ bôi xi bóng lên toàn xe và đánh kỹ, đặc biệt ở vùng mới sơn và khu vực tiếp giáp. Việc đánh bóng bằng xi có tác dụng làm mờ và cũ bớt mảng sơn mới nhưng lại làm bóng và mới những mảng sơn cũ. Nếu công đoạn này được làm tốt, sẽ rất khó nhận ra đâu là chỗ mới được sơn lại.

	44
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Báo cáo thực tập tốt nghiệp Công ty CổPhần TM-DV Phú Mẫn

KẾT LUẬN

Qua thời gian thực tập, bằng việc tiếp xúc với thực tế trên công trường cùng với sự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong khoa động lực và đặc biệt là sự tận tình chỉ dẫn của thầy giáo võ lâm kim thanh , cộng với nỗ lực phấn đấu học hỏi của bản thân, em đã thu được rất nhiều kiến thức thực tế. Do còn thiếu nhiều về kinh nghiệm cũng như về thời gian nên báo cáo này không thể tránh khỏi có những sai sót. Vì vậy, em rất mong nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo của các thầy cô giáo để em có thể hoàn thiện tốt hơn.

Theo em, để trở thành một người kỹ sư tốt, ngoài việc nắm vững về chuyên môn còn biết quan tâm đén đời sống của người công nhân, động viên họ hăng hái trong công việc.

Qua đây em xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô trong khoa động lực trường đại học công nghiệp TP Hồ Chí Minh Thầy Võ Lâm Kim Thanh đã tận tình giúp đỡ, chỉ bảo cho em. Bên cạnh đó, em xin gửi lời cám ơn chân thành đến ban giám đốc công ty cổ phần TM-DV phú mẫn đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp em hoàn thành tốt quá trình thực tập của mình.

TP.HCM ,tháng 03 năm 2010

SVTH

Nguyễn Ngọc Hết

	45
SVTH: Nguyễn Ngọc Hết

www.oto-hui.com

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] File Tải Bị Lỗi, Vui Lòng Quay Lại Sau [/sociallocker]

May 13, 2019

Đồ án tốt nghiệp Xây dựng hệ thống thông tin quản lý bán hàng tại Công ty cổ phần Vật tư Vận tải Xi măng

Đồ án tốt nghiệp Xây dựng hệ thống thông tin quản lý bán hàng tại Công ty cổ phần Vật tư Vận tải Xi măng

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Đề cương liên quan:Báo cáo thực tập tốt nghiệp ngành xây dựng

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/04/%C4%90%E1%BB%93-%C3%A1n-t%E1%BB%91t-nghi%E1%BB%87p-X%C3%A2y-d%E1%BB%B1ng-h%E1%BB%87-th%E1%BB%91ng-th%C3%B4ng-tin-qu%E1%BA%A3n-l%C3%BD-b%C3%A1n-h%C3%A0ng-t%E1%BA%A1i-C%C3%B4ng-ty-c%E1%BB%95-ph%E1%BA%A7n-V%E1%BA%ADt-t%C6%B0-V%E1%BA%ADn-t%E1%BA%A3i-Xi-m%C4%83ng.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Đồ án tốt nghiệp Xây dựng hệ thống thông tin quản lý bán hàng tại Công ty cổ phần Vật tư Vận tải Xi măng

LỜ I MỞ ĐẦU

Bán hàng là giai đoạ n cuố i cùng của hoạ t độ ng sả n xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hoá sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Vì vậ y, đẩ y nhanh quá trình bán hàng đồ ng nghĩa vớ i việc rút ngắ n chu kỳ sả n xuấ t kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vố n, tăng lợ i nhuận của doanh nghiệ p. Trong xu thế thươ ng mại hóa, toàn cầu hóa hiện này, khố i lượng thông tin cần xử lý ngày càng nhiều và đòi hỏi phải đáp ứng nhanh chóng, kịp thời cho nhu cầu quả n lý. Do vậ y, công nghệ tin họ c đóng mộ t vai trò quan trọng trong công tác quả n lí nói chung, quản lí bán hàng nói riêng

Xuấ t phát từ tầ m quan trọ ng của công tác quản lý bán hàng trong doanh nghiệp sả n xuấ t, em đã chọn đề tài: “Xây dự ng hệ thống thông tin quản lý bán hàng tại công ty cổ phầ n Vậ t Tư Vận Tải Xi Măng”

Vớ i mục tiêu xây dựng hệ thố ng quản lý bán hàng trong công ty nhằ m đạt hiệu quả cao hơn, đề tài đã nghiên cứu công tác quản lý bán hàng trong điều kiện ứng dụng công nghệ tin họ c. Do thờ i gian không cho phép, em chỉ tập trung vào phân tích, thiết kế hệ thống công tác quả n lý bán hàng và thực hiện mộ t số chức năng của chươ ng trình, sử dụng ngôn ngữ lập trình và hệ quản trị c ơ s ở dữ liệu Visual Foxpro.

KẾ T CẤ U CỦ A ĐỒ ÁN NGOÀI PHẦ N MỞ ĐẦ U VÀ PHẦ N KẾT LUẬN GỒ M 3 CHƯƠNG:

Chương 1: Lý luậ n chung về Hệ thố ng thông tin quản lý và công tác quản lý bán hàng

Chương 2: Tổng quan về công ty và công tác bán hàng tại công ty cổ phần Vật Tư Vận Tải Xi Măng

Chương 3: Phân tích, thiết kế hệ thố ng thông tin quả n lý bán hàng tại công ty cổ phần Vậ t Tư Vậ n Tải Xi Măng

Nguyễn Hoàng Vũ – 4 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Mặc dù rấ t cố gắ ng để hoàn thiệ n công việc, song vì thờ i gian có hạn và kinh nghiệm, kiế n thức còn hạn chế nên đề tài này còn nhiều thiếu sót. Em rấ t mong nhận được ý kiến đóng góp của thầ y cô và bè bạn để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn.

Em xin chân thành cảm ơn!

Nguyễn Hoàng Vũ – 5 – K43/41.01

CHƯƠNG I

LÝ LUẬ N CHUNG VỀ HỆ THỐ NG THÔNG TIN QUẢN LÝ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ BÁN HÀNG

1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ

1.1.1 Khái niêm chung

* Khái niệm

Thông tin: đượ c hiểu theo nghĩa thông thường là một thông báo hay tin nhận được làm tăng sự hiểu biết của đố i tượ ng nhận tin về một vấn đề nào đó, là sự thể hiện mố i quan hệ giữa các sự kiện và hiện tượng.

Hệ thống thông tin quản lý: là hệ thống nhằ m cung cấ p các thông tin cần thiết cho sự quả n lý, điều hành của 1 doanh nghiệp (hay nói rộng là của một tổ chức).

Thông tin tồ n tạ i dướ i hình thức:

Bằ ng ngôn ngữ, hình ảnh

Mã hiệu hay xung điện…

* Các tính chấ t của thông tin

Tính tươ ng đối

Tính định hướng

Tính thờ i điểm

Tính cục bộ

* Thông tin và xử lý thông tin trong doanh nghiệp

Nhiệm vụ của hệ thố ng thông tin trong doanh nghiệ p là xử lý các thông tin kinh doanh. Ta hiểu xử lý thông tin là tập hợp những thao tác áp dụng lên thông tin nhằ m chuyển chúng về mộ t dạ ng trực tiế p sử dụ ng đượ c: làm cho chúng trở thành hiểu đượ c, tổ ng hợ p hơn, truyền đạt hơn, hoặc có dạng đồ họa…

Nguyễn Hoàng Vũ – 8 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Nói cụ thể hơn thì ,ộ t cử lý thông tin đề cậ p đến mộ t hay mộ t số các thao tác cơ bản sau:

Ghi nhậ n và lưu trữ mộ t thông tin lên một giá mang

Sắp xếp các thông tin theo mộ t trật tự nào đó

Tham khả o thông tin ( chẳng hạn tham khảo một tệp, một cơ s ở dữ liệu, tìm kiếm tài liệu…)

Điều chỉnh dạng của thông tin

Điều chỉnh nội dung thông tin

Từ mộ t số thông tin rút ra mộ t thông tin khác ( tính toán, kết xuất…)

Chuyển thông tin đi xa (viễn thông)

Phân phố i thông tin tớ i mộ t ngườ i hay một nhóm người (truyền đạt )

1.1.2 Một số mô hình Hệ thống thông tin – Mô hình Logic

Mô tả hệ thố ng làm gì: dữ liệ u mà nó thu thập, xử lý mà nó phả i thự c hiện, các kho để chứa các kế t quả hoặ c dữ liệ u để lấ y ra cho các xử lý và những thông tin mà hệ thố ng sản sinh ra. Mô hình này trả lời các câu hỏi “Cái gì?” và “Để làm gì?”. Nó không quan tâm tớ i phương tiện đượ c sử dụng cũng như địa điểm hoặc thời điểm mà dữ liệ u đượ c xử lý. Mô hình của hệ thố ng gắ n ở quầ y tự động dịch vụ khách hàng do giám đố c dịch vụ mô tả thuộc mô hình lôgíc này.

– Mô hình vật lý ngoài

Mô hình vậ t lý ngoài chú ý tớ i những khía cạnh nhìn thấy được của hệ thống như là các vậ t mang dữ liệ u và vậ t mang kế t quả cũng như hình thứ c củ a đầu vào và của đầ u ra, phương tiệ n để thao tác vớ i hệ thống, những dị ch vụ, bộ phận, con ngườ i và vị trí công tác trong hoạt độ ng xử lý, các thủ tục thủ công cũng như những yếu tố về đị a điể m thực hiệ n xử lý dữ liệ u, loạ i màn hình hoặc bàn phím đượ c sử dụng. Mô hình này cũng chú ý tớ i mặ t thờ i gian củ a hệ thống, nghĩa là về nhữ ng thời

Nguyễn Hoàng Vũ – 9 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

điể m mà các hoạ t độ ng xử lý dữ liệu khác nhau xảy ra.

– Mô hình vật lý trong

Liên quan tớ i những khía cạ nh vậ t lý của hệ thố ng tuy nhiên không phải là cái nhìn của ngườ i sử dụng mà là của nhân viên kỹ thuậ t. Chẳng hạn đó là những thông tin liên quan tớ i loạ i trang thiế t bị đượ c dùng để thực hiệ n hệ thống, dung lượng kho lưu trữ và tố c độ xử lý của thiế t bị , tổ chức vậ t lý của dữ liệu trong kho chứa, cấu trúc của các chươ ng trình và ngôn ngữ thể hiện. Mô hình này giả i đáp câu hỏi : “Như thế nào?”

Mỗ i mô hình là kết quả của mộ t góc nhìn khác nhau, mô hình logic là kết quả của góc nhìn quả n lý, mô hình vậ t lý ngoài là của góc nhìn sử dụng, và mô hình vật lý trong là của góc nhìn kỹ thuật. Ba mô hình trên có độ ổn định khác nhau, mô hình logic là ổn định nhấ t và mô hình vậ t lý trong là hay biến đổi nhất.

1.2 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ BÁN HÀNG

1.2.1 Nhiệm vụ chung của kế toán bán hàng

Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, các doanh nghiệp tiến hành hoạ t độ ng sả n xuấ t, kinh doanh tạ o ra các loạ i sả n phẩ m và cung cấp dịch vụ nhằm thỏ a mãm nhu cầu của thị trườ ng vớ i mục tiêu là lợ i nhuậ n. Để đạ t đượ c mục tiêu đó, doanh nghiệp phả i thực hiện được giá trị sản phẩm, hàng hóa thông qua hoạt độ ng bán hàng. Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sả n phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợ i ích hoặ c rủi ro cho khách hàngđồ ng thờ i được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạn cuố i của quá trình sản xuất – kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vố n tiền tệ hoặ c vốn trong thanh toán. Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa vớ i việc rút ngắn chu kỳ kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn, tăn lợi nhuậ n cho doanh nghiệp.

Nguyễn Hoàng Vũ – 10 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Để thực hiệ n đượ c quá trình bán hàng và cung cấp dị ch vụ, doanh nghiệ p phải phát sinh các khoả n chi phí làm giả m lợ i ích kinh tế trong kỳ dưới hình thức các khoả n tiền chi ra, các khoản khấu trừ vào tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ làm giả m vốn chủ sở hữu. Đồ ng thờ i, doanh nghiệp cũng thu đượ c các khoản doanh thu và thu nhậ p khác, đó là tổ ng giá trị các lợi ích kinh tế thu được trong kỳ phát sinh từ các hoạ t độ ng góp phầ n làm tăng vốn chủ sở hữu.

{{ Kế toán là nghệ thuậ t thu nhậ n, xử lý và cung cấ p thông tin về toàn bộ tài sả n và sự vậ n động của tài sản (hay là toàn bộ thông tin về tài sản và các hoạt động kinh tế tài chính) trong doanh nghiệp nhằm cung cấp những thông tin hữu ích cho việc ra các quyế t đị nh về kinh tế – xã hộ i và đánh giá hiệ u quả của các hoạ t động trong doanh nghiệp.

Để cung cấ p thông tin về kinh tế tài chính thực sự hữu dụng về một doanh nghiệp, cần có mộ t số công cụ theo dõi những hoạ t độ ng kinh doanh hàng ngày của doanh nghiệ p, trên cơ sở đó tổng hợ p các kế t quả thành các bản báo cáo kế toán. Những phươ ng pháp mà mộ t doanh nghiệp sử dụng để ghi chép và tổng hợp thành các báo cáo kế toán định kỳ tạo thành hệ thống kế toán.

Bán hàng là việ c chuyể n quyền sở hữu sả n phẩ m, hàng hoá gắn vớ i phần lớn lợ i ích và rủi ro cho khách hàng đồ ng thờ i đượ c khách hàng thanh toán hoặ c chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạ n cuố i cùng của hoạ t động sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hoá vố n từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hoá sang hình thái vố n tiề n tệ hoặ c vốn trong thanh toán. Vì vậ y, đẩ y nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa vớ i việc rút ngắn chu kỳ sả n xuấ t kinh doanh, tăng nhanh vòng quay củ a vốn, tăng lợ i nhuậ n của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng có nhiệm vụ phả i phản ánh và ghi chép đầ y đủ, kịp thờ i, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sả n phẩ m, hàng hoá theo chỉ tiêu số lượ ng, chấ t lượ ng, chủng loại, giá trị. Đồng thời, cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lậ p báo cáo tài chính và định kỳ phân

tích hoạ t độ ng kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng. }

Nguyễn Hoàng Vũ – 11 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

1.2.2 Các ngiệp vụ cơ bản của kế toán bán hàng

– Nhập kho hàng hoá do mua ngoài

Nợ TK 156 – Hàng hoá

Nợ TK 133 – Thuế GTGT đượ c khấu trừ

Có TK 111,112,331… – Tổng giá thanh toán – Xuấ t kho hàng hóa ,thành phẩm đem bán

Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán

Có TK 156,155 – Hàng hóa, Thành phẩm – Phản ánh doanh thu bán hàng

Nợ TK 111,112,131… (Tổng giá thanh toán)

Có TK 511 -(Giá bán chưa thuế)

Có TK 3331 – Thuế GTGT phả i nộp

– Chiết khấ u thươ ng mại

Nợ TK 521 – (Chiết khấ u thương mại)

Có TK – (Phả i thu của khách hàng)

Khi thu đượ c tiền của khách hàng Nợ TK 111,112

Có TK 131 -Phải thu khách hàng

Nguyễn Hoàng Vũ – 12 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

CHƯƠNG II

TỔ NG QUAN VỀ CÔNG TY VÀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG TẠI CÔNG TY CỔ PHẦ N VẬ T TƯ VẬ N TẢI XI MĂNG

2.1 GIỚI THIỆU VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ VẬN TẢI XI MĂNG

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của công ty

Công ty vậ t tư vậ n tả i xi măng là doanh nghiệp nhà nướ c hoạch toán kinh tế độ c lập,Trực thuộc tổ ng công ty xi măng Việ t Nam .Dượ c thành lậ p theo quyết đình số 842 / BXD -TCCB ngày 03/12/1990 của bộ trưở ng bộ xây dự ng trên cơ sở hợp nhấ t xí nghiệp cung ứng vậ t tư thiết bị xi măng và Công ty Vận Tải – Bộ xây dựng. Công ty chính thức đi vào hoạ t độ ng kể từ ngày 05/01/1991.

Ngày 12/02/1993 Bộ trưở ng bộ xây dựng ban hành quyết định số 022A/BXD-TCLD Thành lập lạ i công ty Vậ t tư vận tải xi măng.

Ngày 22/02/2006 Bộ trưở ng đã có quyết định số 280/QD-BXD về việ c chuyển doanhnghiệp nhà nướ c Công ty vậ t tư vậ n tả i xi măng thuộ c Tổng công ty xi măng Việ t Nam thành Công ty Cổ phầ n Vậ t tư vậ n tải xi măng.

Công ty chính thức đi vào hoạ t động dướ i hình thức Công ty cổ phần từ ngày 24/04/2006 theo giấy chứng nhậ n đăng ký kinh doanh số 0103011963 do sở kế hoạch đầ u tư Hà Nộ i cấp.

2.1.2 Giới thiệu chung và cơ cấu tổ chức của công ty

* Giới thiệu chung

Tên đầ y đủ: Công ty cổ phần vật tư vận tải xi măng

Website: www.vtvxm.com.vn – www.vtvxm.com – www.vtvxm.vn

Email: [email protected]

Chủ tịch hộ i đồ ng quả n trị: Ông Trầ n Quang Tuấn

Nguyễn Hoàng Vũ – 13 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Giám đố c: Bà Nguyễn Thị Thúy Mai

Trụ sở chính: 21B Cát Linh – Đống Đa – Hà Nội

Diệ n thoại: (04) 8232882 – (04) 7332308

Fax: (04) 8457186

Cơ cấ u tổ chứ c của công ty – Ban lãnh đạ o gồm có :

Đạ i hộ i cổ đông

Hộ i đồng quả n trị

Ban giám đốc

Ban kiểm soát

Các phòng ban

Trụ sở chính Công ty Cổ phần Vật tư vận tải xi măng

Địa chỉ: 21B Cát Linh, quậ n Đố ng Đa, Hà Nội

Điện thoại: (84-4) 8457458

Fax: (84-4) 8457186

Trụ sở chính của Công ty là nơ i đặt văn phòng làm việc của Giám đốc, Phó Giám đốc Công ty, các phòng nghiệp vụ của Công ty gồm: Văn phòng Công ty, Phòng Kế hoạ ch – Điề u độ , Phòng Tổ chức lao độ ng, Phòng Tài chính – Kế toán – Thống kê, Phòng Kỹ thuậ t, Phòng Kinh doanh vận tải, Phòng Đầu tư Xây dựng, Phòng Kinh doanh phụ gia, Phòng Điều độ.

+ Văn phòng Công ty:

Là đơn vị quản lý công tác, hành chính quản trị; hậu cần an ninh; an toàn cơ quan; mua sắ m và quả n lý các tài sản thuộc cơ quan Công ty; phục vụ và chăm lo điều kiện làm việc, sinh hoạ t cho cán bộ công nhân viên trong toàn Cty

+ Phòng Kỹ thuật:

Tham mưu cho Giám đố c Công ty và tổ chức thực hiện công tác quản lý về chấ t lượ ng sản phẩ m hàng hóa, quả n lý kỹ thuậ t xe máy, thiết bị máy móc;

Nguyễn Hoàng Vũ – 14 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

quản lý chi nhánh tuyển xỉ Phả Lại; tham mưu quản lý toàn bộ hệ thống định mức kỹ thuậ t, quy đị nh giao nhậ n, hao hụ t vậ t tư , đị nh mứ c sử dụng nguyên nhiên vậ t liệ u, vậ t tư trong Công ty; nghiên cứu cả i tiế n kỹ thuậ t, công nghệ trong sản xuất kinh doanh.

+ Phòng Kế toán thống kê tài chính:

Tham mưu cho Giám đố c Công ty và chịu trách nhiệm trướ c Giám đốc Công ty trong việc tổ chức chỉ đạ o toàn bộ công tác kế toán – thống kê – tài chính trong toàn Công ty theo đúng Luật Kế toán.

+ Phòng Kinh tế – Kế hoạch:

Tham mưu cho Hộ i đồng quả n trị , Giám đố c Công ty và tổ chứ c thự c hiện các quyế t định về công tác kế hoạ ch hóa, công tác quản lý sản xuất kinh doanh phù hợ p vớ i chiế n lượ c phát triể n của Công ty, đả m bả o hiệ u quả kinh doanh. Phòng chịu trách nhiệm kinh doanh mặ t hàng than cám. Giúp Giám đốc Công ty tổng hợ p thông tin về tình hình sả n xuấ t kinh doanh, đề xuấ t các biện pháp điề u hành hoạ t độ ng sản xuấ t kinh doanh của Công ty.

+ Phòng Kinh doanh vận tải:

Tham mưu cho Giám đố c Công ty về công tác vận tải và kinh doanh vận tải nhằ m đáp ứng yêu cầu sản xuấ t kinh doanh của Công ty; tổ chức thực hiện công tác vậ n tả i và kinh doanh vận tải.

+ Phòng Tổ chứ c lao động:

Tham mưu cho Giám đố c Công ty về cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý trong Công ty, công tác lao động tiền lương và thực hiện chế độ chính sách đối vơi ngườ i lao độ ng theo quy định của Nhà nước và Công ty.

– Các chi nhánh trực thuộc công ty:

Chịu sự chỉ đạ o trực tiếp của giám đốc, chịu trách nhiệm về các hoạ t động sả n xuấ t kinh doanh của chi nhánh mình, khai thác, quản lý, vậ n tả i, tiế p nhậ n, bảo quản và cung ứng các loạ i hàng hóa phục vụ cho sản xuấ t xi măng; giao dịch, tổ chức thực hiện hoạ t độ ng kinh tế được công ty giao, kiểm hàng hó trước khi xuất nhập

Nguyễn Hoàng Vũ – 15 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

hàng; đôn đố c các vấn đề phát sinh trong vậ n tả i bốc xếp,đảm bảo việc giao nhận hàng hóa theo hợp đồ ng kinh tế, thực hiện việc bảo quản và luân chuyển hàng hóa hợ p lý có hiệu quả.

Chi nhánh Quảng Ninh

Chi nhánh Hải Phòng

Chi nhánh Phả Lại

Chi nhánh Hoàng Thạch

Chi nhánh Bỉm Sơn

Chi nhánh Hà Nam

Chi nhánh Phú Thọ

Chi nhánh Hoàng Mai

Nguyễn Hoàng Vũ – 16 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Sơ đồ tổ chứ c của công ty

Đạ i hộ i đông cổ đông

Hộ i đồ ng quản trị

Ban kiểm soát

Phó giám đốc

Giám đốc

Phó giám đốc

Phòng

Văm

kế

tổ

kinh

dầu tư

Phong

kinh

phòng

toán

chức

doanh

và

kỹ

doanh

tế kế

công

tài

lao

vận

phát

thuật

phụ

hoạch

ty

chính

động

tải

triển

gia

Chi

nhánh

Chi

nhánh

Quản

nhánh

Hỉa

Phả

Hoàng

Bỉm

Hà

Phú

g Ninh

Phòng

Lại

Thạch

Sơn

Nam

Thọ

Hoàng

Mai

Đoàn vậ n tải

Nguyễn Hoàng Vũ – 17 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

2.1.3 Ngành nghề kinh doanh

Kinh doanh các loạ i vậ t tư dùng cho ngành xi măng

Kinh doanh vậ t liệu xây dựng, nhiên liệu (xăng, dầu, khí đốt)

Kinh doanh vậ n tả i và dịch vụ vậ n tải

Kinh doanh phụ tùng ô tô và bảo dưỡ ng sửa chữa ô tô

Kinh doanh khai thác, chế biế n các loạ i phụ gia và xỉ thả i phụ c vụ cho sản xuấ t xi măng và các nhu cầu khác của xã hội.

Kinh doanh cho thuê văn phòng, nhà kho, cửa hàng và bến bãi

Kinh doanh các ngành nghề khác phù hợp với quy định của pháp luật

* Khách hàng và các đối tác của công ty

Hiệ n nay khách hang của công ty được chia làm hai đối tượng :

Khách lẻ: là những khách hàng mua hàng vớ i số lượ ng ít và không thường xuyên. Vì vậ y đố i tượ ng này chiế m mộ t tỷ trọ ng nhỏ trong các giao dịch của công ty

Các đố i tác thườ ng xuyên: Là những đối tác quan trọng và thường xuyên chiếm tỷ trọ ng lớ n trong các giao dịch của công ty

Công ty Xi Măng Bỉm Sơn

Công ty Xi Măng Bút Sơn

Công ty Xi Măng Hải Phòng

Công ty Xi Măng Hoàng Thạch

Công ty Xi Măng Hà Tiên

Nguyễn Hoàng Vũ – 18 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Đị nh hướng phát triển của công ty

2.2 ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN CỦA CÔNG TY

2.2.1 Đặ c điểm tổ chức bộ máy kế toán của công ty

Tổ chức bộ máy công tác kế toán phù hợ p, khoa học vớ i các đặc điể m tổ chức quản lý sản xuấ t kinh doanh của doanh nghiệp nhằ m phát huy vai trò của kế toán là mộ t yêu cầu quan trọ ng đố i vớ i giám đố c và kế toán trưởng.

Là mộ t đơ n vị kinh doanh thương nghiệ p vớ i các cửa hàng, các chi nhánh nằm rả i rác trên khắ p đị a bàn phân công. Do vậ y công ty tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung, vừa phân tán để phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của mình.

Nhiệm vụ của phòng kế toán cụ thể:

Kế toán trưở ng: Là ngườ i duy nhấ t chịu trách nhiệ m hướng dẫ n kiểm tra các công việc do nhân viên kế toán thực hiện, tổ chức lậ p báo cáo kế toán theo yêu cầu

Nguyễn Hoàng Vũ – 19 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

quản lý và phân công trách nhiệm cho từng người, từng bộ phận có liên quan, chịu trách nhiệm về các thông tin báo cáo trước Giám đốc và tổng công ty.

– Kế toán tổ ng hợp: Có nhiệ m vụ tậ p hợ p các số liệ u của các nhân viên đem lạ i, làm lạ i bảng biểu kế toán, sau đó trình lên kế toán trưởng ký.

Kế toán tiền lươ ng: Có nhiệm vụ lập bảng phân phối hoặc theo dõi tiền lươ ng, thưở ng thực tế.

Kế toán tài sản cố đị nh, vậ t tư hàng hóa: Hàng tháng kế toán vậ t tư căn cứ vào phiếu nhập xuấ t để lên chứng từ hàng hóa nhập xuấ t. Đồng thờ i, căn cứ vòa tình hình thực tế tăng giả m TSCĐ qua các biên bản bàn giao, nhượ ng bán… TSCĐ để ghi chép sổ sách liên quan.

Kế toán chi nhánh: có nhiệ m vụ tập hợp số liệ u, chứng từ phát sinh lên công ty theo định kỳ.

Kế toán mua bán hàng: kiêm rtra tính hợ p lý, hợ p pháp của chứ ng từ mua bán các mặ t hàng trướ c khi ghi chép vào sổ sách có liên quan và làm thủ t ục thanh toán (thu) cho khách hàng.

Kế toán tiền mặ t tiề n gửi ngân hàng, tiề n vay: Định kỳ kế toán ghi chép, tập

hợ p, phân loạ i các hóa đơn, chứng từ có liên quan để ghi sổ kế toán.

Kế toán theo dõi cước vậ n chuyển: Tập hợ p các hóa đơn, chứng từ vận chuyể n, thành phẩ m… để ghi sổ kế toán có liên quan.

Nguyễn Hoàng Vũ – 20 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Sơ đồ bộ máy kế toán của công ty Cổ phần vật tư vận tải xi măng Kế toán trưởng

Phó phòng kế

toán

Kế

toán

các

TSCĐ

tổng

thuế

bán

mua

chi

và

hợp

GTGT

hàng

nhánh

XDCB

Kế

toán

theo

toán

tiền

dõi

TGNH

mặt

vay

cước

VC

Kế tạ i toán các đơn vị chi nhánh

Nguyễn Hoàng Vũ – 21 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

2.2.2 Hình thức kế toán và phương thức kế toán

Hiệ n nay công ty sử dụng hình thức kế toán trên máy tính và sử dụng phần mềm kế toán Cyber Accounting 2006 do công ty Cổ phần quản trị doanh nghiệp Cybersoft sản xuất.

Phầ n mềm này quản lý được danh sách khách hàng, kho, danh mục hàng hóa… Ngoài ra còn quản lý được doanh thu bán hàng, công nợ khách hàng…

Tuy nhiên đây cũng vẫn là mộ t phầ n mềm kế toán nói chung dành cho cả hệ thố ng kế toán nên nó chưa phải là một phần mềm kế toán bán hàng hoàn chỉnh

* Các phương pháp kế toán mà công ty sử dụng:

Đố i vớ i hàng tồ n kho: Giá trị hang tồn kho cuố i kỳ đượ c ghi nhận theo phươ ng pháp bình quan gia quyề n. Hạch toán hàng tồ n kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.

Đố i vớ i TSCĐ: Khấ u hao TSCĐ được tính theo phương pháp đườn thẳng.

Nguyễn Hoàng Vũ – 22 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

CHƯƠNG III

PHÂN TÍCH THIẾ T KẾ HỆ THỐ NG THÔNG TIN QUẢN LÝ BÁN HÀNG TẠ I CÔNG TY CỔ PHẦ N VẬ T TƯ VẬ N TẢI XI MĂNG

3.1 MỘT SỐ YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA HỆ THỐNG Hệ thố ng phả i đả m bảo đượ c mộ t số yêu cầu sau:

-Quản lý được danh mục hàng hóa, khách hàng, kho, đơn vị s ản xuất…

-Quản lý được doanh thu bán hàng

-Quản lý được công nợ phả i thu cũng như phải trả khách hàng -Quản lý được giá vốn hàng bán

….

-Đưa ra được các báo cáo cần thiết :

-In được các chứng từ như phiếu thu chi, hóa đơnGTGT ,phiếu nhập xuất

-Báo cáo nhập xuất tồn hàng hóa

-Báo cáo tổ ng hợp doanh thu

-Báo cáo chi tiết doanh thu theo từng mặt hàng -Báo cáo tổ ng hợp công nợ khách hàng

-Báo cáo chi tiết công nợ theo từng khách hàng -Bả ng kê các chứng từ phát sinh theo thời gian -Sổ chi tiết tài khoản doanh thu bán hàng -Sổ chi tiết tài khoả n phải thu khách hàng -Sổ chi tiết giá vốn hàng bán

-Báo cáo chi tiết công nợ theo từng khách hàng

….

-Đả m bả o tính bả o mật và an toàn dữ liệu của hệ thống

Nguyễn Hoàng Vũ – 23 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.2 MÔ HÌNH HÓA NGHIỆP VỤ

3.2.1 Mô tả bài toán

Công ty CPVTVTXM là công ty chuyên cung cấp các loạ i vậ t tư dùng cho nghành xi măng, kinh doanh vật liệu xây dựng, xăng dầu khí đốt.

+Bán hàng:

Khi nhậ n công ty nhận được yêu cầ u mua hàng của khách dướ i nhiều hình thức: Điệ nthoạ i, Fax, email, … Bộ phậ n bán hàng xem xét các yêu cầu cầu của khách hàng và xác đị nh yêu cầ u của công ty như chủng loạ i, số lượ ng, giá cả , phươ ng thức thanh toán…, đồ ng thờ i xem xét khả năng đáp ứng yêu cầu đặ t hàng của khách thông qua báo cáo nhập xuất tồn hàng. Nếu số lượ ng hàng tồn của công ty không đáp ứng được yêu cầ u đặ t hàng của khách, bộ phận bán hàng sẽ thông báo cho khách hàng. Ngượ c lạ i, Bộ phậ n bán hàng sẽ gửi báo giá cho khách hàng. Sau đó, bộ phận bán hàng sẽ tiến hành đàm phán vớ i khách để đi đến quyết định có mua hàng hay không. Khi xuấ t hàng bán cho khách, bộ phận bán hàng sẽ xuấ t hóa đơn GTGT kèm theo phiế u xuất kho hàng bán(phiếu xuất kho kiêm biên bản giao hàng). Hóa đơn GTGT gồ m 3 liên: 1 liên bộ phậ n bán hàng giữ, 1 liên giao cho khách làm căn cứ hạch toán còn 1 liên giao cho cơ quan thuế . Phiế u xuấ t kho gồ m 3 liên: 1 liên bộ phận bán hàng giữ, 1 liên thủ kho giữ còn 1 liên giao cho khách hàng làm căn cứ hạch toán.

Trườ ng hợp khách hàng được hưở ng chiết khấu thương mại (giảm giá) do mua hàng vớ i số lượ ng lớ n theo đũng chính sách chiết khấu thương mại của công ty đã quy định thì giá bán cho khách sẽ là giá sau khi chiết khấu và đượ c phản ánh trên hóa đơn GTGT bán hàng.

Khách hàng có thể thanh toán bằ ng tiề n mặ t hoặ c thông qua chuyể n khoản.

Khi khách hàng thanh toán tiền, kế toán tiền mặt sẽ tiến hành lập phiếu thu tiền.

Nếu quá hạn thanh toán, bộ phận kế toán sẽ gử i thông báo về khoả n nợ quá hạn cho

Nguyễn Hoàng Vũ – 24 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

khách hàng. Khách hàng sẽ chịu phạ t vớ i lãi suấ t 0,1% /ngày trên tổ ng số tiền thanh toán chậ m nhưng không quá 30 ngày. Nếu quá 30 ngày,công ty có thể đưa ra xử lý trướ c pháp luật

Đến cuố i tháng, căn cứ vào các chứng từ, Kế toán hàng hóa sẽ tiến hành ghi sổ chi tiết hàng hóa, sổ chi tiết doanh thu. Kế toán công nợ căn cứ vào hóa đơn GTGT bán hàng và phiếu thu chi tiền để ghi sổ theo dõi công nợ khách hàng. Khi kết thúc 1 niên độ kế toán, Kế toán hàng hóa căn cứ vào các chứng từ phát sinh trong năm để tiến hành tính giá vốn hàng xuất bán.

Cuố i mỗ i tháng hoặ c khi có yêu cầu của ban giám đố c, bộ phân kế toán căn cứ vào các sổ : Sổ chi tiết hàng hóa, Sổ chi tiết doanh thu, Sổ theo dõi công nợ khách hàng lập báo cáo nhậ p xuấ t tồn hàng, báo cáo doanh thu bán hàng, báo cáo công nợ

khách hàng để ban giám đố c có kế hoạ ch điề u chỉnh kinh doanh cho hợp lý và đạt hiệu quả cao.

3.2.2 Các hồ sơ dữ li ệu sử dụng

3.2.2.1. Phiếu nhập kho

3.2.2.2. Phiếu xuất kho

3.2.2.3. Hóa đơn GTGT bán hàng

3.2.2.4. Phiếu thu tiền

3.2.2.5. Sổ chi tiết hàng hóa

3.2.2.6. Sổ theo dõi công nợ khách hàng

3.2.2.7. Sổ chi tiết doanh thu

3.2.2.8. Báo cáo công nợ khách hàng

3.2.2.9. Báo cáo nhập xuất tồn

3.2.2.10. Báo cáo doanh thu bán hàng

3.2.3 Biểu đồ ngữ cảnh

Nguyễn Hoàng Vũ – 25 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Yêu cầu mặt hàng

Trả l ời khách- báo giá

Hóa đơn GTGT

0

Ký hợ p đồng

Yêu cầu báo cáo

HTTT

Ban

Khách

quản lý

Báo cáo theo yêu cầu

Thanh toán

lãnh

hàng

bán

Báo cáo định kỳ

Phiế u xuất kho hàng

đạo

hàng

Phiếu thu

Phiếu

Thông tin yêu cầ u về hàng giảm giá

nhập

xuất

kho

Bộ phận quản lý kho

Hình: Biểu đồ ngữ cảnh

Nguyễn Hoàng Vũ – 26 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.2.4 Biểu đồ phân rã chức năng

HTTT quản lý bán

1. Tiếp xúc

2. Xử lý chứng

3. Ghi sổ

4. Báo cáo

khách hàng

từ

1.1 Nhận yêu

2.1 Xử lý

3.1 Ghi sổ chi

4.1 Lập báo

phiế u nhập

cáo Nhập-

cầ u của khách

tiết doanh thu

xuất kho

Xuất – Tồn

1.2 Kiểm tra

2.2 Viết hóa

3.2 Ghi sổ

4.2 Lập báo

khả năng cung

theo dõi công

đơn GTGT

cáo doanh thu

ứng

nợ khách hàng

1.3 Thu nhận

2.3 Viế t phiếu

3.3 Ghi sổ giá

4.3 Lập báo

thông tin phản

vốn thự c tế

thu

cáo công nợ

hồi

bán hàng

1.4 Đàm phán

3.4 Ghi sổ chi

ký hợp đồng

tiết hàng hóa

với khách

Nguyễn Hoàng Vũ – 27 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.2.5 Mô tả chi tiết chức năng lá

(1.1) Nhậ n yêu cầu của khách: Đây là bộ phậ n tiếp nhận các yêu cầ u về mặt hàng mà khách muốn mua

(1.2) Kiểm tra khả năng cung ứng: Khi nhậ n đượ c yêu cầu mua hàng của khách sẽ tiến hành đọ c báo cáo nhập xuấ t tồ n hàng để kiểm tra khả năng đáp ứng yêu cầ u của khách

(1.3) Thu nhận thông tin phả n hồ i: Đây là bộ phận tiếp nhận những phản hồi của khách về các vấn đề như dịch vụ bán hàng, vận chuyển, báo giá…

(1.4) Đàm phán ký hợ p đồng vớ i khách: Khi đã xác nhận khả năng cung ứng hàng hóa theo yêu cầ u của khách, bộ phậ n này sẽ tiếp xúc với khách để báo giá và đàm phán ký hợ p đồ ng với khách

(2.1) Xử lý phiếu nhậ p kho: khi công ty nhập kho hàng hóa mới mua về hoặc nhập kho thành phẩ m, bộ phận này sẽ tiến hành lậ p phiếu nhập kho

(2.2) Viết hóa đơ n GTGT: Sau khi khách hàng đã ký hợp đồng mua hàng, bộ phận này sẽ tiến hành lậ p hóa đơ n GTGT để đưa cho khách đế n các bộ phận khác nộ p tiền và nhận hàng

(2.3) Viết phiế u thu: Khi khách hàng đem hóa đơ n GTGT đế n, bộ phậ n này sẽ tiến hành nhận tiề n từ khách và viế t phiế u chi cho khách để khách đến bộ phận khác nhận hàng

(3.1) Ghi sổ chi tiết doanh thu: Cuố i mỗ i tháng căn cứ vào các chứng từ phát sinh trong tháng, kế toán hàng hóa sẽ tiến hành ghi sổ chi tiết doanh thu bán hàng

(3.2) Ghi sổ theo dõi công nợ khách hàng: Cuối mỗi tháng căn cứ vào các chứng từ phát sinh trong tháng: phiế u thu chi tiề n, hóa đơ n GTGT bán hàng, kế toán công nợ sẽ tiến hành ghi sổ chi tiết công nợ khách hàng

(3.3) Ghi sổ giá vố n thực tế hàng bán:

(3.4) Ghi sổ chi tiêt hàng hóa:

Nguyễn Hoàng Vũ – 28 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

(4.1) Lập báo cáo Nhậ p – Xuấ t – Tồn: Dựa vào sổ chi tiế t hàng hóa, sau một tháng hoặ c khi có yêu cầ u của ban giám đố c, bộ phậ n kế toán sẽ tiế n hành lập báo cáo nhậ p xuấ t tồn hàng hóa

(4.2) Lậ p báo cáo doanh thu: Dựa vào sổ chi tiế t doanh thu bán hàng, sau một tháng hoặ c khi có yêu cầ u của ban giám đố c, bộ phậ n kế toán sẽ tiế n hành lập báo cáo doanh thu bán hàng

(4.3) Lập báo cáo công nợ: Dựa vào sổ theo dõi công nợ khách, sau một tháng hoặc khi có yêu cầ u của ban giám đốc, bộ phận kế toán sẽ tiến hành lập báo cáo công nợ khách hàng

3.2.6 Ma trận thực thể chức năng

Các hồ sơ dữ liệu sử dụng + Hồ sơ , dữ liệu đầu vào:

Phiếu nhập kho

Phiếu xuất kho

Hóa đơn giá trị gia tăng

Phiếu thu

Hồ sơ , dữ liệu đầu ra:

Sổ cái, sổ chi tiết các tài khoản

Báo cáo nhập – xuấ t – tồn

Báo cáo bán hàng

Bảng kê hóa đơ n, chứng từ bán ra

Bảng kê 11 (công nợ khách hàng)

Các bảng kê khác

Nguyễn Hoàng Vũ – 29 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Ma trậ n thự c thể chức năng

CÁC HỒ SƠ DỮ LIỆU

Phiế u nhập kho
Phiế u xuất kho

Hóa đơn giá trị gia tăng
Phiếu thu

Sổ cái, sổ chi tiết
Báo cáo nhập – xuất –

tồn

Báo cáo bán hàng
Bảng kê hóa đơ n, chứng

từ bán ra

Bảng kê công nợ khách

hàng

Các bảng kê khác

CÁC CHỨC NĂNG a b c d e f g h i j

Tiếp xúc khách hàng R R
Xử lý chứ ng từ U U U C

Ghi sổ R R R R C,U
Báo cáo R C,U C,U C,U C,U C,U

Nguyễn Hoàng Vũ – 30 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Nguyễn Hoàng Vũ – 31 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.3 MÔ HÌNH HÓA LOGIC QUÁ TRÌNH XỬ LÝ NGHIỆP VỤ

3.3.1 Biểu đồ luồng dữ liệu Logic mức 0

f	Báo cáo N-X-T		a	Phiế u nhập		b	Phiế u xuất kho

Yêu cầu mặt hàng

Thông tin yêu cầu

về hàng giảm giá

d Phiếu thu

1.0

3.0

Tiếp xúc

Ghi sổ

khách hàng

Khách

hàng

Ký hợp đồng

h

Hóa đơn

Trả l ời khách- báo giá

e Sổ cái, sổ chi

a

Phiế u nhập

Hóa đơn GTGT

f

Báo cáo N-X-T

b

Phiế u xuất kho

i

Bảng kê công nợ KH

d

Phiếu thu

Thanh toán

Phiếu thu

Phiế u xuất kho hàng bán

2.0

Xử lý chứng

từ

4.0

j Bảng kê khác

Báo cáo

Bộ

phận

quản lý

kho

				Báo cáo
	Phiễu	g Báo cáo bán hàngBáo		Báo cáo	Yêu
	Phiễu	g Báo cáo bán hàngBáo		định kỳ	Yêu
	nhập		cáo		cầu


	kho		theo		báo
	kho		yêu	Ban	báo
			yêu	Ban	cáo
			cầu	lãnh
Phiễ u xuất kho

				đạo

Nguyễn Hoàng Vũ – 32 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.3.2 Biểu đồ luồng dữ liệu mức 1

3.3.2.1 Tiến trình tiếp xúc khách hàng

Yêu cầu mặt hàng

1.1

Nhận yêu	Kiểm tra thông tin

cầu của	mặt hàng khách y/c

khách

1.2

Kiểm tra

khả năng

cung ứng

Khách

hàng

f Báo cáo N-X-T

Ký hợp đồng

Trả lời khách – báo



	1.3	1.4

Thông tin yêu cầu	Thu nhận		Đàm phán ký
Thông tin yêu cầu	thông tin		hợ p đồng

về hàng giảm giá
về hàng giảm giá	phản hồi		với khách
	phản hồi		với khách

Nguyễn Hoàng Vũ – 33 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.3.2.2 Tiến trình xử lý chứ ng từ

	2.2
			Viết hóa đơn
			GTGT


		Hóa đơn GTGT
Khách
Khách
hàng		Phiế u xuất kho hàng bán
	Thanh toán

				2.3
		Phiếu thu		Viế t phiếu thu
				Viế t phiếu thu
				chi
				chi

d Phiếu thu

h Hóa đơn GTGT

a Phiế u nhập kho

b Phiế u xuất kho

2.1

Xử lý phiếu

nhập xuất kho

			Phiếu
			nhập
			kho	Bộ phận


		Phiế u xuất kho		quản lý
		Phiế u xuất kho		kho



h	Hóa đơn GTGT
h	Hóa đơn GTGT

Nguyễn Hoàng Vũ – 34 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.3.2.3 Ghi sổ

b Phiế u xuất kho

Hóa đơn GTGT

a Phiế u nhập kho

3.1					3.4

		Ghi sổ chi tiết				Ghi sổ chi tiết
		Ghi sổ chi tiết				Ghi sổ chi tiết
		doanh thu				hàng hóa

			e	Sổ cái sổ	chi
b	Phiế u xuất kho			Sổ cái sổ	chi

3.3	3.2

Ghi sổ giá vốn	Ghi sổ theo dõi
thực tế bán	công nợ khách
thực tế bán	công nợ khách
hàng		hàng

a Phiế u nhập kho

d Phiếu thu

h Hóa đơn GTGT

Nguyễn Hoàng Vũ – 35 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.3.2.4 Báo cáo

f	Báo cáo N-X-T		j	Bảng kê khác

4.1

e

Sổ

cái sổ chi

Lập báo cáo

Y/c báo cáo

j

Bảng kê khác

Nhập – Xuất –

N-X-T

Tồn

Báo cáo N-X-T

Y/c báo cáo

4.3

công nợ

e

Sổ cái sổ chi

Ban

Lập báo cáo

lãnh

Báo cáo công nợ

công nợ

Báo cáo doanh thu

đạo

4.2

i

Bảng kê công nợ KH

Lập báo cáo

Y/c báo cáo doanh

doanh thu

thu

Bảng kê khác

Nguyễn Hoàng Vũ – 36 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.4 PHÂN TÍCH HỆ THỐNG VỀ DỮ LIỆU

3.4.1 Liệt kê chính xác các thông tin

a. HÓA ĐƠN GTGT
Ngày lập	Ngaylap
Số hóa đơn	Sohoadon
Họ tên khách hàng	tenkh
Địa chỉ	diachi
Số tài khoản	Stk
Điện thoại	sdt
Hình thức thanh toán	Httt
Mã số thuế	mst
Tên hàng	Tenhh
Mã hàng	Mahh
Đơ n vị tính	Dvt
Số lượng	Soluong
Đơn giá	Dongia
Thành tiền	Thanhtien
Cộ ng tiền hàng	Congtienhang
Thuế suất GTGT	Ts
Tiề n thuế GTGT	Tienthue
Tổ ng cộng	Tongcong
Số tiền viế t bằ ng chữ	Sotienchu
Họ tên người bán hàng	Nguoiban
Thủ trưở ng đơ n vị	Thutruongdv
b. PHIẾU THU
Ngày lập	Ngaylap
Số phiếu	Sophieu
Họ tên ngườ i nộp	Nguoinop
Địa chỉ	Diachi
Lý do thu	Lydo
Số tiền	sotien
Số tiền bằng chữ	Sotienchu
Chứng từ liên quan	Ctlq
Thủ trưở ng đơ n vị	Thutruongdv
Kế toán trưởng	Ketoantruong

Nguyễn Hoàng Vũ – 37 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Ngườ i lập phiếu	nguoilapphieu
Thủ quỹ	Thuquy
c. SỔ CÁI, SỔ CHI TIẾ T TÀI KHOẢN
Thời gian	thoigian
Dư nợ đầu kỳ	Dunodk
Dư có đầu kỳ	Ducodk
Ngày lập	Ngaylap
Chứng từ	Soct
Diễn giai	Diengiai
Tài khoả n đố i ứng	Tkdu
Phát sinh nợ	Phatsinhno
Phát sinh có	Phatsinhco
Dư nợ cuối kỳ	Dunock
Dư có cuối kỳ	Ducock
Ngày lập biểu	Ngaylapbieu
Ngườ i lập biểu	Nguoilap
Kế toán trưởng	Ketoantruong
Giám đốc	giamdoc
d. PHIẾ U NHẬP KHO
Ngày lập	Ngaylap
Số phiếu	Sophieu
Họ tên người giao hàng	Nguoigiao
Chứng từ liên quan	Ctlq
Tên kho	Tenkho
Tên hàng	Tenhh
Mã hàng	Mahh
Đơ n vị tính	Dvt
Số lượng	Soluong
Đơn giá	Dongia
Thành tiền	Thanhtien
Tổ ng cộng	Tongcong
Số tiền viế t bằ ng chữ	Sotienchu
Ngườ i phụ trách P.KHSX	Nguoiphutrach
Thủ kho	Thukho
e. PHIẾ U XUẤT KHO
Ngày lập	Ngaylap
Số phiếu	Sophieu
Họ tên ngườ i nhận hàng	Nguoinhan
Chứng từ liên quan	Ctlq

Nguyễn Hoàng Vũ – 38 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Tên kho	Tenkho
Tên hàng	Tenhh
Mã hàng	Mahh
Đơ n vị tính	Dvt
Số lượng	Soluong
Đơn giá	Dongia
Thành tiền	Thanhtien
Tổ ng cộng	Tongcong
Số tiền viế t bằ ng chữ	Sotienchu
Thủ kho	Thukho
f. SỔ CHI TIẾT HÀNG HÓA
Tên kho	Tenkho
Tờ số	Toso
Tên hàng hóa	Tenhh
Mã hàng hóa	Mahh
Đơ n vị tính	Dvt
Số chứng từ (Phiếu nhậ p, xuất)	Soct
Diễ n giải	Diengiai
Ngày nhập, xuất	Ngalap
Số lượ ng nhập	Soluong
Đơ n giá nhập	Dongia
Thành tiền nhập	Thanhtien
Số lượ ng tồ n đầu kì	Sltondk
Đơ n giá tồ n đầu kì	Dgtondk
Thành tiền tồ n đầu kì	Tttondk
Số lượ ng tồn trong kì	Sltontk
Đơ n giá tồn trong kì	Dgtontk
Thành tiền tồn trong kì	Tttontk
Số lượ ng tồ n cuối kì	Sltonck
Đơ n giá tồ n cuối kì	Dgtonck
Thành tiền tồ n cuối kì	Tttonck
g. SỔ THEO DÕI CÔNG NỢ KHÁCH HÀNG
Ngày lập	Ngaylap
Chứng từ	Soct
Tên khách hàng	Tenkh
Số nợ đầu kỳ	Phaithudauky
Số phả i trả đầu kỳ	Phaitradauky
Số nợ trong kỳ	Notrongky
Số thanh toán trong kỳ	Sothanhtoan

Nguyễn Hoàng Vũ – 39 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Số nợ cuối kỳ	Nocuoiky
Số trả khách trong kỳ	Sotratrongky
Số phả i trả cuối kỳ	Sophaitracuoiky
Ngườ i lập	Nguoilap
Kế toán trưởng	Ketoantruong

Nguyễn Hoàng Vũ – 40 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.4.2 Các thực thể

(1) Tên hàng hóa	HÀNG HÓA
	· Mahh (Mã hàng hóa)

	· Tenhh (Tên hàng hóa)
	· Dvt (Đơ n vị tính)
	· Ts (Thuế suất)
(2) Tên khách hàng	KHÁCH HÀNG
	· Makh (Mã khách hàng)

	· Tenkh (Tên khách hàng)
	·	Diachi (Địa chỉ)
	· Sdt (Số điện thoại)
	· Masothue (Mã số thuế)
	· Nguoidaidien (Ngườ i đại diện)
	· Sotk (Số tài khoản)
	· Tennhom (Tên của nhóm khách hàng)
(3) Tên kho	KHO
	·	Makho (Mã kho)
	·
		Tenkho (Tên kho)
	·	Diachi (Địa chỉ)
	· Sdt (Số điện thoại)
	· Manv (Mã thủ kho)
	·	Phongban (Phòng ban)
(4) Tên nhân viên	NHÂN VIÊN
	· Manv (Mã nhân viên)

	· Tennv (Tên nhân viên)
	·	Diachi (Địa chỉ)

Nguyễn Hoàng Vũ – 41 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Sdt (Số điện thoại)

Phongban (Phòng ban)

Chucvu (Chức vụ)

(5) Nhóm chức vụ NHÓM CHỨ C VỤ

Machucvu (Mã chức vụ)

Chucvu (Chức vụ)

(6) Nhóm đơ n vị tính NHÓM DVT

Madvt (Mã đơ n vị tính)

Dvt (Đơ n vị tính)

(7) Nhóm phòng ban NHÓM PHÒNG BAN

Maphongban (Mã phòng ban)

Phongban (Phòng ban)

(8) Nhóm khách hàng NHÓM KHÁCH HÀNG

Manhomkh (Mã nhóm khách hàng)

Nhomkh (Nhóm khách hàng)

(9) Nhóm loạ i tài khoản NHÓM LOẠI TK

Maloaitk (Mã loạ i tài khoản)

Loaitk (Loạ i tài khoản)

(10) Đơn vị sả n xuất ĐƠ N VỊ SX

Madv (Mã đơn vị sả n xuất)

Tendv (Tên đơ n vị sản xuất)

Diachi (Địa chỉ)

Sdt (Số điên thoại)

(11) Tồn đầu kỳ TỒN ĐẦU KỲ

Mahh (Mã hàng hóa)

Soluong (Số lượng)

Thanhtien (Thành tiền)

(12) Nợ đầu kỳ NỢ ĐẦU KỲ

Mahh (Mã hàng hóa)

Duno (Dư nợ)

Nguyễn Hoàng Vũ – 42 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Duco (Dư có)

3.4.3 Xác định các mối quan hệ và gán thuộc tính cho mối quan hệ đó

<Nhập>

Nhập cái gì?

Nhậ p ở đâu?

Ai nhập?

Nhâp từ ai?

Nhậ p bằng cách nào?

Nhập khi nào?

Tạ i sao nhập?

Theo cái gì?

Nhập bao nhiêu?

<Xuất>

HÀNG HÓA

KHO

NHÂN VIÊN (Thủ kho)

ĐƠ N VỊ SX

KHÁCH HÀNG

SoctN (Số chứng từ)

NgaylapN

LydoN

DongiaN

SoluongN

ThanhtienN

Xuất cái gì?

Xuấ t ở đâu?

Ai Xuất?

Xuất cho ai?

Xuấ t bằng cách nào?

Xuất khi nào?

Tạ i sao Xuất?

Theo cái gì?

Xuất bao nhiêu?

HÀNG HÓA

KHO

THỦ KHO

KHÁCH HÀNG

SoctX (Số chứng từ)

NgaylapX

LydoX

DongiaX

SoluongX

Thanhtien

Nguyễn Hoàng Vũ – 43 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

<Thu>

Thu của ai ?

Ai thu?

Bằng cách nào ?

Tại sao thu?

Theo cái gì?

Khi nào ?

Bao nhiêu ?

<BÁN>

Bán cho ai ?

Bán cái gì ?

Bằng cách nào ?

Tại sao bán?

Theo cái gì?

Thanh toán kiểu gì?

Khi nào ?

Bao nhiêu ?

Thành tiền?

KHÁCH HÀNG

NHÂN VIÊN

SoctT (Số chứng từ)

Lydothu

Chungtulq

Ngaythu

Tongtien

KHÁCH HÀNG

HÀNG HÓA

SoctB (Số chứng từ)

Diengiai

Dongia

Httt (Hình thức thanh toán)

Ngayban

Soluong

Thanhtien

Nguyễn Hoàng Vũ – 44 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.4.4 Mô hình E-R

Nguyễn Hoàng Vũ

– 45 –

K43/41.01

Tennv

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.4.5 Mô hình quan hệ

Chuyển các thực thể thành các lược đồ quan hệ tương ứng:

(1) DONVISX (madv, tendv,, diachi, sdt)

(2) KHO (makho, tenkho, tennv, diachi, sdt)

(3) NHOMKHACHHANG(manhomkh, tennhom)

(4) HANGHOA (mahh, tenhh, dvt, ts)

(5) KHACHHANG (makh, tenkh, nguoidaidien, masothue, sotk, diachi, sdt)

(6) NHANVIEN (manv, tennv, diachi, sdt, chucvu, phongban)

(7) TAIKHOAN (matk, tentk, loaitk)

(8) NHOMDVT (madvt, dvt)

(9) NHOMPHONGBAN (maphongban, phongban)

(10) NHOMCHUCVU (machucvu, chucvu)

Chuyển các mố i quan hệ thành các lược đồ quan hệ t ương ứng:

(1) NHẬP

PHIEUNHAP (mahh, makho, madv, makh, tkno, tkco, ngaylapN, soctN, lydoN,

ctlqN, soluongN, dongiaN)

(2) XUẤT

PHIEUXUAT (mahh, makho, makh, tkno, tkco, ngaylapX, soctX, lydoX, ctlqX, soluongX, dongiaX)

(3) THU

PHIEUTHU (mahh, makh, tkno, tkco, ngaylapT, soctT, lydoT, ctlqT, sotienT)

BÁN

HOADON (mahh, makh, tkno, tkco, ngaylapHD, soctHD, lydoHD, ctlqHD, soluongHD, dongiaHD, tongtienHD)

Nguyễn Hoàng Vũ – 46 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Chuẩn hóa

Chuẩn hóa là quá trình chuyển mộ t quan hệ có cấ u trúc phức hợp thành các quan hệ có cấu trúc dữ liệu đơn giả n hơn và vững chắc hơ n. Hiệ n nay có nhiều chuẩ n như: Chuẩ n Boyce codd, Chuẩ n 4, Chuẩ n 5 có thể loạ i bỏ các dư thừ a tố t hơn chuẩ n 3 .Tuy nhiên áp dụng chuẩn hóa Boyce codd, chuẩ n 4 hay chuẩn 5 sẽ gây khó khăn cho ngườ i lập trình nên ở đây ta chỉ xét đến chuẩn 3NF

Tấ t cả các quan hệ trên, trừ PHIẾU NHẬP, PHIẾU XUẤT, HÓAĐƠN đều đã

dạng chuẩ n 3, do đó ta chỉ cầ n chuẩn hoá 3 quan hệ này.

Chuẩ n hoá PHIẾU NHẬP

PHIẾU NHẬ P chứa thuộ c tính lặ p (Mahh, SoluongN, DongiaN) nên chưa ở 1NF, tách phiếu nhậ p thành hai quan hệ.

CTPHIEUNHAP (SoctN, Mahh, DongiaN, SoluongN)

PHIEUNHAP (SoctN, ngaylapN, TKno, TKco, LydoN, Makho, Manv, Madonvi, MaKH)

Chuẩ n hoá PHIẾU XUẤT

PHIẾU XUẤT chứa thuộ c tính lặ p (Mahh, SoluongX, DongiaX) nên chưa ở 1NF, tách phiếu nhậ p thành hai quan hệ.

DONG PHIẾ U XUẤT (SoctX, Mahh, DongiaX, SoluongX)

PHIẾU XUẤT (SoctX, ngaylapX, TKno, TKco LydoX, MaKH, Makho, Manv)

Chuẩ n hoá HÓAĐƠN

HÓAĐƠ N chứa thuộc tính lặ p (Mahh, SoluongHD, DongiaHD) nên chưa ở 1NF, tách phiếu nhậ p thành hai quan hệ.

CT HÓA ĐƠN (SoctHD, Mahh, DongiaHD, SoluongHD)

HÓAĐƠN (SoctHD, ngaylapHD, MaKH, Diengiai, SotienHD ,httt)

Nguyễn Hoàng Vũ – 47 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Các quan hệ trên đều đã ở 3NF

* Mô hình quan hệ

PHIEUTHU

#soctT

manv

makh

tkno

PHIEUXUAT

#soctX

makho

makh

tkno

CTPHIEUXUAT

soctX

mahh

soluongX

HOADON

#soctHD

makh

tkno

CTHOADON

soctHD

mahh

soluongHD




		NHOMCHUCVU
NHANVIEN		NHOMCHUCVU

		#machucvu
	#manv	#machucvu
	#manv
	maphongban
	maphongban	NHOMPHONGBAN
	machucvu	NHOMPHONGBAN

		#maphongban

DONVISX	PHIEUNHAP
	PHIEUNHAP
		#soctN
		#soctN
#madv		madv
		makho
		makh
KHO		tkno
#makho		tkno

TAIKHOAN

CTPHIEUNHAP

soctN

#matk

mahh

soluongN

KHACHHANG

NODAUKY

#makh

HANGHOA

TONDAUKY

#mahh

NHOMKHACHHANG

#manhomkh

Nguyễn Hoàng Vũ – 48 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.5 THIẾT KẾ HỆ THỐNG VẬT LÝ

3.5.1 Thiết kế CSDL Vật Lý

Nhằ m phụ c vụ cho công việc lập trình sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu Foxpro

Phi chuẩn hoá các quan hệ trên:

Quan hệ PHIẾU NHẬP và PHIẾU XUẤT có cấu trúc gần giống nhau, do đó gộp hai quan hệ này lạ i thành quan hệ PHIẾUNHAPXUAT, quan hệ CT PHIẾU NHẬ P và CT PHIẾ U XUẤ T thành quan hệ CTPHIEUNHAPXUAT vớ i các thuộc tính tươ ng ứng ta gộp lạ i thành thuộc tính có tên gọ i chung, trong quan hệ PHIẾU ta phân biệt PHIẾU NHẬP VÀ PHIẾU XUẤ T bằ ng 2 ký tự đầ u .Nế u là PHIẾU NHẬP sẽ là PN còn PHIẾU XUẤT là PX:

PHIEUNHAPXUAT(Soct, Ngaylap, Lydo, Sotien, Tkno, TKco, Makho,

Madonvi, MaKh)

CTPHIẾUNHAPXUAT(Soct, Mahh, Soluong, Đongia)

3.5.2 Thiết kế các File , trường

(1) DMKHO

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
makho	C	10	Chữ + số	Khóa chính
tenkho	C	40	Chữ
tenv	C	40	Chữ
diachi	C	50	Chữ
sdt	C	12	Chữ

DMHANGHOA

TÊN TRƯỜNG KIỂU KÍCH THƯỚC KHUÔN DẠNG RÀNG BUỘC

Nguyễn Hoàng Vũ – 49 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP


Mahh	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Tenhh	C	40	Chữ
Dvt	C	10	Chữ
Ts	N	(5,2)	Chữ
(3) DMDONVI

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Madv	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Tendv	C	40	Chữ
Nguoiphutrach	C	40	Chữ
Diachi	C	50	Chữ
Sdt	C	12	Chữ

DMKHACHHANG

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Makh	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Tenkh	C	40	Chữ
Nguoidaidien	C	40	Chữ
Masothue	C	20	Chữ
Stk	C	10	Chữ
Diachi	C	50	Chữ
Sdt	C	12	Chữ

NHOMKHACHHANG

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Manhomkh	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Nhomkh	C	40	Chữ

HOADONGTGT

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Ngaylap	D	8	Ngày
soct	C	7	Chữ + số	Khóa chính
makh	C	10	Chữ	Khóa ngoại
tongtien	N	(15,2)	Số

Nguyễn Hoàng Vũ – 50 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

httt

C

10

Chữ

CTHOADONGTGT

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
soct	C	7	Chữ + số	Khóa ngoại
mahh	C	10	Chữ	Khóa ngoại
soluong	N	(12,2)	Số
dongia	N	(12,2)	Số
thuegtgt	C	(12,2)	Số

PHIEUNHAPXUAT

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Ngaylap	D	8	Ngày
soct	C	7	Chữ + số	Khóa chính
makho	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
madv	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
makh	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
nguoign	C	40	Chữ
lydo	C	50	Chữ
ctlq	C	50	Chữ
tongtien	N	(15,2)	Số
tkno	C	5	Số
tkco	C	5	Số

CTPHIEUNHAPXUAT

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
soct	C	7	Chữ + số	Khóa ngoại
mahh	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
soluong	N	(12,2)	Số
dongia	N	(12,2)	Số

PHIEUTHU

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Ngaylap	D	8	Ngày
soct	C	7	Chữ + số	Khóa chính

Nguyễn Hoàng Vũ – 51 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

makh	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
nguoitt	C	40	Chữ
lydo	C	50	Chữ
ctlq	C	50	Chữ
tongtien	N	(15,2)	Số
tkno	C	5	Số
tkco	C	5	Số

NODAUKY

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
makh	C	10	Chữ + số	Khóa chính
duno	N	(12,2)	Số
duco	N	(12,2)	Số

TONDAUKY

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
mahh	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
makho	C	10	Chữ + số	Khóa ngoại
soluong	N	(12,2)	Số
thanhtien	N	(12,2)	Số

DMNHANVIEN

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Manv	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Tennv	C	40	Chữ
Ngaysinh	D	8	Ngày
Gt	L	1	.T./.F.	Khóa ngoại
Chucvu	C	30	Chữ	Khóa ngoại
Phongban	C	40		Khóa ngoại

NHOMPHONGBAN

TÊN TRƯỜNG KIỂU KÍCH THƯỚC KHUÔN DẠNG RÀNG BUỘC

Nguyễn Hoàng Vũ – 52 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Maphongban	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Phongban	C	40	Chữ

NHOMCHUCVU

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Machucvu	C	10	Chữ + số	Khóa chính
Chucvu	C	30	Chữ

NHOMDVT

TÊN TRƯỜNG	KIỂU	KÍCH THƯỚC	KHUÔN DẠNG	RÀNG BUỘC
Madvt	C	5	Chữ + số	Khóa chính
DVT	C	15	Chữ

Nguyễn Hoàng Vũ – 53 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.5.3 Xác định luồng hệ thống

Xác đị nh luồ ng hệ thố ng nhằm phân định công việc giữa người và máy, các kho dữ liệu liên quan đến tiến trình máy làm đượ c thay thế bằng các File tươ ng ứng.

3.5.3.1 Luồng hệ thống của biểu đồ BLD “Tiến trình tiếp xúc khách hàng”

Yêu cầu mặt hàng

		MÁY LÀM
1.1				1.2
	Kiểm tra thông tin
Nhận yêu	Kiểm tra thông tin			Kiểm tra
Nhận yêu				Kiểm tra
cầu của	mặt hàng khách y/c			khả năng
cầu của				khả năng
khách				cung ứng
			f	Báo cáo N-X-T

Khách

Ký hợp đồng

hàng Trả lời khách – báo



	1.3	1.4

Thông tin yêu cầu	Thu nhận		Đàm phán ký
Thông tin yêu cầu	thông tin		hợ p đồng

về hàng giảm giá
về hàng giảm giá	phản hồi		với khách
	phản hồi		với khách

Nguyễn Hoàng Vũ – 54 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Tiế n trình “1.2. Kiểm tra khả năng cung ứng”

Phươ ng thức tiến hành: Tiến trình thực hiệ n trên máy và được xử lý trực tuyến để kiể m tra khả năng đáp ứng nhu cầu hàng hóa cho khách hàng dauwj vào báo cáo Nhập Xuấ t – Tồn

3.5.3.2 Luồng hệ thống của biểu đồ BLD “Tiến trình xử lý chứng từ”

h Hóa đơn GTGT

2.2

Viết hóa đơn

a

Phiế u nhập kho

GTGT

Hóa đơn GTGT

b

Phiế u xuất kho

MÁY LÀM

Khách

hàng

Phiế u xuất kho hàng bán

2.1

Thanh toán

Xử lý phiếu

nhập xuất kho

Phiếu

nhập

2.3

kho

Bộ phận

Phiếu thu

Viế t phiếu thu

quản lý

Phiế u xuất kho

chi

kho

h

d

Phiếu thu

Hóa đơn GTGT

Tiế n trình “2.2 – Viết hóa đơn GTGT bán hàng”

Nguyễn Hoàng Vũ – 55 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Khi xuấ t hàng bán cho khách sẽ tiến hành viết hóa đơn GTGT bán hàng, ngườ i lập phiế u sẽ nhậ p thông tin hàng xuấ t vào máy và có thể in ra hóa đơn GTGT bán hàng

Tiế n trình “2.3 – Viết phiếu Thu”

Tiế n trình đượ c thực hiện xử lý (theo lô) mỗi khi viết phiếu chi cho khách. Sau khi khách hàng thanh toán tiền hàng, hệ thống sẽ l ưu thông tin về số tiền đã thu của khách và tiến hành xuất phiếu thu cho khách

Tiế n trình “2.1 – Xử lý phiếu Nhập – Xuất kho”

Tiế n trình đượ c thực hiện xử lý (theo lô) mỗ i khi có tình hình nhập – xuấ t kho hàng hóa. Hệ thố ng sẽ lưu các thông tin về hàng hóa, về kho hàng, về đơn vị sả n xuấ t (nế u là phiếu nhậ p) hoặ c về khách hàng (nếu la xuấ t) và xuấ t phiếu nhập xuất kho.

3.5.3.3 Luồng hệ thống củ a biểu đồ BLD “Tiến trình ghi sổ”

b

Phiế u xuất kho

h

Hóa đơn GTGT

MÁY LÀM

a

Phiế u nhập kho

3.1

3.4

Ghi sổ chi tiết

doanh thu

hàng hóa

e

Sổ cái sổ chi

b

Phiế u xuất kho

3.3

3.2

Ghi sổ giá vốn

thực tế bán

Ghi sổ theo dõi

công nợ khách

a

Phiế u nhập kho

d

Phiếu thu

h

Hóa đơn GTGT

Nguyễn Hoàng Vũ – 56 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Tiế n trình “3.1 – Ghi sổ chi tiết doanh thu”

Tiế n trình đượ c thực hiện xử lý (theo lô). Xác định doanh thu cuối mỗi

tháng.

Tiế n trình “3.2 – Ghi sổ giá vốn thực tế bán”

Sau 1 niên độ kế toán căn cứ vào các chứng từ nhậ p vào máy có thể tính trị giá vốn hàng bán và có thể in sổ chi tiết tài khoản 632(Giá vốn hàng bán)

Tiế n trình “3.3 – Ghi sổ theo dõi côn nợ khách hàng”

Cuố i mỗ i tháng máy căn cứ vào chứ ng từ nhậ p vào máy có thể in sổ chi tiết theo dõi công nợ

Tiế n trình “3.4 – Ghi sổ chi tiết hàng hóa”

Cuố i mỗ i tháng máy căn cứ vào chứ ng từ nhậ p vào máy để ghi và in sổ chi tiết hàng hóa

Nguyễn Hoàng Vũ – 57 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.5.3.4 Luồng hệ thống của biểu đồ BLD “Tiến trình báo cáo”

f

Báo cáo N-X-T

j

Bảng kê khác

MÁY LÀM

4.1

e

Sổ cái sổ chi

Lập báo cáo

Y/c báo cáo

Nhập – Xuất –

j

Bảng kê khác

N-X-T

Tồn

Báo cáo N-X-T

_e Sổ cái sổ chi

Báo cáo doanh thu

Ban lãnh

đạo

	Y/c báo cáo	4.3


	công nợ	Lập báo cáo
		công nợ

Báo cáo công nợ
Báo cáo công nợ

4.2

i

Bảng kê công nợ KH

Y/c báo cáo doanh

Lập báo cáo

doanh thu

thu

^j Bảng kê khác

Tiế n trình “4.1 – Lập báo cáo Nhập – Xuất – Tồn”

Cuố i mỗ i tháng hoặc khi nào có yêu cầ u có thể in báo cáo nhậ p xuất tồn, máy sẽ dựa trên các chứng từ nhậ p vào máy và yêu cầ u của ngườ i sử dụng để lậ p báo cáo nhập xuấ t tồn

Tiế n trình “4.2 – Lập báo cáo doanh thu”

Nguyễn Hoàng Vũ – 58 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

Cuố i mỗ i tháng hoặ c khi nào có yêu cầ u có thể in báo cáo doanh thu bán hàng, máy sẽ dựa trên các chứng từ nhậ p vào máy và yêu cầu của ngườ i sử dụng để lập báo cáo doanh thu

Tiế n trình “4.2 – Lập báo cáo doanh thu”

Cuố i mỗ i tháng hoặ c khi nào có yêu cầ u có thể in báo cáo công nợ khách hàng, máy sẽ dựa trên các chứng từ nhậ p vào máy và yêu cầu của người sử dụng để lậ p báo cáo công nợ khách hàng

Nguyễn Hoàng Vũ – 59 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.6 HỆ THỐNG GIAO DIỆN CỦA CHƯƠNG TRÌNH

3.6.1 Màn hình đăng nhập

Nguyễn Hoàng Vũ – 60 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.6.2 Menu chương trình

Chươ ng trình được sử dụng chủ yếu thông qua hệ thống Menu, trong đó hệ thố ng menu chính gồm có: menu Quản trị dữ liệu, menu dữ liệu, Tra cứu và Tìm kiếm, menu Báo cáo, menu Trợ giúp. Chi tiết hệ thống menu như sau:

* Menu Hệ thống

Nguyễn Hoàng Vũ – 61 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Menu Danh mục

* Menu Lậ p chứ ng từ

Nguyễn Hoàng Vũ – 62 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Menu Báo cáo

* Menu Tra cứ u – Tìm kiếm

Nguyễn Hoàng Vũ – 63 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

3.6.3 Giao diện trong chương trình

* Giao diện chính của chương trình

Nguyễn Hoàng Vũ – 64 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Danh sách phiếu nhậ p xuất

Nguyễn Hoàng Vũ – 65 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Giao diện phiếu nhập – xuất

Nguyễn Hoàng Vũ – 66 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Giao diện Danh mục hàng hóa

Nguyễn Hoàng Vũ – 67 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

KẾ T LUẬN

Tác độ ng mạ nh mẽ củ a Công nghệ thông tin đã tạ o ra thay đổi trong nhiều lĩnh vự c trong đờ i số ng kinh tế và xã hội . Trong nền kinh tế thị trường, khi cạ nh tranh là vấ n đề quyế t đị nh đế n sự số ng còn củ a mỗ i doanh nghiệp thì ứ ng dụ ng tin họ c vào công tác quả n lí trở thành mộ t tấ t yế u, trong đó hệ thố ng quả n lí bán hàng ở doanh nghiệ p sả n xuấ t đóng vai trò quan trọng. Trong đề tài “Xây dự ng hệ thống thông tin quản lý bán hàng tại công ty cổ phần g”, em đã nêu lên thự c trạ ng và đánh giá về công tác tổ chứ c quản lý bán hàng và đư a ra giải pháp xây dự ng hệ thố ng quả n lí bán hàng vớ i công việc củ a quả n lý bán hàng của công ty Trong điều kiện nhất định em đã thực hiện đượ c mộ t số module chươ ng trình, sử dụ ng hệ quả n trị c ơ sở dữ liệu và ngôn ngữ lậ p trình Visual Foxpro (ở đây là 9.0)

Dù đã cố gắ ng song do nhận thức còn có hạn, đồ án không thể tránh khỏ i nhữ ng hạ n chế và thiế u sót. Em kính mong sẽ nhậ n đượ c ý kiến đóng góp củ a các thầ y giáo cô giáo, các cô chú, anh chị trong phòng kinh doanh và phòng kế toán công ty, để em có thể có nhiều kinh nghiệ m quý giá hơn.

Mộ t lầ n nữ a em xin chân thành cả m ơ n các cán bộ của phòng kinh doanh và phòng kế toán công ty cổ phầ n Vậ t Tư Vậ n Tả i Xi Măng; các thầy giáo, cô giáo, đặ c biệ t là thầ y giáo – Th.s Phan Phướ c Long đã tạ o điề u kiện để em hoàn thành đồ án.

Hà Nội , Ngày 27 tháng 4 năm 2008

Sinh viên: Nguyễn Hoàng Vũ

Lớp K43/41.01

Nguyễn Hoàng Vũ – 68 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin quản lý Nguyễn Văn Vỵ. Trung tâm đào tạo Sara. Hà nội 2000.

Giáo trình cơ sở dữ liệu (1,2) của Th.S Vũ Bá Anh

Kế toán doanh nghiệp

PGS. TS Ngô Thế Chi – TS. Trương Thị Thủy. Nhà xuấ t bả n thống kê. Hà nội, 2003.

Giáo trình phân tích thiết kế hệ thống thông tin

Nguyễn Văn Ba. Nhà xuấ t bả n đạ i họ c quố c gia Hà Nội năm 2006

Nguyễn Hoàng Vũ – 69 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

PHỤ LỤC: CÁC HỒ SƠ DỮ LIỆU THU THẬP ĐƯỢC

* Mẫ u phiếu nhập kho

Nguyễn Hoàng Vũ – 70 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Mẫ u báo cáo tổng hợp Nhậ p Xuấ t Tồn

Nguyễn Hoàng Vũ – 71 – K43/41.01

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

* Mẫ u bán hàng chi tiết theo khách hàng

Nguyễn Hoàng Vũ – 72 – K43/41.01

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

April 18, 2019

Bài tập lớn Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng

Bài tập lớn Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Đề cương liên quan:Bài tập lớn vật liệu kỹ thuật

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/04/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-Ph%C6%B0%C6%A1ng-ph%C3%A1p-t%E1%BB%8Da-%C4%91%E1%BB%99-trong-m%E1%BA%B7t-ph%E1%BA%B3ng.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Bài tập lớn Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng

SƠ LƯỢC VỀ PHƯƠNG PHÁP TỌA ĐỘ TRONG MẶT PHẲNG

Bằng cách đưa vào mặt phẳng một hệ trục tọa độ, mỗi vectơ, mỗi điểm trên mặt phẳng đó đều được xác định bởi một tọa độ xác định. Khi đó chúng ta có thể chuyển nhiều bài toán hình học sang bài toán đại số và ngược lại, từ kết quả của đại số suy ra được một số tính chất và mối quan hệ giữa các hình hình học.

Nội dung chính

Phương trình tổng quát của đường thẳng

Phương trình tham số của đường thẳng

Khoảng cách và góc

Đường tròn

Đường elip

Đường hyperbol

Đường parabol

Ba đường conic

CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC THEO BLOOM

I. Nhận biết

1. Kiến thức và thông tin

Trong phần này, học sinh được đòi hỏi chỉ cần gọi ra được định nghĩa, công thức, khái niệm và các thuật ngữ, kí hiệu của các bài trong chương mà chưa cần phải hiểu.

Cụ thể như sau

– Phương trình tổng quát của đường thẳng, học sinh chỉ cần gọi ra được các yếu tố sau: định nghĩa vectơ pháp tuyến của đường thẳng, phương trình tổng quát của đường thẳng, phương trình đường thẳng theo đoạn chắn và vị trí tương đối giữa hai đường thẳng.

Phương trình tham số của đường thẳng, học sinh cần gọi được các yếu tố sau: định

nghĩa vectơ chỉ phương của đường thẳng, phương trình tham số và chính tắc của đường thẳng.

– Khoảng cách và góc, học sinh chỉ cần gọi ra được: công thức tính khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng, định nghĩa góc giữa hai đường thẳng.

Đường tròn, học sinh chỉ cần gọi ra được: phương trình của đường tròn, nhận dạng

phương trình đường tròn và khái niệm tiếp tuyến của đường tròn.

Đường elip, học sinh chỉ cần gọi ra được: định ngĩa đường elip, nêu được dạng

phương trình chính tắc của elip, các yếu tố của elip.

– Đường hyperbol, học sinh chỉ cần gọi ra được: định nghĩa đường hyperbol, nêu được dạng phương trình chính tắc và hình dạng của hyperbol.

Đường parabol: định nghĩa đường parabol và nêu được dạng phương trình chính

tắc của parabol.

Trong phần này, kiến thức của học sinh chỉ khả năng lập lại chứ không phải để sử dụng. Sau khi học xong “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng” học sinh phải có khả năng để:

Phát biểu được định nghĩa vectơ pháp tuyến và vectơ chỉ phương của đường thẳng.

Nêu được phương trình tham số và phương trình tổng quát của một đường thẳng bất kì.

Định nghĩa góc giữa hai đường thẳng và khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng.

Phát biểu được định nghĩa đường elip, hyperbol và parabol, nêu được phương trình chính tắc của chúng và các yếu tố liên quan.

Một số ví dụ kiểm tra kiến thức

Ví dụ 1. Đường thẳng 2 x + y – 1 = 0 có vectơ pháp tuyến là vectơ nào sau đây ?

n = (2, -1)

n = (1, -1)

n = (2,1)

n = ( -1,2)

Đáp án: B

Phân tích: Ví dụ này giúp học sinh nhận biết được vectơ pháp tuyến của một đường thẳng thông qua phương trình tổng quát của nó. Để làm được ví dụ này học sinh phải định nghĩa vectơ pháp tuyến và phương trình tổng quát của đường thẳng, học sinh chỉ cần nhớ lại cách xác định vectơ pháp tuyến từ phương trình tổng quát của đường thẳng rồi thực hiện chứ chưa cần phải hiểu rõ vấn đề.

Ví dụ 2. Phương trình	_x 2	–	_y2	= 1 là phương trình chính tắc của đường nào ?
	_a 2		_b2

Elip với trục lớn bằng 2a , trục bé bằng 2b .

Hyperbol với trục lớn bằng 2a , trục bé bằng 2b .

Parabol với trục lớn bằng 2a , trục bé bằng 2b .

Hyperbol với trục thực bằng 2a , trục ảo bằng 2b .

Đáp án: D

Phân tích: Ví dụ đòi hỏi học sinh nhận biết phương trình chính tắc nên chỉ cần học sinh nhớ lại phương trình chính tắc của các đường elip, hyperbol, parabol và các yếu tố liên quan mà không cần học sinh phải hiểu rõ ràng. Thông qua ví dụ này giúp học sinh phần nào nắm chắc được phương trình chính tắc của các đường trên.

2. Kĩ thuật và kĩ năng

Mục tiêu của phần này bao gồm việc sử dụng các thuật toán như là các kĩ năng, thao tác và khả năng thực hiện trực tiếp các phép tính, những đơn giản hóa và các lời giải tương tự các ví dụ học sinh đã gặp trong lớp mặc dù có khác về chi tiết. Đối với phương pháp tọa độ trong mặt phẳng, học sinh phải biết vận dụng các kĩ thuật hoặc các công thức, quy tắc đã học để giải quyết vấn đề.

Cụ thể, khi học xong phần này học sinh phải có khả năng để:

Viết được phương trình tham số và tổng quát của đường thẳng dựa vào các yếu tố đã biết.

Tính được khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng và góc giữa hai đường thẳng.

Viết được phương trình đường tròn và phương trình tiếp tuyến của nó.

Viết được phương trinh chính tắc của elip, hyperbol và parabol khi biết các yếu tố cho trước và xác định các yếu tố của ( E) , ( H ) và ( P) khi biết phương trình chính

tắc của chúng.

Một số ví dụ kiểm tra kĩ năng

Ví dụ 1. Phương trình nào là phương trình tham số của đường thẳng x – y + 3 = 0 ?

ìx = t		ìx = 2 + t
A. í	+ t	C. í	+ t
_îy = 3	+ t	_îy = 1	+ t
ìx = 3		ìx = t
B. í		D. í		– t
_îy = t		_îy = 3		– t

Đáp án: A

Phân tích: Ví dụ nói lên mối liên hệ giữa phương trình tổng quát và phương trình tham số của đường thẳng. Để thự hiện được ví dụ này học sinh chỉ cần nhớ lại cách xác định phương trình tham số của đường thẳng rồi kết hợp với vài kĩ thuật nhỏ.

Ví dụ 2. Cho elip ( E) : 9x ² + 16 y² – 144 = 0 . Mệnh đề nào sau đây là sai ?

Các tiêu điểm của ( E) là F₁ ( -7, 0) , F₁ (7 , 0) .

Độ dài các trục 2a = 8 , 2b = 6 .

Tâm sai của ( E) là e = ₄⁷ .

Độ dài các trục của ( E) là 2a = 4 , 2b = 3 .

Đáp án: D

Phân tích: Để giải quyết ví dụ này học sinh phải nhận biết được phương trình chính tắc của elip rồi từ đó sử dụng những công thức đã học để giải quyết.

II. Thông hiểu

Cuối phần này học sinh có thể:

Viết phương trình để biểu thị một đồ thị đã cho trong mặt phẳng tọa độ.

Xác định được điều kiện tương ứng trong các mối quan hệ giữa đường thẳng với đường tròn, đường thẳng với đường thẳng,…

Giải các bài toán trong mặt phẳng bằng phương pháp tọa độ.

Xác định và hiểu được yêu cầu của bài toán, lập luận suy diễn từ các dữ kiện đã

cho.

Phân biệt được các loại phương trình đường thẳng, đường tròn,…

Một số ví dụ kiểm tra

Ví dụ 1. Elip trong hình vẽ sau có phương trình là ?

y

2

3

O x

A.

x ²

+

y²

= 1

C.

x ²

+

y²

= 1

3

36

2

16

B.

x ²

+

y²

= 1

D.

x ²

+

y²

= 1

9

6

4

Đáp án: B

Phân tích: Học sinh cần hiểu ý nghĩa các con số trên hình vẽ, cũng như các số a , b trong phương trình chính tắc của elip là gì mới đưa ra đáp án chính xác được.

Ví dụ 2. Đường tròn (C ) : 2x ² + 2 y ² – x + y – 1 = 0 có tâm I và bán kính R là ?

								1		1
A. I ( -1,1) và R =1							C. I ( –		,		) và R =		10
								4		4		2

	1		1
B. I (		, –		) và	R =	10	D. I (1, -1) và R =
												10
	4		4			4

Đáp án: B

Phân tích: Học sinh cần phải hiểu với phương trình đường tròn đã cho x ² + y ² + 2ax + 2by + c = 0 thì tâm của đường tròn là gì, bán kính được tính như thế

nào.

Ví dụ 3. Với giá trị nào của m thì đường thẳng 4 x + 3 y + m = 0 tiếp xúc với đường

tròn

x 2 + y2

=1 ?

m = -5

m = 5

m = 0

m = 5

hoặc

m = -5

Đáp án: D

Phân tích: Để giải quyết bài toán này, học sinh cần nắm được điều kiện khi nào thì một đường thẳng tiếp xúc với một đường tròn, từ đó giải ra m .

III. Vận dụng

Cuối phần này học sinh có thể:

Vận dụng phương trình đường thẳng để giải tam giác, cũng như xác định các yếu tố liên quan đến tam giác, chẳng hạn: phương trình đường tròn nội và ngoại tiếp…

Chọn phương pháp thích hợp nhất để giải các bài toán.

Viết được các loại phương trình đường thẳng, phương trình các đường cônic khi

các yếu tố xác định chúng có thể xác định thông qua các đối tượng khác. Một số ví dụ tƣơng ứng với mức độ vận dụng

Ví dụ 1. Cho 3 điểm A(1, 3) , B(2, 0) , C(0, 0) .Phương trình nào sau đây là phương trình đường tròn nội tiếp DABC .

x ² + y ² – 2 x – 23 y + ¹¹₃ = 0

x ² + y ² – 2 x – 23 y + ⁸₃ = 0

x ² + y ² – 4x – 23y + 4 = 0

x ² + y ² – 2x – 4 y = 0

Phân tích: Để xác định phương trình đường tròn ta phải biết tâm và bán kính. Tuy

nhiên, các yếu tố đó không cho sẵn mà phải tìm thông qua các ràng buộc, nên đây là

tình huống mới.

Đáp án đúng: A

Đáp án gây nhiễu

là phương trình đường tròn qua B

là phương trình đường tròn qua C

B: là phương trình đường tròn có cùng tâm với phương trình đường tròn ở A

Ví dụ 2. Cho đường thẳng D : x – y = 0 , M (2,1) . Viết phương trình tổng quát của đường thẳng D¢ đối xứng với D qua M .

Phân tích: Phương trình của D¢ có dạng ax + by + c = 0 . Các yếu tố a , b , c không cho sẵn mà phải tìm thông qua những mối liên hệ với các đối tượng khác, nên đây là tình huống mới.

– Vì D¢ cùng phương với D nên a =1 và b = -1.

– Khoảng cách d ( M , D) = d ( M , D¢) hay | 1|=| 1 + c | . Suy ra c = 0 hoặc c = -2 . Vì

khác D¢ nên c = -2 .

Vậy D¢ : x – y – 2 = 0 .

Bài này có thể làm theo hướng tìm vectơ pháp tuyến của D¢ và một điểm thuộc D¢ . Ví dụ 3. Viết phương trình đường tròn tiếp xúc với hai trục tọa độ và đi qua

A(2,1) ?

Phân tích: Bằng các phương pháp đã được dạy, học sinh không thể viết được phương trình đường tròn ngay được .

Ta cần tìm tọa độ của tâm và bán kính.

Theo giả thiết ta suy ra: nếu bán kính là a thì tọa độ tâm là ( a , a) .

– A thuộc đường tròn (x – a ) ² + ( y – a ) ² = a² suy ra a =1 hoặc a = 5 .

– Kết luận: (x – 1)² + ( y – 1)² =1, (x – 5)² + ( y – 5)² = 25 .

IV. Những khả năng bậc cao

Đây là một phạm trù rất rộng, bao gồm các phạm trù con là phân tích, tổng hợp và đánh giá. Cụ thể những khả năng bậc cao của học sinh:

Từ những tính chất cơ bản đã được học, các em rút ra cho mình những tính chất hay quan hệ khác.

Sự khôn khéo, thông minh, sáng tạo trong giải toán.

Khả năng phân tích bài toán và tổng hợp các kết quả thu được để kết luận bài toán.

Phát hiện ra những sai làm trong lập luận.

Trừu tượng hóa, ký hiệu hóa, tổng quát hóa trong cùng một bài toán.

Sau khi học xong “Phương pháp tọa độ trong mặt phẳng”, học sinh có thể

Dựa vào phương pháp tọa độ và một chút khôn khéo, sáng tạo học sinh có thể đưa ra kết luận cho một bài toán mà không cần phải thực hiện quá nhiều phép tính.

Dựa vào tọa độ hay phương trình học sinh có thể tưởng tượng được vị trí tương đối giữa các điểm hay đường trong mặt phẳng tọa độ.

Khả năng tư duy mà người ta gọi là “cách nhìn” trong toán học thông qua tọa độ.

Một số ví dụ kiểm tra khả năng bậc cao của học sinh Ví dụ 1

Tùy theo m , xét vị trí tương đối của đường tròn ( C) và đường thẳng D sau đây (C) : x ² + y ² – 4 x + 2 y + 1 = 0

: 3 x + y + m = 0

Phân tích:

Đường tròn trên có tâm I (2, -1) , bán kính R = 2 .

Để giải bài toán này học sinh cần biện luận theo m các vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn. Cụ thể, đầu tiên học sinh cần tính d ( I , D) , rồi sau đó biện luận theo các trường hợp

d ( I , D ) = 2 : Đường thẳng tiếp xúc đường tròn.

d ( I , D ) > 2 : Đường thẳng và đường tròn không có điểm chung.

d ( I , D ) < 2 : Đường thẳng cắt đường tròn.

Từ đó để ra các giá trị của m tương ứng với từng trường hợp.

Kết luận

Đường thẳng tiếp xúc đường tròn khi m = 210 – 5 hoặc m = -210 – 5 .

Đường thẳng và đường tròn không có điểm chung khi m > 210 – 5 hoặc

< -210 – 5.

Đường thẳng cắt đường tròn khi -210 – 5 < m < 210 – 5 .

Ví dụ 2

Viết phương trình đường tròn tiếp xúc với hai đường thẳng x + y – 2 = 0 , x – 2 = 0 biết đường tròn đi qua điểm A(0,2) và nằm trong góc nhọn tạo bởi hai đường thẳng trên.

Phân tích:

Để giải bài toán này, học sinh cần chia nhỏ bài toán ra từng phần

Đầu tiên là viết phương trình các đường phân giác của góc tạo bởi hai đường thẳng trên, xét xem đường phân giác nào là đường phân giác góc nhọn dựa vào tích vô hướng của hai vector pháp.

Đường tròn có tâm nằm trên đường phân giác và qua điểm A(0,2) , từ đó giải ra phương trình đường tròn.

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

April 16, 2019

Bài tập lớn vật liệu kỹ thuật

Bài tập lớn vật liệu kỹ thuật

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

(Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

Đề cương liên quan:Bài tập lớn Phân tích và yêu cầu phần mềm

[toc]

[pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/04/B%C3%A0i-t%E1%BA%ADp-l%E1%BB%9Bn-v%E1%BA%ADt-li%E1%BB%87u-k%E1%BB%B9-thu%E1%BA%ADt.pdf[/pdfviewer]

Tải ngay đề cương bản PDF tại đây:Bài tập lớn vật liệu kỹ thuật

Đề số 138

I/ Nội dung:

Cho một chi tiết với các yêu cầu cơ bản;

Chốt xích máy kéo( Ø22 x 418), làm việc trong điều kiện chống mài mòn, lõi cần độ dẻo dai, bền để chịu va đập.

II/ Thực hiện:

Câu 1:

Bản vẽ chi tiết như hình 1.

Điều kiện làm việc của chi tiết:

Chi tiết làm việc trong điều kiện chịu mài mòn cao, chịu va đập lớn.
Chịu tải trọng rung động.

Để đáp ứng các điều kiện làm việc như trên, chi tiết phải đáp ưng các yêu cầu về cơ tính:

Độ cứng: HB ≤ 197.
Độ bền: б_b ≥ 800 N/mm²
Giới hạn chảy : б_c≥ 600 N/mm²
Độ dãn dài: δ ≥ 12 %
Độ thắt: Ψ ≥ 50%
Độ dai va đập: a_k≥ 80 J/cm²

Câu 2:

Để gia công chi tiết chốt xích máy kéo, ta có thể dùng các vật liệu có các mác thép sau ( theo tiêu chuẩn Nga ГOCT): 15, 20, 45, 60, 15X, 20X, 12XH3A, 15XΦ, 20XΦ….Theo điều kiện đề bài đưa ra: chi tiết làm việc trong điều kiện chịu mài mòn,chịu va đập và chịu tải trọng rung động, vì vậy chi tiết đòi hỏi bề mặt có độ bền, độ cứng cao để chịu va đập, lõi có độ dẻo dai tương đối lớn để chống gẫy hỏng chốt khi làm việc. Do đó ta chọn mác thép 20XΦ.

Thành phần hóa học của thép 20XΦ:

% C = ( 0,17 ÷ 0,23) %
% Si = (0,17 ÷ 0,37) %
% Mn = (0,5 ÷ 0,8) %
% Cr = (0,8 ÷ 1,1) %
% P ≤ 0,035 %
% S ≤ 0,035 %
% Ni ≤ 0,30 %
% V = ( 0,1 ÷ 0,2) %

Hình 2: Bảng so sánh thành phần hóa học của thép 20XΦ với các mác thép tương đương theo các tiêu chuẩn:

Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), Mỹ (ASTM), Nga (ГOCT), Nhật (JIS), Trung Quốc (GB):

Tiêu chuẩn	Mác thép	Thành phần hóa học
Tiêu chuẩn	Mác thép	% C	% Si	% Mn	% Cr	% P	% S	% Ni	% V
TCVN	15CrV	0,17 ÷ 0,23	0,17 ÷ 0,37	0,5 ÷ 0,8	0,8 ÷ 1,1	≤ 0,035	≤ 0,035	≤ 0,30	0,1 ÷ 0,2
ASTM	6120	0,17 ÷ 0,22	0,20 ÷ 0,35	0,70 ÷ 0,90	0,70 ÷ 0,90	≤ 0,040	≤ 0,040	–	≥ 0,10
ГOCT	20XΦ	0,17 ÷ 0,23	0,17 ÷ 0,37	0,5 ÷ 0,8	0,8 ÷ 1,1	≤ 0,035	≤ 0,035	≤ 0,30	0,1 ÷ 0,2
JIS	SCr420	0,18 ÷ 0,23	0,15 ÷ 0,35	0,60 ÷ 0,85	0,9 ÷ 1,2	≤ 0,030	≤ 0,030	≤ 0,25	–
GB	20CrV	0,17 ÷ 0,23	0,17 ÷ 0,37	0,5 ÷ 0,8	0,8 ÷ 1,1	–	–	≤ 0,30	0,1 ÷ 0,2

Nhận xét:

Thành phần hóa học giữa các mác thép tương đương có sự khác biệt rất nhỏ vì vậy không ảnh hưởng đến cơ tính của thép khi sử dụng bất cứ mác thép của nước nào.

Câu 3:

Vai trò của các nguyên tố hợp kim chính trong thép 20XΦ:

* Đối với cơ tính:

– Các bon: do thành phần của Các bon trong thép chỉ chiếm ( 0,17 ÷ 0,23) % nên tổ chức tế vi của thép là pherit và peclit nên thép có tính dẻo, dai và bền.

– Mangan, Silic: thành phần mangan chiếm khoảng (0,5 ÷ 0,8) %, Silic khoảng (0,17 ÷ 0,37) % có tác dụng loại bỏ tác hại của lưu huỳnh trong thép, hòa tan vào pherit nâng cao độ bền, độ cứng, tăng độ thấm tôi nhưng lại làm giảm đáng kể độ dẻo và độ dai làm cho thép dòn. Tuy nhiên tác dụng không lớn do lượng chứa của nó nhỏ.

– Phốt pho và lưu huỳnh: trong mác thép chọn, phốt pho và lưu huỳnh chỉ đóng vai trò như tạp chất vì lượng chứa trong thép rất nhỏ (% P ≤ 0,035 %; % S ≤ 0,035 %), không ảnh hưởng tới cơ tính của thép.

– Crôm và Niken: làm tăng độ bền và độ cứng cho thép không mạnh bằng Si và Mn nhưng lại không làm giảm nhiều độ dẻo và độ dai. Thép được hợp kim hóa bằng Crôm và Niken thì nâng cao được độ bền, độ cứng, tăng mạnh độ thấm tôi mà vẫn duy trì được độ dẻo và độ dai.

– Vanadi: với mác thép đã chọn, thành phần Vanadi chiếm ( 0,1 ÷ 0,2) % có tác dụng làm tăng độ bền, độ dẻo và độ dai cho thép. Vanadi có khả năng tạo các bít mạnh nên khi cho vào thép sẽ tạo các bít có kiểu mạng đơn giản làm tăng độ cứng, tính chống mài mòn, nâng cao nhiệt độ tôi mà vẫn giữ được kích thước hạt nhỏ,nâng cao tính cứng nóng do vậy nâng cao độ dai và cơ tính. Ngoài ra, Vanadi còn có tác dụng tăng nhiệt độ thường hóa, nhiệt độ ủ và tăng nhiệt độ tôi.

* Đối với quá trình nhiệt luyện:

– Chuyển biến khi nung nóng để tôi: Các thép thông thường đều có tổ chức peclit ( trừ một số thép đặc biệt), do đó khi nung nóng sẽ có chuyển biến từ peclit thành austenit, các bít hòa tan vào austenit và hạt austenit phát triển lên. Tuy nhiên có một số dặc điểm sau:

+ Sự hòa tan các bít hợp kim khó khăn hơn nên cần nhiệt độ tôi cao hơn và thời gian giữ nhiệt lâu hơn.

+ Các bít khó hòa tan vào austenit nằm tại biên giới hạt như hàng rào giữ cho kích thước hạt nhỏ. Tác dụng này mạnh với V.Do đó thép hợp kim giữ được hạt thép nhỏ hơn so với thép các bon khi nung ở cùng nhiệt độ.

– Sự phân hóa đẳng nhiệt của austenit quá nguội và độ thấm tôi: Đây là tác dụng quan trọng nhất và điển hình nhất của nguyên tố hợp kim.

+ Khi hòa tan vào austenit tất cả các nguyên tố hợp kim (trừ Co) với các mức độ khác nhau đều làm chậm tốc độ phân hóa đẳng nhiệt của austenit quá nguội ( làm đường cong chữ C chạy sang phải) do đó làm giảm tốc độ tôi tới hạn. Nếu không hòa tan vào austenit mà ở dạng các bít sẽ có tác dụng ngược lại.

+ Độ thấm tôi: Do làm giảm tốc độ tôi tới hạn nên các nguyên tố hợp kim ( trừ Co) khi hòa tan vào austenit đều làm tăng độ thấm tôi. Nhờ tác dụng này mà thép hợp kim có thể tôi thấu hay tự tôi ( làm nguội trong không khí vẫn tạo thành mactenxit – thép gió) mà thép các bon không thể có được.

Hình 3: Thép C và thép hợp kim hóa bằng Cr, W, Mo và V

Hình 4: Sơ đồ biểu diễn sự giảm tốc độ tôi giới hạn (a) và sự tăng độ thấm tôi của thép hợp kim so với thép C

– Chuyển biến mactencit: Khi hòa tan vào austenit, các nguyên tố hợp kim (trừ Co, Si, Al) đều hạ thấp nhiệt độ chuyển biến mactenxit do vậy làm tăng lượng austenit dư sau khi tôi. Do đó sẽ làm giảm độ cứng sau khi tôi từ 1÷10 HRC. Tuy nhiên hoàn toàn có thể khắc phục được nhược điểm này bằng cách gia công lạnh.

– Chuyển biến khi ram: Nói chung các nguyên tố hợp kim khi hòa tan vào mactenxit đều cản trở sự phân hóa của nó khi ram có nghĩa là làm tăng các nhiệt độ chuyển biến khi ram. Có hiện tượng trên là do các nguyên tố hợp kim cản trở khá mạnh sự khuếch tán của các bon. Do vậy dẫn tới kết quả sau:

+ Các bít tạo ra rất nhỏ mịn và phân tán làm tăng độ cứng và tính chống mài mòn. Hiện tượng này gọi là biến tính phân tán. Trong một số thép hợp kim cao khi ram ở nhiệt độ thích hợp austenit dư chuyển biến thành mactenxit ram và các bít tiết ra nhỏ mịn, phân tán làm độ cứng tăng lên so với sau khi tôi gọi là độ cứng thứ hai.

+ Khi ram hay làm việc ở cùng nhiệt độ, thép hợp kim bao giờ cũng có độ bền, độ cứng cũng như độ dai cao hơn (do ram cao hơn khử bỏ ứng suất dư nhiều hơn).

Câu 4:

Để đảm bảo cơ tính để đáp ứng được các yêu cầu làm việc của chi tiết, phôi thép phải trải qua các quá trình nhiệt luyện. Các chế độ nhiệt luyện như sau:

– Ủ: Ủ là phương pháp nung nóng thép đến nhiệt độ nhất định và làm nguội chậm cùng là để đạt được tổ chức ổn định (gần với tổ chức cân bằng) có độ bền, độ cứng thấp nhất và độ dẻo cao. Ủ nhằm mục đích:

+ Giảm độ cứng của thép để dễ gia công cắt gọt.

+ Làm tăng độ dẻo để dễ tiến hành biến dạng nguội.

+ Làm giảm hay khử bỏ hoàn toàn ứng suất bên trong do gia công cắt gọt và biến dạng.

+ Làm đồng đều thành phần hóa học trên vật đúc bị thiên tích.

+ Làm nhỏ hạt thép.

Các phương pháp ủ gồm có: Ủ thấp (T_ủ= 200 ÷ 600^oC), ủ kết tinh lại (T_ủ = 600 ÷ 700^oC), ủ hoàn toàn (T_ủ = Ac₃+ (30 ÷ 50)^oC), ủ không hoàn toàn (T_ủ = Ac₁+ (30 ÷ 50)^oC), ủ cầu hóa (T_ủ dao động tuần hoàn quanh nhiệt độ Ac₁, số lượng chu trình phụ thuộc vào kích thước chi tiết và mức độ cầu hóa) và ủ khuếch tán (T_ủ = 1100 ÷ 1150^oC, giữ nhiệt trong khoảng 10 ÷ 15h).

Đối với chi tiết chốt xích máy kéo như đề bài cho ta có thể dùng phương pháp nhiệt luyện ủ đẳng nhiệt. Phương pháp này giúp thép nhận được tổ chức tế vi là tổ chức peclit đồng nhất và rut ngắn được thời gian ủ.

– Thường hóa: Là phương pháp nhiệt luyện gồm có nung nóng thép đến trạng thái hoàn toàn là austenit, giữ nhiệt và làm nguội ngoài không khí tĩnh.

Thường hóa có tác dụng như ủ nhưng cũng có một số đặc điểm khác:

+ Với thép C có thành phần ≤ 0,25% nếu ủ độ cứng quá thấp, phoi sẽ dẻo khó cắt gọt. Thường hóa giúp khắc phục được vấn đề này.

+ Làm nhỏ xementit chuẩn bị cho quá trình gia công kết thúc. Mục đích này thường áp dụng khi tôi.

+ Phá lưới xementit II của thép sau cùng tích.

Nhiệt độ thường hóa được tính theo công thức:

T_th = Ac₃ + (30 ÷ 50)^oC

Với mác thép 20XΦ thì Ac₃ = 840^oC và nhiệt độ thường hóa T_th = (870 ÷ 890)^oC.

– Tôi: Trong các nguyên công nhiệt luyện thì tôi là nguyên công quan trọng nhất vì nó tạo chi thép độ cứng và tính chống mài mòn cao nhất.

Đối với thép 20XΦ ta cần tôi 2 lần. Tôi lần 1 với nhiệt độ tôi T_t = 880^oC, làm nguội trong dầu. Tôi lần 2 với nhiệt độ tôi T_t = (770 ÷ 820)^oC, môi trường làm nguội là dầu hoặc nước.

– Ram: Là phương pháp nhiệt luyện gồm nung nóng thép đã tôi đến nhiệt độ thấp hơn Ac₁, giữ nhiệt và làm nguội để biến đổi tổ chức sau khi tôi thành các tổ chức có tính chất phù hợp với điều kiện làm việc qui định. Ram là nguyên công bắt buộc đối với thép sau khi tôi.

Nhiệt độ ram của thép 20XΦ là T_r = 180^oC, môi trường làm nguội là không khí hoặc dầu.

Hình 5: Giản đồ pha Fe – C:

Dựa vài giản đồ pha Fe – C ta thấy thép C có cùng thành phần C với thép 20XΦ là thép C20 (%C = 0,2%).

Từ đó ta có:

Nhận xét: nhiệt độ tới hạn Ac₃ và nhiệt độ thường hóa T_th theo tính toán của thép C cao hơn so với thép hợp kim đã chọn.

Khi làm nguội chậm qua điểm tới hạn Ac₃ tổ chức tế vi của thép đật được như sau:

+ Khi nhiệt độ làm nguội T_ng = T^* > Ac₃, tổ chức tế vi của thép là austenit hoàn toàn. %C = 0,2%

+ Khi nhiệt độ làm nguội T_ng ≤ Ac₃ , tổ chức austenit bị phân hóa thành tổ chức ferit I + austenit (ferit được tiết ra từ pha austenit)

+ Khi nhiệt độ làm nguội T_ng ≥ Ac₁ = 727^oC tổ chức tế vi vẫn là ferit I + austenit.

+ Khi nhiệt độ làm nguội T_ng≤ Ac₁ tổ chức tế vi đạt được là ferit I + peclit

Cơ tính của pha α_I là rất mềm, rất dẻo trong khi cơ tính của tổ chức peclit (là tổ chức 2 pha ferit + xementit) có tính tổng hợp cao, nghiêng nhiều về cơ tính của pha ferit.

Câu 5:

Đối với chi tiết chốt xích máy kéo, do chi tiết có dạng trụ nên phương pháp gia công thường dùng là phương pháp tiện.

Khi gia công chi tiết chốt xích với mác thép đã chọn bằng phương pháp tiện, trong quá trình gia công, bề mặt của chi tiết tiếp xúc với lưỡi dao cắt sẽ sinh nhiệt lớn. Vì vậy, trước khi gia công ta xử lí nhiệt bằng phương pháp ủ và thường hóa với T_ủ và T_th như đã phân tích ở câu 4. Sau khi gia công cơ khí, quá trình nhiệt luyện kết thúc bao gồm: tôi 2 lần và ram thấp, môi trường làm nguội là dầu hoặc nước với mục đích làm tăng độ bền, độ cứng cho lõi chi tiết, tăng khả năng chịu mài mòn, chịu va đập cho bề mặt chi tiết.

Sau khi tôi bề mặt tổ chức tế vi đạt được là mactenxit và austenit dư. Hai tổ chức này có cơ tính là rất cứng và có độ bền cao nên giúp cho chi tiết đạt độ bền và độ cứng tốt nhất.

Sau khi ram thấp bề mặt, tổ chức nhận được là mactenxit ram có độ cứng không kém sau khi tôi và có tính chống mài mòn lớn.

Khi không tìm được mác thép phù hợp với mác thép đã chọn, ta có thể thay thế bằng các mác thép tương đương. Ví dụ như: 20X, 15XΦ, 25XΦ, 20XH..

Ta có thể thay thế bằng mác thép 20X hay 15XΦ. Nếu thay bằng hai mác thép này sẽ giảm được giá thành sản phẩm do chất lượng của thép không tốt bằng mác thép đã chọn nhưng cũng vì thế mà chất lượng sản phẩm giảm xuống (do không có thành phần hợp kim đối với thép 20X và thành phần C giảm xuống đối với thép 15XΦ làm cho cơ tính của thép giảm)

Phương pháp thay thế tốt hơn là thay thế bằng thép 25XΦ hoặc 20XH. Hai mác thép này có cơ tính tốt hơn mác thép đã chọn là 20XΦ (vì có thành phần C cao hơn đối với thép 25XΦ và ảnh hưởng của nguyên tố Ni tới cơ tính của thép tốt hơn so với ảnh hưởng của nguyên tố V). Tuy nhiên, giá thành của hai mác thép này sẽ cao hơn giá thành của mác thép 20XΦ.

Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

[sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]

April 16, 2019

Category: Điện – Điện Tử – Viễn Thông