Author: Nguyễn Huyền

  • Chuyên đề tốt nghiệp Phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Chuyên đề tốt nghiệp Phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Chuyên đề tốt nghiệp Phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/Chuy%C3%AAn-%C4%91%E1%BB%81-t%E1%BB%91t-nghi%E1%BB%87p-Ph%C3%A1t-tri%E1%BB%83n-ho%E1%BA%A1t-%C4%91%E1%BB%99ng-thanh-to%C3%A1n-th%E1%BA%BB-t%E1%BA%A1i-Ng%C3%A2n-h%C3%A0ng-Ngo%E1%BA%A1i-th%C6%B0%C6%A1ng-H%C3%A0-N%E1%BB%99i.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Chuyên đề tốt nghiệp Phát triển hoạt động thanh toán thẻ tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Lêi nãi ®Çu

     

              Cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi, c¸c quan hÖ mua b¸n trao ®æi hµng hãa dÞch vô tõng b­íc ph¸t triÓn c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng. Do ®ã, ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ph­¬ng tiÖn thanh to¸n míi ®¶m b¶o tÝnh an toµn, nhanh chãng, hiÖu qu¶. Thªm vµo ®ã, thÕ kû XX lµ thÕ kû mµ khoa häc c«ng nghÖ cã nh÷ng b­íc tiÕn v­ît bËc, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin. KÕt hîp nh÷ng ®iÒu nµy, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®· ®­a ra mét lo¹i h×nh dÞch vô thanh to¸n míi, ®ã lµ thÎ ng©n hµng.

              ThÎ ng©n hµng xuÊt hiÖn lµ sù kÕt hîp cña khoa häc kü thuËt víi c«ng nghÖ qu¶n lý ng©n hµng. Sù ra ®êi cña thÎ lµ mét b­íc tiÕn v­ît bËc trong ho¹t ®éng thanh to¸n th«ng qua ng©n hµng. ThÎ ng©n hµng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm cña mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n hoµn h¶o:

              – §èi víi kh¸ch hµng, thÎ ®¸p øng ®­îc vÒ tÝnh an toµn cao, kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh, chÝnh x¸c.

              – §èi víi ng©n hµng, thÎ gãp phÇn gi¶m ¸p lùc tiÒn mÆt, t¨ng kh¶ n¨ng huy ®éng vèn phôc vô cho yªu cÇu më réng ho¹t ®éng tÝn dông, t¨ng lîi nhuËn nhê kho¶n phÝ sö dông thÎ.

              ChÝnh nhê nh÷ng ­u ®iÓm trªn mµ thÎ ng©n hµng ®· nhanh chãng trë thµnh mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n th«ng dông ë c¸c n­íc ph¸t triÓn còng nh­ trªn thÕ giíi.

              ë ViÖt Nam, nÒn kinh tÕ ngµy mét ph¸t triÓn, ®êi sèng ng­êi d©n ngµy cµng n©ng cao, thªm vµo ®ã lµ xu thÕ héi nhËp ph¸t triÓn víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi, viÖc xuÊt hiÖn cña mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n míi lµ rÊt cÇn thiÕt. N¾m b¾t ®­îc nhu cÇu nµy, tõ ®Çu nh÷ng n¨m 90, Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam ®· chñ tr­¬ng ®­a dÞch vô thÎ vµo øng dông t¹i ViÖt Nam. Sau gÇn 15 n¨m ho¹t ®éng trong lÜnh vùc nµy, Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh tùu nhÊt ®Þnh. Nh­ng bªn c¹nh ®ã vÉn cßn kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n h¹n chÕ ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn dÞch vô thÎ trë nªn phæ biÕn ë ViÖt Nam. NhËn thøc ®­îc vÊn ®Ò nµy, sau qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÒ ho¹t ®éng thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng, em ®· chän ®Ò tµi Ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi ” lµm ®Ò tµi cho chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cña m×nh.

    • Ò tµi ®­îc chia lµm 3 ch­¬ng:

         Ch­¬ng 1: Lý luËn c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i ng©n hµng th­¬ng m¹i

         Ch­¬ng 2: Thùc tr¹ng ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi (VCB HN)

         Ch­¬ng 3: Ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi trong thêi gian tíi

              Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o-th¹c sü Ph¹m Long ®· tËn t×nh h­íng dÉn em hoµn thµnh b¶n chuyªn ®Ò nµy.

              Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c c¸n bé nh©n viªn phßng KÕ to¸n dÞch vô Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng – Chi nh¸nh Thµnh C«ng ®· quan t©m vµ nhiÖt t×nh gióp ®ì em trong suèt qu¸ tr×nh thùc tËp t×m hiÓu ®Ò tµi nµy.

     

    Sinh viªn

     

    TrÇn Nguyªn Linh

     

    Ch­¬ng 1

    Lý luËn c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng th­¬ng m¹i

     

    1.1  Tæng quan vÒ Ng©n hµng th­¬ng m¹i

    1.1.1. Kh¸i niÖm Ng©n hµng th­¬ng m¹i

              Trong mét nÒn kinh tÕ hµng hãa, t¹i mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh lu«n tån t¹i mét thùc tÕ lµ cã nh÷ng ng­êi t¹m thêi ®ang cã mét sè tiÒn nhµn rçi, trong khi ®ã cã nh÷ng ng­êi ®ang rÊt cÇn khèi l­îng tiÒn nh­ vËy (®Ó ®¸p øng nhu cÇu tiªu dïng hay nh÷ng cuéc ®Çu t­ cã hiÖu qu¶) vµ hä cã thÓ tr¶ mét kho¶n chi phÝ ®Ó cã quyÒn sö dông sè tiÒn nµy. Theo quy luËt cung – cÇu, hä sÏ gÆp nhau vµ khi ®ã tÊt c¶ (ng­êi cho vay, ng­êi ®i vay, vµ c¶ x· héi) ®Òu cã lîi, s¶n xuÊt l­u th«ng ®­îc ph¸t triÓn vµ ®êi sèng ®­îc c¶i thiÖn. C¸ch thøc gÆp nhau rÊt ®a d¹ng, vµ theo ®µ ph¸t triÓn NHTM ra ®êi nh­ mét tÊt yÕu vµ lµ mét c¸ch thøc quan träng, phæ biÕn nhÊt.

              Th«ng qua c¸c ng©n hµng, nh÷ng ng­êi cã tiÒn cã thÓ dÔ dµng cã ®­îc mét kho¶n lîi tøc cßn ng­êi cÇn tiÒn cã thÓ cã ®­îc sè tiÒn cÇn thiÕt víi møc chi phÝ hîp lý.

              Cã thÓ nãi c¸c ng©n hµng nãi riªng vµ hÖ thèng tµi chÝnh ng©n hµng nãi chung ®ang ngµy cµng chiÕm mét vÞ trÝ quan träng vµ v« cïng nh¹y c¶m trong nÒn kinh tÕ, liªn quan tíi ho¹t ®éng cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi.

              Ngµy cµng cã nhiÒu ng­êi quan t©m tíi ho¹t ®éng cña ng©n hµng, vËy thùc ra ng©n hµng lµ g×. Theo ph¸p lÖnh ng©n hµng ngµy 23-5-1990 cña Héi ®ång Nhµ n­íc ViÖt Nam x¸c ®Þnh: “Ng©n hµng th­¬ng m¹i lµ tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ mµ ho¹t ®éng chñ yÕu vµ th­êng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi tõ kh¸ch hµng víi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, thùc hiÖn nghiÖp vô chiÕt khÊu vµ lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n”.

              Ho¹t ®éng ng©n hµng lµ ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ vµ dÞch vô ng©n hµng, víi néi dung th­êng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi, sö dông sè tiÒn nµy ®Ó cÊp tÝn dông vµ cung øng c¸c dÞch vô thanh to¸n.

    1.1.2. Chøc n¨ng ho¹t ®éng cña ng©n hµng th­¬ng m¹i

              Do nhu cÇu tÊt yÕu cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c ng©n hµng kh«ng ngõng t¨ng c­êng më réng c¸c danh môc c¸c s¶n phÈm ng©n hµng nh»m ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng ®a d¹ng cña kh¸ch hµng, sö dông nguån vèn cã hiÖu qu¶ vµ thu lîi nhuËn cao. Tuy nhiªn, vÒ c¬ b¶n chóng ta cã thÓ x¾p xÕp c¸c ho¹t ®éng ®ã vµo mét trong ba nhãm sau:

              – Ho¹t ®éng huy ®éng tiÒn göi.

              – Ho¹t ®éng tÝn dông.

              – Ho¹t ®éng cung cÊp c¸c dÞch vô.

              * Huy ®éng tiÒn göi:

              Ng©n hµng tËp trung huy ®éng c¸c nguån vèn trong nÒn kinh tÕ quèc d©n bao. Bªn c¹nh ®ã, khi cÇn vèn cho nhu cÇu thanh kho¶n hay ®Çu t­ cho vay, c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i cã thÓ ®i vay tõ c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c, tõ c¸c c«ng ty kh¸c, c¸c tæ chøc tµi chÝnh trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh.

              Trong qu¸ tr×nh thu hót nguån vèn Ng©n hµng ph¶i bá ra nh÷ng chi phÝ giao dÞch, chi phÝ tr¶ l·i tiÒn göi, tr¶ l·i Ng©n hµng vay vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c cã liªn quan. Nh÷ng kho¶n chi nµy ®ßi hái Ng©n hµng ph¶i sö dông nh÷ng ®ång vèn huy ®éng ®­îc cã hiÖu qu¶ ®Ó cã thÓ bï ®¾p c¸c kho¶n chi phÝ vµ ®em l¹i lîi nhuËn cho Ng©n hµng.

              * Ho¹t ®éng tÝn dông

              – Cho vay

              + Cho vay th­¬ng m¹i: Ngay thêi kú ®Çu, c¸c ng©n hµng ®· chiÕt khÊu th­¬ng phiÕu mµ thùc tÕ lµ cho vay ®èi víi nh÷ng ng­êi b¸n (ng­êi b¸n chuyÓn c¸c kho¶n ph¶i thu cho ng©n hµng ®Ó lÊy tiÒn tr­íc). Sau ®ã b­íc chuyÓn tiÕp tõ chiÕt khÊu th­¬ng phiÕu sang cho vay trùc tiÕp ®èi víi c¸c kh¸ch hµng (lµ ng­êi mua), gióp hä cã vèn ®Ó mua hµng dù  tr÷ nh»m më réng s¶n xuÊt kinh doanh.

              + Cho vay tiªu dïng: Trong giai ®o¹n ®Çu, c¸c ng©n hµng kh«ng tÝch cùc cho vay ®èi víi c¸ nh©n vµ hé gia ®×nh do tÝnh rñi ro cao. Sù gia t¨ng thu nhËp cña ng­êi tiªu dïng vµ sù c¹nh tranh ®· buéc c¸c ng©n hµng ph¶i h­íng tíi ng­êi tiªu dïng nh­ mét kh¸ch hµng tiÒm n¨ng. Sau thÕ chiÕn thø hai, tÝn dông tiªu dïng ®· trë thµnh lo¹i h×nh tÝn dông t¨ng tr­ëng nhanh nhÊt t¹i c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn.

              + Tµi trî cho dù ¸n: Bªn c¹nh cho vay truyÒn thèng lµ cho vay ng¾n h¹n, c¸c ng©n hµng còng ngµy cµng quan t©m vµo viÖc tµi trî cho x©y dùng nhµ m¸y míi ®Æc biÖt lµ tµi trî trong c¸c ngµnh c«ng nghÖ cao. Mét sè ng©n hµng cßn cho vay ®Ó ®Çu t­ vµo bÊt ®éng s¶n. TÊt nhiªn, lo¹i h×nh tÝn dông nµy rñi ro t­¬ng ®èi cao.

              C¸c kho¶n cho vay, n¬i tiÒm Èn nh÷ng rñi ro h¬n c¶, lu«n chiÕm phÇn lín trong tæng tµi s¶n cña NH. NÕu kh«ng ®­îc kiÓm so¸t chÆt chÏ c¸c kho¶n vay rÊt dÔ bÞ thÊt b¹i, trùc tiÕp ¶nh h­ëng tíi lîi nhuËn, thËm chÝ ®e do¹ sù tån t¹i cña ng©n hµng khi nh÷ng nhu cÇu rót tiÒn göi cña kh¸ch hµng kh«ng ®­îc ®¸p øng. VËy th×, cho ai vay nh­ thÕ nµo, qu¶n lý viÖc sö dông tiÒn vay, tiÕn hµnh thu nî gèc vµ l·i ra sao… lµ nh÷ng vÊn ®Ò mµ ng©n hµng ph¶i gi¶i quyÕt tr­íc vµ trong qu¸ tr×nh cho vay, nh»m cã ®­îc nh÷ng kho¶n cho vay an toµn vµ hiÖu qu¶. ChÝnh v× thÕ, giai ®o¹n xem xÐt tr­íc khi cho vay, xem xÐt ng­êi vay tiÒn vµ viÖc sö dông tiÒn vay mµ ng­êi ta gäi lµ thÈm ®Þnh tÝn dông lu«n chiÕm vÞ trÝ quyÕt ®Þnh.

              – §Çu t­

              Ho¹t ®éng ®Çu t­ chñ yÕu cña Ng©n hµng trªn thÞ tr­êng tµi chÝnh th«ng qua viÖc mua b¸n c¸c chøng kho¸n: c«ng tr¸i vµ tÝn phiÕu. Thu nhËp cña Ng©n hµng tõ ho¹t ®éng nµy lµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ mua. Ngoµi ra Ng©n hµng cßn hïn vèn liªn doanh víi c¸c doanh nghiÖp, trong qu¸ tr×nh ®ã Ng©n hµng sÏ ®­îc chia lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng nµy.

              * Ho¹t ®éng cung cÊp c¸c dÞch vô:

              TËn dông vÞ trÝ uy tÝn, chuyªn m«n cña m×nh lµ mét trung gian tµi chÝnh cã nhiÒu quan hÖ víi kh¸ch hµng, cã kh¶ n¨ng tiÕp cËn víi nhiÒu nguån th«ng tin, c¸c ng©n hµng ngµy nay cung cÊp rÊt nhiÒu c¸c dÞch vô kh¸c nhau tõ dÞch vô thanh to¸n, b¶o l·nh, lµm ®¹i lý… cho ®Õn viÖc lËp kÐt gi÷ tiÒn, cña c¶i phôc vô cho kh¸ch hµng. C¸c dÞch vô nµy cã thÓ hoµn toµn ®éc lËp hoÆc cã thÓ liªn quan hç trî cho c¸c ho¹t ®éng huy ®éng vèn, ho¹t ®éng tÝn dông (®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng thanh to¸n) nh­ng chóng ®Òu ®em l¹i thu nhËp cho ng©n hµng d­íi d¹ng phÝ dÞch vô. §èi víi hÇu hÕt c¸c ng©n hµng, thu nhËp tõ viÖc cung cÊp c¸c dÞch vô ngµy cµng chiÕm tû träng lín trong tæng thu nhËp.

    1.2  Giíi thiÖu chung vÒ thÎ

    1.2.1. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña thÎ trªn thÕ giíi

              Cïng víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ, ®êi sèng nh©n d©n ngµy cµng ®­îc n©ng cao, nhu cÇu tiªu dïng còng v× thÕ ph¸t triÓn m¹nh, qua ®ã nhu cÇu thanh to¸n nhanh chãng vµ thuËn tiÖn trë thµnh mét yªu cÇu cña kh¸ch hµng ®èi víi ng©n hµng. §iÒu nµy g©y ¸p lùc lªn c¸c ng©n hµng ®ßi hái c¸c ng©n hµng ph¶i n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô thanh to¸n cña m×nh nh»m cung cÊp cho kh¸ch hµng dÞch vô thanh to¸n tèt nhÊt. Còng trong thêi gian ®ã, khoa häc kü thuËt thÕ giíi ®· cã nh÷ng b­íc tiÕn ®¸ng kÓ trong lÜnh vùc th«ng tin, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c ng©n hµng, c¸c tæ chøc tÝn dông ph¸t triÓn vµ hoµn thiÖn ph­¬ng thøc thanh to¸n cña m×nh, trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña h×nh thøc thanh to¸n b»ng thÎ.

              Nh÷ng h×nh thøc s¬ khai cña thÎ xuÊt hiªn lÇn ®Çu ë Mü vµo nh÷ng n¨m 1920 d­íi c¸i tªn t¹m gäi lµ “®Üa mua hµng” (shooper’s plate). Ng­êi chñ së h÷u cña lo¹i “®Üa” nµy cã thÓ mua hµng t¹i cöa hiÖu ph¸t hµnh ra chóng vµ hµng th¸ng hä ph¶i hoµn tr¶ tiÒn cho chñ cöa hµng vµo mét ngµy cè ®Þnh, th­êng lµ cuèi th¸ng. Thùc chÊt ë ®©y chÝnh lµ viÖc ng­êi chñ cöa hµng ®· cÊp tÝn dông cho kh¸ch hµng b»ng c¸ch b¸n chÞu, mua hµng tr­íc vµ tr¶ tiÒn sau.

              Tuy nhiªn, thÎ ng©n hµng l¹i ra ®êi mét c¸ch ngÉu nhiªn vµo n¨m 1940 víi tªn gäi ®Çu tiªn lµ thÎ DINNERS CLUB do ý t­ëng cña mét doanh nh©n ng­êi Mü lµ Frank Mc Namara. N¨m 1950 chiÕc thÎ nhùa ®Çu tiªn ®­îc ph¸t hµnh, nh÷ng ng­êi cã thÎ DINNERS CLUB nµy cã thÓ ghi nî khi ¨n t¹i 27 nhµ hµng t¹i thµnh phè New York vµ ph¶i chÞu mét kho¶n lÖ phÝ hµng n¨m lµ 5USD. Nh÷ng tiÖn Ých cña chiÕc thÎ ngay lËp tøc g©y ®­îc sù chó ý vµ ®· chinh phôc mét l­îng ®«ng ®¶o kh¸ch hµng do hä cã thÓ mua hµng tr­íc mµ kh«ng cÇn ph¶i tr¶ tiÒn ngay. Cßn ®èi víi nh÷ng nhµ b¸n lÎ, tuy ph¶i chÞu møc chiÕt khÊu lµ 5% nh­ng doanh thu cña hä t¨ng ®¸ng kÓ do l­îng kh¸ch hµng tiªu dïng t¨ng lªn rÊt nhanh. §Õn n¨m 1951, h¬n 1 triÖu ®«la ®­îc ghi nî, doanh sè ph¸t hµnh thÎ ngµy cµng t¨ng vµ c«ng ty ph¸t hµnh thÎ DINNERS CLUB b¾t ®Çu cã l·i. Mét cuéc c¸ch m¹ng vÒ thÎ diÔn ra ngay sau ®ã ®· nhanh chãng ®­a thÎ trë thµnh mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n mang tÝnh toµn cÇu. TiÕp nèi thµnh c«ng cña thÎ DINNERS CLUB, hµng lo¹t c¸c c«ng ty thÎ nh­ Trip Change, Golden Key, Esquire Club… ra ®êi. PhÇn lín c¸c thÎ nµy tr­íc hÕt ®­îc ph¸t hµnh nh»m phôc vô giíi doanh nh©n, nh­ng sau ®ã c¸c ng©n hµng nhËn thÊy r»ng giíi b×nh d©n míi lµ ®èi t­îng sö dông thÎ trong t­¬ng lai.

             N¨m 1960, Bank of America cho ra ®êi s¶n phÈm thÎ ®Çu tiªn cña m×nh lµ BANKAMERICARD. §Õn n¨m 1966, 14 ng©n hµng hµng ®Çu cña Mü thµnh lËp Interbank, mét tæ chøc míi víi chøc n¨ng lµ ®Çu mèi trao ®æi c¸c th«ng tin vÒ giao dÞch thÎ. Ngay sau ®ã, vµo n¨m 1967, 4 ng©n hµng bang California ®æi tªn tõ Bank Card Association thµnh Western State Bank Card Association vµ tæ chøc nµy ®· liªn kÕt víi Interbank cho ra ®êi thÎ MASTER CHARGE, lo¹i thÎ nµy ®· nhanh chãng trë thµnh mét ®èi thñ c¹nh tranh lín cña BANKAMERICARD. §Õn n¨m 1977, tæ chøc BANKAMERICARD ®æi tªn thµnh VISA USD vµ sau ®ã lµ tæ chøc thÎ quèc tÕ VISA. N¨m 1979, tæ chøc thÎ MASTER CHARGE ®æi tªn thµnh MASTER CARD. HiÖn nay, 2 tæ chøc nµy vÉn ®ang lµ 2 tæ chøc thÎ lín m¹nh vµ ph¸t triÓn nhÊt trªn thÕ giíi.

             H×nh thøc thanh to¸n thÎ nhanh chãng ®­îc øng dông réng r·i ë c¸c ch©u lôc kh¸c ngoµi Mü, n¨m 1960 chiÕc thÎ nhùa ®Çu tiªn cã mÆt t¹i NhËt b¸o hiÖu sù ph¸t triÓn cña thÎ ë Ch©u ¸. ChiÕc thÎ nhùa ®Çu tiªn do ng©n hµng Barcaly Bank ph¸t hµnh ë Anh n¨m 1966 còng më ra mét thêi k× s«i ®éng cho ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ch©u ¢u.

             T¹i ViÖt Nam, chiÕc thÎ ®Çu tiªn ®­îc chÊp nhËn lµ vµo n¨m 1990 khi VCB kÝ hîp ®ång lµm ®¹i lÝ chi tr¶ thÎ VISA víi ng©n hµng Ph¸p BFCE vµ ®©y ®· lµ b­íc khëi ®Çu cho dÞch vô nµy ph¸t triÓn ë ViÖt Nam.

             Ngµy nay, thÎ ng©n hµng ®· cã mÆt ë kh¾p n¬i trªn thÕ giíi víi nh÷ng h×nh thøc vµ chñng lo¹i ®a d¹ng, ®¸p øng ®Çy ®ñ nh÷ng nhu cÇu riªng lÎ cña ng­êi tiªu dïng. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña 2 tæ chøc thÎ quèc tÕ lµ VISA vµ MASTER, mét lo¹t c¸c tæ chøc thÎ mang tÝnh quèc tÕ kh¸c nèi tiÕp xuÊt hiÖn nh­: JCB, American Epress, Airplus, Maestro, Eurocard,… Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ nµy ®· kh¼ng ®Þnh xu thÕ ph¸t triÓn tÊt yÕu cña thÎ. C¸c ng©n hµng vµ c«ng ty tµi chÝnh lu«n t×m c¸ch c¶i thiÖn sao cho cµng ngµy thÎ cµng dÔ xö dông vµ cung cÊp nh÷ng dÞch vô thanh to¸n tiÖn lîi nhÊt cho ng­êi tiªu dïng. HiÖn nay, ng­êi sö dông thÎ cã thÓ sö dông thÎ trªn hÇu hÕt c¸c n­íc trªn thÕ giíi, hä kh«ng cßn lo viÖc chuyÓn ®æi sang ®ång tiÒn néi ®Þa khi ®i ra n­íc ngoµi.

    1.2.2. Kh¸i niÖm, ®Æc ®iÓm cÊu t¹o vµ ph©n lo¹i thÎ

              1.2.2.1. Kh¸i niÖm thÎ

              ThÎ thanh to¸n lµ mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt do c¸c ng©n hµng hay c¸c tæ chøc tµi chÝnh ph¸t hµnh vµ cung cÊp cho kh¸ch hµng. Kh¸ch hµng cã thÓ sö dông ®Ó rót tiÒn mÆt t¹i c¸c ng©n hµng ®¹i lý, c¸c m¸y rót tiÒn tù ®éng (ATM) hoÆc thanh to¸n tiÒn hµng hãa dÞch vô.

              1.2.2.2. §Æc ®iÓm cÊu t¹o cña thÎ

              KÓ tõ khi ra ®êi cho ®Õn nay, cÊu t¹o cña thÎ tÝn dông ®· cã nh÷ng thay ®æi kh¸ lín nh»m t¨ng ®é an toµn vµ tÝnh tiÖn dông cho kh¸ch hµng. Ngµy nay, víi nh÷ng thµnh tùu cña kÜ thuËt vi ®iÖn tö, mét sè lo¹i thÎ ®­îc g¾n thªm mét con chip ®iÖn tö nh»m t¨ng kh¶ n¨ng ghi nhí th«ng tin vµ tÝnh b¶o mËt cho thÎ.

              HÇu hÕt c¸c lo¹i thÎ tÝn dông quèc tÕ ngµy nay ®Òu ®­îc cÊu t¹o b»ng nhùa cøng (plastic), cã kÝch cì 84mm x 54mm x 0,76mm, cã gãc trßn gåm hai mÆt:

              * MÆt tr­íc cña thÎ bao gåm:

              – Tªn, biÓu t­îng thÎ vµ huy hiÖu cña tæ chøc ph¸t hµnh thÎ.

              – Sè thÎ: lµ sè dµnh riªng cho mçi chñ thÎ. Sè nµy ®­îc dËp næi trªn thÎ vµ sÏ ®­îc in l¹i trªn hãa ®¬n khi chñ thÎ ®i mua hµng. Tuú theo tõng lo¹i thÎ mµ cã sè ch÷ sè kh¸c nhau vµ c¸ch cÊu tróc theo nhãm còng kh¸c nhau.

              – Ngµy hiÖu lùc cña thÎ: lµ thêi h¹n mµ thÎ ®­îc l­u hµnh.

              – Hä vµ tªn cña chñ thÎ.

              – Sè mËt m· ®ît ph¸t hµnh (chØ cã ë thÎ AMEX).

              * MÆt sau cña thÎ bao gåm:

              – D·y b¨ng tõ cã kh¶ n¨ng l­u tr÷ nh÷ng th«ng tin nh­: sè thÎ, ngµy hiÖu lùc, tªn chñ thÎ, tªn ng©n hµng ph¸t hµnh, sè PIN.

              – B¨ng ch÷ ký mÉu cña chñ thÎ.

     

              1.2.2.3. Ph©n lo¹i thÎ

              Dùa vµo c¸c tiªu chÝ kh¸c nhau ng­êi ta ph©n lo¹i thÎ thµnh:

     

              1.2.2.3.1  Ph©n lo¹i theo ®Æc tÝnh kü thuËt

              * ThÎ b¨ng tõ (Magnetic Stripe): ®­îc s¶n xuÊt dùa trªn kü thuËt tõ tÝnh víi 1 b¨ng tõ chøa 2 r·nh th«ng tin ë mÆt sau cña thÎ. ThÎ nµy ®­îc sö dông phæ biÕn trong vßng 20 n¨m nay. Tuy nhiªn nã cã mét sè nh­îc ®iÓm sau:

              – Kh¶ n¨ng bÞ lîi dông cao do th«ng tin ghi trong thÎ kh«ng tù m· hãa ®­îc, ng­êi ta cã thÓ ®äc thÎ dÔ dµng b»ng thiÕt bÞ ®äc g¾n víi m¸y vi tÝnh.

              – ThÎ mang tÝnh th«ng tin cè ®Þnh, khu vùc chøa th«ng tin hÑp kh«ng ¸p dông c¸c kü thuËt m· ®¶m b¶o an toµn. Do ®ã, trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· bÞ lîi dông lÊy c¾p tiÒn

              * ThÎ th«ng minh (thÎ ®iÖn tö cã bé vi xö lÝ chip): lµ thÕ hÖ míi nhÊt cña thÎ thanh to¸n, thÎ th«ng minh dùa trªn kü thuËt vi xö lý tin häc nhê g¾n vµo thÎ “chip” ®iÖn tö cã cÊu tróc gièng nh­ mét m¸y tÝnh hoµn h¶o. ThÎ th«ng minh an toµn vµ hiÖu qu¶ h¬n thÎ b¨ng tõ do “chip” cã thÓ chøa th«ng tin nhiÒu h¬n 80 lÇn so víi d·y b¨ng tõ.

    1.2.2.3.2 Ph©n lo¹i theo chñ thÓ ph¸t hµnh

              * ThÎ do ng©n hµng ph¸t hµnh: lµ lo¹i thÎ gióp cho kh¸ch hµng sö dông linh ®éng tµi kho¶n cña m×nh t¹i ng©n hµng, hoÆc sö dông mét sè tiÒn do ng©n hµng cÊp tÝn dông, lo¹i thÎ nµy hiÖn nay ®­îc sö dông kh¸ phæ biÕn, nã kh«ng chØ l­u hµnh trong mét sè quèc gia mµ cßn cã thÓ l­u hµnh trªn toµn cÇu (vÝ dô nh­: thÎ VISA, MASTER..).

              * ThÎ do c¸c tæ chøc phi ng©n hµng ph¸t hµnh: lµ lo¹i thÎ du lÞch vµ gi¶i trÝ cña c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín ph¸t hµnh nh­ DINNERS CLUB, AMEX… vµ còng l­u hµnh trªn toµn thÕ giíi.

    1.2.2.3.3 Ph©n lo¹i theo tÝnh chÊt thanh to¸n cña thÎ

              * ThÎ tÝn dông (Credit Card): ®©y lµ lo¹i thÎ mµ khi sö dông, chñ thÎ ®­îc ng©n hµng ph¸t hµnh cÊp mét h¹n møc tÝn dông theo qui ®Þnh vµ kh«ng ph¶i tr¶ l·i nÕu chñ thÎ hoµn tr¶ sè tiÒn ®· sö dông ®óng kú h¹n ®Ó mua s¾m hµng hãa, dÞch vô t¹i nh÷ng c¬ së kinh doanh, cöa hµng, kh¸ch s¹n… chÊp nhËn lo¹i thÎ nµy.

              * ThÎ ghi nî (Debit Card): lµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n tiÒn hµng ho¸, dÞch vô hay rót tiÒn mÆt trªn c¬ së sè tiÒn cã trong tµi kho¶n cña chñ thÎ t¹i ng©n hµng. ThÎ ghi nî cã hai lo¹i c¬ b¶n:

              – ThÎ on-line lµ thÎ ghi nî mµ gi¸ trÞ nh÷ng giao dÞch ®­îc khÊu trõ ngay lËp tøc vµo tµi kho¶n cña chñ thÎ khi xuÊt hiÖn giao dÞch.

              – ThÓ off-line lµ thÎ ghi nî mµ gi¸ trÞ nh÷ng giao dÞch sÏ ®­îc khÊu trõ vµo tµi kho¶n cña chñ thÎ sau khi giao dÞch ®­îc thùc hiÖn vµi ngµy.

              ThÎ ghi nî vµ thÎ tÝn dông cã mét sè ®iÓm kh¸c biÖt râ rÖt:

    • iÓm kh¸c biÖt lín nhÊt gi÷a hai lo¹i thÎ lµ víi thÎ tÝn dông, kh¸ch hµng chi tiªu theo h¹n møc tÝn dông do ng©n hµng cÊp, cßn víi thÎ ghi nî kh¸ch hµng chi tiªu trùc tiÕp trªn tµi kho¶n tiÒn göi cña m×nh t¹i ng©n hµng.

              ThÎ tÝn dông vµ thÎ ghi nî lµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n b×nh ®¼ng vµ dµnh cho tÊt c¶ mäi ng­êi, mäi løa tuæi, nghµnh nghÒ. C¶ hai lo¹i thÎ ®Òu cã thÓ gióp kh¸ch hµng tr¸nh ®­îc nh÷ng rñi ro ®¸ng tiÕc cã thÓ x¶y ra khi ph¶i mang theo tiÒn mÆt. §Æc biÖt, thÎ tÝn dông quèc tÕ lµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n tiÖn lîi an toµn ®èi víi nh÷ng ng­êi th­êng xuyªn ®i c«ng t¸c n­íc ngoµi.

              * ThÎ rót tiÒn mÆt (Cash Card): lµ mét h×nh thøc cña thÎ ghi nî song chØ cã mét chøc n¨ng lµ rót tiÒn mÆt t¹i c¸c m¸y rót tiÒn tù ®éng (ATM) hoÆc ë ng©n hµng. Víi chøc n¨ng chuyªn biÖt chØ dïng ®Ó rót tiÒn, sè tiÒn rót ra mçi lÇn sÏ ®­îc trõ dÇn vµo sè tiÒn ký quÜ.

              1.2.2.3.2 Ph©n lo¹i theo chñ thÓ ph¸t hµnh

              * ThÎ do ng©n hµng ph¸t hµnh: lµ lo¹i thÎ gióp cho kh¸ch hµng sö dông linh ®éng tµi kho¶n cña m×nh t¹i ng©n hµng, hoÆc sö dông mét sè tiÒn do ng©n hµng cÊp tÝn dông, lo¹i thÎ nµy hiÖn nay ®­îc sö dông kh¸ phæ biÕn, nã kh«ng chØ l­u hµnh trong mét sè quèc gia mµ cßn cã thÓ l­u hµnh trªn toµn cÇu (vÝ dô nh­: thÎ VISA, MASTER..).

              * ThÎ do c¸c tæ chøc phi ng©n hµng ph¸t hµnh: lµ lo¹i thÎ du lÞch vµ gi¶i trÝ cña c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín ph¸t hµnh nh­ DINNERS CLUB, AMEX… vµ còng l­u hµnh trªn toµn thÕ giíi.

              1.2.2.3.4 Ph©n lo¹i theo h¹n møc tÝn dông

              * ThÎ th­êng (Standard Card): §©y lµ lo¹i thÎ c¨n b¶n nhÊt, lµ lo¹i thÎ mang tÝnh chÊt phæ biÕn, ®¹i chóng, ®­îc h¬n 142 triÖu ng­êi trªn thÕ giíi sö dông mçi ngµy. H¹n møc tèi thiÓu tuú theo Ng©n hµng ph¸t hµnh qui ®Þnh          (th«ng th­êng kho¶ng 1000 USD)

              * ThÎ vµng (Gold card): lµ lo¹i thÎ ®­îc ph¸t hµnh cho nh÷ng ®èi t­îng “cao cÊp”, nh÷ng kh¸ch hµng cã møc sèng, thu nhËp vµ nhu cÇu tµi chÝnh cao. Lo¹i thÎ nµy cã thÓ cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau tuú thuéc vµo tËp qu¸n, tr×nh ®é ph¸t triÓn cña mçi vïng, nh­ng chung nhÊt vÉn lµ thÎ cã h¹n møc tÝn dông cao                           (trªn 5000 USD) h¬n thÎ th­êng.

              1.2.2.3.5 Ph©n lo¹i theo ph¹m vi sö dông cña thÎ

              * ThÎ dïng trong n­íc: Cã 2 lo¹i

              – Local use only card: lµ lo¹i thÎ do tæ chøc tµi chÝnh hoÆc ng©n hµng trong n­íc ph¸t hµnh, chØ ®­îc dïng trong néi bé hÖ thèng tæ chøc ®ã mµ th«i.

              – Domestic use only card: lµ thÎ thanh to¸n mang th­¬ng hiÖu cña tæ chøc thÎ quèc tÕ ®­îc ph¸t hµnh ®Ó sö dông trong n­íc.

              * ThÎ quèc tÕ (International card): lµ lo¹i thÎ kh«ng chØ dïng t¹i quèc gia n¬i nã ®­îc ph¸t hµnh mµ cßn dïng ®­îc trªn ph¹m vi quèc tÕ. §Ó cã thÓ ph¸t hµnh lo¹i thÎ nµy th× ng©n hµng ph¸t hµnh ph¶i lµ thµnh viªn cña mét tæ chøc thÎ quèc tÕ.

    1.3  Ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng th­¬ng m¹i

    1.3.1. Chñ thÓ tham gia vµo ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ

             

     

     

     

              S¬ ®å trªn cho thÊy mét giao dÞch thanh to¸n thÎ cã 5 chñ thÓ tham gia.

              * Tæ chøc thÎ quèc tÕ: lµ tæ chøc ®øng ra liªn kÕt c¸c thµnh viªn lµ c¸c ng©n hµng, tæ chøc tÝn dông, c¸c c«ng ty ph¸t hµnh thÎ, ®Æt ra c¸c quy t¾c b¾t buéc c¸c thµnh viªn ph¶i ¸p dông thèng nhÊt theo mét hÖ thèng toµn cÇu. BÊt cø ng©n hµng nµo hiÖn nay ho¹t ®éng trong lÜnh vùc thanh to¸n thÎ quèc tÕ ®Òu ph¶i lµ thµnh viªn cña mét Tæ chøc thÎ quèc tÕ. Mçi Tæ chøc thÎ quèc tÕ ®Òu cã tªn trªn s¶n phÈm cña m×nh. Kh¸c víi ng©n hµng thµnh viªn, Tæ chøc thÎ quèc tÕ kh«ng cã quan hÖ trùc tiÕp víi chñ thÎ hay c¬ së chÊp nhËn thÎ, mµ chØ cung cÊp mét m¹ng l­íi viÔn th«ng toµn cÇu phôc vô cho quy tr×nh thanh to¸n, cÊp phÐp cho ng©n hµng thµnh viªn mét c¸ch nhanh chãng.

      * Ng©n hµng ph¸t hµnh: lµ ng©n hµng ®­îc sù cho phÐp cña tæ chøc thÎ hoÆc c«ng ty thÎ trong viÖc ph¸t hµnh thÎ mang th­¬ng hiÖu cña m×nh. Ng©n hµng ph¸t hµnh trùc tiÕp tiÕp nhËn hå s¬ xin cÊp thÎ, xö lý vµ ph¸t hµnh thÎ, më vµ qu¶n lý tµi kho¶n thÎ cña kh¸ch hµng, quy ®Þnh c¸c ®iÒu kho¶n, ®iÒu kiÖn sö dông thÎ cho kh¸ch hµng lµ chñ thÎ. Ng©n hµng ph¸t hµnh cã quyÒn kÝ hîp ®ång ®¹i lý víi bªn thø 3 lµ mét ng©n hµng hay mét tæ chøc tÝn dông kh¸c trong viÖc thanh to¸n hoÆc ph¸t hµnh thÎ. Tõng ®Þnh kú, ng©n hµng ph¸t hµnh ph¶i lËp b¶ng sao kª ghi râ c¸c kho¶n cô thÓ ®· sö dông vµ yªu cÇu thanh to¸n ®èi víi chö thÎ tÝn dông hoÆc khÊu trõ trùc tiÕp vµo tµi kho¶n cña chñ thÎ ghi nî

              * Ng©n hµng thanh to¸n: lµ ng©n hµng chÊp nhËn c¸c giao dÞch thÎ nh­ mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n th«ng qua viÖc kÝ kÕt c¸c hîp ®ång chÊp nhËn thÎ víi c¸c ®iÓm cung cÊp hµng hãa, dÞch vô. Qua viÖc kÝ kÕt hîp ®ång, c¸c ®Þa ®iÓm cung cÊp hµng hãa, dÞch vô nµy ®­îc chÊp nhËn vµo hÖ thèng thanh to¸n thÎ cña ng©n hµng, ng©n hµng sÏ cung cÊp c¸c thiÕt bÞ ®äc thÎ, ®µo t¹o nh©n viªn vÒ dÞch vô thanh to¸n thÎ, qu¶n lÝ vµ xö lÝ nh÷ng giao dÞch thÎ diÔn ra t¹i ®Þa ®iÓm nµy. Trªn thùc tÕ, rÊt nhiÒu ng©n hµng võa lµ ng©n hµng ph¸t hµnh,võa lµ ng©n hµng thanh to¸n.

              * Chñ thÎ: lµ c¸ nh©n hay ng­êi ®ù¬c uû quyÒn ®­îc ng©n hµng cho phÐp sö dông thÎ ®Ó chi tr¶ c¸c hµng hãa, dÞch vô hay rót tiÒn mÆt theo nh÷ng ®iÒu kiÖn, quy ®Þnh cña ng©n hµng. Mét chñ thÎ cã thÓ së h÷u mét hay nhiÒu thÎ.

              * C¬ së chÊp nhËn thÎ: lµ c¸c ®¬n vÞ cung øng hµng hãa, dÞch vô cã kÝ kÕt víi ng©n hµng thanh to¸n vÒ viÖc chÊp nhËn thanh to¸n cho c¸c hµng hãa, dÞch vô mµ m×nh cung cÊp b»ng thÎ.

    1.3.2. Quy tr×nh ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ

              * Quy tr×nh ph¸t hµnh thÎ

     

    – Kh¸ch hµng ®Õn ng©n hµng ph¸t hµnh ®Ò nghÞ mua thÎ vµ hoµn thµnh mét sè thñ tôc cÇn thiÕt nh­ ®iÒn vµo giÊy tê xin cÊp thÎ, tr×nh mét sè giÊy tê kh¸c nh­: giÊy th«ng hµnh, biªn lai tr¶ l­¬ng, nép thuÕ thu nhËp …

    – Khi nhËn ®ñ hå s¬, ng©n hµng tiÕn hµnh thÈm ®Þnh l¹i. Th«ng th­êng ng©n hµng xem xÐt l¹i xem hå s¬ lËp ®óng ch­a, t×nh h×nh tµi chÝnh (nÕu kh¸ch hµng lµ c«ng ty) hay c¸c kho¶n thu nhËp th­êng xuyªn cña kh¸ch hµng (nÕu lµ c¸ nh©n) hoÆc sè d­ trªn tµi kho¶n tiÒn göi cña kh¸ch hµng mèi quan hÖ tÝn dông tr­íc ®©y (nÕu cã).

    – NÕu hå s¬ cÊp thÎ hoµn toµn phï hîp, ng©n hµng cã thÓ tiÕn hµnh ph©n lo¹i kh¸ch hµng. §èi víi thÎ ghi nî, viÖc ph¸t hµnh thÎ ®¬n gi¶n v× kh¸ch hµng ®· cã tµi kho¶n t¹i ng©n hµng. §èi víi thÎ tÝn dông, ng©n hµng ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i kh¸ch hµng ®Ó cã mét chÝnh s¸ch tÝn dông riªng. Th«ng th­êng cã hai lo¹i h¹n møc tÝn dông:

    + H¹n møc theo thÎ vµng: th­êng cÊp cho c¸c nh©n vËt quan träng, cã thu nhËp cao vµ æn ®Þnh. H¹n møc tÝn dông theo thÎ vµng th­êng cao h¬n nhiÒu so víi thÎ th­êng.

    + H¹n møc thÎ th­êng: H¹n møc tÝn dông theo thÎ th­êng thÊp h¬n nhiÒu so víi thÎ vµng, chñ yÕu cung cÊp cho ng­êi b×nh d©n. Nh­ng kh¸ch hµng còng ph¶i thuéc lo¹i ®ñ tiªu chuÈn ®Ó nhËn thÎ tÝn dông.

    – Sau khi thÈm ®Þnh vµ ph©n lo¹i kh¸ch hµng, nÕu kh¸ch hµng ®¸p øng ®ñ ®iÒu kiÖn, ng©n hµng tiÕn hµnh ph¸t thÎ cho kh¸ch hµng. Tr­íc khi giao thÎ ng©n hµng yªu cÇu chñ thÎ ký tªn vµ ®¨ng ký ch÷ ký mÉu ë ng©n hµng. Sau ®ã b»ng kü thuËt riªng, tõng ng©n hµng tiÕn hµnh ghi nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt vÒ chñ thÎ lªn thÎ, ®ång thêi Ên ®Þnh vµ m· hãa m· sè c¸ nh©n (sè PIN) cho chñ thÎ, nhËp d÷ liÖu vÒ chñ thÎ vµo tËp tin qu¶n lý.

    – Khi ng©n hµng giao thÎ cho kh¸ch hµng th× giao lu«n sè PIN vµ yªu cÇu chñ thÎ gi÷ bÝ mËt. NÕu mÊt tiÒn do ®Ó lé sè PIN, chñ thÎ hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm.

    – Sau khi giao thÎ cho kh¸ch hµng coi nh­ nhiÖm vô ph¸t hµnh thÎ kÕt thóc. Thêi gian kÓ tõ khi kh¸ch hµng ®Ò nghÞ mua thÎ ®Õn khi nhËn ®­îc thÎ th­êng kh«ng qu¸ 6 ngµy.

    * Quy tr×nh thanh to¸n thÎ

     

     

    – C¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n ®Õn ng©n hµng ph¸t hµnh xin ®­îc sö dông thÎ (ký quü hoÆc vay). Ng©n hµng ph¸t hµnh cung cÊp thÎ cho ng­êi sö dông vµ th«ng b¸o cho ng©n hµng ®¹i lý vµ c¬ së tiÕp nhËn thanh to¸n thÎ

    – Ng­êi sö dông thÎ mua hµng hãa, dÞch vô vµ giao thÎ cho c¬ së chÊp nhËn thÎ.

    – Rót tiÒn ë m¸y ATM hoÆc ë ng©n hµng ®¹i lý.

    – Trong vßng 10 ngµy, c¬ së chÊp nhËn thÎ nép biªn lai vµo ng©n hµng ®¹i lý ®Ó ®ßi tiÒn.

    – Trong vßng 1 ngµy, ng©n hµng ®¹i lý tr¶ tiÒn cho c¬ së chÊp nhËn thÎ.

    – Ng©n hµng ®¹i lý chuyÓn biªn lai ®Ó thanh to¸n, lËp b¶ng kª cho ng©n hµng ph¸t hµnh qua tæ chøc thÎ quèc tÕ (TCTQT).

    – Ng©n hµng ph¸t hµnh thÎ hoµn l¹i sè tiÒn mµ ng©n hµng ®¹i lý ®· thanh to¸n còng th«ng qua tæ chøc thÎ quèc tÕ.

    – Ng­êi sö dông thÎ muèn sö dông n÷a hoÆc sö dông hÕt sè tiÒn trªn thÎ th× ng©n hµng ph¸t hµnh hoµn tÊt qu¸ tr×nh sö dông thÎ.

    T¹i ng©n hµng thanh to¸n: khi tiÕp nhËn hãa ®¬n vµ b¶ng kª, ng©n hµng ph¶i tiÕn hµnh kiÓm tra tÝnh hîp lÖ cña c¸c th«ng tin trªn hãa ®¬n. NÕu kh«ng cã vÊn ®Ò g×, ng©n hµng tiÕn hµnh ghi nî vµo tµi kho¶n cña m×nh vµ ghi cã vµo tµi kho¶n cña c¬ së chÊp nhËn thÎ. ViÖc ghi sæ nµy ph¶i tiÕn hµnh ngay trong ngµy nhËn hãa ®¬n vµ chøng tõ cña c¬ së chÊp nhËn thÎ. Sau ®ã ng©n hµng thanh to¸n tæng hîp d÷ liÖu, göi ®Õn trung t©m xö lý d÷ liÖu (tr­êng hîp nèi m¹ng trùc tiÕp). NÕu ng©n hµng thanh to¸n kh«ng ®­îc nèi m¹ng trùc tiÕp th× göi hãa ®¬n, chøng tõ ®Õn ng©n hµng mµ m×nh lµm ®¹i lý thanh to¸n.

    T¹i trung t©m: sÏ tiÕn hµnh chän läc d÷ liÖu, ph©n lo¹i ®Ó bï trõ gi÷a c¸c ng©n hµng thµnh viªn. ViÖc xö lý bï trõ, thanh to¸n ®­îc thùc hiÖn th«ng qua ng©n hµng thanh to¸n vµ ng©n hµng bï trõ.

    T¹i ng©n hµng ph¸t hµnh: khi nhËn th«ng tin d÷ liÖu tõ trung t©m sÏ tiÕn hµnh thanh to¸n. §Þnh kú trong th¸ng, ng©n hµng ph¸t hµnh lËp b¶ng sao kª b¸o cho chñ thÎ c¸c kho¶n thÎ ®· sö dông vµ yªu cÇu chñ thÎ thanh to¸n (®èi víi thÎ tÝn dông).

    1.4. Mét sè lîi Ých khi sö dông thÎ

        * §èi víi ng©n hµng ph¸t hµnh

        – Víi kho¶n lÖ phÝ hµng n¨m mµ chñ thÎ ph¶i nép ®Ó h­ëng dÞch vô thanh to¸n mµ ng©n hµng cung cÊp, chñ thÎ ®· t¹o nªn mét nguån thu ®Òu ®Æn cho ng©n hµng ph¸t hµnh.

        – Ngoµi ra, viÖc chñ thÎ n¹p tiÒn vµo tµi kho¶n ®Ó sö dông thÎ, ng©n hµng còng cã thªm mét nguån huy ®éng tõ tiÒn göi kh«ng k× h¹n cña kh¸ch hµng. §Ó cã thÓ së h÷u thÎ, th«ng th­êng chñ thÎ ph¶i cã thÕ chÊp hoÆc cã sè d­ tµi kho¶n ë møc nhÊt ®Þnh theo quy ®Þnh cña ng©n hµng. §iÒu nµy ®· lµm sè d­ tiÒn göi cña ng©n hµng t¨ng mét c¸ch ®¸ng kÓ.

        – ViÖc ®Æt c¸c m¸y ATM hay liªn hÖ víi c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ míi còng gãp phÇn më réng ®Þa bµn ho¹t ®éng cña ng©n hµng, ®iÒu nµy rÊt cã Ých ë nh÷ng n¬i mµ viÖc më chi nh¸nh lµ tèn kÐm.

        * §èi víi chñ thÎ

        – Khi sö dông thÎ, chñ thÎ ®· ®­îc ng©n hµng cung cÊp mét dÞch vô thanh to¸n cã ®é b¶o mËt cao, ®é tiÖn dông lín. Ngµy nay, víi tr×nh ®é kÜ thuËt ngµy cµng cao, viÖc lµm thÎ gi¶ trë nªn khã kh¨n h¬n, ®iÒu nµy ®ång nghÜa víi viÖc c¸c chñ thÎ cã thÓ yªn t©m h¬n vÒ tiÒn cña m×nh. Thªm n÷a, khi nh÷ng c¬ së thanh to¸n thÎ ngµy cµng nhiÒu, c¸c m¸y ATM ngµy cµng trë nªn phæ biÕn, thÎ sÏ lµ mét c«ng cô thanh to¸n lÝ t­ëng cho c¸c chñ thÎ.

        – Víi viÖc ng©n hµng cã thÎ cÊp tÝn dông tr­íc cho kh¸ch hµng ®Ó thanh to¸n hµng hãa dÞch vô mµ kh«ng bÞ tÝnh bÊt k× mét kho¶n l·i nµo, kh¸ch hµng ®· ®­îc ng©n hµng gióp më réng kh¶ n¨ng thanh to¸n cña m×nh. Ngoµi ra, khi kh¸ch hµng cã sè d­ trªn tµi kho¶n, nÕu kh¸ch hµng kh«ng sö dông, sè d­ nµy sÏ ®­îc h­ëng møc l·i suÊt tiÒn göi kh«ng k× h¹n.

    – Ngoµi ra, khi sö dông thÎ, kh¸ch hµng kh«ng ph¶i mang theo mét l­îng tiÒn mÆt  lín mµ rñi ro bÞ  mÊt còng nh­ viÖc b¶o qu¶n còng rÊt phøc t¹p. Ch­a kÓ ®Õn viÖc rÊt bÊt tiÖn khi sö dông tiÒn mÆt chi tiªu ë c¸c n­íc kh¸c nhau. ViÖc dïng thÎ tÝn dông hoÆc thÎ thanh to¸n ®¶m b¶o kh¶ n¨ng chi tiªu ®a ngo¹i tÖ, kh«ng bÞ lÖ thuéc vµo  ngo¹i tÖ cña n­íc nµo.

        * §èi víi ng©n hµng thanh to¸n:

        – Trong quy tr×nh thanh to¸n thÎ, c¸c c¬ së ph¸t hµnh th­êng më tµi kho¶n t¹i c¸c ng©n hµng thanh to¸n cho tiÖn viÖc thanh to¸n. §iÒu nµy ®· lµm t¨ng l­îng sè d­ tiÒn göi vµ nguån huy ®éng cho ng©n hµng thanh to¸n.

        – Víi c¸c lo¹i phÝ nh­: chiÕt khÊu th­¬ng m¹i, phÝ rót tiÒn mÆt, phÝ ®¹i lÝ thanh to¸n, ng©n hµng thanh to¸n sÏ cã ®­îc mét kho¶n thu t­¬ng ®èi æn ®Þnh.

        * §èi víi c¸c c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n:

        – Víi viÖc ®­îc cÊp tÝn dông tr­íc cho kh¸ch hµng, ng©n hµng ®· gióp kh¸ch hµng chi tiªu v­ît qu¸ kh¶ n¨ng cña m×nh, ®©y lµ mét søc ®Èy ®èi víi søc mua cña kh¸ch hµng vµ chÝnh ®iÒu nµy sÏ lµm cho l­îng tiªu thô hµng hãa dÞch vô cña c¸c c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n thÎ t¨ng cao.

        – Khi chÊp nhËn  thÎ thanh to¸n, ng­êi b¸n hµng cã kh¶ n¨ng gi¶m thiÓu c¸c chi phÝ vÒ qu¶n lý tiÒn mÆt nh­ b¶o qu¶n, kiÓm ®Õm, nép vµo tµi kho¶n ë Ng©n hµng…

        – Ngoµi ra, ®èi víi mét sè c¬ së, viÖc chÊp nhËn thanh to¸n b»ng thÎ cña ng©n hµng còng lµ mét ®iÒu kiÖn ®Ó ®­îc h­ëng c¸c ­u ®·i cña ng©n hµng vÒ tÝn dông, dÞch vô thanh to¸n…

    1.5.  Nh©n tè t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ

              Cã rÊt nhiÒu nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ, mçi nh©n tè cã nhiÒu h­íng t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ nh­ng nh×n chung c¸c nh©n tè cã thÓ chia thµnh hai nhãm:

    * Nhãm nh©n tè kh¸ch quan:

    – Tr×nh ®é d©n trÝ vµ thãi quen tiªu dïng cña ng­êi d©n: trong mét x· héi mµ tr×nh ®é d©n trÝ cao, c¸c ph¸t minh, øng dông cña khoa häc kÜ thuËt c«ng nghÖ cao sÏ dÔ dµng tiÕp cËn víi ng­êi d©n. Tiªu dïng th«ng qua thÎ lµ mét c¸ch thøc tiªu dïng hiÖn ®¹i, nã sÏ dÔ dµng x©m nhËp vµ ph¸t triÓn h¬n víi nh÷ng céng ®ång d©n trÝ cao vµ ng­îc l¹i. Còng nh­ vËy, thãi quen tiªu dïng còng ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn sù ph¸t triÓn cña dÞch vô thÎ. Khi ng­êi d©n quen víi viÖc thanh to¸n c¸c dÞch vô, hµng hãa b»ng tiÒn mÆt hä sÏ Ýt cã nhu cÇu vÒ thanh to¸n th«ng qua thÎ.

    Thu nhËp cña ng­êi dïng thÎ: thu nhËp con ng­êi cao lªn, nh÷ng nhu cÇu cña hä còng ngµy cµng ph¸t triÓn, viÖc thanh to¸n ®èi víi hä ®ßi hái mét sù tháa dông cao h¬n, nhanh chãng h¬n, an toµn h¬n. ViÖc sö dông thÎ ®¸p øng rÊt tèt nhu cÇu nµy. H¬n n÷a, ng©n hµng chØ cã thÎ cung cÊp dÞch vô cho nh÷ng ng­êi cã mét møc thu nhËp hîp lý, nh÷ng ng­êi thu nhËp thÊp sÏ kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn sö dông dÞch vô nµy.

    – M«i tr­êng ph¸p lý: viÖc kinh doanh dÞch vô thÎ t¹i bÊt kú quèc gia nµo ®Òu ®­îc tiÕn hµnh trong mét khu«n khæ ph¸p lý nhÊt ®Þnh. C¸c quy chÕ, quy ®Þnh vÒ thÎ sÏ g©y ra ¶nh h­ëng 2 mÆt: cã thÓ theo h­íng khuyÕn khÝch viÖc kinh doanh vµ sö dông thÎ nÕu cã nh÷ng quy chÕ hîp lý, nh­ng mÆt kh¸c nh÷ng quy chÕ qu¸ chÆt chÏ, hoÆc qu¸ láng lÎo cã thÓ mang l¹i nh÷ng ¶nh h­ëng tiªu cùc tíi viÖc ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ.

    – M«i tr­êng c«ng nghÖ: ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ chÞu ¶nh h­ëng rÊt nhiÒu bëi tr×nh ®é khoa häc c«ng nghÖ, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin. §èi víi mét quèc gia cã c«ng nghÖ khoa häc ph¸t triÓn, c¸c ng©n hµng n­íc nµy cã thÓ  cung cÊp dÞch vô thÎ víi sù nhanh chãng vµ an toµn cao h¬n. ChÝnh v× thÕ, viÖc lu«n lu«n ®Çu t­ n©ng cÊp c«ng nghÖ, nghiªn cøu khoa häc lµ nh÷ng viÖc lµm v« cïng cÇn thiÕt ®Ó n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô còng nh­ b¶o mËt cho ho¹t ®éng cña ng©n hµng.

    – M«i tr­êng c¹nh tranh: ®©y lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc më réng vµ thu hÑp thÞ phÇn cña mét ng©n hµng khi tham gia vµo thÞ tr­êng thÎ. NÕu trªn thÞ tr­êng chØ cã mét ng©n hµng cung cÊp dÞch vô thÎ th× ng©n hµng ®ã sÏ cã ®­îc lîi thÕ ®éc quyÒn nh­ng gi¸ phÝ l¹i cã thÓ rÊt cao vµ thÞ tr­êng khã trë nªn s«i ®éng. Nh­ng khi nhiÒu ng©n hµng tham gia vµo thÞ tr­êng, c¹nh tranh diÔn ra ngµy cµng gay g¾t th× sÏ gãp phÇn ph¸t triÓn ®a d¹ng hãa dÞch vô, gi¶m phÝ ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ.

    * Nhãm nh©n tè chñ quan:

    – Tr×nh ®é cña ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c thÎ: ®éi ngò c¸n bé cã n¨ng lùc, n¨ng ®éng vµ cã nhiÒu kinh nghiÖm lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng ®Ó ph¸t triÓn ho¹t ®éng dÞch vô thÎ, ng©n hµng nµo cã sù quan t©m, cã chÝnh s¸ch ®µo t¹o nh©n lùc trong kinh doanh thÎ hîp lý th× ng©n hµng ®ã sÏ cã c¬ héi ®Èy nhanh viÖc kinh doanh thÎ trong t­¬ng lai.

    – TiÒm lùc kinh tÕ vµ tr×nh ®é kü thuËt c«ng nghÖ cña ng©n hµng thanh to¸n thÎ: ®iÒu nµy g¾n liÒn víi c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖn ®¹i nÕu hÖ thèng m¸y mãc nµy cã trôc trÆc th× sÏ g©y ¸ch t¾c trong toµn hÖ thèng. V× vËy, ®· ®­a ra dÞch vô thÎ, ng©n hµng ph¶i ®¶m b¶o mét hÖ thèng thanh to¸n hiÖn ®¹i, theo kÞp yªu cÇu cña thÕ giíi. Kh«ng nh÷ng thÕ viÖc vËn hµnh b¶o d­ìng, duy tr× hÖ thèng m¸y mãc phôc vô ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ cã hiÖu qu¶ sÏ lµm gi¶m gi¸ thµnh cña dÞch vô, tõ ®ã thu hót thªm ng­êi sö dông. §Ó phôc vô cho ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ ng©n hµng cÇn trang bÞ mét sè m¸y mãc nh­ m¸y ®äc hãa ®¬n, m¸y xin cÊp phÐp EDC, m¸y rót tiÒn tù ®éng ATM vµ hÖ thèng ®iÖn tho¹i-Telex…

    – §Þnh h­íng ph¸t triÓn cña ng©n hµng: mét ng©n hµng nÕu cã ®Þnh h­íng ph¸t triÓn dÞch vô thÎ th× ph¶i x©y dùng cho m×nh c¸c kÕ ho¹ch, chiÕn l­îc marketing phï hîp, tham gia kh¶o s¸t c¸c ®èi t­îng kh¸ch hµng môc tiªu, t×m mäi c¸ch ®Ó n©ng cao tÝnh tiÖn Ých cña thÎ còng nh­ sù thuËn lîi cho ng­êi sö dông thÎ th× ng©n hµng ®ã sÏ cã thÓ më réng vµ ph¸t triÓn viÖc kinh doanh thÎ mét c¸ch bÒn v÷ng vµ æn ®Þnh.

    1.6.  Rñi ro trong ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ

              Kinh doanh thÎ ®­îc coi lµ kh¸ an toµn so víi c¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c cña ng©n hµng. Tuy vËy, ®èi víi c¸c tæ chøc ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ, viÖc phßng ngõa vµ qu¶n lÝ rñi ro vÉn lµ mét vÊn ®Ò rÊt quan träng. Rñi ro trong ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ cña ng©n hµng n»m trong hai kh©u: ph¸t hµnh thÎ vµ thanh to¸n thÎ.

    1.6.1 Rñi ro trong ph¸t hµnh

              * §¬n xin ph¸t hµnh thÎ gi¶

              Do kh«ng thÈm ®Þnh kÜ th«ng tin cña kh¸ch hµng, ng©n hµng cã thÓ ph¸t hµnh thÎ cho kh¸ch hµng ®¨ng kÝ víi nh÷ng th«ng tin gi¶ m¹o. Vµ nh­ vËy, ng©n hµng cã thÓ gÆp rñi ro khi kh¸ch hµng kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n. Tuy vËy trªn thùc tÕ, ®iÒu nµy rÊt hiÕm khi x¶y ra v× hîp ®ång thÎ rÊt dÔ kiÓm tra vµ cã ®¶m b¶o cao do cã thÕ chÊp hoÆc tµi kho¶n tiÒn göi cña kh¸ch hµng t¹i ng©n hµng.

              * Chñ thÎ thËt kh«ng nhËn ®­îc thÎ ®· ph¸t hµnh

              Ng©n hµng göi thÎ cho chñ thÎ qua ®­êng b­u ®iÖn nh­ng trªn ®­êng vËn chuyÓn thÎ bÞ ®¸nh c¾p vµ bÞ sö dông mµ chñ thÎ kh«ng hay biÕt g× vÒ viÖc thÎ ®· ®­îc göi cho m×nh. Trong tr­êng hîp nµy, ng©n hµng ph¸t hµnh thÎ ph¶i chÞu hoµn toµn phÝ tæn vÒ nh÷ng giao dÞch ®­îc thùc hiÖn.

     

              * Tµi kho¶n thÎ bÞ lîi dông

              Rñi ro nµy ph¸t sinh t¹i thêi ®iÓm ng©n hµng gia h¹n hoÆc ph¸t hµnh l¹i thÎ. Ng©n hµng ph¸t hµnh nhËn ®­îc th«ng b¸o vÒ thay ®æi ®Þa chØ kh¸ch hµng vµ yªu cÇu göi thÎ vÒ ®Þa chØ míi. Do kh«ng kiÓm tra tÝnh x¸c thùc cña th«ng tin nªn ng©n hµng ®· göi thÎ ®Õn ®Þa chØ míi theo yªu cÇu cña kh¸ch hµng nh­ng ®©y kh«ng ph¶i lµ yªu cÇu cña chñ thÎ thËt. Tµi kho¶n cña chñ thÎ ®· bÞ ng­êi kh¸c lîi dông. §iÒu nµy chØ bÞ ph¸t hiÖn khi ng©n hµng nhËn ®­îc sù liªn hÖ cña chñ thÎ thËt do kh«ng nhËn ®­îc thÎ hoÆc ng©n hµng göi yªu cÇu thanh to¸n cho chñ thÎ.

    1.6.2 Rñi ro trong thanh to¸n

    • ©y lµ kh©u th­êng x¶y ra rñi ro trong kinh doanh thÎ. RÊt nhiÒu rñi ro ®· x¶y ra cho c¸c tæ chøc ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ trong kh©u nµy.

              * ThÎ gi¶

              ThÎ bÞ lµm gi¶ bëi c¸c tæ chøc téi ph¹m hoÆc c¸ nh©n lµm gi¶ c¨n cø theo th«ng tin cã ®­îc tõ c¸c chøng tõ giao dÞch cña thÎ hoÆc thÎ mÊt c¾p, thÊt l¹c. ThÎ gi¶ ®­îc sö dông ®Ó t¹o ra c¸c giao dÞch gi¶ m¹o g©y tæn thÊt lín cho c¸c ng©n hµng ph¸t hµnh.

              * ThÎ bÞ mÊt c¾p, thÊt l¹c

              Trong l­u hµnh thÎ, tr­êng hîp nµy rÊt dÔ x¶y ra ®èi víi kh¸ch hµng vµ ng©n hµng. Trong tr­êng hîp thÎ bÞ mÊt, chñ thÎ kh«ng th«ng b¸o kÞp cho ng©n hµng dÉn dÕn thÎ bÞ ng­êi kh¸c lîi dông g©y ra c¸c giao dÞch gi¶ m¹o lµm tæn thÊt cho kh¸ch hµng. Ngoµi ra víi nh÷ng thÎ nµy, c¸c tæ chøc téi ph¹m cã thÓ m· hãa l¹i thÎ, thùc hiÖn giao dÞch, tr­êng hîp nµy ®em l¹i rñi ro cho b¶n th©n ng©n hµng ph¸t hµnh.

              * ThÎ ®­îc t¹o b¨ng tõ gi¶

    • ©y lµ lo¹i h×nh gi¶ m¹o thÎ sö dông c«ng nghÖ cao, trªn c¬ së th«ng tin cña kh¸ch hµng trªn b¨ng tõ cña c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n thÎ c¸c tæ chøc téi ph¹m sö dông c¸c phÇn mÒm m· hãa vµ t¹o ra c¸c b¨ng tõ gi¶ trªn thÎ vµ thùc hiÖn c¸c giao dÞch. §iÒu nµy dÉn ®Õn rñi ro cho c¶ ng©n hµng ph¸t hµnh, ng©n hµng thanh to¸n vµ chñ thÎ. Lo¹i h×nh gi¶i m¹o th­êng xuÊt hiÖn ë nh÷ng n­íc cã dÞch vô thÎ ph¸t triÓn cao.

              * Rñi ro vÒ ®¹o ®øc

    • ©y lµ rñi ro x¶y ra khi nh©n viªn c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n thÎ cè t×nh in ra nhiÒu bé hãa ®¬n thanh to¸n thÎ nh­ng chØ giao mét bé cho kh¸ch hµng, c¸c bé hãa ®¬n cßn l¹i sÏ ®­îc gi¶ m¹o ch÷ kÝ cña kh¸ch hµng ®­a ®Õn ng©n hµng thanh to¸n ®Ó yªu cÇu ng©n hµng chi tr¶. ThiÖt h¹i cña rñi ro cã thÓ lµm ¶nh h­ëng ®Õn c¶ ng©n hµng ph¸t hµnh vµ ng©n hµng thanh to¸n.

    1.7. Ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ trªn thÕ giíi

              1.7.1. Ho¹t ®éng hiÖn t¹i

             Trªn thÕ giíi hiÖn nay cã 5 lo¹i thÎ ®­îc sö dông réng r·i nhÊt, ph©n chia nhau thèng trÞ c¸c thÞ tr­êng lín.

             *  ThÎ DINNERS CLUB: ThÎ du lÞch gi¶i trÝ ®Çu tiªn ®­îc ph¸t hµnh vµo n¨m 1949. N¨m 1960 lµ thÎ ®Çu tiªn cã mÆt t¹i NhËt, chi nh¸nh ®­îc qu¶n lý bëi CitiCorp, ®øng ®Çu trong sè c¸c ng©n hµng ®­îc ph¸t hµnh thÎ. N¨m 1990, DINNERS CLUB cã 6,9 triÖu ng­êi sö dông trªn thÕ giíi víi doanh sè kho¶ng 16 tû ®«la. HiÖn nay sè ng­êi sö dông thÎ DINNERS CLUB ®ang gi¶m dÇn, ®Õn 1993 tæng doanh sè chØ cßn 7,9 tû ®«la víi kho¶ng 1,5 triÖu thÎ l­u hµnh.

             * ThÎ American Express (AMEX): Ra ®êi vµo n¨m 1958, hiÖn nay ®ang lµ tæ chøc thÎ du lÞch gi¶i trÝ lín nhÊt thÕ giíi víi tæng sè thÎ ph¸t hµnh gÊp 5 lÇn DINNERS CLUB. N¨m 1990, tæng doanh thu chØ kho¶ng 111,5 triÖu ®«la víi kho¶ng 32,5 triÖu thÎ l­u hµnh, ®Õn n¨m 1993, tæng doanh thu ®· t¨ng lªn 124 tû ®«la víi kho¶ng 35,4 triÖu thÎ l­u hµnh vµ 3,6 triÖu c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n. N¨m 1987, AMEX cho ra ®êi lo¹i h×nh tÝn dông míi cã kh¶ n¨ng cung cÊp tÝn dông tuÇn hoµn cho kh¸ch hµng cã tªn Optima Card ®Ó c¹nh tranh víi VISA vµ MASTER CARD.

             * ThÎ VISA: TiÒn th©n lµ Bank Americard do Bank of America ph¸t hµnh vµo n¨m 1960. Ngµy nay VISA lµ thÎ cã quy m« ph¸t triÓn nhÊt trªn toµn cÇu. Víi h¬n 21000 thµnh viªn lµ c¸c tæ chøc tµi chÝnh ng©n hµng,VISA International’s ®· trë thµnh hÖ thèng thanh to¸n cung cÊp ®Çy ®ñ nhÊt c¸c dÞch vô. C¸c s¶n phÈm thÎ VISA cã mÆt t¹i 300 n­íc vµ vïng l·nh thæ, víi hÖ thèng xö lÝ sè liÖu lín nhÊt vµ phøc t¹p nhÊt trªn thÕ giíi, VISA cã thÓ thùc hiÖn trªn 3700 giao dÞch mçi gi©y víi 160 lo¹i tiÒn tÖ kh¸ch nhau trªn thÕ giíi. Cho ®Õn nay, VISA ®· ph¸t hµnh h¬n 1 tû thÎ, ®­îc chÊp nhËn t¹i h¬n 20 triÖu ®iÓm POS, trªn 840000 m¸y ATM t¹i 150 n­íc trªn thÕ giíi.

             * ThÎ JCB: ®­îc xuÊt ph¸t tõ NhËt vµo n¨m 1961 bëi ng©n hµng Sanwa, n¨m 1981 JCB ®· v­¬n ra thÕ giíi. Môc tiªu chñ yÕu cña thÎ lµ h­íng vµo lÜnh vùc gi¶i trÝ vµ du lÞch. §Õn n¨m 1990, doanh thu thÎ JCB vµo kho¶ng 16,5 tû ®«la víi 17 triÖu thÎ l­u hµnh. §Õn n¨m 1992, doanh thu t¨ng lªn 30,9 tû ®«la víi kho¶ng 27,5 triÖu thÎ l­u hµnh. HiÖn t¹i, JCB ®­îc chÊp nhËn trªn 400000 n¬i, tiªu thô trªn 109 quèc gia ngoµi NhËt.

             * ThÎ MASTER CARD: ra ®êi vµo n¨m 1966 víi tªn gäi lµ MASTER CHARGE do hiÖp héi thÎ gäi t¾t lµ ICA (Interbank Card Association) ph¸t hµnh th«ng qua c¸c thµnh viªn trªn thÕ giíi. N¨m 1990, thÎ MASTER ®· ph¸t hµnh ®­îc trªn 178 triÖu thÎ, cã 5000 thµnh viªn ph¸t hµnh vµ trªn 9 triÖu ®iÓm chÊp nhËn thanh to¸n trªn thÕ giíi. §Õn nay, sè l­îng thµnh viªn tham gia vµo hiÖp héi thÎ MASTER ®· lªn tíi 25000 thµnh viªn vµ ®Õn th¸ng 6/2003 ®· ph¸t hµnh 604,4 triÖu thÎ trªn thÕ giíi.

             Víi nh÷ng lo¹i thÎ trªn, thÞ tr­êng thÎ trªn thÕ giíi hiÖn t¹i ®­îc chia thµnh 6 khu vùc chÝnh. §èi víi mçi khu vùc cã mét ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi, d©n c­, ®Þa lý kh¸c nhau, chÝnh v× thÕ ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau:

             * Mü: lµ n¬i khai sinh, ®ång thêi còng lµ n¬i mµ ho¹t ®éng thanh to¸n ph¸t triÓn nhÊt. Khu vùc nµy d­êng nh­ ®· b·o hoµ vÒ thÎ tÝn dông, do ®ã sù c¹nh tranh vµ ph©n chia thÞ tr­êng rÊt khèc liÖt, thªm vµo ®ã dÞch vô ATM d­êng nh­ cã mÆt t¹i kh¾p n¬i ë Mü. VISA vµ MASTER lµ hai lo¹i thÎ ph¸t triÓn m¹nh nhÊt trªn thÞ tr­êng nµy.

             * Ch©u ¢u: b¾t ®Çu xuÊt hiÖn thÎ vµo n¨m 1966, Ch©u ¢u nhanh chãng trë thµnh mét thÞ tr­êng thÎ ph¸t triÓn m¹nh ®øng thø 2 sau Mü. §a phÇn thÎ l­u hµnh trªn thÞ tr­êng nµy lµ thÎ ghi nî. Lµ khu vùc cã tr×nh ®é d©n trÝ cao, kinh tÕ ph¸t triÓn, viÖc sö dông thÎ trong thanh to¸n trë nªn phæ biÕn. Ng­êi d©n sö dông thÎ kh«ng chØ v× ®­îc cÊp tÝn dông mµ chñ yÕu lµ v× nh÷ng tiÖn Ých mµ thÎ mang l¹i cho hä.

             * Ch©u ¸ – Th¸i B×nh D­¬ng: khu vùc Ch©u ¸ – TBD gåm 41 quèc gia víi nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ së h¹ tÇng, tËp qu¸n tiªu dïng kh¸c h¼n nhau. T¹i khu vùc nµy, hÇu hÕt c¸c n­íc ®Òu cã sö dông dÞch vô thanh to¸n thÎ. T¹i ®©y, VISA vµ MASTER lµ 2 lo¹i thÎ ®øng ë vÞ trÝ hµng ®Çu, JCB cã thÞ phÇn nhá h¬n nh­ng hiÖn nay lµ lo¹i thÎ ®ang cã tèc ®é ph¸t triÓn rÊt nhanh. C¶ hai m¹ng l­íi rót tiÒn tù ®éng CIRRUS ®èi víi MASTER vµ PLUS ®èi víi VISA ®Òu ®ang cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh. Víi ®Æc ®iÓm bao gåm nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn, khu vùc nµy høa hÑn mét tiÒm n¨ng tiªu dïng vµ sö dông thÎ rÊt lín.

             * Canada: lµ mét trong nh÷ng thÞ tr­êng m¹nh nhÊt trªn thÕ giíi cña thÎ tÝn dông. T¹i ®©y, kh¸ch hµng kh¸ trung thµnh víi ng©n hµng cña m×nh nªn th­êng chØ chÊp nhËn thanh to¸n thÎ cña hiÖp héi. T¹i thÞ tr­êng nµy, VISA ho¹t ®éng v­ît tréi h¼n so víi MASTER. AMEX vµ DINNERS CLUB còng cã mÆt víi hai môc tiªu chÝnh lµ lÜnh vùc hµng kh«ng vµ du lÞch.

             * Ch©u Mü Latinh: lµ khu vùc cã sù ph¸t triÓn kh«ng ®ång ®Òu, bao gåm c¶ nh÷ng n­íc ph¸t triÓn vµ nh÷ng n­íc n«ng nghiÖp l¹c hËu, c¬ së h¹ tÇng th«ng tin nh×n chung lµ yÕu kÐm, khu vùc nµy cã sù ph¸t triÓn vÒ ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i mçi quèc gia kh«ng ®ång ®Òu.

             * Trung §«ng vµ Ch©u Phi: ®©y lµ vïng næi tiÕng vÒ du lÞch vµ lµ khu vùc tèt ®Ó kinh doanh thÎ. C¸c lo¹i thÎ chÝnh t¹i ®©y lµ MASTER, VISA vµ AMEX. M¹ng l­íi ATM ë ®©y còng kh¸ m¹nh, chñ yÕu ®­îc cµi ®Æt ë Nam Phi vµ Trung §«ng. Nhê sù gia t¨ng cña c¸c thµnh viªn, hiÖn nay mét sè ch­¬ng tr×nh ph¸t hµnh thÎ míi ®· ®­îc giíi thiÖu ®Õn mét sè quèc gia ë vïng nµy.

    1.7.2. Xu h­íng ph¸t triÓn dÞch vô thÎ trªn thÕ giíi

    B¶ng 1.1 Dù b¸o thÞ tr­êng VISA vµ MASTER CARD trªn thÕ giíi

    Khu vùc

    N¨m 1995

    N¨m 2000

    N¨m 2005

    Tû USD

    ThÞ phÇn

    Tû USD

    ThÞ phÇn

    Tû USD

    ThÞ phÇn

    574,53

    46%

    1246,61

    44%

    2200,79

    39%

    Ch©u ¢u

    352,85

    28%

    728,16

    26%

    1426,73

    26%

    Ch©u ¸ – TBD

    206,52

    17%

    594,87

    21%

    1497,33

    25%

    Canada

    50,89

    4%

    81,21

    3%

    121,54

    2%

    Mü Latinh

    41,23

    3%

    109,36

    4%

    283,57

    5%

    Trung §«ng

    Ch©u Phi

    19,65

    2%

    55,20

    2%

    145,51

    3%

    Tæng

    1245,67

    100%

    2815,41

    100%

    5585,47

    100%

     Nguån: C¸c thÞ tr­êng thÎ trªn thÕ giíi – T¹p chÝ VCB

    Trong vµi n¨m tíi ®©y, dÞch vô thÎ sÏ tõng b­íc trë thµnh mét trong nh÷ng dÞch vô mang l¹i nguån thu t­¬ng ®èi lín vµ æn ®Þnh cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Víi tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ trªn thÕ giíi hiÖn nay, thanh to¸n th«ng qua thÎ sÏ trë thµnh mét ph­¬ng thøc thanh to¸n th«ng dông nhÊt. §©y lµ c¬ héi cho c¸c ng©n hµng vµ tæ chøc tÝn dông tham gia ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ. Víi tèc ®é ph¸t triÓn nhanh chãng nh­ hiÖn nay, trong t­¬ng lai thÎ thanh to¸n vÉn sÏ lµ mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®­îc ­a chuéng, nhÊt lµ trong c¸c tÇng líp d©n c­. Sè l­îng thÎ sÏ tiÕp tôc t¨ng ë c¸c thÞ tr­êng trªn thÕ giíi. Nh­ng tèc ®é ph¸t triÓn cña thÎ t¹i c¸c khu vùc cô thÓ sÏ cã nh÷ng thay ®æi râ rÖt.

    Theo b¶ng tæng kÕt dù b¸o, trong thêi gian tíi, Mü vÉn lµ n­íc cã doanh sè thanh to¸n thÎ lín nhÊt trªn thÕ giíi, mçi n¨m doanh sè nµy vÉn t¨ng kho¶ng 20%. §iÒu nµy dÔ hiÓu bëi Mü lµ quª h­¬ng cña thÎ thanh to¸n. Nh­ng thÞ phÇn cña Mü so víi c¸c khu vùc kh¸c ®ang gi¶m dÇn tõ 46% (n¨m 1995) xuèng cßn 14% vµo cuèi n¨m nay vµ cßn 39% vµo n¨m 2005. Nguyªn nh©n lµ do sù v­¬n lªn cña c¸c thÞ tr­êng míi næi kh¸c.

             Ch©u ¢u lµ thÞ tr­êng lý t­ëng cho c¸c tæ chøc thÎ ho¹t ®éng vµ ph¸t triÓn. Ng­êi d©n ë ®©y sö dông thÎ do sù tiÖn lîi nhiÒu h¬n lµ ®­îc cÊp tÝn dông vµ thÎ ®­îc xem nh­ lµ mét ph­¬ng thøc thanh to¸n cña tÇng líp th­îng l­u.V× vËy thÎ vÉn sÏ lµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n ®­îc ­a chuéng. Doanh sè thanh to¸n thÎ t¨ng kho¶ng 195% tõ 728,16 tû USD vµo cuèi n¨m 2000 vµ 1420,73 tû USD vµo n¨m 2005. Nh­ng gièng nh­ thÞ tr­êng Mü thÞ phÇn cña nã còng ®ang gi¶m ®i ®Ó nh­êng chç cho nh÷ng thÞ tr­êng tiÒm n¨ng kh¸c.

    Ch©u Mü Latinh lµ ch©u lôc cã sù ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng ®ång ®Òu. Cho ®Õn ®Çu thËp niªn 90, nÒn kinh tÕ ë ®©y míi b¾t ®Çu æn ®Þnh vµ cã ®Çu t­ n­íc ngoµi. §iÒu nµy më ra mét thÞ tr­êng míi ®Çy hÊp dÉn cho thÎ. ThÎ ë ®©y vÉn cßn t­¬ng ®èi xa l¹ nh­ng víi nhÞp ®é t¨ng tr­ëng nh­ hiÖn nay, trong t­¬ng lai thÎ sÏ trë thµnh mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n chñ yÕu. Tèc ®é t¨ng tr­ëng dù kiÕn trong 10 n¨m (tõ 1995 -2005) lµ 625%, khu vùc nµy víi sè d©n chiÕm 59% d©n sè thÕ giíi sÏ trë thµnh thÞ tr­êng lín thø 2 thÕ giíi cïng víi Ch©u ¢u vµo n¨m 2005. §©y lµ thÞ tr­êng cã tèc ®é t¨ng m¹nh nhÊt trong thêi gian tíi.

    Trung §«ng vµ ch©u Phi lµ hai vïng næi tiÕng vÒ du lÞch, ë ®©y thu hót phÇn lín kh¸ch du lÞch tõ ch©u ¢u, lµ thÞ tr­êng tèt ®Ó kinh doanh thÎ. Doanh sè thanh to¸n thÎ cña nã t¨ng m¹nh trong thêi gian qua vµ trong thêi gian tíi chñ yÕu do l­îng kh¸ch n­íc ngoµi ra vµo nhiÒu. ViÖc sö dông thÎ trong d©n c­ cßn rÊt h¹n chÕ do ®iÒu kiÖn vÒ kinh tÕ, t«n gi¸o… Trong nh÷ng n¨m tíi, thÞ tr­êng thÎ ë ®©y vÉn lµ thÞ tr­êng khiªm tèn nhÊt ch­a xøng víi tiÒm n¨ng cña nã.

    Ch­¬ng 2

    Thùc tr¹ng ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i

    Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi (VCB HN)

            

    2.1.  Tæng quan vÒ Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    2.1.1. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    • ­îc thµnh lËp ngµy 1-4-1963 mµ tiÒn th©n lµ Côc Ngo¹i hèi Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt Nam, Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam (VCB VN) lµ ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh ®Çu tiªn trong hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam. Trong suèt nh÷ng n¨m 1963-1990, VCB VN lµ ng©n hµng cña Nhµ n­íc vµ cung øng tÝn dông cho c¸c nghµnh kinh tÕ chñ chèt cña ®Êt n­íc. Theo quy ®Þnh cña Ng©n hµng Nhµ n­íc, VCB VN lµ ng©n hµng duy nhÊt thùc hiÖn chøc n¨ng cña mét ng©n hµng ®èi ngo¹i. Tuy nhiªn tõ khi ph¸p lÖnh Ng©n hµng ra ®êi ngµy 24/05/1990, ho¹t ®éng ng©n hµng chuyÓn ®æi m¹nh mÏ sang c¬ chÕ míi phï hîp víi chñ tr­¬ng ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cã sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc, ®iÒu nµy ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho VCB VN tõng b­íc thay ®æi vµ thÝch nghi dÇn c¬ chÕ thÞ tr­êng, tõng b­íc hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ ng©n hµng vµ ®a d¹ng ho¸ c¸c nghiÖp vô ng©n hµng nh­ thanh to¸n xuÊt nhËp khÈu, thùc hiÖn c¸c kho¶n vay nî viÖn trî cña c¸c tæ chøc quèc tÕ vµ cña c¸c chÝnh phñ cho ViÖt Nam vay, b¶o l·nh cho c¸c doanh nghiÖp vay vèn trong vµ ngoµi n­íc… Ho¹t ®éng cña VCB VN kh«ng chØ cßn dõng l¹i ë nghiÖp vô ng©n hµng ®èi ngo¹i mµ ®· bao gåm c¶ c¸c nghiÖp vô cña ng©n hµng ®èi néi nh­ ®Çu t­ tÝn dông ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n, kh«ng chØ ®Çu t­ cho c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc doanh mµ më réng sang khu vùc ngoµi quèc doanh. Sau gÇn 39 n¨m x©y dùng vµ tr­ëng thµnh, VCB VN ®· ®ãng gãp mét phÇn to lín vµo sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n­íc.

    HiÖn nay, VCB VN ®­îc coi lµ mét trong nh÷ng ng©n hµng th­¬ng m¹i cã uy tÝn nhÊt cña ViÖt Nam, ®­îc Nhµ n­íc xÕp vµo mét trong 23 doanh nghiÖp ®Æc biÖt, ®­îc t¹p chÝ ASEAN Money, t¹p chÝ tiÒn tÖ uy tÝn ë Ch©u ¸, b×nh chän lµ ng©n hµng h¹ng nhÊt ViÖt Nam n¨m 1995. Qua nhiÒu n¨m ®æi míi vµ tù hoµn thiÖn, VCB VN ®· häc hái ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ph¸t triÓn, øng dông thµnh tùu khoa häc kü thuËt ®Ó hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn nghiÖp vô ng©n hµng, khuyÕch tr­¬ng quan hÖ bu«n b¸n trªn c¸c thÞ tr­êng lín, ®Çy tiÒm n¨ng. VCB VN ®· thùc sù cã mét vÞ thÕ v÷ng ch¾c, ®ñ kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng, ®ång thêi ngµy cµng kh¼ng ®Þnh m×nh lµ mét ng©n hµng ®øng ®Çu trong c¶ n­íc, cè g¾ng v­¬n lªn víi ph­¬ng ch©m “Uy tÝn hiÖu qu¶ – lu«n mang ®Õn cho kh¸ch hµng sù thµnh ®¹t” vµ ®ãng gãp nhiÒu kinh nghiÖm cho qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam còng nh­ gi÷ v÷ng niÒm tin cña ®«ng ®¶o b¹n hµng trong vµ ngoµi n­íc.

    Lµ mét trong sè 23 chi nh¸nh cÊp 1 VCB VN, chi nh¸nh Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi (VCB HN) ®­îc thµnh lËp ngµy 1-3-1985 víi c¬ së vËt chÊt ban ®Çu cßn thiÕu thèn, lùc l­îng c¸n bé máng,… §Õn nay, sau gÇn 20 n¨m ho¹t ®éng, VCB HN ®· tù kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ cña m×nh trong thÞ tr­êng tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ Thñ ®« vµ lµ chi nh¸nh ®­îc xÕp lo¹i doanh nghiÖp h¹ng 1.

    Lµ mét ng©n hµng th­¬ng m¹i trªn ®Þa bµn Thñ ®«, n¬i ®­îc coi lµ trung t©m th­¬ng m¹i lín cña c¶ n­íc vµ lµ n¬i cã mËt ®é dµy ®Æc c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i víi 92 tæ chøc tÝn dông ho¹t ®éng víi nhiÒu lo¹i h×nh kh¸c nhau, VCB HN ®· kÕ thõa vµ ph¸t huy cã hiÖu qu¶ truyÒn thèng ho¹t ®éng VCB VN vµ dÇn v­¬n lªn kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ vµ uy tÝn cña m×nh trªn ®Þa bµn, ®ãng gãp vµo tèc ®é ph¸t triÓn cña kinh tÕ x· héi Thñ ®«.

    Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ ®ang diÔn ra hÕt søc s«i ®éng vµ ®Æt tr­íc mçi ng©n hµng trong n­íc c¶ thêi c¬ vµ th¸ch thøc. §Ó s½n sµng cho qu¸ tr×nh héi nhËp khu vùc vµ quèc tÕ VCB VN ®· triÓn khai ®Ò ¸n c¬ cÊu l¹i ho¹t ®éng cña m×nh nh»m lµnh m¹nh hãa t×nh h×nh tµi chÝnh, ®æi míi m« h×nh tæ chøc g¾n víi chuÈn mùc quèc tÕ, ®a d¹ng hãa vµ hiÖn ®¹i hãa c¸c dÞch vô ng©n hµng, më réng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ, tõng b­íc ¸p dông c¸c chuÈn mùc ng©n hµng hiÖn ®¹i vµo c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng. §Æc biÖt, Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng lu«n tiªn phong trong viÖc øng dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tin häc hãa c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng nh»m cung cÊp c¸c dÞch vô tµi chÝnh ng©n hµng cã chÊt l­îng cao, gi÷ v÷ng niÒm tin víi ®«ng ®¶o b¹n hµng trong vµ ngoµi n­íc.

    Nhê nç lùc ®æi míi vµ ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng cña VCB VN, cña Thµnh phè Hµ Néi, VCB HN ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ quan träng, t¹o lîi thÕ c¹nh tranh vµ uy tÝn trªn ®Þa bµn.

    VÒ c¬ cÊu tæ chøc cña VCB HN:

    – T¹i trô së chÝnh (78 NguyÔn Du) cã 1 Gi¸m ®èc vµ 3 Phã Gi¸m ®èc phô tr¸ch c¸c phßng ban: 

    + Phßng TÝn dông tæng hîp: Cã chøc n¨ng tham m­u, gióp ban gi¸m ®èc x©y dùng c¸c biÖn ph¸p thùc hiÖn chÝnh s¸ch, chñ tr­¬ng cña VCB HN vÒ tiÒn tÖ, tÝn dông…, thùc hiÖn cho vay ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ theo LuËt Ng©n hµng, më tµi kho¶n cho vay, theo dâi hîp ®ång tÝn dông, tÝnh l·i theo ®Þnh k×, thÈm ®Þnh vµ xem xÐt b¶o l·nh nh÷ng dù ¸n cã møc kÝ quü d­íi 100%, ®iÒu hoµ vèn ngo¹i tÖ vµ VND, thùc hiÖn mét sè nhiÖm vô kh¸c do gi¸m ®èc giao.

    + Phßng Thanh to¸n xuÊt nhËp khÈu: Thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô thanh to¸n xuÊt nhËp khÈu hµng hãa, dÞch vô vµ c¸c nghiÖp vô chuyÓn tiÒn ®i n­íc ngoµi cña kh¸ch hµng, qu¶n lý vµ kiÓm tra c¸c mÉu ch÷ kÝ cña Ng©n hµng n­íc ngoµi vµ mét sè nhiÖm vô kh¸c.

    + Phßng KÕ to¸n:

    Bé phËn “Xö lý nghiÖp vô chuyÓn tiÒn”: nhËn yªu cÇu chuyÓn tiÒn tõ c¸c giao dÞch viªn t¹i FRONT_END, bé phËn nµy cã nhiÖm vô kiÓm tra tÝnh ph¸p lý vµ xö lý c¸c yªu cÇu liªn quan ®Õn nghiÖp vô chuyÓn tiÒn cña kh¸ch hµng.

    Bé phËn “Qu¶n lý tµi kho¶n”: qu¶n lý c¸c bé phËn tµi kho¶n cña kh¸ch hµng vµ c¸c tµi kho¶n néi bé.

    Bé phËn “Qu¶n lý chi tiªu néi bé”: Thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô liªn quan tíi chi tiªu néi bé vµ mét sè nhiÖm vô kh¸c do ban gi¸m ®èc ®Ò ra.

    +  Phßng Ng©n quü: Qu¶n lý thu chi b»ng VND, c¸c lo¹i ngo¹i tÖ, kho tiÒn, tµi s¶n thÕ chÊp, chøng tõ cã gi¸. Thùc hiÖn chÕ ®é b¸o c¸o vÒ ho¹t ®éng thu – chi tiÒn mÆt VND, ngo¹i tÖ, sÐc. Xö lý c¸c lo¹i tiÒn kh«ng ®ñ tiªu chuÈn l­u th«ng.

    + Phßng DÞch vô ng©n hµng:

    Bé phËn “Th«ng tin kh¸ch hµng”: tiÕp nhËn vµ më hå s¬ vÒ c¸c kh¸ch hµng míi. TiÕp nhËn, qu¶n lý vµ gi¶i quyÕt c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hµng nh­: thay ®æi tªn, ®Þa chØ, mÉu dÊu, ch÷ kÝ cña chñ tµi kho¶n. Gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµ h­íng dÉn quy tr×nh nghiÖp vô cho kh¸ch hµng.

    Bé phËn “DÞch vô kh¸ch hµng”: Xö lý toµn bé c¸c giao dÞch liªn quan ®Õn tµi kho¶n tiÒn göi, thanh to¸n sÐc vµ ph¸t hµnh sÐc. Chi tr¶ kiÒu hèi, chuyÓn tiÒn nhanh… vµ mét sè nhiÖm vô do ban gi¸m ®èc ®Ò ra.

    + Phßng Hµnh chÝnh nh©n sù: Tham m­u gióp viÖc cho ban gi¸m ®èc trong viÖc bè trÝ, ®iÒu ®éng, bæ nhiÖm, khen th­ëng, kû luËt, tiÕp nhËn c¸n bé. Thùc hiÖn c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch ®èi víi c¸n bé nh©n viªn trong ng©n hµng. Qu¶n lý b¶o qu¶n tµi s¶n cña chi nh¸nh nh­ «t«, kho vËt liÖu dù tr÷ cña c¬ quan theo ®óng chÕ ®é. Thùc hiÖn c«ng t¸c lÔ t©n, b¶o vÖ vµ mét sè nhiÖm vô kh¸c.

    + Phßng tin häc: Nghiªn cøu ph¸t triÓn c«ng nghÖ ng©n hµng, c¶i tiÕn bæ xung c¸c phÇn mÒm hiÖn cã. Cã nhiÖm vô qu¶n trÞ vµ qu¶n lý toµn bé hÖ thèng m¹ng, m¸y, cËp nhËt øng dông c«ng nghÖ th«ng tin cho ng©n hµng.

    + Tæ kiÓm tra-kiÓm to¸n néi bé: LËp kÕ ho¹ch ®Þnh k× hoÆc ®ét xuÊt vÒ kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé, tr×nh gi¸m ®èc duyÖt vµ tiÕn hµnh kiÓm tra gi¸m s¸t viÖc chÊp hµnh c¸c quy tr×nh thùc hiÖn nghiÖp vô, ho¹t ®éng kinh doanh vµ quy chÕ an toµn trong kinh doanh theo ®óng quy ®Þnh cña Ph¸p luËt vÒ Ng©n hµng ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam. Lµm ®Çu mèi phèi hîp víi c¸c ®oµn thanh tra, kiÓm to¸n ®èi víi c¸c ho¹t ®éng cña chi nh¸nh.

    – VCB HN cã 2 chi nh¸nh cÊp 2 t¹i ®Þa chØ 30-32 L¸ng H¹ vµ 147 Hoµng Quèc ViÖt. Ngoµi ra, cßn cã 3 Phßng Giao dÞch ®Æt t¹i sè 2-Hµng Bµi, sè 14-TrÇn B×nh Träng vµ sè 1-Hµng §ång.

    2.1.2. Ho¹t ®éng kinh doanh trong vµi n¨m gÇn ®©y

              Tæng quan ho¹t ®éng cña ngµnh Ng©n hµng nãi chung vµ ho¹t ®éng cña Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng nãi riªng trong n¨m 2003 ®· cã nhiÒu diÔn biÕn tÝch cùc. §Æc biÖt, kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña hÖ thèng Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ®­îc ®¸nh dÊu b»ng danh hiÖu Ng©n hµng ViÖt Nam tèt nhÊt trong n¨m 2003. §©y lµ lÇn thø 4 liªn tiÕp, t¹p chÝ The Banker thuéc tËp ®oµn Financial Times (Anh Quèc), mét t¹p chÝ cã uy tÝn hµng ®Çu trong giíi tµi chÝnh quèc tÕ, b×nh chän vµ trao tÆng. §ã lµ kÕt qu¶ cña sù nç lùc ®æi míi, ph¸t triÓn cña toµn thÓ c¸n bé nh©n viªn Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng trong qu¸ tr×nh triÓn khai ®Ò ¸n t¸i c¬ cÊu ho¹t ®éng ng©n hµng, lµnh m¹nh hãa t×nh h×nh tµi chÝnh, ®æi míi m« h×nh tæ chøc g¾n víi chuÈn mùc quèc tÕ, ®a d¹ng hãa vµ hiÖn ®¹i hãa c¸c dÞch vô ng©n hµng, më réng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ vµ tõng b­íc ¸p dông c¸c chuÈn mùc ng©n hµng hiÖn ®¹i vµo c¸c lÜnh vùc ho¹t ®éng.

    • Ó thùc hiÖn tèt c¸c ch­¬ng tr×nh hµnh ®éng cña VCB VN ®Ò ra, chi nh¸nh VCB HN ®· triÓn khai tÝch cùc c¸c mÆt ho¹t ®éng ®ãng gãp vµo kÕt qu¶ chung cña toµn hÖ thèng, xøng ®¸ng lµ mét trong nh÷ng chi nh¸nh ®i ®Çu toµn hÖ thèng. KÕt qu¶ ho¹t ®éng ­íc tÝnh cña VCB HN ®­îc thÓ hiÖn trong c¸c ho¹t ®éng sau.

              2.1.2.1. C«ng t¸c ®iÒu hµnh vèn

              * VÒ huy ®éng vèn

              Nhu cÇu huy ®éng vèn cho ®Çu t­ ph¸t triÓn, nhËp khÈu hµng hãa vµ thanh to¸n lu«n lµ nhiÖm vô hµng ®Çu cña VCB HN. N¨m 2003 thÞ tr­êng vèn trong n­íc rÊt s«i ®éng. VCB HN ®· triÓn khai tÝch cùc c¸c ®ît b¸n chøng chØ tiÒn göi, tr¸i phiÕu, tiÕt kiÖm Seagames dù th­ëng, tiÕt kiÖm k× h¹n 5 n¨m…

    B¶ng 2.1 T×nh h×nh huy ®éng vèn cña VCB HN

    • ¬n vÞ: triÖu ®ång

    ChØ tiªu

    N¨m 2003

    % so víi cïng k× 2002

    Nguån vèn huy ®éng

    5.681.714

    135

    1. §ång ViÖt Nam

    – TiÒn göi t/chøc k/tÕ

     – TiÒn göi d©n c­

    – C¸c nguån kh¸c

    2.310.757

    661.200

    1.436.400

    213.157

    173,6

    115,16

    204,86

    312,07

    2. Ngo¹i tÖ (quy ra VND)                     

    – TiÒn göi t/chøc k/tÕ                  

    – TiÒn göi d©n c­                       

    – C¸c nguån kh¸c                      

    3.370.957

    181.136

    302.366

    166.205

    114

    89,1

    115,73

    704,97

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              Víi vÞ trÝ vµ uy tÝn trong nhiÒu n¨m qua, VCB HN ®· hoµn thµnh tèt kÕ ho¹ch ®· ®Ò ra: tæng vèn huy ®éng ®¹t 5682 tû ®ång, t¨ng 35% so víi n¨m 2002. Huy ®éng tõ d©n c­ lµ mét ­u thÕ næi tréi cña VCB HN, ®iÒu nµy ph¶n ¸nh chÝnh s¸ch kh¸ch hµng ®ang ®i theo ®óng h­íng ®i ®«i víi ho¹t ®éng qu¶ng b¸ c¸c s¶n phÈm mang tÝnh tiÖn Ých cao h¬n h¼n so víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i kh¸c. Tuy nhiªn vÒ dµi h¹n, chi nh¸nh sÏ cã nh÷ng biÖn ph¸p, chÝnh s¸ch ®Ó n©ng cao tû lÖ vèn huy ®éng tõ c¸c tæ chøc do nguån huy ®éng nµy cã chi phÝ thÊp nh»m gi¶m l·i suÊt huy ®éng b×nh qu©n ®Çu vµo, n©ng cao lîi nhuËn.

              Trong c¬ cÊu huy ®éng, tû lÖ vèn huy ®éng b»ng ngo¹i tÖ kh¸ cao ®ang lµ mét th¸ch thøc trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÕ giíi diÔn biÕn phøc t¹p vµ cã xu h­íng gi÷ nguyªn ë møc thÊp trong mét thêi gian dµi. Tuy nhiªn, víi kÕt qu¶ kinh doanh n¨m 2003 ­íc ®¹t 42 tû VN§, t¨ng 32% so víi n¨m 2002 ®· kh¼ng ®Þnh VCB HN ®· cã mét chÝnh s¸ch qu¶n lý kinh doanh tiÒn tÖ ®óng ®¾n.

              * VÒ sö dông vèn

    B¶ng 2.2 T×nh h×nh sö dông vèn cña VCB HN

    • ¬n vÞ: triÖu ®ång

    ChØ tiªu sö dông vèn

    N¨m 2003

    % so víi cïng k× 2002

    1. §ång ViÖt Nam

    – Tæng d­ nî cho vay

    + D­ nî vèn ng¾n h¹n

    + D­ nî vèn trung dµi h¹n

    + Gãp vèn ®ång tµi trî

    – T/göi cã k× h¹n t¹i VCB VN

    – Mua c«ng tr¸i kho b¹c

    – C¸c kho¶n kh¸c

    2.504.855

    1.198.000

    900.000

    298.000

    19.875

    1.188.355

    10.000

    108.500

    178,74

    190,78

    179,49

    235,8

    85,72

    187,47

    100

    77,7

    2. Ngo¹i tÖ (quy ra VND)

    – Tæng d­ nî cho vay           

    + D­ nî vèn ng¾n h¹n          

    + D­ nî vèn trung dµi h¹n   

    + Gãp vèn ®ång tµi trî          

    – T/göi cã k× h¹n t¹i VCB VN

    3.246.353

    916.653

    907.704

    208.948

    30.941

    2.029.074

    114,6

    252,1

    248,57

    264,86

    89,48

    84,92

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              C«ng t¸c ®iÒu hµnh vèn cña VCB HN lu«n tu©n thñ quy chÕ do VCB VN ban hµnh vµ thùc hiÖn tèt ph­¬ng ch©m an toµn vµ hiÖu qu¶. Tû lÖ vèn sinh lêi cña chi nh¸nh trong n¨m 2003 ®¹t 98,6% tæng nguån vèn. Chñ tr­¬ng më réng ho¹t ®éng ®Çu t­ tÝn dông trùc tiÕp ®· t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng tr­ëng nguån thu cho chi nh¸nh, bï ®¾p ®­îc phÇn gi¶m sót tõ nguån thu tiÒn göi.

              Víi lîi thÕ nguån huy ®éng lín, chi nh¸nh ®· chñ ®éng më réng ho¹t ®éng tÝn dông nh»m cung øng vèn cã hiÖu qu¶ cho nÒn kinh tÕ vµ t¨ng c­êng nguån vèn cho VCB ®Æc biÖt lµ nguån vèn ngo¹i tÖ. Bªn c¹nh ®ã, chi nh¸nh ®· tËp trung dµnh vèn ®iÒu chuyÓn vµ göi cã k× h¹n t¹i VCB VN, t¨ng n¨ng lùc vÒ vèn cho hÖ thèng vµ sö dông ®Õn møc tèi ®a vµ cã hiÖu qu¶ nguån vèn cña chi nh¸nh. Tuy nhiªn, do møc l·i suÊt ®iÒu chuyÓn néi bé ch­a hîp lý, chi nh¸nh ph¶i huy ®éng vèn víi møc l·i suÊt t­¬ng ®­¬ng Së giao dÞch song møc l·i suÊt ®iÒu chuyÓn víi VCB VN l¹i thÊp h¬n, ®iÒu lµm gi¶m doanh lîi cña chi nh¸nh, ¶nh h­ëng ®Õn ­u thÕ huy ®éng vèn trong ®iÒu kiÖn vÉn ¸p dông møc l·i suÊt huy ®éng trªn v× môc tiªu dµi h¹n.

              2.1.2.2. C¸c ho¹t ®éng kinh doanh chñ yÕu

              * C«ng t¸c tÝn dông

              C«ng t¸c tÝn dông trong n¨m 2003 ®· thùc sù khëi s¾c vÒ c¶ quy m« vµ chÊt l­îng, hoµn thµnh xuÊt s¾c kÕ ho¹ch ®­îc giao. Tèc ®é t¨ng tr­ëng cao nh­ng chÊt l­îng tÝn dông vÉn ®¶m b¶o an toµn.

              Bªn c¹nh viÖc thùc thi cã hiÖu qu¶ c«ng t¸c kh¸ch hµng, VCB HN ®· ¸p dông thµnh c«ng c¬ chÕ l·i suÊt linh ho¹t theo diÔn biÕn thÞ tr­êng. Cô thÓ viÖc ¸p dông l·i suÊt cho vay b»ng ngo¹i tÖ ­u ®·i ®Ó phôc vô cho nhu cÇu thu mua vµ s¶n xuÊt hµng hãa xuÊt khÈu theo chñ tr­¬ng hç trî ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña thµnh phè ®· thùc sù hÊp dÉn víi kh¸ch hµng. Víi ®Þnh h­íng më réng cho vay c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá – mét lo¹i h×nh kh¸ch hµng ®Çy tiÒm n¨ng, VCB HN ®· ph¸t triÓn thªm mét sè kh¸ch hµng míi hiÖu qu¶ víi doanh sè ho¹t ®éng t­¬ng ®èi lín gãp phÇn më réng ®éi ngò kh¸ch hµng truyÒn thèng. §èi víi ®Çu t­ trung dµi h¹n, VCB HN ®· ®¸p øng vèn cho nhiÒu dù ¸n lín trªn c¬ së b¸m s¸t ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh vµ thµnh phè, ®ång thêi xuÊt ph¸t tõ tÝnh cÊp thiÕt thùc tÕ cña dù ¸n ®Ó tiÕn hµnh ®Çu t­ vèn cã hiÖu qu¶ gãp phÇn hiÖn ®¹i hãa m¸y mãc thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ, t¨ng n¨ng lùc s¶n xuÊt vµ n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp n¾m b¾t ®­îc thêi c¬ kinh doanh hiÖu qu¶, gãp phÇn t¨ng thªm viÖc lµm cho lao ®éng thñ ®«.

    B¶ng 2.3 Ho¹t ®éng tÝn dông cña VCB HN n¨m 2003

    • ¬n vÞ: triÖu ®ång

    ChØ tiªu

    D/sè cho vay

    D/sè thu nî

    D­ nî

    1. TÝn dông ng¾n h¹n

    – VND

    Trong ®ã nî qu¸ h¹n

    – Ngo¹i tÖ

    Trong ®ã nî qu¸ h¹n

    5.976.537

    3.644.788

    783.554

    2.331.749

    151.384

    5.215.671

    3.273.005

    780.642

    1.943.666

    151.853

    1.607.704

    900.000

     

    707.704

     

    2. TÝn dông trung dµi h¹n

    – VND

    Trong ®ã nî qu¸ h¹n

    – Ngo¹i tÖ

    Trong ®ã nî qu¸ h¹n

    387.056

    269.942

    55.234

    117.114

    625

    190.707

    171.956

    55.234

    18.745

    625

    506.948

    298.000

    4.956

    208.948

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              Ho¹t ®éng tÝn dông cña chi nh¸nh ®· më réng vµ t¨ng nhanh nh­ng vÉn ®¶m b¶o an toµn. ViÖc duy tr× c«ng t¸c kiÓm tra kiÓm so¸t lu«n ®­îc ®¶m b¶o ®óng vµ ®Çy ®ñ víi nh÷ng quy t¾c tÝn dông, ®ång thêi viÖc lu«n b¸m s¸t c¸c ®¬n vÞ cã quan hÖ tÝn dông ®Ó t­ vÊn vµ cã biÖn ph¸p kÞp thêi nh»m b¶o ®¶m vèn vay ®­îc sö dông ®óng môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶.

              Chi nh¸nh ®¸p øng tèt nhu cÇu vèn l­u ®éng cho kh¸ch hµng, t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp hoµn thµnh tèt kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh. §Æc biÖt trong n¨m, chi nh¸nh ®· cho vay USD víi l·i suÊt ­u ®·i phôc vô ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu víi doanh sè cho vay ®¹t 156 triÖu USD, d­ nî ®¹t                  58,6 triÖu USD.

    • èi víi vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n, trong n¨m 2003 chi nh¸nh chØ cã 0,25% nî qu¸ h¹n trªn tæng d­ nî. D­ nî qu¸ h¹n míi phÇn lín ph¸t sinh do kh¸ch hµng chËm tr¶ gèc vµ l·i t¹m thêi bÞ chuyÓn sang nî qu¸ h¹n, sè nî qu¸ h¹n hiÖn t¹i chñ yÕu lµ nî khã ®ßi ph¸t sinh tõ nhiÒu n¨m tr­íc. Còng trong n¨m, chi nh¸nh ®· gi¶i quyÕt xong nî khoanh vµ trong thêi gian tíi chi nh¸nh ®ang phÊn ®Êu ®Ó gi¶i quyÕt c¸c kho¶n nî khã ®ßi triÖt ®Ó h¬n.

              * C«ng t¸c kÕ to¸n

              N¨m 2003, chi nh¸nh ®· tÝch cùc, chñ ®éng triÓn khai vµ tham gia víi VCB VN vµ Ng©n hµng Nhµ n­íc øng dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµo c«ng t¸c thanh to¸n cña ng©n hµng. Tham gia vµo hÖ thèng thanh to¸n ®iÖn tö liªn ng©n hµng, thanh to¸n trùc tuyÕn VCB – ONLINE ®· t¹o ®iÒu kiÖn rót ng¾n ®­îc thêi gian chuyÓn tiÒn cho kh¸ch hµng, n©ng cao hiÖu qu¶ vµ chÊt l­îng thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt qua ng©n hµng, gi¶m bít dÇn viÖc sö dông tiÒn mÆt trong l­u th«ng. Nãi c¸ch kh¸c, ho¹t ®éng kÕ to¸n vµ thanh to¸n cña ng©n hµng ®· gãp phÇn tÝch cùc vµo kÕt qu¶ chung cña toµn hÖ thèng, ®¶m b¶o thanh to¸n nhanh chÝnh x¸c, t¨ng vßng quay sö dông vèn vµ chuyÓn m¹nh sang thanh to¸n ®iÖn tö.

              Víi viÖc ¸p dông c«ng nghÖ ng©n hµng hiÖn ®¹i cïng víi th¸i ®é phôc vô kh¸ch hµng v¨n minh lÞch sù cña ®éi ngò nh©n viªn kÕ to¸n ®· mang l¹i nh÷ng kÕt qu¶ tèt trong c«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n, c¸c giao dÞch ®­îc thùc hiÖn nhanh chãng, chÝnh x¸c t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó kh¸ch hµng lu©n chuyÓn vèn nhanh, ®Æc biÖt nh÷ng kho¶n vèn vay, gãp phÇn cïng ho¹t ®éng tÝn dông cñng cè vµ më réng sè l­îng kh¸ch hµng giao dÞch. N¨m 2003, l­îng kh¸ch hµng ®Õn víi chi nh¸nh t¨ng 22.4% so víi n¨m 2002.

     

              B¶ng 2.4 Ho¹t ®éng thanh to¸n – kÕ to¸n cña VCB HN n¨m 2003

    • ¬n vÞ: VND

    ChØ tiªu

    N¨m 2003

    % so víi cïng k× 2002

    – Thanh to¸n bï trõ

    – Thanh to¸n qua NHNN

    – Thanh to¸n ®iÖn tö liªn ng©n hµng

    4.202.000

    3.988.000

    7.159.000

    83,3

    167

    515

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              ViÖc ¸p dông c¸c h×nh thøc thanh to¸n ®iÖn tö liªn ng©n hµng, CITAD, thanh to¸n trùc tuyÕn trong hÖ thèng VCB t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng nhanh doanh sè thanh to¸n qua ng©n hµng, duy tr× chÊt l­îng thanh to¸n, gãp phÇn t¨ng tèc ®é chu chuyÓn vèn trong nÒn kinh tÕ, gi¶m dÇn l­îng thanh to¸n tiÒn mÆt, n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô ng©n hµng vµ qua ®ã t¨ng doanh thu cho ng©n hµng.

              * C«ng t¸c thanh to¸n xuÊt nhËp khÈu

    • ©y lu«n ®­îc coi lµ thÕ m¹nh cña VCB. Ph¸t huy uy tÝn th­¬ng hiÖu ®· t¹o dùng ®­îc trªn thÞ tr­êng quèc tÕ, VCB HN ®· trë thµnh ®Þa chØ ®¸ng tin cËy cho c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt nhËp khÈu trªn ®Þa bµn.

              C«ng t¸c thanh to¸n quèc tÕ n¨m 2003 cã chÊt l­îng tèt víi tæng sè xuÊt nhËp khÈu c¶ n¨m ­íc ®¹t 260 triÖu USD, t¨ng 32% so víi cïng k× n¨m 2002. VCB HN ®· triÓn khai nhiÒu chÝnh s¸ch kh¸ch hµng nh­ ­u ®·i phÝ, nhËn chøng tõ t¹i c¬ së, kÐo dµi thêi gian giao dÞch… ®Ó phôc vô kh¸ch hµng. Tuy nhiªn, chi nh¸nh vÉn gÆp ph¶i nh÷ng khã kh¨n kh«ng Ýt trong viÑc gi÷ kh¸ch hµng truyÒn thèng còng nh­ gi÷ kh¸ch hµng cò do gÆp ph¶i sù c¹nh tranh gay g¾t trªn thÞ tr­êng bëi c¸c ng©n hµng trªn ®Þa bµn. V× vËy trong thêi gian tíi, víi viÖc triÓn khai Module míi vÒ tµi trî th­¬ng m¹i vµ thÝ ®iÓm m« h×nh quan hÖ kh¸ch hµng míi sÏ t¨ng thªm ®­îc thÞ phÇn lín h¬n ë lÜnh vùc kinh doanh khã kh¨n nµy.

     

              B¶ng 2.5 Ho¹t ®éng thanh to¸n xuÊt nhËp khÈu cña VCB HN n¨m 2003

    • ¬n vÞ: 1000 USD

    ChØ tiªu

    Doanh sè

    % so víi 2002

    NhËp khÈu (USD)

    – Më L/C

    – Thanh to¸n L/C

    -Thanh to¸n TTR vµ Colection

    429.000

    215.000

    180.000

    34.000

    146,82

    140

    147

    121

    XuÊt khÈu (USD)

    – Më L/C

    – Thanh to¸n L/C

    -Thanh to¸n TTR vµ Colection

    63.000

    17.000

    16.000

    30.000

    114,54

    113

    119

    88

    Ph¸t hµnh th­ b¶o l·nh

    – Trong n­íc

    +VND

    +USD

    – N­íc ngoµi (USD)

    718.7

    66.7

    651

    5.396

    300

    145

    155

    147

    Tæng céng

    161.2

    172

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              * C«ng t¸c dÞch vô ng©n hµng

              Víi chÝnh s¸ch ®a d¹ng hãa vµ n©ng cao chÊt l­îng c¸c s¶n phÈm dÞch vô ng©n hµng, tõng b­íc ®­a c¸c s¶n phÈm ng©n hµng hiÖn ®¹i vµo cuéc sèng, c«ng t¸c dÞch vô cña chi nh¸nh n¨m 2003 ®· cã nh÷ng tiÕn bé v­ît bËc.

              Tèc ®é t¨ng tr­ëng nguån vèn huy ®éng cña VCB HN cã sù t¸c ®éng rÊt lín cña yÕu tè dÞch vô:

    B¶ng 2.6 Ho¹t ®éng dÞch vô ng©n hµng cña VCB HN n¨m 2003

    • ¬n vÞ: 1000 USD; 1.000.000 VND

    ChØ tiªu

    N¨m 2003

    % so cïng k× 2002

    Tæng nguån vèn huy ®éng

    2.586.000

    103,56

    ChuyÓn tiÓn trong n­íc (qua CMND)

    820.000

    245

    – ChuyÓn ®i n­íc ngoµi (USD)

    500

    143

    – ChuyÓn n­íc ngoµi ®Õn

    11.944

    257

    – Doanh sè chi tr¶ kiÒu hèi

    24.155

    324

    – TK c¸ nh©n víi sè d­ b×nh qu©n ®¹t 60 tû VND

    11.572

    157

    ThÎ VCB-Connect 24

    11.750

    380

    Sè m¸y ATM

    8

    400

    ThÎ VISA, MASTER

    – Doanh thu thanh to¸n tiÒn mÆt (USD)

    – Doanh thu dÞch vô (USD)

    1.130

    217

    186

    698

    552

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              VCB HN lu«n cã c¸c c«ng t¸c khuyÕch tr­¬ng tiÖn Ých s¶n phÈm phôc vô kh¸ch hµng, ®¶m b¶o thuËn lîi cho kh¸ch hµng, tõng b­íc ®ång bé liªn hoµn c¸c dÞch vô ng©n hµng, thu hót ®«ng ®¶o kh¸ch hµng trªn ®Þa bµn vµ c¸c khu vùc l©n cËn.

              Bªn c¹nh ®ã, chi nh¸nh ®· ph¸t triÓn m¹ng l­íi 26 ®¬n vÞ chÊp nhËn thÎ, tËp trung chñ yÕu vµo c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n, c¸c cöa hµng kinh doanh dÞch vô, c¸c trung t©m dÞch vô nh­: H¶i Long Shop, Apollo Clock, Côm c¶ng hµng kh«ng miÒn B¾c… Phßng dÞch vô cña chi nh¸nh còng ®ang theo dâi ho¹t ®éng cña 10 bµn ®¹i lý thu ®æi ngo¹i tÖ víi doanh sè b¸n ngo¹i tÖ n¨m 2003 ®¹t 1.5022.000 USD, t¨ng 15% so víi n¨m 2002.

              * Kinh doanh ngo¹i tÖ

              B¶ng 2.7 Ho¹t ®éng kinh doanh ngo¹i tÖ cña VCB HN n¨m 2003

    • ¬n vÞ: USD

    ChØ tiªu

    N¨m 2003

    % so víi cïng k× 2002

    Mua

    – Tõ c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ c¸ nh©n

    – Tõ VCB VN

    B¸n

    B¸n cho c¸c tæ chøc kinh tÕ vµ c¸ nh©n

    – B¸n cho VCB VN

    239.459

    193.792

    45.667

    237.858

    203.022

    34.836

    183,49

    276,72

    84,62

    182,26

    164,48

    492,17

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

              Ho¹t ®éng kinh doanh ngo¹i tÖ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y cña VCB HN lu«n ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ tèt, t¹o ®iÒu kiÖn hç trî c«ng t¸c thanh to¸n nhËp khÈu t¨ng m¹nh. C«ng t¸c kinh doanh ngo¹i tÖ thùc hiÖn ®óng chÕ ®é qu¶n lý ngo¹i hèi cña Nhµ n­íc.

              N¨m 2003 do hiÖn t­îng chªnh lÖch c¸n c©n thanh to¸n vµ c¸c biÕn ®éng t©m lý kh¸c lµm tû gi¸ ®ång USD biÕn ®éng m¹nh vµo cuèi n¨m dÉn ®Õn t×nh tr¹ng khan hiÕm ngo¹i tÖ vµ ¶nh h­ëng kh«ng nhá ®Õn c«ng t¸c ngo¹i tÖ cña chi nh¸nh. Nh­ng víi nç lùc cao, chi nh¸nh vÉn cã mét kÕt qu¶ kinh doanh ngo¹i tÖ rÊt kh¶ quan.

    2.2  Thùc tr¹ng ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi trong vµi n¨m gÇn ®©y

             ThÎ lµ mét c«ng cô thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt rÊt ®­îc ­a chuéng trªn thÕ giíi, b¾t ®Çu xuÊt hiÖn ë ViÖt Nam vµo n¨m 1990 do VCB VN ph¸t hµnh, thÎ ®ang dÇn trë thµnh mét c«ng cô thanh to¸n hÊp dÉn ®èi víi ng­êi d©n ViÖt Nam. NhËn thÊy thÞ tr­êng thÎ ViÖt Nam lµ mét thÞ tr­êng ®Çy tiÒm n¨ng, VCB VN ®· nhanh chãng n¾m b¾t vµ trë thµnh ng©n hµng ®Çu tiªn cung cÊp dÞch vô thÎ ë ViÖt Nam vµ cã thÞ phÇn lín nhÊt trong lÜnh vùc kinh doanh nµy. HiÖn nay, trong viÖc cung cÊp thÎ néi ®Þa, VCB VN chiÕm 67% thÞ phÇn.

    B¶ng 2.8  ThÞ phÇn thanh to¸n thÎ cña Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam

    • ¬n vÞ: %

    N¨m

    91

    92

    93

    94

    95

    96

    97

    98

    99

    00

    01

    02

    ThÞ phÇn

    100

    100

    100

    100

    95

    70

    59

    45

    40

    35

    45

    45

     Nguån: B¸o c¸o ho¹t ®éng n¨m 2003 cña hiÖp héi thÎ ng©n hµng ViÖt Nam

             Tuy nhiªn còng nh­ c¸c ng©n hµng kh¸c, doanh sè thÎ cña VCB VN phô thuéc t­¬ng ®èi lín vµo dßng kh¸ch du lÞch, vµo vµi n¨m gÇn ®©y, l­îng kh¸ch du lÞch gi¶m m¹nh, doanh sè thÎ cña VCB VN còng gi¶m theo ®¸ng kÓ. H¬n n÷a, thÞ tr­êng thÎ ngµy cµng cã sù c¹nh tranh kh¾c nghiÖt, VCB VN ngµy cµng khã cã thÓ duy tr× vÞ trÝ ®éc t«n trªn thÞ tr­êng thÎ ViÖt Nam. Song ®Õn nay, VCB VN vÉn lµ mét ®¹i gia trªn thÞ tr­êng thÎ, tÝnh ®Õn th¸ng 3 – 2004, VCB VN chiÕm 67% thÞ phÇn thÎ néi ®Þa vµ 32% thÞ phÇn thÎ quèc tÕ.

             Tuy VCB VN ®· cã c¶ mét qu¸ tr×nh l©u dµi cho viÖc kinh doanh thÎ, tõ khi chØ lµm ng©n hµng ®¹i lý thanh to¸n thÎ cho c¸c ng©n hµng n­íc ngoµi ®Õn khi trùc tiÕp ph¸t hµnh thÎ, song víi chi nh¸nh VCB HN, kinh doanh thÎ l¹i lµ mét lÜnh vùc rÊt míi mÎ. Ho¹t ®éng nµy míi ®­îc b¾t ®Çu triÓn khai tõ th¸ng 8-2002. ChÝnh v× vËy, nh÷ng sè liÖu vÒ ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ cña chi nh¸nh VCB HN lµ rÊt nhá bÐ.

     

    2.2.1. Quy tr×nh ph¸t hµnh thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    HiÖn nay, t¹i VCB HN c¸c lo¹i thÎ ®­îc chÊp nhËn thanh to¸n gåm:

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    2.2.1.1. Quy tr×nh ph¸t hµnh thÎ tÝn dông quèc tÕ

     

    (1). C¸c thñ tôc yªu cÇu ph¸t hµnh thÎ

    * §èi víi kh¸ch hµng

    – §èi t­îng:

    + Tæ chøc, c«ng ty: c¬ quan Nhµ n­íc, ®oµn thÓ, doanh nghiÖp, tæ chøc quèc tÕ, c¬ quan ngo¹i giao vµ tæ chøc n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam.

    + C¸ nh©n: ng­êi ViÖt Nam vµ ng­êi n­íc ngoµi ë ViÖt Nam cã nguyÖn väng vµ ®¸p øng c¸c ®iÒu kiÖn sö dông thÎ.

    – Kh¸ch hµng hoµn thµnh bé hå s¬ yªu cÇu ph¸t hµnh thÎ bao gåm:

    + §¬n xin ph¸t hµnh thÎ tÝn dông quèc tÕ.

    + Hîp ®ång sö dông thÎ quèc tÕ.

    + B¶n sao chøng minh th­ nh©n d©n hoÆc hé chiÕu.

    + GiÊy tê b¶o l·nh, thÕ chÊp, ký quü.

    * §èi víi chi nh¸nh ph¸t hµnh

    – Trong vßng 4 ngµy kÓ tõ ngµy nhËn bé hå s¬ ®Çy ®ñ, chi nh¸nh cã tr¸ch nhiÖm thÈm ®Þnh bé hå s¬ vµ quyÕt ®Þnh chÊp nhËn hay tõ chèi ph¸t hµnh thÎ.

    – TiÕn hµnh ph©n lo¹i kh¸ch hµng:

    + H¹ng ®Æc biÖt: kh¸ch hµng thuéc d¹ng ­u tiªn ®èi víi ng©n hµng.

    + H¹ng I: kh¸ch hµng tÝn nhiÖm, cã quan hÖ th­êng xuyªn víi ng©n hµng.

    + H¹ng II: c¸c ®èi t­îng cßn l¹i.

    – TiÕn hµnh t¹o mét hå s¬ qu¶n lý thÎ: tªn chñ thÎ, ngµy sinh, sè CMT, h¹n møc tÝn dông thÎ, ®¹i chØ th­êng tró, ®Þa chØ liªn l¹c,…

    (2). Chi nh¸nh ph¸t hµnh

    – §iÖn yªu cÇu ph¸t hµnh thÎ göi ®Õn trung t©m thÎ tr­íc 15h30 sÏ ®­îc xö lý trong ngµy, sau 15h30 sÏ ®­îc xö lý  vµo ngµy lµm viÖc tiÕp theo. §iÖn yªu cÇu ph¸t hµnh thÎ ph¶i ®­îc tr­ëng phßng duyÖt.

    – Trung t©m thÎ tiÕn hµnh c¸c b­íc:

    + §èi chiÕu d÷ liÖu nhËn ®­îc víi c¸c th«ng tin trªn file sau ®ã cËp nhËt th«ng tin vµ t¹o hå s¬ kh¸ch hµng t¹i trung t©m thÎ.

    + C¨n cø trªn c¸c d÷ liÖu nhËn ®­îc ®Ó t¹o sè PIN vµ in thÎ.

    + KiÓm tra d÷ liÖu ®· in trªn thÎ víi d÷ liÖu trong file hå s¬.

    (3). Trung t©m thÎ göi thÎ vµ sè PIN cña kh¸ch hµng cho chi nh¸nh ph¸t hµnh.

    (4). Sau 4 ngµy lµm viÖc kÓ tõ ngµy hå s¬ thÎ ®­îc chÊp nhËn, chi nh¸nh ph¸t hµnh göi thÎ vµ sè PIN cho kh¸ch hµng hoÆc kh¸ch hµng tù ®Õn ng©n hµng nhËn thÎ.

    (5). Vµo cuèi mçi th¸ng, Trung t©m thÎ göi b¶n sao kª chi tiÕt c¸c giao dÞch cña kh¸ch hµng cho chi nh¸nh ph¸t hµnh, chi nh¸nh sÏ göi b¶n sao kª nµy ®Õn cho kh¸ch hµng.

    2.2.1.2. Quy tr×nh ph¸t hµnh thÎ Connect 24

     

    (1). Kh¸ch hµng hoµn thµnh ®¬n xin ph¸t hµnh thÎ bao gåm:

    – §¬n xin ph¸t hµnh thÎ vµ më tµi kho¶n (nÕu ch­a cã tµi kho¶n t¹i ng©n hµng).

    – Chøng minh th­ nh©n d©n hoÆc hé chiÕu.

    (2). Chi nh¸nh kiÓm tra hå s¬ xin ph¸t hµnh thÎ vµ ph©n lo¹i kh¸ch hµng theo 3 h¹ng (h¹ng chuÈn, h¹ng vµng, h¹ng ®Æc biÖt)

    B¶ng 2.9 C¸c h¹ng thÎ Connect 24 do VCB HN ph¸t hµnh

    • ¬n vÞ: VND

    ChØ tiªu

    H¹ng chuÈn

    H¹ng vµng

    H¹ng ®Æc biÖt

    H¹n møc tiÒn mÆt

    tèi ®a 1 ngµy

    10.000.000

    15.000.000

    20.000.000

    H¹n møc chuyÓn kho¶n

    tèi ®a 1 ngµy

    10.000.000

    15.000.000

    20.000.000

    Sè lÇn giao dÞch 1 ngµy

    10 lÇn

    15 lÇn

    20 lÇn

    (3). Chi nh¸nh göi hå s¬ kh¸ch hµng cho Trung t©m thÎ

    – Trung t©m thÎ tiÕn hµnh lËp hå s¬ kh¸ch hµng bao gåm:

    + Hä vµ tªn kh¸ch hµng.

    + Sè tµi kho¶n c¸ nh©n.

    + Sè CIF.

    + H¹ng thÎ.

    – Trung t©m thÎ t¹o sè PIN vµ in thÎ råi chuyÓn cho chi nh¸nh ph¸t hµnh.

    (4). Sau 5 ngµy lµm viÖc kÓ tõ ngµy hå s¬ xin p¸ht hµnh thÎ ®­îc chÊp nhËn, chi nh¸nh göi sè PIN vµ thÎ ®Õn cho kh¸ch hµng hoÆc kh¸ch hµng tù ®Õn ng©n hµng nhËn thÎ.

    2.2.2. Quy tr×nh thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    2.2.2.1. Quy tr×nh thanh to¸n thÎ tÝn dông quèc tÕ

     

    * T¹i ®¬n vÞ chÊp nhËn thÎ (§VCNT)

    Khi chñ thÎ xuÊt tr×nh thÎ, §VCNT tiÕn hµnh kiÓm tra tÝnh hîp lÖ cña thÎ, ®èi chiÕu víi danh s¸ch thÎ cÊm l­u hµnh, kiÓm tra chøng minh th­ hoÆc hé chiÕu cña kh¸h hµng.

    – §­a thÎ qua m¸y ®äc thÎ EDC, m¸y sÏ tù ®éng cÊp phÐp giao dÞch. NÕu gi¸ trÞ giao dÞch lín h¬n hoÆc b»ng h¹n møc thanh to¸n, §VCNT ph¶i liªn hÖ víi Trung t©m thÎ ®Ó xin cÊp phÐp. C¸c giao dÞch øng tiÒn mÆt ®Òu ph¶i xin cÊp phÐp t¹i VCB HN tr­íc khi thùc hiÖn giao dÞch.

    – Sau khi giao dÞch ®­îc chÊp nhËn, §VCNT yªu cÇu kh¸ch hµng hoµn thµnh ho¸ ®¬n. Ho¸ ®¬n gåm 3 liªn: 1 liªn giao l¹i cho kh¸ch hµng, 1 liªn göi cho ng©n hµng, 1 liªn §VCNT l­u l¹i ®Ó tra so¸t nÕu cã.

    + Liªn göi cho ng©n hµng ph¶i ®­îc göi trong vßng 7 ngµy sau khi giao dÞch ®­îc thùc hiÖn.

    + Liªn l­u l¹i §VCNT ph¶i ®­îc l­u trong vßng 18 th¸ng sau khi giao dÞch ®­îc thùc hiÖn.

    – Thùc hiÖn truyÒn d÷ liÖu thanh to¸n ®Õn ng©n hµng: giao dÞch ®­îc truyÒn ®Õn tr­íc 14h ®­îc b¸o cã trong ngµy, sau 14h ®­îc b¸o cã trong ngµy lµm viÖc tiÕp theo.

    * T¹i chi nh¸nh thanh to¸n

    Chi nh¸nh kiÓm tra tÝnh hîp lÖ cña ho¸ ®¬n vµ nhËp d÷ liÖu ®Ó lËp hå s¬ nhê thu vµ theo dâi §VCNT.

    – Chi nh¸nh ®­îc quyÒn t¹m øng tiÒn cho §VCNT trªn c¬ së tæng gi¸ trÞ ho¸ ®¬n sau khi trõ ®i phÝ mµ §VCNT ph¶i thanh to¸n víi ng©n hµng (theo tû lÖ ®· quy ®Þnh trong hîp ®ång ®¹i lý ®· ký víi VCB HN).

    – Chi nh¸nh lËp b¶ng kª theo mÉu quy ®Þnh vµ göi Trung t©m thÎ nhê thu. B¶ng kª ®­îc ph©n thµnh 2 lo¹i: thÎ do VCB HN ph¸t hµnh vµ thÎ do ng©n hµng kh¸c ph¸t hµnh. NÕu nhËn ®­îc b¸o cã do trung t©m thÎ göi vÒ, chi nh¸nh ®èi chiÕu víi hå s¬ gèc nÕu khíp th× lµm thñ tôc tÊt to¸n tµi kho¶n nhê thu.

    * T¹i Trung t©m thÎ

    – Hµng ngµy, Trung t©m thÎ nhËn d÷ liÖu thanh to¸n cña chi nh¸nh thanh to¸n chuyÓn vÒ, qua ®ã cËp nhËt hå s¬ qu¶n lý thÎ.

    – §èi víi thÎ do VCB HN ph¸t hµnh, Trung t©m thÎ b¸o nî chi nh¸nh ph¸t hµnh tæng gi¸ trÞ ho¸ ®¬n. §èi víi thÎ do chi nh¸nh VCB HN tiÕn hµnh thanh to¸n (thÎ do ng©n hµng kh¸c ph¸t hµnh), Trung t©m thÎ b¸o cã cho chi nh¸nh ng©n hµng ®· thanh to¸n cho §VCNT tæng gi¸ trÞ ho¸ ®¬n sau khi ®· trõ ®i phÝ cña §VCNT vµ céng víi chi nh¸nh ®­îc h­ëng. §ång thêi trung t©m thÎ tæng hîp thÎ do ng©n hµng kh¸c ph¸t hµnh vµ lµm thñ tôc nhê thu th«ng qua tæ chøc thÎ quèc tÕ. NÕu nhËn ®­îc b¸o cã cña n­íc ngoµi, Trung t©m thÎ thÎ ®èi chiÕu víi hå s¬ gèc, nÕu trïng khíp th× tiÕn hµnh tÊt to¸n c¸c tµi kho¶n cã liªn quan.

    * Khi chi nh¸nh VCB HN ph¸t hµnh lµ ng©n hµng ph¸t hµnh

    Khi nhËn ®­îc giÊy b¸o nî do Trung t©m thÎ göi vÒ, chi nh¸nh ph¸t hµnh cËp nhËt hå s¬ qu¶n lý thÎ, cuèi th¸ng, chi nh¸nh in vµ chuyÓn b¶n sao kª c¸c giao dÞch ®· thùc hiÖn trong th¸ng cho kh¸ch hµng vµ tiÕn hµnh thu nî kh¸ch hµng. Sau khi thu nî kh¸ch hµng, chi nhanh göi th«ng tin thu nî vÒ cho Trung t©m thÎ cËp nhËt hå s¬ qu¶n lý thÎ.

    2.2.2.2. Quy tr×nh thanh to¸n thÎ Connect 24

    Kh¸ch hµng lµ chñ thÎ Connect 24 do VCB HN ph¸t hµnh cã thÓ rót tiÒn t¹i c¸c ®iÓm rót tiÒn mÆt cña VCB hoÆc c¸c m¸y ATM, chuyÓn kho¶n trong hÖ thèng VCB, chuyÓn kho¶n víi c¸c ng©n hµng ®¹i lý.

    Khi kh¸ch hµng thùc hiÖn giao dÞch, c¸c th«ng tin tµi kho¶n tõ hÖ thèng ATM ®­îc truyÒn vÒ Trung t©m thÎ, hÖ thèng sÏ ®èi chiÕu c¸c chøng tõ víi tµi kho¶n kh¸ch hµng t¹i ng©n hµng vµ tiÕn hµnh ®iÒu chØnh sè tiÒn trong tµi kho¶n kh¸ch hµng t¹i ng©n hµng.

     

    2.2.3. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi trong vµi n¨m gÇn ®©y

    2.2.3.1. VÒ c«ng t¸c ph¸t hµnh thÎ

              Míi chØ b¾t ®Çu ph¸t hµnh thÎ tõ th¸ng 8 – 2002 nh­ng trong vßng 4 th¸ng cuèi n¨m 2002, VCB HN ®· ph¸t hµnh:

              – ThÎ VCB-Connect 24 ®¹t 2.800 thÎ vµ doanh sè thanh to¸n ®¹t 18 tû ®ång.

              – ThÎ VISA vµ MASTER ®¹t 300 thÎ vµ doanh sè thanh to¸n tÝn dông lµ 104.000 USD.

    Tõ 18-3-2003, VCB VN nãi chung vµ c¸c chi nh¸nh VCB nãi riªng ®· cã thÓ ph¸t hµnh thÎ AMEX. Tuy nhiªn, t¹i chi nh¸nh VCB HN ch­a cã kh¸ch hµng nµo yªu cÇu ph¸t hµnh thÎ AMEX do nh÷ng ®èi t­îng cña thÎ AMEX th­êng lµ nh÷ng ng­êi cã thu nhËp cao, th­êng xuyªn ®i c¸c n­íc c«ng t¸c, du lÞch vµ cã nhu cÇu chi tiªu cao nªn lo¹i h×nh thÎ nµy ch­a ®­îc phæ biÕn ë ViÖt Nam.

    • Õn nay, tÝnh trong n¨m 2003, VCB HN ®· ph¸t hµnh:

    – ThÎ VCB-Connect 24 lµ 10.891 thÎ, sè l­îng giao dÞch tiÒn mÆt lµ 222.912 lÇn ®¹t doanh sè 239.067 tû ®ång.

    – ThÎ tÝn dông lµ 1.093 chiÕc, trong ®ã

    + ThÎ VISA lµ 807 thÎ

    + ThÎ MASTER lµ 253 thÎ

    + ThÎ AMEX lµ 33 thÎ

              Qua mét vµi sè liÖu trªn ta cã thÓ thÊy tû lÖ thÎ ®Ó rót tiÒn mÆt t¨ng kh¸ cao trong vßng h¬n mét n¨m VCB HN b¾t ®Çu cung cÊp dÞch vô thÎ cho kh¸ch hµng. §©y lµ mét ®iÒu dÔ hiÓu v× t¹i thÞ tr­êng ViÖt Nam, thÎ néi ®Þa ph¸t hµnh th× cã ®Õn 98% lµ thÎ ghi nî vµ thÎ ATM nªn viÖc mét ng©n hµng cã sè l­îng m¸y ATM t­¬ng ®èi nhiÒu vµ mét hÖ thèng thanh to¸n online nh­ VCB HN cã thÓ cung cÊp dÞch vô thÎ tèt vµ thu hót mét sè l­îng lín kh¸ch hµng lín lµ ®iÒu dÔ hiÓu.

    Cßn ®èi víi thÎ tÝn dông quèc tÕ, xÐt vÒ doanh sè sö dông thÎ, thÎ do chi nh¸nh VCB HN ph¸t hµnh chñ yÕu ®­îc dïng cho nhu cÇu thanh to¸n vµ rót tiÒn mÆt cña c¸c chñ thÎ ë n­íc ngoµi. ViÖc sö dông thÎ trong n­íc cßn kh¸ h¹n chÕ do sè l­îng c¬ së chÊp nhËn thÎ trong thanh to¸n tiÒn hµng hãa, dÞch vô ch­a nhiÒu. Kh¸ch hµng dïng thÎ ®Ó chi tiªu ë n­íc ngoµi vÉn chiÕm mét tû lÖ cao, kho¶ng 75%. Trong sè ®ã cã mét phÇn lín sinh viªn, häc sinh du häc ë n­íc ngoµi ®Òu sö dông thÎ cña VCB ®Ó chi tiªu. §iÒu nµy cho thÊy r»ng: c«ng t¸c ph¸t hµnh cßn phô thuéc vµo bªn ngoµi, cô thÓ lµ phô thuéc vµo l­îng kh¸ch n­íc ngoµi ®Õn ViÖt Nam vµ ng­êi ViÖt Nam ra n­íc ngoµi. Thùc tÕ nµy bÊt lîi cho ng©n hµng khi cã sù biÕn ®éng nµo ®ã trong quan hÖ quèc tÕ hoÆc t×nh h×nh kinh tÕ ë n­íc ngoµi.

             Mét ®iÓm næi bËt trong c«ng t¸c ph¸t hµnh cña chi nh¸nh VCB HN lµ c«ng t¸c phßng chèng rñi ro. Rñi ro vÒ thu nî ph¸t hµnh hÇu nh­ kh«ng cã, chØ chiÕm kho¶ng 0,05%. Ngoµi ra kh«ng cã rñi ro nµo kh¸c. Thµnh c«ng nµy xuÊt ph¸t tõ viÖc chi nh¸nh ®· ®Ò ra ®­îc mét hÖ thèng biÖn ph¸p xö lý khi rñi ro x¶y ra. Chi nh¸nh còng ®· tu©n thñ chÆt chÏ c¸c quy ®Þnh vÒ viÖc ph¸t hµnh thÎ do Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam ®Ò ra, nhÊt lµ trong kh©u thÈm ®Þnh hå s¬ kh¸ch hµng. Bªn c¹nh ®ã, khi mua thÎ, kh¸ch hµng ph¶i ký quü mét sè tiÒn nhÊt ®Þnh. Do ®ã kh«ng x¶y ra rñi ro tÝn dông mµ chØ cã mét vµi tr­êng hîp nî qu¸ h¹n.

              2.2.3.2. VÒ c«ng t¸c thanh to¸n thÎ

             Trong kho¶ng thêi gian h¬n 1 n¨m b¾t ®Çu kinh doanh thÎ, doanh sè thanh to¸n thÎ cña VCB HN cã sù t¨ng tr­ëng ®¸ng kÓ.

             – ThÎ Connect 24 vµ hÖ thèng ATM: Sè l­îng thÎ n¨m 2002 lµ 2.800 thÎ, ®Õn 31 – 12 – 2003 sè l­îng thÎ ®· ®¹t 11.750 thÎ víi tæng doanh sè rót tiÒn mÆt lªn ®Õn 239 tû VND, tæng giao dÞch chuyÓn kho¶n ®¹t 13 tû VND. Sè l­îng m¸y ATM tõ 8 m¸y n¨m 2002 ®· ®­îc bæ xung thªm 3 m¸y vµo n¨m 2003. §©y ®­îc coi lµ mét h­íng ®i ®óng ®¾n cña VCB HN nh»m h­íng tíi môc tiªu chiÕn l­îc: “VCB Vision 2010” cña toµn hÖ thèng VCB VN. §©y lµ mét dÞch vô ®¸p øng nhu cÇu thùc sù cña ®«ng ®¶o ng­êi d©n ViÖt Nam hiÖn nay. ThÎ VCB-Connect 24 ®­îc kÕt nèi trùc tiÕp vµo tµi kho¶n c¸ nh©n cña chñ thÎ vµ víi t©m lý ng¹i vay nî cña ng­êi d©n ViÖt Nam th× hä cã thÓ yªn t©m v× hä ®ang chi tiªu b»ng tiÒn cña chÝnh m×nh. Víi ®Æc tÝnh ®ã, thÎ ®· ®­îc rÊt nhiÒu c«ng ty dïng ®Ó tr¶ l­¬ng cho c«ng nh©n viªn. §Õn nay ngoµi c¸c giao dÞch c¬ b¶n nh­ rót tiÒn mÆt, chuyÓn kho¶n c¸c chñ thÎ VCB-Connect 24 cã thÓ thùc hiÖn thªm c¸c giao dÞch thanh to¸n tiÒn ®iÖn, phÝ b¶o hiÓm. S¾p tíi, VCB sÏ liªn kÕt thªm víi c¸c nhµ cung øng ®iÖn, n­íc, m¹ng ®iÖn tho¹i di ®éng… ®Ó phôc vô dÞch vô thanh to¸n cho kh¸ch hµng.

    • èi víi hÖ thèng ATM, ®¹i bé phËn mäi ng­êi nh×n nhËn hÖ thèng ATM chØ ®Ó phôc vô thÎ Connect 24 nh­ng trªn thùc tÕ, hÖ thèng ATM cßn phôc vô rÊt nhiÒu ®èi t­îng chñ thÎ: chñ thÎ Connect 24, chñ thÎ quèc tÕ, thËm chÝ cã thÓ phôc vô chñ thÎ ghi nî néi ®Þa cña c¸c ng©n hµng kh¸c. Víi kh¶ n¨ng kÕt nèi víi hÖ thèng cña c¸c ng©n hµng kh¸c, VCB HN còng thu ®­îc mét nguån lîi kh«ng nhá nhê kh¶ n¨ng më réng m¹ng l­íi rót tiÒn mÆt.

             – ThÎ tÝn dông quèc tÕ: tr­íc ®©y, doanh sè thanh to¸n chñ yÕu cña chi nh¸nh lµ doanh sè cña hai lo¹i thÎ VISA vµ MASTER, c¸c lo¹i thÎ kh¸c cã doanh sè rÊt thÊp hoÆc hÇu nh­ b»ng 0. §Õn n¨m 2003, doanh sè thÎ tÝn dông quèc tÕ t¨ng ®Òu ë c¶ 5 lo¹i thÎ víi tæng doanh thu lµ 467.063 USD, tæng sè phÝ thu ®­îc tõ ho¹t ®éng thanh to¸n lµ 13.714 USD trong ®ã phÝ tiÒn mÆt lµ 6.922 USD vµ phÝ dÞch vô lµ 6.792 USD.

     

     

     

     

    B¶ng 2.10  Doanh sè thanh to¸n c¸c lo¹i thÎ tÝn dông quèc tÕ t¹i VCB HN 2003

    • ¬n vÞ: USD

    Lo¹i thÎ

    D/sè thanh to¸n

    % trong tæng d/sè h/®éng thÎ

    PhÝ thu ®­îc

    VISA

    290.294

    62,153%

    9.167

    MASTER

    134.366

    28,77%

    3.746

    JCB

    5.924

    1,27%

    159

    AMEX

    36.347

    7,8%

    366

    DINNER

    132

    0,000%

    8

    Nguån: B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh VCB HN n¨m 2003

    • èi víi dÞch vô thanh to¸n thÎ tÝn dông, m¹ng l­íi ®¬n vÞ chÊp nhËn thanh to¸n (§VCNTT) ®ãng mét vai trß rÊt quan träng. HiÖn nay m¹ng l­íi §VCNTT cña VCB HN lµ 13 c¬ së. §èi víi toµn bé hÖ thèng VCB vµ ®èi víi m¹ng l­íi §VCNTT cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i trªn ®Þa bµn Hµ Néi, ®©y lµ mét m¹ng l­íi t­¬ng ®èi máng, ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu thùc tÕ cña thÎ trªn thÞ tr­êng. T¹i c¸c c¬ së nµy, sè c¸c ®¬n vÞ ®­îc l¾p ®Æt m¸y EDC vÉn cßn qu¸ Ýt, do kh«ng ®ñ trang bÞ ®ång lo¹t nªn VCB HN chØ trang bÞ cho nh÷ng ®¬n vÞ cã doanh sè lín, ®©y lµ mét nh­îc ®iÓm ®Ó c¸c ng©n hµng kh¸c cã thÓ th©m nhËp vµo c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ cña VCB HN.

    2.3  §¸nh gi¸ vÒ ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

              ChØ trong vßng ch­a ®Çy 2 n¨m b¾t ®Çu kinh doanh thÎ, VCB HN ®· ®¹t ®­îc mét sè thµnh qu¶ ®ãng gãp vµo thµnh tÝch chung cña toµn hÖ thèng VCB. Tuy cã nhiÒu thuËn lîi ®Ó ph¸t triÓn ho¹t ®éng nh­ng VCB HN còng ®· vµ ®ang ph¶i ®­¬ng ®Çu víi nh÷ng khã kh¨n tõ nhiÒu phÝa.

    2.3.1. Nh÷ng thuËn lîi

              N»m trong hÖ thèng VCB VN, Chi nh¸nh VCB HN cã nh÷ng ®iÒu kiÖn rÊt tèt ®Ó ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ nhê nh÷ng lîi thÕ cña hÖ thèng VCB VN.

              * HÖ thèng VCB lµ hÖ thèng ng©n hµng ®i ®Çu trong lÜnh vùc thanh to¸n thÎ ë ViÖt Nam

    Víi vÞ thÕ lµ ng©n hµng ®i tiªn phong trong lÜnh vùc thÎ, VCB lu«n lµ mét th­¬ng hiÖu lín trong ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ. Lµ ng©n hµng ®Çu tiªn ®­îc Ng©n hµng Nhµ n­íc chÊp thuËn thùc hiÖn ®¹i lý thanh to¸n thÎ tÝn dông quèc tÕ cho c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tµi chÝnh n­íc ngoµi, VCB HN cã thÓ chÊp nhËn thanh to¸n cho c¶ 5 lo¹i thÎ tÝn dông th«ng dông nhÊt hiÖn nay: VISA, MASTER, JCB, AMEX, DINNERS CLUB. Lµ ng©n hµng ®Çu tiªn thùc hiÖn thanh to¸n thÎ cho nªn VCB HN ®· vµ ®ang chiÕm gi÷ mét thÞ phÇn lín trªn thÞ tr­êng thÎ thñ ®«, cã ®­îc ­u thÕ lín trong c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng.

    * VCB VN lµ mét ng©n hµng lín vµ cã nhiÒu kinh nghiÖm trong lÜnh vùc thanh to¸n, dÞch vô

    VCB VN ®­îc biÕt ®Õn lµ mét ng©n hµng ho¹t ®éng trªn lÜnh vùc ®èi ngo¹i, v× vËy trong lÜnh vùc thanh to¸n quèc tÕ VCB VN lu«n lµ ng©n hµng ®i ®Çu, VCB VN cã nhiÒu kinh nghiÖm vµ t¹o ®­îc nhiÒu mèi quan hÖ kinh doanh víi c¸c tæ chøc lín trong n­íc còng nh­ n­íc ngoµi. Trong c«ng t¸c thanh to¸n thÎ, chñ yÕu lµ thanh to¸n quèc tÕ, víi c¸c mèi quan hÖ cã s½n víi c¸c tæ chøc thanh to¸n quèc tÕ, VCB cã mét lîi thÕ to lín khi tham gia lÜnh vùc thanh to¸n thÎ.

    Lµ mét ng©n hµng lín ®· cã nhiÒu kinh nghiÖm trong thanh to¸n quèc tÕ, VCB s½n cã nh÷ng trang thiÕt bÞ phôc vô cho thanh to¸n nh­: m¸y tÝnh nèi m¹ng, m¸y Fax, Telex… §iÒu nµy gióp cho hÖ thèng VCB nãi chung vµ VCB HN nãi riªng b­íc vµo ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ quèc tÕ mµ kh«ng cÇn ®Çu t­ qu¸ nhiÒu cho c¬ së h¹ tÇng th«ng tin liªn l¹c.

    Víi nh÷ng kinh nghiÖm ®· tÝch luü ®­îc, VCB lu«n coi träng c«ng t¸c Marketing vµ chiÕn l­îc kh¸ch hµng nh»m lu«n lu«n n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô cña m×nh. Kh¸ch hµng th­êng xuyªn ®­îc cËp nhËt nh÷ng th«ng tin, h­íng dÉn cô thÓ vÒ c¸c quy tr×nh nghiÖp vô thanh to¸n thÎ. Ngoµi ra, víi mçi ®èi t­îng kh¸ch hµng, VCB lu«n cã thÓ ®­a ra nh÷ng chÝnh s¸ch ­u ®·i phï hîp nh»m thu hót kh¸ch hµng.

    * C«ng nghÖ th«ng tin trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ë ViÖt Nam cã nh÷ng b­íc tiÕn bé nhanh chãng

    Ngµy nay, tèc ®é ph¸t triÓn cña tin häc trªn thÕ giíi ®­îc vÝ nh­ vò b·o vµ ë ViÖt Nam, c«ng nghÖ th«ng tin lµ mét ngµnh ®ang cã nh÷ng tiÕn bé v­ît bËc. Nh÷ng b­íc ph¸t triÓn v­ît bËc trong c«ng nghÖ th«ng tin lµ mét thuËn lîi cho c¸c ng©n hµng nãi chung vµ VCB nãi riªng trong ho¹t ®éng kinh doanh thÎ. Ng©n hµng cã thÓ ¸p dông nh÷ng thµnh tùu trªn thÕ giíi còng nh­ nh÷ng phÇn mÒm vµ ®éi ngò nh©n lùc trong n­íc ®Ó ®¸p øng nh÷ng ®ßi hái vÒ mÆt tin häc trong c«ng nghÖ thÎ. §©y lµ mét yÕu tè quan träng gióp ng©n hµng ph¸t triÓn tèt c«ng t¸c ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ.

    Trong ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ, hÖ thèng th«ng tin ®ãng mét vai trß v« cïng quan träng. ThÎ lµ mét thµnh tùu cña c«ng nghÖ th«ng tin, chÝnh v× thÓ ®Ó ph¸t huy hÕt c¸c tÝnh n¨ng ­u viÖt cña thÎ, ng©n hµng ph¸t hµnh cÇn ph¶i cã mét nÒn t¶ng c«ng nghÖ th«ng tin m¹nh mÏ. ViÖc thanh to¸n thÎ kh«ng thÓ diÔn ra su«n sÎ mµ kh«ng cã sù trî gióp cña hÖ thèng c«ng nghÖ th«ng tin.

    2.3.2. Nh÷ng khã kh¨n

    * T©m lý chuéng tiÒn mÆt vÉn cßn phæ biÕn trong ng­êi d©n ViÖt Nam

    Mét trong nh÷ng khã kh¨n lín trong viÖc ph¸t triÓn thÞ tr­êng thÎ lµ t©m lý ­a chuéng tiÒn mÆt trong tiªu dïng tõ l©u ®· bÐn rÔ trong thãi quen tiªud ïng cña ng­êi d©n ViÖt Nam. Trong nh÷ng c«ng së Nhµ n­íc, nh÷ng doanh nghiÖp s¶n xuÊt, th­¬ng m¹i, h×nh thøc tr¶ l­¬ng vÉn lµ b»ng tiÒn mÆt. ChÝnh v× thÕ ng­êi ViÖt Nam hiÖn t¹i rÊt hiÕm khi nghÜ ®Õn mét h×nh thøc thanh to¸n kh¸c.

    Thªm n÷a, tr×nh ®é d©n trÝ vµ hiÓu biÕt cña ng­êi d©n ViÖt Nam vÒ c¸c thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ kh«ng ®­îc cao. Trong t©m lý ng­êi d©n, ®Õn ng©n hµng chØ cã c¸c doanh nghiÖp vµ giao dÞch ph¶i hµng tr¨m triÖu ®ång, hµng tû kh«ng thÓ chØ lµ vµi triÖu nªn ®a phÇn xa l¹ víi c¸c dÞch vô ng©n hµng.

    Vµ mét khã kh¨n khã cã thÓ kh¾c phôc trong nay mai lµ vÊn ®Ò thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi ViÖt Nam cßn qu¸ thÊp, viÖc sö dông thÎ ®­îc coi lµ xa xØ, kh«ng cÇn thiÕt.

    HiÖn t¹i ViÖt Nam vÉn ch­a thÓ coi thÎ lµ mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n phæ th«ng. Hy väng trong t­¬ng lai, víi viÖc møc sèng ®­îc n©ng cao h¬n vµ c¸c c«ng t¸c Marketing cña ng©n hµng cã hiÖu qu¶, dÞch vô thÎ sÏ kh«ng cßn xa l¹ víi phÇn lín ng­êi d©n.

    * Khã kh¨n trong viÖc ph¸t triÓn m¹ng l­íi c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ

    Sè l­îng c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ tuy cã t¨ng qua 2 n¨m VCB HN ho¹t ®éng nh­ng vÒ mÆt b¶n chÊt, c¸c s¬ së chÊp nhËn thÎ vÉn ®a phÇn lµ c¸c c¬ së tiÕp xóc víi ng­êi n­íc ngoµi th­êng xuyªn nh­: hµng kh«ng, kh¸ch s¹n, nhµ hµng lín… Víi c¬ cÊu nh­ vËy, VCB kh«ng thÓ ®­a thÎ vµo sö dông ®¹i chóng ë ViÖt Nam.

    Ngoµi ra, c¸ch tÝnh chiÕt khÊu 2,5% ®èi víi c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ lµ gi¶m høng thó cña hä ®èi víi viÖc chÊp nhËn thÎ do thÊy tr­íc m¾t lîi nhuËn bÞ gi¶m. Thªm n÷a, VCB HN gÆp ph¶i sù c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng kh¸c trong viÖc më réng m¹ng l­íi c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n. Víi c¸c møc ­u ®·i ®Çy hÊp dÉn cña mét sè ng©n hµng kh¸c trªn ®Þa bµn, mét sè c¬ së chÊp nhËn thÎ cña VCB HN ®· chuyÓn sang chÊp nhËn thÎ cña mét sè ng©n hµng kh¸c.

    * Vèn ®Çu t­ vµo c«ng nghÖ qu¸ cao ®èi víi mét chi nh¸nh nh­ VCB HN

    Tõ c«ng ®o¹n s¶n xuÊt thÎ cho ®Õn c¸c nghiÖp vô thanh to¸n thÎ ®Òu ®ßi hái ng©n hµng ph¶i cã c¸c trang thiÕt bÞ hiÖn ®¹i. §èi víi mét chi nh¸nh nh­ VCB HN, viÖc s¶n xuÊt thÎ tr¾ng ®Ó lµm thÎ lµ ®iÒu kh«ng thÓ, chÝnh v× thÕ viÖc nhËp thÎ tr¾ng lµm t¨ng chi phÝ sö dông thÎ lªn bÝnh qu©n 3-4 USD/thÎ. Ngoµi ra, c¸c lo¹i m¸y ®äc thÎ, m¸y ATM phÇn lín ®Òu ph¶i nhËp cho ®Õn tËn phô tïng thay thÕ. §iÒu nµy ®ßi hái mét khèi l­îng vèn t­¬ng ®èi lín n»m ngoµi kh¶ n¨ng cña VCB HN. ChÝnh v× vËy, viÖc cã nh÷ng hç trî tõ VCB VN lµ c¸c chÝnh s¸ch trong nhËp khÈu thiÕt bÞ thÎ cña Nhµ n­íc lµ v« cïng quan träng trong viÖc ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng cho dÞch vô thÎ t¹o VCB HN.

    * Mét sè khã kh¨n liªn quan ®Õn chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi hiÖn hµnh

    – H¹n møc sö dông cña thÎ: víi chÕ ®é h¹n møc tuÇn hoµn, rÊt khã cã thÓ qu¶n lý ®­îc viÖc chi tiªu ngo¹i tÖ cña chñ thÎ. Khi sö dông hÕt h¹n møc, hä cã thÓ thanh to¸n víi ng©n hµng vµ ngay lËp tøc h¹n møc l¹i trë vÒ nh­ cò. H¬n n÷a, hiÖn nay ta ch­a cã quy ®Þnh vÒ viÖc khai b¸o khi mang thÎ thanh to¸n quèc tÕ xuÊt c¶nh ra khái ViÖt Nam.

    – HiÖn nay, viÖc ph¸t hµnh thÎ tÝn dông quèc tÕ ®ång nghÜa víi viÖc chÊp nhËn chuyÓn ®æi tù do gi÷a ®ång VND vµ USD mµ kh«ng cÇn xin phÐp, ®iÒu nµy ¶nh h­ëng lín ®Õn viÖc kiÓm so¸t l­îng ngo¹i tÖ mµ c¸ nh©n cã thÓ mang ra n­íc ngoµi.

     

     

     

    Ch­¬ng 3

    Ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i

    Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    trong thêi gian tíi

     

    3.1. §Þnh h­íng ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    NÕu so s¸nh lîi nhuËn thu ®­îc tõ ho¹t ®éng ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ víi lîi nhuËn cña toµn ng©n hµng cã thÓ thÊy râ ®©y ch­a ph¶i lµ mét nghiÖp vô lín t¹i VCB HN. Tuy nhiªn, ban l·nh ®¹o ng©n hµng vÉn lu«n coi ®©y lµ mét nghiÖp vô quan träng trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn cña ng©n hµng. ChÝnh v× thÕ, trong nh÷ng n¨m tíi, c«ng t¸c ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ sÏ tiÕp tôc ®­îc ®Èy m¹nh ë VCB HN. §iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn trªn c¸c mÆt:

    3.1.1. §èi víi nghiÖp vô ph¸t hµnh thÎ

    NhiÖm vô träng t©m cña ng©n hµng lµ tËp trung nç lùc ®Ó ®Èy m¹nh c«ng t¸c ph¸t hµnh thÎ, phèi hîp phßng thÎ víi c¸c phßng ban kh¸c nh­ phßng tÝn dông, phßng hèi ®o¸i, nh»m t¹o nªn sù nhÞp nhµng trong ph¸t hµnh thÎ, nh»m c¶i tiÕn c¶ vÒ chÊt l­îng vµ sè l­îng cña ho¹t ®éng nµy.

    Nh»m giíi thiÖu réng r·i h×nh thøc thanh to¸n tiªn tiÕn nµy, c¸c ch­¬ng tr×nh tiÕp thÞ, qu¶ng c¸o, khuyÕn m¹i lín cÇn ®­îc xóc tiÕn c¶ vÒ chiÒu réng vµ chiÒu s©u.

    Bªn c¹nh viÖc cñng cè c¸c s¶n phÈm hiÖn cã, viÖc ®­a ra c¸c s¶n phÈm míi còng lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó chiÕm lÜnh thÞ tr­êng ®Çy tiÒm n¨ng nµy. HiÖn nay, VCB HN míi chØ ph¸t hµnh thÎ tÝn dông VCB-VISA vµ              VCB-MASTERCARD cßn c¸c lo¹i thÎ thanh to¸n, thÎ ATM chØ míi ®­îc triÓn khai. Trong thêi gian tíi, VCB HN dù ®Þnh:

             – TiÕp tôc triÓn khai vµ ph¸t triÓn h¬n n÷a hÖ thèng ATM toµn quèc, ®­a hÖ thèng ATM vµo cuéc sèng.

             – Nghiªn cøu ph¸t hµnh thÎ ghi nî, cho phÐp kh¸ch hµng chi tiªu trªn sè d­ tµi kho¶n cña m×nh mµ kh«ng chÞu l·i suÊt tÝn dông, ngoµi ra kh¸ch hµng cßn ®­îc h­ëng l·i trªn sè d­ tµi kho¶n cña m×nh.

              – Ph¸t hµnh thÎ liªn kÕt (Co-branch) víi c¸c tæ chøc, c«ng ty trong n­íc nh­: hµng kh«ng, b­u ®iÖn, du lÞch víi môc ®Ých khai th¸c ®èi t­îng kh¸ch hµng chung cña c¸c ®¬n vÞ cã mèi quan hÖ lµm ¨n th­êng xuyªn, l©u dµi.

             – Ph¸t hµnh thÎ c«ng ty (Corperate/Business card). §©y lµ lo¹i thÎ ph¸t hµnh theo yªu cÇu cña c¸c c«ng ty cho nh©n viªn cña c«ng ty. ViÖc chi tiªu thÎ sÏ do c«ng ty thanh to¸n.

    • Ó thùc hiÖn ®iÒu nµy, ng©n hµng còng sÏ ®­a ra nh÷ng ®iÒu kiÖn ph¸t hµnh thÎ mang tÝnh khuyÕn khÝch ®èi víi kh¸ch hµng trªn c¬ së vÉn ®¶m b¶o an toµn cho ng©n hµng.

    3.1.2. §èi víi nghiÖp vô thanh to¸n thÎ

    • ¶m b¶o cho c¸c phÇn mÒm qu¶n lý vµ xö lý cÊp phÐp, thanh to¸n ho¹t ®éng æn ®Þnh, t¨ng c­êng phèi hîp víi b­u ®iÖn vµ c¸c ®èi t¸c n­íc ngoµi cã liªn quan nh»m kh¾c phôc c¸c lçi hÖ thèng, khai th¸c toµn diÖn hÖ thèng thÎ chuÈn quèc tÕ Sema, gi¶m c¸c ch­¬ng tr×nh giao diÖn ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng an toµn vµ æn ®Þnh cña hÖ thèng c«ng nghÖ thÎ.
    • Çu t­ vµo chiÕn l­îc Marketing ®Ó më réng thÞ tr­êng sö dông vµ thanh to¸n thÎ d­íi c¸c h×nh thøc: t¨ng chi phÝ cho Marketing ®Ó nghiªn cøu ph¸t triÓn lo¹i thÎ míi, khuyÕn m¹i cho kh¸ch hµng sö dông thÎ, tranh thñ kinh nghiÖm vµ nguån lùc cña c¸c ®èi t¸c n­íc ngoµi.

    Duy tr× vµ ph¸t triÓn c¸c c¬ së chÊp nhËn thÎ (CSCNT) song song víi viÖc tù ®éng hãa vµ n©ng cao chÊt l­îng phôc vô thanh to¸n thÎ t¹i c¸c c¬ së nµy. Hîp t¸c víi c¸c ng©n hµng ch­a thanh to¸n thÎ ®Ó më réng m¹ng l­íi CSCNT. Gi¶m phÝ cho c¸c CSCNT cã doanh sè thanh to¸n lín vµ æn ®Þnh, trang bÞ thªm mét sè m¸y EDC, CAT cho c¸c CSCNT.

    Nghiªn cøu kÕt hîp thanh to¸n thÎ víi c¸c nghiÖp vô kh¸c cña ng©n hµng nh»m ®¶m b¶o cung cÊp c¸c s¶n phÈm ng©n hµng mét c¸ch ®ång bé vµ cã søc c¹nh tranh nhÊt.

    Tõ nay cho ®Õn n¨m 2005, ng©n hµng sÏ x©y dùng mét trung t©m thanh to¸n thÎ ®éc lËp nh»m phôc vô cho viÖc thanh to¸n vµ xö lý ph¸t hµnh thÎ ®­îc tèt h¬n. ViÖc chÊp nhËn thanh to¸n trªn m¹ng Internet, E-commerce ®­îc triÓn khai.

    3.1.3. VÒ tæ chøc, con ng­êi

    Tæ chøc tËp huÊn trong vµ ngoµi n­íc cho ®éi ngò c¸n bé nh©n viªn ®Ó ®¸p øng víi ®ßi hái ngµy cµng cao cña sù thay ®æi c«ng nghÖ thÎ trªn thÕ giíi.

    G©y dùng tinh thÇn ®oµn kÕt, häc hái vµ gióp ®ì lÉn nhau v× môc tiªu chung lµ hoµn thµnh tèt c«ng viÖc gi÷a c¸c nh©n viªn.

    3.1.4. VÒ c«ng nghÖ, kü thuËt

    • Çu t­ thªm mét sè m¸y mãc hiÖn ®¹i kÕt hîp víi n©ng cÊp vµ hoµn thiÖn tiÕp hÖ thèng m¸y mãc hiÖn cã. DÇn dÇn ®ång bé hãa hÖ thèng mµy mãc kü thuËt dïng trong lÜnh vùc thÎ. §Þnh kú mêi chuyªn gia n­íc ngoµi sang b¶o d­ìng c¸c thiÕt bÞ phôc vô ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ.

    3.2. Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi trong thêi gian tíi

    Thùc tÕ cña ho¹t ®éng ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ t¹i VCB HN ®· cho thÊy cßn rÊt nhiÒu viÖc cÇn lµm ®Ó ®¹t ®­îc nh÷ng môc tiªu mµ ng©n hµng ®Ò ra trong ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cña m×nh. CÇn thiÕt ph¶i cã mét lo¹t c¸c gi¶i ph¸p trªn tÊt c¶ c¸c mÆt.

    3.2.1. Gi¶i ph¸p vÒ kü thuËt c«ng nghÖ

    ThÎ thanh to¸n lµ mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n hÕt søc hiÖn ®¹i víi sù trî gióp cña nh÷ng c«ng nghÖ tiªn tiÕn nhÊt trªn thÕ giíi. ChÝnh v× vËy ®Çu t­ cho kü thuËt c«ng nghÖ cã ý nghÜa hÕt søc quan träng trong viÖc ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n nµy, ®©y còng lµ chiÕn l­îc nh»m ®em l¹i hiÖu qu¶ cao. Tr×nh ®é c«ng nghÖ lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh chÊt l­îng cña dÞch vô thanh to¸n thÎ vµ lµ nh©n tè quan träng trong viÖc c¹nh tranh víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i kh¸c. §©y còng lµ vò khÝ ®Ó chèng l¹i bän téi ph¹m chuyªn gi¶ m¹o thÎ. Ng©n hµng cÇn lùa chän nh÷ng c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, nh÷ng c«ng nghÖ ®ang ®­îc øng dông réng r·i trªn thÕ giíi vµ phï hîp víi ng©n hµng ®Ó qu¶n lý hÖ thèng th«ng tin, n©ng cao chÊt l­îng vµ sè l­îng cña ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ ®ång thêi cã thÓ ph¸t hiÖn vµ ng¨n chÆn nh÷ng gi¶ m¹o thÎ cña bän téi ph¹m.

    3.2.2. Gi¶i ph¸p vÒ con ng­êi

    Kü thuËt c«ng nghÖ ph¸t triÓn nh­ng kh«ng cã ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn cã tr×nh ®é chuyªn m«n ®ñ ®¸p øng th× còng kh«ng thÓ thùc hiÖn tèt nghiÖp vô kinh doanh thÎ ®­îc. Bªn c¹nh n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n, c¸c nh©n viªn còng cÇn ®­îc trang bÞ vèn ngo¹i ng÷ thµnh th¹o kÕt hîp víi viÖc bæ sung kÞp thêi nh÷ng c¸n bé trÎ cã n¨ng lùc vµ phÈm chÊt tèt lµm nßng cèt cho tæ chøc nh©n sù cña trung t©m thÎ VCB.

    Mét yÕu tè còng kh«ng kÐm phÇn quan träng lµ n©ng cao tr×nh ®é nghiÖp cô thÎ cña nh©n viªn CSCNT ®Ó ®¶m b¶o an toµn vµ phßng chèng rñi ro v× ®©y lµ ®Çu mèi quan träng trong toµn bé quy tr×nh thanh to¸n. §éi ngò nh©n viªn cña CSCNT cã ®Æc ®iÓm lµ th­êng xuyªn thay ®æi, c¸c nh©n viªn míi khã cã thÓ n¾m b¾t ngay c¸c nghiÖp vô thanh to¸n thÎ nªn viÖc ph¸t hiÖn nh÷ng giao dÞch gi¶ m¹o lµ rÊt khã. ChÝnh v× vËy, ng©n hµng nªn th­êng xuyªn gi¸m s¸t c¸c CSCNT vµ tæ chøc c¸c khãa tËp huÊn vÒ c¸c kü n¨ng nghiÖp vô thanh to¸n thÎ vµ cËp nhËt th­êng xuyªn nh÷ng thay ®æi trong qu¸ tr×nh thanh to¸n thÎ.

    3.2.3. Gi¶i ph¸p vÒ ho¹t ®éng Marketing

    Sù tiÕn bé cña khoa häc c«ng nghÖ khiÕn cho thÞ tr­êng thÎ kh«ng cã ranh giíi vÒ kh«ng gian vµ thêi gian, v× vËy chiÕn l­îc Marketing cña ng©n hµng trong lÜnh vùc nµy còng cÇn cã nh÷ng thay ®æi ®Ó thóc ®Èy ho¹t ®éng nµy ph¸t triÓn.

    3.2.3.1. Lùa chän thÞ tr­êng môc tiªu

    Trong ho¹t ®éng kinh doanh cña tÊt c¶ c¸c ngµnh kinh doanh, viÖc lùa chän thÞ tr­êng môc tiªu ®ãng vai trß rÊt quan träng. Khi x¸c ®Þnh ®óng kh¸ch hµng môc tiªu, ng­êi ta cã thÓ ®­a ra c¸c ®èi s¸ch kinh doanh phï hîp h¬n nh»m phôc vô tèt h¬n yªu cÇu c¶u nhãm kh¸ch hµng ®· chän vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. C«ng t¸c ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ t¹i VCB HN còng lµ mét trong nh÷ng lo¹i h×nh cña ng©n hµng vµ viÖc lùa chän thÞ tr­êng môc tiªu còng hÕt søc quan träng.

    ViÖt Nam lµ mét n­íc chËm ph¸t triÓn, h¬n 70% d©n sè sèng ë n«ng th«n vµ gÇn 80% lao ®éng trong n«ng nghiÖp, thu nhËp thÊp vµ kÐm æn ®Þnh víi tr×nh ®é d©n trÝ thÊp. V× vËy ®©y kh«ng thÓ lµ ®èi t­îng ®Ó ph¸t triÓn thÞ tr­êng thÎ.

    ë thµnh thÞ, c¸c thµnh phÇn cã ®a d¹ng h¬n nh­ng phÇn ®«ng lµ nh÷ng ng­êi bu«n b¸n nhá, c¸c c¸n bé c«ng nh©n viªn trong c¸c c¬ quan nhµ n­íc… Møc thu nhËp cña hä céng víi c¸c kho¶n phô cÊp b×nh qu©n vµo kho¶n h¬n      1 triÖu ®ång/ng­êi/th¸ng trong khi ®ã gi¸ trÞ thÊp nhÊt cña thÎ VISA lµ               10 triÖu ®ång. ChÝnh v× vËy viÖc ph¸t hµnh thÎ tËp trung cho ®èi t­îng nµy lµ kh«ng kinh tÕ vµ kh«ng thuËn lîi cho c¶ ng­êi sö dông, ng©n hµng ph¸t hµnh vµ CSCNT.

    HiÖn nay, cïng víi xu h­íng ®Èy m¹nh viÖc ph¸t triÓn c¸c c«ng ty liªn doanh liªn kÕt víi n­íc ngoµi, bé phËn d©n c­ lµm viÖc trong c¸c c«ng ty cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi ngµy cµng t¨ng. Bé phËn c«ng nh©n viªn lµm trong nh÷ng ngµnh cã thu nhËp cao vµ æn ®Þnh nh­: dÇu khÝ, ng©n hµng, b­u chÝnh viÔn th«ng, hµng kh«ng… vµ c¸c chñ doanh nghiÖp t­ nh©n còng dÇn chiÕm sè l­îng lín. §©y lµ nh÷ng ng­êi cã thu nhËp kh¸ vµ æn ®Þnh, cã nhu cÇu vµ cã ®iÒu kiÖn th­êng xuyªn ®Õn c¸c siªu thÞ, nghØ l¹i kh¸ch s¹n, ®i m¸y bay, ®i du lÞch… §©y lµ nhãm kh¸ch hµng ®Çy tiÒm n¨ng vµ cã xu h­íng ngµy cµng t¨ng mµ ng©n hµng cÇn ph¶i tËp trung khai th¸c.

    Mét ®èi t­îng kh¸c còng cã nhu cÇu sö dông thÎ thùc sù vµ kh¸ ®«ng ®¶o lµ ng­êi n­íc ngoµi, bao gåm c¶ ng­êi c­ tró vµ ng­êi ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam…, nh÷ng ng­êi kh«ng c­ tró bao gåm VÖt kiÒu vÒ th¨m tæ quèc, kh¸ch du lÞch, th­¬ng gia n­íc ngoµi ®Õn lµm viÖc ng¾n ngµy. Sè l­îng ®èi t­îng nµy lªn tíi h¬n 1 triÖu ng­êi/n¨m. MÆc dï nhãm nµy th­êng sö dông thÎ do n­íc ngoµi ph¸t hµnh xong nÕu ®Èy m¹nh c«ng t¸c qu¶ng c¸o, tiÕp thÞ vµ g©y dùng uy tÝn, ®©y sÏ lµ mét ®èi t­îng quan träng mµ ng©n hµng cÇn quan t©m.

    3.2.3.2. §a d¹ng c¸c h×nh thøc thÎ, phï hîp víi ®iÒu kiÖn ViÖt Nam

    Cho ®Õn thêi ®iÓm hiÖn t¹i, VCB HN ®· ph¸t hµnh 3 lo¹i thÎ tÝn dông quèc tÕ lµ VISA, MASTERCARD vµ AMEX ®ång thêi nhËn thanh to¸n cho c¶ 5 lo¹i thÎ hµng ®Çu thÕ giíi: MASTERCARD, VISA, AMEX, JBC, DINNERS CLUB. Nh­ vËy cã thÓ nãi c¸c dÞch vô vÒ thÎ cña ng©n hµng lµ kh¸ ®a d¹ng

    HiÖn nay ®ang cã 3 gi¶i ph¸p kh¸c nhau ®Ó ph¸t hµnh thÎ néi ®Þa:

    – HiÖp héi thÎ ViÖt Nam ®øng ra yªu cÇu c¸c ng©n hµng thµnh viªn ph¸t hµnh thÎ néi ®Þa dïng chung cho c¸c ng©n hµng. Mäi giao dÞch thanh to¸n b»ng thÎ ®Òu sö dông ®ång ViÖt Nam vµ thanh to¸n tËp trung th«ng qua hiÖp héi thÎ. C¸c giao dÞch nµy kh«ng tèn chi phÝ cho viÖc truyÒn nhËn d÷ liÖu gi÷a c¸c ng©n hµng trong n­íc víi c¸c tæ chøc thÎ quèc tÕ.

    – Mét vµi ng©n hµng thµnh viªn cña HiÖp héi thÎ ViÖt Nam tháa thuËn víi nhau ph¸t hµnh mét lo¹i thÎ néi ®Þa dïng chung cho c¸c ng©n hµng vµ chØ dïng trong l·nh thæ ViÖt Nam. Lo¹i thÎ néi ®Þa nµy còng gièng nh­ c¸c lo¹i thÎ trªn nh­ng kh«ng ph¶i lµ thÎ cña tÊt c¶ c¸c ng©n hµng thµnh viªn mµ chØ cña mét nhãm ng©n hµng, qu¸ tr×nh thanh to¸n kh«ng th«ng qua HiÖp héi thÎ ViÖt Nam mµ trùc tiÕp liªn l¹c vµ thanh to¸n bï trõ víi nhau.

    – ThÎ néi ®Þa do mét ng©n hµng thµnh viªn ph¸t hµnh, chØ sö dông ë ViÖt Nam. §©y lµ lo¹i thÎ tÝn dông néi ®Þa cã tÝnh n¨ng t­¬ng tù nh­ thÎ tÝn dông quèc tÕ vµ ®­îc sö dông t¹i c¸c ®¹i lý, chi nh¸nh cña ng©n hµng ph¸t hµnh.

    Bªn c¹nh viÖc tËp trung ph¸t hµnh thÎ néi ®Þa, ng©n hµng cÇn c¶i tiÕn ph­¬ng thøc ph¸t hµnh cña hai lo¹i thÎ tÝn dông quèc tÕ cña ng©n hµng. HiÖn nay, nguyªn t¾c cÊp, ph¸t hai lo¹i thÎ nµy rÊt khã kh¨n. ChØ cã nh÷ng ®èi t­îng ®ñ tiªu chuÈn cÊp tÝn dông hoÆc ký quü th× ng©n hµng míi cÊp thÎ do rñi ro cña lo¹i thÎ nµy kh¸ cao. MÆt kh¸c, do h¹n møc tÝn dông vµ c¸c lo¹i phÝ dÞch vô cã liªn quan ®Õn thÎ ®Òu kh¸ cao so víi thu nhËp cña ng­êi d©n ViÖt Nam nªn thÎ tÝn dông quèc tÕ trë thµnh mét mÆt hµng xa xØ ®èi víi ng­êi d©n                    ViÖt Nam. T¹i ViÖt Nam, møc thu nhËp ®­îc gäi lµ cao còng chØ kho¶ng tõ                              5-7 triÖu ®ång/ng­êi/th¸ng vµ ng­êi d©n th­êng chØ chi tiªu mét phÇn trong sè ®ã, phÇn cßn l¹i göi tiÕt kiÖm víi l·i suÊt cao h¬n. Trong khi ®ã, h¹n møc tÝn dông cho thÎ lµ 10 triÖu ®ång d­êng nh­ v­ît qu¸ xa nhu cÇu chi tiªu hµng ngµy cña ng­êi d©n. Bªn c¹nh ®ã, víi h¹n møc tÝn dông cao, kh¸ch hµng ph¶i ®¸p øng rÊt nhiÒu tiªu chuÈn ngÆt nghÌo míi ®­îc cÊp thÎ, ch¼ng h¹n nh­ kh¸ch hµng buéc ph¶i ký quü mét kho¶n tiÒn hoÆc mét tµi s¶n cã gi¸ trÞ lín h¬n hoÆc b»ng 125% h¹n møc tÝn dông ®­îc cÊp. Nh­ vËy, kho¶n tiÒn ký quü cña ng©n hµng kh«ng nhá chót nµo. Cïng víi viÖc thÈm ®Þnh hå s¬ kh¸ch hµng cÈn thËn tèn nhiÒu thêi gian, viÖc ph¸t hµnh hiÖn nay ®ang lµm chËm tiÕn ®é ph¸t hµnh thÎ vµ g©y khã kh¨n cho kh¸ch hµng. BiÖn ph¸p tèt nhÊt lóc nµy lµ ng©n hµng nªn h¹ thÊp møc tèi thiÓu cßn kho¶ng 3-4 triÖu ®ång. Víi h¹n møc tÝn dông míi, nhiÒu kh¸ch hµng cã thu nhËp cao vµ võa ë thµnh phè cã thÓ tham gia sö dông thÎ. §ång thêi, c¸c thñ tôc cÊp, ph¸t thÎ còng trë nªn dÔ dµng h¬n. Kh¸ch hµng chØ cÇn cã nghÒ nghiÖp vµ thu nhËp æn ®Þnh, cã hé khÈu th­êng tró t¹i ®i¹ ph­¬ng, cã lý lÞch tèt vµ cã b¶o l·nh cña ng­êi th©n lµ ®ñ. §iÒu nµy lµm cho rñi ro cña b¶n th©n ng©n hµng còng gi¶m xuèng vµ më réng ph¹m vi c¸c giao dÞch cña chñ thÎ, t¨ng thªm tiÖn Ých cho ng­êi sö dông thÎ.

    Víi t©m lý ng­êi d©n ViÖt Nam hÕt søc thËn träng trong viÖc tiªu tiÒn, ch­a quen víi viÖc tiªu tr­íc, tr¶ tiÒn sau th× viÖc ph¸t hµnh thÎ ghi nî d­êng nh­ lµ h­íng ®i ®óng ®¾n trong viÖc më réng c¸c dÞch vô thÎ. Theo c¸ch nµy, ng©n hµng cã thÓ ph¸t hµnh thÎ ghi nî cho mét sè ®èi t­îng cã tµi kho¶n t¹i ng©n hµng vµ h¹n møc chi tiªu cña chñ thÎ sÏ phô thuéc vµo sè d­ trªn tµi kho¶n cña kh¸ch hµng t¹i ng©n hµng. Mçi khi kh¸ch hµng chi tiªu hay rót tiÒn mÆt, c¸c giao dÞch ®­îc chuyÓn vÒ trung t©m ®Ó xin cÊp giÊy phÐp ®ång thêi khÊu trõ lu«n sè tiÒn vµo tµi kho¶n cña kh¸ch hµng t¹i ng©n hµng. §iÒu nµy võa gióp kh¸ch hµng kiÓm so¸t ®­îc viÖc chi tiªu võa h¹n chÕ rñi ro mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n cña kh¸ch hµng cho ng©n hµng. Lo¹i thÎ nµy rÊt phï hîp víi bé phËn d©n chóng kh«ng cã nhu cÇu th­êng xuyªn mµ chØ t¹m thêi muèn sö dông thÎ ®Ó mang l¹i sù tiÖn lîi, an toµn khi du lÞch hay ®i xa…

    Bªn c¹nh viÖc ph¸t hµnh thªm thÎ ghi nî, ng©n hµng còng nªn ph¸t hµnh lo¹i thÎ liªn kÕt. Ng©n hµng cÇn t¨ng c­êng viÖc triÓn khai ph¸t hµnh thÎ liªn kÕt gi÷a ng©n hµng vµ c¸c doanh nghiÖp lín nh­ b­u ®iÖn, hµng kh«ng, taxi, c¸c trung t©m th­¬ng m¹i…ViÖc ph¸t hµnh lo¹i thÎ nµy ®em l¹i lîi Ých cho c¸c bªn liªn quan. VÒ phÝa kh¸ch hµng, hä sÏ nhËn ®­îc nh÷ng ­u ®·i ®Æc biÖt khi thanh to¸n t¹i c¸c doanh nghiÖp liªn kÕt. C¸c doanh nghiÖp liªn kÕt vµ ng©n hµng sÏ cã thªm mét l­îng kh¸ch hµng truyÒn thèng cña bªn ®èi t¸c. Ng©n hµng gãp phÇn tiÕp thÞ kh¸ch hµng, t¨ng doanh sè cho doanh nghiÖp liªn kÕt, ng­îc l¹i, doanh nghiÖp liªn kÕt gãp phÇn qu¶ng b¸ dÞch vô thÎ cña ng©n hµng.

    3.2.3.3. §Èy m¹nh c«ng t¸c qu¶ng c¸o, giíi thiÖu dÞch vô thÎ

    • Ó gióp cho kh¸ch hµng lµm quen víi kh¸i niÖm thÎ, ng©n hµng cÇn ®Èy m¹nh qu¶ng c¸o, giíi thiÖu dÞch vô thÎ ®Ó ®«ng ®¶o d©n chóng biÕt ®Õn lîi Ých kinh tÕ vµ sù tiÖn lîi khi dïng thÎ th«ng qua c¸c biÖn ph¸p kh¸c nhau.

    Qu¶ng c¸o trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng lµ viÖc lµm hÕt søc cÇn thiÕt, nã t¸c ®éng m¹nh mÏ vµo nhËn thøc cña mäi ng­êi, ph¸ vì t©m lý ngÇn ng¹i cña ng­êi d©n tr­íc nh÷ng dÞch vô míi. Tuy nhiªn ®Ó gi¶m bít chi phÝ qu¶ng c¸o kh«ng ph¶i lµ nhá, ng©n hµng cã thÓ qu¶ng c¸o chung víi CSCNT. Víi c¸ch lµm nµy, ng©n hµng võa cã thÓ qu¶ng c¸o cho dÞch vô cña m×nh võa giíi thiÖu c¸c CSCNT vµ cã thÓ gi¶m chi phÝ qu¶ng c¸o cho c¶ hai bªn. Qu¶ng c¸o trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng cßn cã t¸c dông rÊt lín trong viÖc kÝch thÝch sù t×m hiÓu cña kh¸ch hµng vÒ c¸c s¶n phÈm míi ®Æc biÖt nÕu ®©y l¹i lµ c¸c qu¶ng c¸o hÕt søc Ên t­îng.

    Ng©n hµng còng cÇn kÕt hîp víi viÖc tæ chøc c¸c buæi giíi thiÖu vÒ thÎ cho c¸c doanh nghiÖp, c«ng së n¬i nh©n viªn cã thu nhËp cao vµ æn ®Þnh, ®ång thêi cã c¸c ch­¬ng tr×nh khuyÕn m¹i vµ ch¨m sãc kh¸ch hµng. Ng©n hµng còng nªn tæ chøc mét ®éi ngò nh÷ng nh©n viªn cã kh¶ n¨ng thuyÕt phôc cao vµ tr×nh ®é chuyªn m«n tèt ®Ó tæ chøc héi nghÞ kh¸ch hµng giíi thiÖu vÒ thÎ hay c¸c buæi t­ vÊn vÒ thÎ trªn ph¹m vi toµn thµnh phè.

    3.2.3.4. §Èy m¹nh c«ng t¸c ph©n phèi vµ khuyÕn khÝch viÖc më tµi kho¶n c¸ nh©n t¹i ng©n hµng

    HiÖn nay, VCB HN cã mét m¹ng l­íi chi nh¸nh ho¹t ®éng kh¸ réng trong néi thµnh, tuy nhiªn ë ngo¹i thµnh vµ c¸c quËn míi thµnh lËp, sè chi nh¸nh vµ phßng giao dÞch cßn Ýt. Ng©n hµng cÇn thiÕt lËp m¹ng l­íi c¸c chi nh¸nh vµ t¹o ra nhiÒu kªnh ph©n phèi ®Ó s¶n phÈm ®Õn ®­îc víi kh¸ch hµng thuËn tiÖn, hîp lý vµ tháa m·n tèi ®a nhu cÇu cña kh¸ch hµng.

    Mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®Ó thùc hiÖn viÖc sö dông thÎ lµ viÖc më tµi kho¶n t¹i ng©n hµng. V× vËy, ng©n hµng cÇn cã nh÷ng biÖn ph¸p khuyÕn khÝch ®Ó t¨ng sè l­îng tµi kho¶n c¸ nh©n t¹i ng©n hµng nh­: kh¸ch hµng kh«ng ph¶i nép lÖ phÝ khi thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô thanh to¸n qua tµi kho¶n tiÒn göi t¹i ng©n hµng, kh¸ch hµng ®­îc h­ëng l·i suÊt kh«ng k× h¹n cho c¸c kho¶n d­ nî trªn tµi kho¶n, ng©n hµng cã nh÷ng h×nh thøc khuyÕn m·i cô thÓ nh­ göi quµ l­u niÖm ®èi víi c¸c kh¸ch hµng th­êng xuyªn giao dÞch vµ cã sè d­ b×nh qu©n trªn tµi kho¶n tiÒn göi æn ®Þnh vµo nh÷ng ngµy lÔ hoÆc bèc th¨m may m¾n dµnh cho c¸c kh¸ch hµng më tµi kho¶n trong mét kho¶n thêi gian nhÊt ®Þnh.

    3.2.4. Gi¶i ph¸p nh»m më réng m¹ng l­íi c¬ së chÊp nhËn thÎ

    VCB HN cÇn ph¶i t¨ng nhanh m¹ng l­íi CSCNT v× ®©y lµ mét chñ thÓ quan träng trong quy tr×nh thanh to¸n thÎ. Sè l­îng CSCNT lµ còng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nh»m ®Èy m¹nh doanh sè thanh to¸n còng nh­ sè thÎ ph¸t hµnh.

    Do thÎ ®­îc sö dông qu¸ Ýt t¹i ViÖt Nam nªn c¸c CSCNT ch­a thÊy ®­îc nh÷ng lîi Ých cã thÓ nhËn ®­îc tõ viÖc thanh to¸n thÎ. HiÖn nay, v× c¸c m¸y ®äc thÎ ®­îc l¾p ®¹t miÔn phÝ t¹i c¸c CSCNT nªn chi phÝ cña ng©n hµng kh¸ cao nÕu ®Çu t­ ph¸t triÓn réng m¹ng l­íi CSCNT trong khi ®ã c¸c CSCNT l¹i kh«ng cã ý thøc b¶o qu¶n m¸y. §Ó më réng c¸c CSCNT, ®iÒu quan träng lµ ng©n hµng ph¶i lµm cho c¸c CSCNT cÇn ®Õn ng©n hµng. Ng©n hµng nªn dµnh cho c¸c c¬ së nµy nh÷ng ­u ®·i trong ho¹t ®éng giao dÞch víi ng©n hµng nh­ trong c¸c ho¹t ®éng cho vay, thanh to¸n… Khi thÊy r»ng nh÷ng ­u ®·i nµy ®em l¹i nh÷ng hiÖu qu¶ thiÕt thùc cho c¸c CSCNT, c¸c c¬ së kh¸c còng sÏ tù nguyÖn muèn tham gia vµo m¹ng l­íi nµy. §èi víi nh÷ng CSCNT míi, ng©n hµng vÉn tiÕp tôc tiÕn hµnh trang bÞ cho hä m¸y ®äc thÎ nh­ng kh«ng trang bÞ miÔn phÝ n÷a. Ng©n hµng nªn yªu cÇu c¸c c¬ së nµy ®ãng gãp mét phÇn kinh phÝ nhÊt ®Þnh hoÆc chØ cho hä sö dông trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh, sau ®ã cho hä thuª hoÆc mua l¹i. Khi ph¶i bá tiÒn ra ®Ó ®Çu t­ d­íi h×nh thøc nµy, c¸c CSCNT sÏ cã ý thøc h¬n trong viÖc gi÷ g×n vµ b¶o qu¶n c¸c m¸y mãc vµ thóc ®Èy t¨ng doanh sè theo h×nh thøc nµy ®Ó bï ®¾p kho¶n vèn ®· bá ra. Tuy nhiªn, ngay c¶ khi c¸c CSCNT ®· mua l¹i c¸c m¸y mãc nµy, ®Þnh k× ng©n hµng vÉn nªn cö ng­êi xuèng c¸c c¬ së kiÓm tra vµ b¶o d­ìng m¸y, s÷a ch÷a kÞp thêi nh÷ng háng hãc ®Ó t¨ng tuæi thä vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc thanh to¸n t¹i c¸c c¬ së ®­îc tr«i ch¶y vµ thuËn tiÖn.

    MÆt kh¸c, trong cuéc sèng, mäi ng­êi ®Òu cã nh÷ng mèi quan hÖ kinh tÕ kh¸c nhau ®ång thêi còng ph¶i chi tiªu cho v« sè nhu cÇu cÇn thiÕt nh­: ®iÖn, n­íc, x¨ng, dÇu, ®iÖn tho¹i… NÕu nh÷ng chi phÝ tr¶ cho c¸c dÞch vô nµy ®Òu ®­îc tr¶ b»ng thÎ th«ng qua hîp ®ång víi c«ng ty cung cÊp c¸c dÞch vô trªn th× sè l­îng thÎ ph¸t hµnh vµ doanh sè thÎ cña ng©n hµng sÏ t¨ng thªm rÊt nhiÒu. Ng©n hµng cã thÓ tháa thuËn víi c¸c c«ng ty, c¬ quan ®Ó chÝnh nh÷ng ®¬n vÞ nµy b¶o l·nh ph¸t hµnh thÎ cho nh©n viªn cña m×nh.

    3.2.5. Gi¶i ph¸p h¹n chÕ rñi ro trong thanh to¸n thÎ

    HiÖn nay, rñi ro trong thanh to¸n thÎ t¹i VCB HN lµ kh¸ thÊp bëi sè l­îng thÎ ph¸t hµnh Ýt, doanh sè thanh to¸n kh«ng cao. Tuy nhiªn, víi tr×nh ®é c«ng nghÖ cßn thÊp vµ kh¶ n¨ng trong lÜnh vùc thÎ ch­a cao thi nguy c¬ x¶y ra rñi ro trong ho¹t ®éng nµy t¹i ng©n hµng còng kh«ng ph¶i lµ nhá. V× vËy, ng©n hµng còng cÇn x©y dùng chiÕn l­îc qu¶n lý rñi ro trong mäi nghiÖp vô míi cã thÓ ®¶m b¶o an toµn cho ho¹t ®éng nµy.

    C¸c biÖn ph¸p hµng ®Çu lµ thùc hiÖn ph¸t triÓn vµ ®µo t¹o ®éi ngò nh©n viªn cã tr×nh ®é cao, kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt hay lõa ®¶o. Ngoµi ra, ®Ó ng¨n chÆn t×nh tr¹ng chuyÓn nh­îng thÎ vµ viÖc sö dông thÎ ¨n c¾p cña ng­êi kh¸c, ng©n hµng nªn ¸p dông h×nh thøc in h×nh cña chñ thÎ lªn bÒ mÆt thÎ víi c¸c lo¹i thÎ (h×nh thøc nµy míi ®­îc ¸p dông víi thÎ VISA). §iÒu nµy t¹o sù thuËn lîi cho c¸c CSCNT trong viÖc kiÓm tra thÎ vµ tr¸nh t×nh tr¹ng lõa ®¶o. §Ó h¹n chÕ t×nh tr¹ng chñ thÎ sö dông thÎ thanh to¸n cho c¸c giao dÞch cã gi¸ trÞ nhá h¬n h¹n møc nh­ng l¹i cã tæng gi¸ trÞ thanh to¸n trong ngµy lín h¬n h¹n møc trong mét ngµy, VCB HN ph¶i liªn hÖ víi c¸c nh©n viªn thanh to¸n thÎ t¹i VCB VN ®Ó xin cÊp phÐp cho toµn bé giao dÞch b»ng hÖ thèng POS terminal.

    Thªm vµo ®ã, khi cÊp thÎ cho kh¸ch hµng, ng©n hµng nªn h­íng dÉn hä c¸ch sö dông còng nh­ c¸ch b¶o qu¶n, b¶o mËt thÎ, thñ tôc liªn hÖ víi kh¸ch hµng khi x¶y ra mÊt c¾p, thÊt l¹c hay khi cã thay ®æi vÒ ®Þa chØ liªn hÖ.

    3.3. Mét sè kiÕn nghÞ nh»m thùc hiÖn gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi

    3.3.1. KiÕn nghÞ ®èi víi ChÝnh phñ

    3.3.1.1. Ban hµnh hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p lý b¶o vÖ quyÒn lîi cña c¸c chñ thÓ tham gia lÜnh vùc thÎ

    ChÝnh phñ cÇn ban hµnh sím c¸c v¨n b¶n ph¸p lý b¶o vÖ quyÒn lîi hîp ph¸p cña c¸c ng©n hµng kinh doanh thÎ, c¸c CSCNT vµ c¸c chñ thÎ vµ lµm c¨n cø cho c¸c c¬ quan hµnh ph¸p vµ t­ ph¸p luËn téi vµ xö ph¹t c¸c tæ chøc téi ph¹m gi¶ m¹o thÎ thanh to¸n còng nh­ c¸c c¸ nh©n cã hµnh vi lõa ®¶o, dïng thÎ tr¸i phÐp ®Ó chiÕm ®o¹t tµi s¶n cña ng­êi kh¸c.

    HiÖn nay c¸c vô lõa ®¶o th«ng qua thÎ tÝn dông ®· xuÊt hiÖn ë ViÖt Nam vµ chóng ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh, mét lo¹i téi ph¹m míi, hÕt søc tinh vi vµ kh«n khÐo ®· ra ®êi. §Ó h¹n chÕ t×nh tr¹ng nµy, ChÝnh phñ cÇn tiÕp tôc ®Èy m¹nh viÖc x©y dùng luËt vµ c¸c v¨n b¶n d­íi luËt vÒ kinh tÕ, bæ sung c¸c luËt hiÖn hµnh vµ ®ång thêi sím ®­a ra c¸c khung h×nh ph¹t cho c¸c téi ph¹m liªn quan ®Õn thÎ nh­: s¶n xuÊt, tiªu thô thÎ gi¶, ¨n c¾p m· sè…

    C«ng viÖc phßng chèng lo¹i téi ph¹m nµy kh«ng chØ lµ c«ng viÖc cña mét m×nh ng©n hµng hay cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng nh­: Bé C«ng an, c¶nh s¸t kinh tÕ mµ ph¶i cã sù phèi hîp ®ång bé gi÷a c¸c bªn cã liªn quan. Kh«ng chØ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan trong n­íc mµ ph¶i phèi hîp c¶ víi c¸c tæ chøc c¶nh s¸t quèc tÕ ®Ó kÞp thêi ng¨n chÆn c¸c hµnh vi lõa ®¶o trong ph¹m vi quèc gia vµ trªn thÕ giíi.

    3.3.1.2. §Çu t­ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng

    Nhµ n­íc cÇn ®Çu t­ trang thiÕt bÞ ®Ó hiÖn ®¹i hãa ng©n hµng v× ®©y lµ c«ng viÖc hÕt søc tèn kÐm ®ßi hái l­îng vèn ®Çu t­ lín. H¬n thÕ, viÖc ®¶m b¶o cho ngµnh ng©n hµng ph¸t triÓn sÏ lµ tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn cña mét lo¹t c¸c ngµnh kh¸c nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn trang bÞ kü thuËt cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam cßn kÐm so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi.

    C«ng nghÖ thÎ lµ mét c«ng nghÖ hoµn toµn míi ë ViÖt Nam, m¸y mãc ®Òu lµ nh÷ng lo¹i hÕt søc hiÖn ®¹i mµ ë n­íc ta ch­a thÓ nµo tù s¶n xuÊt ®­îc ngay c¶ nh÷ng linh kiÖn thay thÕ còng ph¶i nhËp khÈu cña n­íc ngoµi. ViÖc giao nhËn söa ch÷a thiÕt bÞ hiÖn nay ch­a ®­îc t¹o ®iÒu kiÖn thùc hiÖn nhanh chãng buéc c¸c ng©n hµng ph¶i t¨ng chi phÝ mua s¾m thiÕt bÞ vµ dù phßng rÊt tèn kÐm. ChÝnh v× vËy, Nhµ n­íc nªn xem xÐt gi¶m thuÕ nhËp khÈu cho nh÷ng m¸y mãc phôc vô c«ng nghÖ thÎ ë ViÖt Nam hay Ýt nhÊt còng t¹o ®iÒu kiÖn dÔ dµng cho ho¹t ®éng nhËp khÈu nh÷ng m¸y mãc nµy.

    3.3.1.3. §Ò ra nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ho¹t ®éng thanh to¸n thÎ t¹i ViÖt Nam

    ViÖt Nam lµ quèc gia mµ viÖc sö dông tiÒn mÆt vÉn chiÕm ®a sè trong c¸c giao dÞch th­¬ng m¹i. ChÝnh v× vËy, viÖc sö dông thÎ trong thanh to¸n cÇn ®­îc khuyÕn khÝch sö dông ë ViÖt Nam ®Ó gi¶m l­îng tiÒn mÆt l­u th«ng trong nÒn kinh tÕ. ViÖc cÇn thiÕt lµ gi¶m thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®èi víi lo¹i dÞch vô nµy nh­ ®èi víi c¸c lo¹i hµng hãa mµ Nhµ n­íc khuyÕn khÝch tiªu dïng. Møc thuÕ 10% ®èi víi dÞch vô nµy hiÖn nay d­êng nh­ kh«ng hîp lý v× ®©y lµ mét lo¹i dÞch vô míi, chi phÝ ho¹t ®éng kh¸ tèn kÐm khiÕn gi¸ thµnh dÞch vô cao. NÕu Nhµ n­íc tiÕp tôc gi÷ møc thuÕ nh­ hiÖn nay th× khã cã thÓ khuyÕn khÝch ng­êi d©n trong n­íc sö dông lo¹i h×nh nµy. Nhµ n­íc nªn cã chÝnh s¸ch thuÕ tháa ®¸ng h¬n ®èi víi mÆt hµng thÎ, møc cã thÓ chÊp nhËn ®­îc lµ 5%. Nh­ thÕ sÏ t¹o c¬ héi cho c¸c ng©n hµng thùc hiÖn viÖc gi¶m gi¸ thµnh dÞch vô thÎ, ®Èy nhanh tèc ®é ph¸t triÓn thÎ thanh to¸n ë ViÖt Nam.

    Ngoµi ra, Nhµ n­íc cã thÓ khuyÕn khÝch ng­êi d©n trong n­íc më tµi kho¶n c¸ nh©n t¹i ng©n hµng. Nhµ n­íc cã thÓ thùc hiÖn viÖc chi tr¶ l­¬ng cho c¸n bé c«ng nh©n viªn th«ng qua hÖ thèng tµi kho¶n c¸ nh©n t¹i ng©n hµng. §iÒu nµy võa gióp cho Nhµ n­íc qu¶n lý møc thu nhËp cña c¸n bé võa cã t¸c ®éng trong viÖc ®Èy m¹nh thanh to¸n b»ng thÎ.

    3.3.1.4. T¹o m«i tr­êng kinh tÕ x· héi æn ®Þnh

    Mét m«i tr­êng kinh tÕ x· héi æn ®Þnh lu«n lµ nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cho mäi sù ph¸t triÓn, tÊt nhiªn lµ ®èi víi c¶ viÖc ph¸t triÓn cña thÎ thanh to¸n. Kinh tÕ x· héi cã æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng th× ®êi sèng ng­êi d©n míi ®­îc n©ng cao vµ hä míi cã ®iÒu kiÖn tiÕp xóc víi c«ng nghÖ thanh to¸n hiÖn ®¹i. Vµ ®©y còng mét ®iÒu kiÖn ®Ó cã thÓ më réng quan hÖ quèc tÕ, lµ ®iÒu kiÖn tèt ®Ó c¸c ng©n hµng më réng quan hÖ víi c¸c tæ chøc thÎ quèc tÕ.

    3.3.2. KiÕn nghÞ ®èi víi Ng©n hµng Nhµ n­íc

    3.3.2.1. Hoµn thiÖn c¸c v¨n b¶n ph¸p quy vÒ thÎ

    Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, thÎ ®ang dÇn trë thµnh mét ph­¬ng tiÖn thanh to¸n th«ng dông, m«i tr­êng ph¸p lý cho thÎ cÇn ph¶i nhanh chãng ®­îc hoµn thiÖn. HiÖn t¹i thÎ cña VCB chÞu sù quy ®Þnh chÆt chÏ cña HiÖp héi thÎ quèc tÕ nh­ng vÉn cÇn cã mét v¨n b¶n ph¸p quy cô thÓ vÒ viÖc kinh doanh thÎ. ChÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi hiÖn nay cã quy ®Þnh vÒ ®ång tiÒn thanh to¸n nh­ng l¹i ch­a quy ®Þnh râ vÒ h¹n møc thanh to¸n vµ tÝn dông cña thÎ do c¸c ng©n hµng trong n­íc ph¸t hµnh. ChÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi hiÖn nay vÉn cßn thiÕu mét quy ®Þnh riªng cho thÎ thanh to¸n, nhÊt lµ thÎ tÝn dông quèc tÕ nh»m t¨ng c­êng qu¶n lý viÖc sö dông thÎ cña kh¸ch hµng, tr¸nh viÖc lîi dông thÎ ®Ó chuyÓn ngo¹i tÖ. Thªm vµo ®ã, vÊn ®Ò tÝn dông thÎ, mét h×nh thøc tÝn dông míi cÇn ph¶i cã quy ®Þnh riªng nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho ng©n hµng n©ng cao quyÒn h¹n cña m×nh trong viÖc thÈm ®Þnh, ®¶m b¶o tÝn dông cho kh¸ch hµng. CÇn chó träng h¬n ®Õn sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o tÝn dông th«ng th­êng víi ®¶m b¶o tÝn dông thÎ. Ngoµi ra còng cÇn chó ý c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn dù phßng vµ qu¶n lý rñi ro cho chñ thÎ vµ ng©n hµng.

    3.3.2.2. CÇn cã c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch më réng kinh doanh thÎ

    Tr­íc hÕt Ng©n hµng Nhµ n­íc cÇn ph¶i cã c¸c chÝnh s¸ch hç trî c¸c ng©n hµng ph¸t triÓn c¸c nghiÖp vô thÎ nh»m t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi c¸c ng©n hµng n­íc ngoµi. Th­êng xuyªn cËp nhËt th«ng tin vµ tæ chøc c¸c khãa häc, trao ®æi truyÒn b¸ kinh nghiÖm gi÷a c¸c ng©n hµng. Ng©n hµng Nhµ n­íc còng cÇn ph¶i cã mét sè chÝnh s¸ch ­u ®·i nhÊt ®Þnh ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng néi ®Þa víi c¸c ng©n hµng n­íc ngoµi nh­ tû lÖ dù tr÷ phßng ngõa rñi ro, c¸c ­u ®·i vÒ thuÕ… Ngoµi ra còng cÇn cho phÐp c¸c ng©n hµng ®­îc ¸p dông nh÷ng ch­¬ng tr×nh ­u ®·i cho kh¸ch hµng nh»m thu hót kh¸ch hµng, ®¶m b¶o tÝnh c¹nh tranh cho c¸c ng©n hµng.

    Ngoµi ra Ng©n hµng Nhµ n­íc còng cÇn ph¶i ®­a ra c¸c ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc trong thêi gian dµi nh»m tr¸nh t×nh tr¹ng c¸c ng©n hµng néi ®Þa c¹nh tranh mét c¸ch v« Ých. ViÖc thµnh lËp HiÖp héi thÎ ®· tá ra lµ mét chÝnh s¸ch ®óng ®¾n cña Ng©n hµng Nhµ n­íc. HiÖp héi thÎ ®· thu hót hÇu hÕt c¸c ng©n hµng cã thùc hiÖn dÞch vô thÎ ë ViÖt Nam tham gia, thèng nhÊt møc phÝ, c¸c quy ®Þnh ph¸t hµnh, ¸p dông nh÷ng chÝnh s¸ch chung nh»m ®¶m b¶o lîi nhuËn cho c¸c ng©n hµng. Th­êng xuyªn tiÕp xóc trùc tiÕp víi c¸c ng©n hµng, Héi ®· n¾m b¾t ®­îc c¸c khã kh¨n, tæ chøc c¸c buæi th¶o luËn ®­a ra c¸c ph­¬ng h­íng gi¶i quyÕt chung.

    3.3.3. KiÕn nghÞ ®èi víi Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam

    3.3.3.1. CÇn më réng ho¹t ®éng Marketing

    Víi t×nh h×nh ng­êi d©n ViÖt Nam vÉn cßn t©m lý chuéng tiÒn mÆt, dÞch vô thÎ ch­a ®­îc hiÓu biÕt nhiÒu nh­ hiÖn nay, VCB VN cÇn ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕch tr­¬ng s¶n phÈm thÎ. CÇn ph¶i ®­a ®­îc nh÷ng tiÖn Ých cña s¶n phÈm thÎ mµ VCB VN cung cÊp tíi mäi tÇng líp ®èi t­îng nh»m më réng sè l­îng kh¸ch hµng tiÒm n¨ng. Ngoµi ra, VCB VN cÇn chó ý h¬n n÷a ®Õn c¸c chÕ ®é ­u ®·i cho c¸c chñ thÎ tuú theo h¹n møc thÎ mµ chñ thÎ sö dông: c¸c dÞch vô h­íng dÉn sö dông thÎ, gi¶m tû lÖ tµi s¶n thÕ chÊp ®ang ë møc qu¸ cao hiÖn nay (125%)… ®iÒu nµy sÏ kÝch thÝch c¸c chñ thÎ tiªu dïng thÎ ë h¹n møc cao h¬n.

    3.3.3.2. Cã c¸c chÝnh s¸ch thu hót c¸c c¬ së kinh doanh chÊp nhËn thanh to¸n thÎ cña VCB

    HiÖn nay sù c¹nh tranh cña c¸c ng©n hµng trªn thÞ tr­êng thÎ lµ v« cïng kh¾c nghiÖt. §· cã hiÖn t­îng mét sè c¬ së chÊp nhËn thÎ cña hÖ thèng VCB ®· chuyÓn sang chÊp nhËn thÎ cña ng©n hµng kh¸c. §iÒu nµy lµ do c¸c ng©n hµng c¸c cã c¸c chÝnh s¸ch ­u ®·i h¬n so víi VCB nh­: gi¶m tû lÖ chiÕt khÊu, trÝch l¹i % gi¸ trÞ thanh to¸n cho c¬ së chÊp nhËn thÎ, ­u ®·i tÝn dông,…

    • èi víi VCB VN, lµ mét ng©n hµng lín, cã uy tÝn l©u n¨m, ®©y lµ mét lîi thÕ c¹nh tranh rÊt lín ®Ó thu hót c¸c c¬ së chÊp nhËn thanh to¸n. Tuy nhiªn bªn c¹nh ®ã cÇn ph¶i chó ý h¬n ®Õn c«ng t¸c ch¨m sãc c¸c ®¹i lý, c¬ së chÊp nhËn thÎ VCB b»ng c¸c ­u ®·i réng më h¬n, chó träng ®Õn viÖc ®Çu t­ trang thiÕt bÞ trang bÞ cho c¬ së chÊp nhËn thÎ nh­ c¸c m¸y EDC, c¸c m¸y tr¹m, c¸c m¸y tÝnh nèi m¹ng víi VCB…

     

    KÕt luËn

    ThÎ thanh to¸n lµ mét ph­¬ng thøc thanh to¸n hiÖn ®¹i, ®a tiÖn Ých, rÊt ®­îc ­a chuéng trªn thÕ giíi, hiÖn nay theo sè liÖu thèng kª cña c¸c tæ chøc thÎ trªn thÕ giíi nguån thu tõ dÞch vô thÎ chiÕm kho¶ng tõ 15-22% tæng thu dÞch vô cña ng©n hµng. Ngoµi ra, viÖc tham gia thÞ tr­êng thÎ ®ßi hái c¸c ng©n hµng lu«n ph¶i chó träng ®Çu t­ khoa häc kü thuËt nh»m hiÖn ®¹i hãa c«ng nghÖ ng©n hµng, ®¸p øng nhu cÇu kh¸ch hµng.

              Nh­ vËy, th«ng qua viÖc triÓn khai nghiÖp vô ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i kh«ng nh÷ng thùc hiÖn ®óng chñ tr­¬ng hiÖn ®¹i hãa c«ng nghÖ ng©n hµng cña ChÝnh phñ mµ cßn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó tham gia vµo qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa, gãp phÇn x©y dùng m«i tr­êng tiªu dïng v¨n minh vµ hßa nhËp vµo céng ®ång tµi chÝnh ng©n hµng quèc tÕ. Do ®ã, ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ lµ nh÷ng nghiÖp vô kinh doanh kh«ng thÓ thiÕu cña mét ng©n hµng hiÖn ®¹i, gãp phÇn lµm t¨ng thu nhËp vµ lµm phong phó thªm ho¹t ®éng ng©n hµng.

              C«ng t¸c ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ lµ mét trong nh÷ng lîi thÕ cña Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam. Cho ®Õn nay, Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam ®· thùc hiÖn c«ng t¸c ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ tÝn dông quèc tÕ ®­îc gÇn 10 n¨m. Tuy vËy, ®èi víi chi nh¸nh Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi, ho¹t ®éng kinh doanh thÎ chØ míi ®­îc triÓn khai trong vßng ch­a ®Çy hai n¨m. ChÝnh v× vËy, víi kinh nghiÖm cßn ch­a nhiÒu, trong thêi gian qua, chi nh¸nh ®· gÆp ph¶i kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n, th¸ch thøc. Song trong t­¬ng lai kh«ng xa, víi tiÒm n¨ng to lín cña thÞ tr­êng thÎ ViÖt Nam céng víi chiÕn l­îc kinh doanh ®óng ®¾n vµ sù nç lùc tõ phÝa chi nh¸nh, thªm vµo ®ã lµ sù trî gióp tÝch cùc tõ phÝa Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam, em tin r»ng chi nh¸nh Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi sÏ ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan h¬n, ®­a dÞch vô thÎ trë thµnh mét trong nh÷ng dÞch vô hµng ®Çu cña m×nh, ®ång thêi cñng cè vµ ph¸t triÓn h¬n n÷a vÞ thÕ cña m×nh trªn thÞ tr­êng thÎ ViÖt Nam.

              Th«ng qua nh÷ng ph©n tÝch ®¸nh gi¸ vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ t¹i chi nh¸nh Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi, chuyªn ®Ò ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p kiÕn nghÞ nh»m gãp phÇn nhá bÐ hoµn thiÖn ho¹t ®éng kinh doanh thÎ t¹i chi nh¸nh. Tuy nhiªn, do tÝnh míi mÎ cña vÊn ®Ò vµ do sù h¹n chÕ vÒ n¨ng lùc cña b¶n th©n, nh÷ng nhËn xÐt, ®¸nh gi¸ lµ nh÷ng ý kiÕn chñ quan cña b¶n th©n em nªn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng sai sãt. Em rÊt mong nhËn ®­îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c«, c¸c anh chÞ vµ c¸c b¹n ®Ó hoµn chØnh h¬n n÷a chuyªn ®Ò cña m×nh.

     

     

     

    Tµi liÖu tham kh¶o

     

    1. B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi n¨m 2002, 2003.
    2. B¸o c¸o t×nh h×nh ho¹t ®éng thÎ 2003 Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng Hµ Néi.
    3. B¸o c¸o t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh thÎ Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam n¨m 2003
    4. B¸o c¸o t×nh h×nh kinh doanh thÎ cña c¸c ng©n hµng ViÖt Nam – HiÖp héi thÎ ViÖt Nam n¨m 2002, 2003
    5. Quy tr×nh h­íng dÉn nghiÖp vô ph¸t hµnh vµ thanh to¸n thÎ cña Ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam

     


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]
  • Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Bài giảng Kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương – ĐH Hàng Hải


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/Lu%E1%BA%ADn-v%C4%83n-Gi%E1%BA%A3i-ph%C3%A1p-n%C3%A2ng-cao-ch%E1%BA%A5t-l%C6%B0%E1%BB%A3ng-t%C3%ADn-d%E1%BB%A5ng-t%E1%BA%A1i-Ng%C3%A2n-h%C3%A0ng-Ngo%E1%BA%A1i-th%C6%B0%C6%A1ng-H%C3%A0-N%E1%BB%99i.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    LỜI NÓI ĐẦU

    Trong điều kiện hiện nay, khi khu vực hoá, toàn cầu hoá đang trở thành xu hướng phổ biến thì bên cạnh quá trình hợp tác theo nguyên tắc hai bên cùng có lợi, giữa các quốc gia luôn kèm theo quá trình cạnh tranh gay gắt, khốc liệt. Để có thể vực dậy và phát triển một nền kinh tế với một cơ sở hạ tầng yếu kém về mọi mặt, để có thể thắng được trong cạnh tranh, chúng ta cần có rất nhiều vốn. Kênh dẫn vốn trong nước quan trọng nhất cho nền kinh tế là hệ thống ngân hàng. Để có thể thu hút được nhiều vốn thì một trong những điều cần phải làm là làm tốt công tác tạo đầu ra, tức là cấp tín dụng cho nền kinh tế.

    Tín dụng Ngân hàng được coi là đòn bẩy quan trọng cho nền kinh tế. Nghiệp vụ này không chỉ có ý nghĩa với nền kinh tế mà nó còn là nghiệp vụ hàng đầu, có ý nghĩa quan trọng, quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của từng ngân hàng. Chính vì vậy, làm thế nào để củng cố và nâng cao chất lượng tín dụng là điều mà trước đây, bây giờ và sau này đều được các nhà quản lý Ngân hàng, các nhà chính sách và các nhà nghiên cứu quan tâm.

    Với Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội, hoạt động tín dụng trong những năm gần đây là khá tốt, dư nợ qua các năm tăng cao, tỷ lệ nợ quá hạn giảm. Tuy nhiên, kết quả hoạt động tín dụng vẫn chưa cao như mong muốn. Chúng ta sẽ thấy rõ điều đó trong phần thực trạng chất lượng tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội được đề cập ở chương 2 của chuyên đề này. Trước xu thế hội nhập và cạnh tranh Ngân hàng cần nâng cao hơn nữa chất lượng tín dụng.

    Xuất phát từ thực tiễn đó, em đã chọn đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội” nhằm mục đích đưa ra những giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn, góp phần giải quyết những vấn đề còn hạn chế để nâng cao hơn nữa chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.

    Theo luật các tổ chức tín dụng của Việt Nam, hoạt động tín dụng bao gồm nhiều hoạt động như chiết khấu, bảo lãnh, cho vay, cho thuê… Song trong bản đề án này em chỉ đề cập tới chất lượng tín dụng ở góc độ cho vay.

    3

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    BẢN CHUYÊN ĐỀ ĐƯỢC CHIA LÀM 3 CHƯƠNG

    Chương I: Các vấn đề cơ bản về chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại.

    Chương II: Thực trạng chất lượng tín dụng tại Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội.

    Chương III: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội.

    4

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    chương i

    Các vấn đề cơ bản về chất lượng tín dụng của

    ngân hàng thương mại

    1.1. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

    1.1.1. Khái niệm hoạt động tín dụng

    Ngân hàng là nơi biểu hiện tập trung nhất mọi hoạt động kinh tế của đất nước. Những thông tin có liên quan đến hoạt động ngân hàng luôn là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp, chính phủ và các tầng lớp dân cư.

    Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh tế, hoạt động trên lĩnh vực tiền tệ. Trong đó, hoạt động tài trợ cho khách hàng trên cơ sở tín nhiệm (tín dụng) là hoạt động chủ yếu đem lại lợi nhuận cho Ngân hàng thương mại. Qui mô, chất lượng tín dụng ảnh hưởng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng.

    Tín dụng ngân hàng là một khái niệm dùng để chỉ mối quan hệ kinh tế giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay. Trong đó bên cho vay chuyển giao cho bên đi vay sử dụng một lượng giá trị (thường dưới hình thái tiền) trong một thời gian nhất dịnh theo những điều kiện mà hai bên đã thoả thuận (thời gian, phương thức thanh toán lãi- gốc, thế chấp…)

    Qua đó ta thấy:

    Tín dụng là sự cung cấp một lượng giá trị dựa trên cơ sở lòng tin- người cho vay tin tưởng người đi vay sử dụng vốn vay có hiệu quả sau một thời gian nhất định và do đó có khả năng trả được nợ. Với ngân hàng, để có thể tin được vào khách hàng, ngân hàng luôn thẩm định định giá khách hàng trước khi cho vay. Nếu khâu này thực hiện một cách khách quan, chính xác thì việc cho vay của ngân hàng gặp ít rủi ro và ngược lại.

    Tín dụng là sự chuyển nhượng một lượng giá trị có thời hạn. Đặc trưng này của tín dụng xuất phát từ tính chuyển nhượng tạm thời. Để đảm bảo thu hồi nợ đúng hạn, ngân hàng xác định thời hạn cho vay dựa vào quá trình luân chuyển vốn của khách hàng và tính chất vốn của ngân hàng. Nếu ngân hàng

    5

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    định kỳ hạn nợ một cách phù hợp với khách hàng thì khả năng trả nợ đúng hạn cao và ngược lại.

    Tín dụng dựa trên nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi. Sở dĩ như vậy là vì vốn hoạt động của ngân hàng chủ yếu là huy động từ bên ngoài, vốn chủ sở hữu ít khi được sử dụng để sản xuất kinh doanh mà được sử dụng chủ yếu để đầu tư vào tài sản cố định. Chính vì vậy, sau một thời gian nhất định ngân hàng phải trả lại cho người gửi ngân hàng. Mặt khác ngân hàng cần phải có nguồn để bù đắp chi phí như trả lương, khấu hao… Do đó, người vay ngoài việc trả gốc còn phải trả cho ngân hàng một khoản lãi. Đó là nguồn thu nhập chính của ngân hàng, là cơ sở để ngân hàng tồn tại và phát triển.

    Khi cho vay, cái mà ngân hàng thu được là lợi nhuận sau khi đã trừ đi tất cả các khoản phí. Đồng thời đi kèm với lợi nhuận dự kiến có rủi ro. Rủi ro tín dụng sẽ xảy ra khi khách hàng không thực hiện đầy đủ những cam kết trong hợp đồng tín dụng (Không trả đúng hạn hoặc không trả). Ngân hàng luôn phải xem xét mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro để định ra một mức lãi suất phù hợp. Rõ ràng, với một dự án có độ rủi ro cao hơn thì chi phí nợ của doanh nghiệp đó phải cao hơn và ngược lại.

    1.1.2. Các hình thức tín dụng của Ngân hàng

    Phân loại tín dụng là việc sắp xếp các khoản vay theo nhóm dựa trên một số tiêu thức nhất định. Phân loại tín dụng một cách khoa học sẽ giúp cho nhà quản trị lập một quy trình tín dụng thích hợp, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Trong quá trình phân loại có thể dùng nhiều tiêu thức để phân loại, song thực tế các nhà kinh tế học thường phân loại tín dụng theo các tiêu thức sau đây:

    1.1.2.1.Theo mục đích sử dụng tiền vay và của người vay

    Căn cứ vào tiêu thức này, người ta chia tín dụng ra làm hai loại:

    • Tín dụng đối với người sản xuất và lưu thông hàng hoá: Là loại cấp tín

    dụng cho các đơn vị kinh doanh để tiến hành sản xuất, lưu thông hàng hoá. Nguồn trả nợ của hoạt động này là kết quả hoạt động kinh doanh. Vì vậy Ngân hàng cần phải có đầy đủ các thông tin cần thiết về khách hàng của mình, về phương án sản xuất kinh doanh của họ.

    6

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Tín dụng tiêu dùng: Là loại tín dụng cho các cá nhân để đáp ứng nhu

    cầu tiêu dùng như mua sắm nhà cửa, xe cộ, các loại hàng hoá lâu bền như máy giặt, điều hoà, tủ lạnh. …ở đây, nguồn trả nợ là thu nhập trong tương lai của người vay.

    Với cách phân loại này, ngân hàng sẽ có quy trình nghiệp vụ cụ thể để đảm bảo ngân hàng có đủ tiền để cho vay và thu hồi nợ theo đánh giá mức độ rủi ro và mức lãi xuất được đặt ra cho từng loại.

    1.1.2.2. Theo thời hạn sử dụng tiền vay của người vay

    Căn cứ vào tiêu thức này, người ta chia tín dụng ra làm hai loại:

    • Tín dụng có thời hạn: Là loại tín dụng mà thời điểm trả nợ được xác định cụ thể. Đó có thể là một năm, hai năm,….

     

    +Tín dụng ngắn hạn: Là loại tín dụng có thời hạn dưới một năm và được sử dụng để bổ sung sự thiếu hụt tạm thời về vốn lưu động của doanh

    nghiệp và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của các cá nhân. Với loại tín dụng này, ít có rủi ro cho ngân hàng vì trong thời gian ngắn ít có biến động xảy ra và nếu có xảy ra thì ngân hàng có thể dự tính được.

    +Tín dụng trung hạn: Là loại tín dụng có thời hạn từ một năm đến năm năm và chủ yếu được sử dụng để mua sắm tài sản cố định, cải tiến và đổi mới kỹ thuật, mở rộng sản xuất và xây dựng các công trình nhỏ, có thời hạn thu hồi vốn nhanh. Loại tín dụng này có mức độ rủi ro không cao vì ngân hàng có khả năng dự đoán được những biến động có thể xảy ra.

    +Tín dụng dài hạn: Là loại tín dụng có thời hạn trên năm năm, được sử dụng để cấp vốn cho xây dựng cơ bản, đầu tư xây dựng các xí nghiệp mới, các công trình thuộc cơ sở hạ tầng( đường xá, bến cảng, sân bay… ), cải tiến và mở rộng sản xuất với quy mô lớn. Loại tín dụng này có mức độ rủi ro rất lớn vì trong thời gian dài thì có những biến động xảy ra không lường trước được.

    • Tín dụng không thời hạn: Là loại tín dụng mà thời hạn hoàn trả tiền vay không được xác định khi ký hợp đồng vay mà thay vào đó là điều kiện về

    việc thu hồi khoản tiền cho vay của ngân hàng hoặc việc trả nợ của người vay. Ví dụ ngân hàng không thu gối theo thời hạn nhất định mà chỉ thu lãi; người

    7

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    vay sẽ trả nợ cho Ngân hàng khi nhu cầu vay thêm không cần thiết nữa do quy mô sản xuất giảm hoặc doanh nghiệp lấy nguồn khác để tự bổ xung; ngân hàng muốn thu hồi gốc phải báo trước cho người vay. Như vậy khi quy mô sản xuất của doanh nghiệp tăng lên, doanh nghiệp sẽ đi vay không thời hạn (vì hết tiền đầu tư cho chu kỳ sản xuất kinh doanh này lại cần tiếp).

    1.1.2.3. Theo điều kiện đảm bảo

    Căn cứ vào tiêu thức này, tín dụng được chia làm hai loại:

    • Tín dụng có bảo đảm: Là loại tín dụng dựa trên cơ sở các bảo đảm như

    thế chấp, cầm cố, hoặc có sự bảo lãnh của người thứ ba. Ngân hàng nắm giữ tài sản của người vay để xử lý thu hồi nợ khi người vay không thực hiện được các nghĩa vụ đã được cam kết trong hợp đồng tín dụng. Hình thức này được áp dụng đối với những khách hàng không có uy tín cao với ngân hàng. Mặc dù là có tài sản đảm bảo nhưng hình thức tín dụng này vẫn có độ rủi ro cao vì tài sản có thể bị mất giá hay người bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ của mình.

    • Tín dụng không có bảo đảm: Là loại tín dụng không có tài sản thế

    chấp, cầm cố, hoặc không có sự bảo lãnh của người thứ ba. Việc cấp tín dụng chỉ dựa vào uy tín của bản thân khách hàng. Muốn vậy, ngân hàng phải đánh giá hiệu quả sử dụng tiền vay của người vay, khách hàng không được phép giao dịch với bất kỳ ngân hàng nào khác. Mặc dù không có tài sản đảm bảo nhưng đây là một loại tín dụng ít rủi ro cho ngân hàng vì khách hàng có uy tín rất lớn và khả năng trả nợ rất cao thì mới được cấp tín dụng mà không cần đảm bảo.

    1.1.2.4. Theo đồng tiền được sử dụng trong cho vay

    Căn cứ vào tiêu thức này, tín dụng được chia làm hai loại:

    • Cho vay bằng đồng bản tệ: Là loại tín dụng mà ngân hàng cấp tiền cho

    khách hàng bằng VND. Nước ta quy định, cho vay để thanh toán trong nước thì chỉ được vay bằng VND.

    Cho vay bằng ngoại tệ: Là loại tín dụng mà ngân hàng cấp tiền cho khách hàng bằng đồng ngoại tệ. Nước ta quy định, cho vay bằng ngoại tệ chỉ phục vụ cho nhập khẩu; đối với khách hàng thu mua hàng xuất khẩu thì Ngân

    8

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    hàng cho vay bằng ngoại tệ nhưng phải bán luôn cho ngân hàng và dùng VND đi mua hàng xuất khẩu.

    1.1.2.5. Theo đối tượng tín dụng

    Căn cứ vào tiêu thức này, người ta chia tín dụng ra làm hai loại:

    • Cho vay để đáp ứng yêu cầu về tài sản lưu động: Là loại tín dụng được

    sử dụng để bù đắp vốn lưu động thiếu hụt tạm thời. Đây là loại tín dụng có mức độ rủi ro thấp vì vốn lưu động của doanh nghiệp là vốn luân chuyển trong chu kỳ sản xuất kinh doanh nên Ngân hàng có thể theo dõi thường xuyên và nếu có biến động xảy ra thì kịp thời thu hồi vốn.

    • Cho vay để đáp ứng yêu cầu về tài sản cố định: Là loại tín dụng được

    sử dụng để đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến và đổi mới kỹ thuật, mở rộng sản xuất, xây dựng các xí nghiệp và các công trình mới. Hình thức tín dụng này thường có mức độ rủi ro cao vì khả năng thu hồi vốn chậm hơn.

    1.1.2.6. Ngoài ra tín dụng còn được phân chia theo các cách sau

    Theo xuất xứ của tín dụng có:

    • Tín dụng gián tiếp.
    • Tín dụng trực tiếp.
    • Tín dụng cho doanh nghiệp, tổ chức tài chính khác vay.
    • Tín dụng cho nhà nước vay.

     

    • Tín dụng cho người tiêu dùng vay.

    Dựa vào các cách phân loại trên, các nhà phân tích sẽ biết được kết cấu tín dụng của từng loại tín dụng (là tỷ trọng của từng loaị tín dụng trên tổng dư nợ). Từ kết cấu tín dụng đó, so sánh với kết cấu nguồn huy động, so với nhu cầu của nền kinh tế, sẽ giúp cho các nhà phân tích đánh giá, xem xét kết cấu tín dụng đã phù hợp với ngân hàng chưa. Từ đó đưa ra các giải pháp thích hợp.

    1.1.3. Vai trò của hoạt động tín dụng Ngân hàng đối với sự phát triển kinh tế

    Trong nền kinh tế thị trường, các quan hệ kinh tế vận động theo các quy luật khách quan như: Quy luật giá trị, quy luật cung- cầu, quy luật cạnh

    9

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    tranh…. Các doanh nghiệp để có thể đứng vững trên thương trường thì cần phải

    có vốn để đầu tư và tín dụng ngân hàng là một trong những nguồn vốn tối ưu để doanh nghiệp có thể khai thác. Các doanh nghiệp phát triển cũng có nghĩa là nền kinh tế phát triển. Như vậy, tín dụng ngân hàng là đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế và góp phần điều hành nền kinh tế thị trường. Vai trò của tín dụng ngân hàng được thể hiện trên các khía cạnh sau:

    • Thứ nhất: Tín dụng ngân hàng làm tăng hiệu quả kinh tế.

    Các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh dựa trên vốn chủ sở hữu và vốn vay. Một trong những nguồn để vay là từ ngân hàng, đó là nguồn tài trợ hiệu quả bởi vì nó thoả mãn nhu cầu vốn về số lượng và thời hạn. Hơn nữa, để có thể vay vốn được từ ngân hàng thì các doanh nghiệp cần phải nâng cao uy tín của mình đối với ngân hàng, đảm bảo được các nguyên tắc tín dụng. Muốn vậy, trong các dự án kinh doanh của mình, doanh nghiệp phải chọ dự án có mức sinh lãi cao nhất. Để các dự án khả thi, doanh nghiệp phải tìm hiểu thị trường khai thác thông tin để định lượng hoạt động kinh doanh của mình sao cho có hiệu quả. Điều đó làm tăng hiệu quả kinh tế của dự án, phương án.

    Mặt khác, một trong những quy định tín dụng của ngân hàng là khâu giám sát sử dụng vốn vay. Với việc giám sát này của ngân hàng, bắt buộc doanh nghiệp phải sử dụng vốn vay đúng mục đích, phải nhạy bén với những thay đổi của thị trường, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế. Bên cạnh đó, vai trò tư vấn của cán bộ tín dụng sẽ giúp cho doanh nghiệp lường trước được những khó khăn, vượt qua khó khăn để đứng vững, điều này cũng góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế.

    • Thứ hai: Tín dụng ngân hàng góp phần vào quá trình vận động liên tục của nguồn vốn, làm tăng tốc độ chu chuyển tiền tệ trong

    nền kinh tế tạo cơ chế phân phối vốn một cách có hiệu quả.

    Do đặc điểm tuần hoàn vốn nên trong quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp luôn có sự không ăn khớp về thời gian và khối lượng giữa lượng tiền cần thiết để dự trữ vật tư hàng hoá cho quá trình sản xuất kinh doanh trước đó. Vì vậy, luân chuyển tiền tệ của doanh nghiệp có lúc thừa, có lúc thiếu vốn. Nguồn vốn doanh nghiệp tạm thời nhàn rỗi

    10

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    cùng với các nguồn tiết kiệm từ dân cư, nguồn kết dư từ ngân sách… được ngân hàng thương mại huy động và sử dụng để đầu tư cho các doanh nghiệp đang tạm thời thiếu vốn, cho nhu cầu tiêu dùng tạm thời vượt quá thu nhập của dân chúng, cũng như cho nhu cầu chi của ngân sách nhà nước khi chưa có nguồn thu.

    Thông qua cơ chế sàng lọc, giám sát Ngân hàng thương mại sẽ chỉ cho vay các dự án có tính khả thi cao, khả năng thu hồi vốn lớn. Điều này tạo nên một cơ chế phân phối vốn hiệu quả.

    • Thứ ba: Tín dụng ngân hàng góp phần hỗ trợ các chiến lược kinh tế và các chính sách tiền tệ.

    Một trong những đặc điểm quan trọng của ngân hàng thương mại là khả năng tạo tiền thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán. Khi nhà nước muốn tăng khối lượng tiền cung ứng thì Ngân hàng nhà nước có thể tăng hạn mức tín dụng của các ngân hàng thương mại đối với nền kinh tế và ngược lại. Do vậy thông qua hình thức tín dụng ngân hàng nhà nước có thể kiểm soát được khối lượng tiền cung ứng trong lưu thông.

    • Thứ tư: Tín dụng ngân hàng góp phần thúc đẩy quá trình mở rộng

    mối quan hệ giao lưu kinh tế quốc tế.

    Trước xu thế quốc tế hoá, sự giao lưu kinh tế giữa các nước luôn được đặt ra. Trong nền kinh tế mở thì các doanh nghiệp không chỉ có quan hệ mua bán với các thành phần khác trong nền kinh tế mà còn có những quan hệ xuất nhập khẩu với các doanh nghiệp nước ngoài. Ngân hàng thương mại có thể thúc đẩy mối quan hệ này thông qua hình thức bảo lãnh, cho vay… đối với các doanh nghiệp để từ đó nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên trường quốc tế.

    Như vậy, tín dụng Ngân hàng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của một đất nước, nó thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng và phát triển.

    Để đánh giá hoạt động tín dụng của một Ngân hàng thương mại có tốt hay không, cần xem xét chất lượng tín dụng.

    11

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.2. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

    1.2.1. Khái niệm chất lượng tín dụng

    Chất lượng, giá cả và lượng hàng hoá là ba chỉ tiêu quan trọng để đánh giá sức mạnh và khả năng của doanh nghiệp. Để có thể đứng vững trong hoạt động kinh doanh thì việc cải thiện chất lượng sản phẩm là điều tất yếu. Các nhà kinh tế nói đến chất lượng bằng nhiều cách: Chất lượng là “Sự phù hợp với mục đích và sự sử dụng”, là” một trình độ dự kiến trước về độ đồng đều và độ tin cậy với chi phí thấp và phù hợp với thị trường” hay chất lượng là” năng lực của một sản phẩm hoặc một dịch vụ nhằm thoả mãn những nhu cầu của người sử dụng”.

    Với cách đề cập như vậy, thì chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng và phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội.

    Để có thể hiểu rõ hơn về chất lượng tín dụng, ta xem xét sự thể hiện chất lượng tín dụng trên các khía cạnh sau:

    • Đối với khách hàng: Chất lượng tín dụng được thể hiện ở chỗ số tiền

    mà Ngân hàng cho vay phải có lãi xuất và kỳ hạn hợp lý, thủ tục đơn giản, thuận lợi, thu hút được nhiều khách hàng nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc tín dụng.

    • Đối với Ngân hàng thương mại: Chất lượng tín dụng được thể hiện ở

    phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp với thực lực của bản thân ngân hàng và đảm bảo được tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi. Đối với một ngân hàng nhỏ thì nên cấp tín dụng với mức độ và trong phạm vi nhất định để thoả mãn một cách tốt nhất khách hàng của mình.

    • Đối với Chính phủ, với sự phát triển kinh tế xã hội: Chất lượng tín

    dụng được thể hiện ở việc tín dụng phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hoá, góp phần giải quyết công ăn việc làm, khai thác khả năng tiềm tàng trong nền kinh tế, thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng với tăng trưởng kinh tế.

    12

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng

    Chất lượng tín dụng là một chỉ tiêu tổng hợp, nó phản ánh độ thích nghi của Ngân hàng thương mại với sự thay đổi của môi trường bên ngoài, nó thể hiện sức mạnh của một ngân hàng trong quá trình cạnh tranh để tồn tại và phát triển. Chính vì vậy, để đánh giá được ngân hàng đó mạnh hay yếu thì phải đánh giá được chất lượng tín dụng. Có rất nhiều chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng, có chỉ tiêu mang tính định lượng có chỉ tiêu mang tính định tính.

    1.2.2.1. Chỉ tiêu định tính

    Cảm giác an tâm của khách hàng khi đến giao dịch với Ngân hàng nếu Ngân hàng có bảo vệ, có bãi gửi xe, có nhân viên trông xe không thu lệ phí thì Ngân hàng sẽ tạo được một ấn tượng đầu tiên rất tốt đẹp trong lòng khách hàng.

    Nếu ngân hàng có sơ đồ làm việc của các phòng ban sẽ giúp khách hàng không bị bỡ ngỡ và đỡ tốn thời gian. Từ đó khách hàng sẽ có ấn tượng tốt về Ngân hàng.

    Cách bố trí sắp sếp trong phòng làm việc của ngân hàng, trang phục của nhân viên, đặc biệt là thái độ của cán bộ tín dụng ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng tín dụng của ngân hàng. Nếu chất lượng tín dụng cao thì chắc chắn Ngân hàng sẽ có nhiều khách hàng mới.

    Uy tín của ngân hàng cũng góp phần làm nên chất lượng tín dụng của Ngân hàng.

    Các Ngân hàng nước ngoài, ngân hàng cổ phần trong nước vào Việt Nam không lâu nhưng phong cách làm việc, thái độ phục vụ khách hàng của họ là rất tốt. Trong số này có thể kể đến ngân hàng ANZ, là một ngân hàng của úc mới vào Việt Nam từ năm 1992. Khách hàng khi đến giao dịch với ANZ bao giờ cũng rất yên tâm và thoải mái bởi ở đây có một đội ngũ nhân viên bảo vệ rất chuyên nghiệp, một ban lễ tân niềm nở và hướng dẫn khách hàng tận tình, chu đáo, một không khí làm việc nghiêm túc. Tất cả những điều đó đã góp phần tạo nên uy tín của ngân hàng ANZ ở Việt Nam.

    Như vậy, dựa vào các chỉ tiêu định tính có thể đánh giá được phần nào chất lượng tín dụng của các ngân hàng thương mại.

    13

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.2.2.2. Các chỉ tiêu định lượng

    1.2.2.2.1. Chỉ tiêu tổng dư nợ và kết cấu dư nợ

    Tổng dư nợ là một chỉ tiêu phản ánh khối lượng tiền ngân hàng cấp cho nền kinh tế tại một thời điểm. Tổng dư nợ bao gồm dư nợ cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn. Tổng dư nợ thấp chứng tỏ hoạt động của ngân hàng yếu kém, không có khả năng mở rộng, khả năng tiếp thị của ngân hàng kém, trình độ cán bộ công nhân viên thấp. Mặc dù vậy, không có nghĩa là chỉ tiêu này càng cao thì chất lượng tín dụng càng cao bởi vì đằng sau những khoản tín dụng đó còn những rủi ro tín dụng mà ngân hàng phải gánh chịu.

    Chỉ tiêu tổng dư nợ phản ánh quy mô tín dụng của ngân hàng, sự uy tín của Ngân hàng đối với doanh nghiệp. Tổng dư nợ của ngân hàng khi so sánh với thị phần tín dụng của ngân hàng trên địa bàn sẽ cho chúng ta biết được dư nợ của ngân hàng là cao hay thấp.

    Kết cấu dư nợ phản ánh tỷ trọng của các loại dư nợ trong tổng dư nợ. Phân tích kết cấu dư nợ sẽ giúp ngân hàng biết được gân hàng cần đẩy mạnh cho vay theo loại hình nào để cân đối với thực lực của ngân hàng. Kết cấu dư nợ khi so với kết cấu nguồn huy động sẽ cho biết rủi ro của loại hình cho vay nào là nhiều nhất.

    1.2.2.2.2. Chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn

    Nợ quá hạn là hiện tượng phát sinh từ mối quan hệ tín dụng không hoàn hảo khi người đi vay không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ của mình cho ngân hàng đúng hạn.

    Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ phần trăm giữa nợ quá hạn và tổng dư nợ của ngân hàng thương mại ở một thời điểm nhất định, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm.

    Tỷ lệ nợ   Nợ quá hạn  
      =    
    Quá hạn Tổng dư nợ  
     

    Xét về mặt bản chất, tín dụng là sự hoàn trả, do đó tính an toàn là yếu tố quan trọng bậc nhất để cấu thành chất lượng tín dụng. Khi một khoản vay

    14

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    không được trả đúng hạn như đã cam kết, mà không có lý do chính đáng thì nó sẽ bị chuyển sang nợ quá hạn với lãi suất cao hơn lãi suất bình thường. Trên thực tế, phần lớn các khoản nợ quá hạn là các khoản nợ có vấn đề có khả năng mất vốn. Như vậy, tỷ lệ nợ quá hạn càng cao thì ngân hàng thương mại càng gặp khó khăn trong kinh doanh vì sẽ có nguy cơ mất vốn, mất khả năng thanh toán và giảm lợi nhuận, tức là tỷ lệ nợ quá hạn càng cao, chất lượng tín dụng càng thấp.

    Mặt khác, để đánh giá chính xác hơn chỉ tiêu này người ta chia tỷ lệ nợ quá hạn ra làm hai loại:

    Tỷ lệ nợ quá hạn   Nợ quá hạn có khả năng thu hồi  
      =    
    có khả năng thu hồi. Nợ quá hạn  
     
    Tỷ lệ nợ quá hạn Nợ quá hạn không có khả năng thu hồi  
      =    
    không có khả năng thu hồi. Nợ quá hạn  
     

    Hai chỉ tiêu này cho chúng ta biết được bao nhiêu phần trăm trong tổng nợ quá hạn có khả năng thu hồi, bao nhiêu phần trăm không có khả năng thu hồi. Do vậy sử dụng thêm chỉ tiêu này cho phép đánh giá chính xác hơn chất lượng tín dụng.

    1.2.2.2.3. Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng

    Đây là chỉ tiêu thường được các ngân hàng thương mại tính toán hàng năm để đánh giá khả năng tổ chức quản lý vốn tín dụng và chất lượng tín dụng trong việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

    Vòng quay vốn   Doanh số thu nợ  
      =      
    tín dụng Dư nợ bình quân  
     

    15

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Hệ số này phản ánh số vòng chu chuyển của vốn tín dụng. Vòng quay vốn tín dụng càng cao chứng tỏ nguốn vốn vay ngân hàng đã luân chuyển nhanh, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất và lưu thông hàng hoá. Với một số vốn nhất định, nhưng do vòng quay vốn tín dụng nhanh nên ngân hàng đã đáp ứng được nhu cầu vốn cho các doanh nghiệp, mặt khác ngân hàng có vốn để tiếp tục đầu tư vào các lĩnh vực khác. Như vậy, hệ số này càng tăng phản ánh tình hình quản lý vốn tín dụng càng tốt, chất lượng tín dụng càng cao.

    1.2.2.2.4. Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động tín dụng

    Không thể nói một khoản tín dụng có chất lượng cao khi nó không đem lại một khoản thu nhập cho ngân hàng. Nguồn thu từ hoạt động tín dụng là nguồn thu chủ yếu để ngân hàng tồn tại và phát triển. Lợi nhuận do tín dụng đem lại chứng tỏ các khoản vay không những thu hồi được gốc mà còn có lãi, đảm bảo được độ an toàn của nguồn vốn cho vay.

    Thu nhập từ   Lãi từ hoạt động tín dụng  
      =    
    hoạt động tín dụng Tổng thu nhập  
     

    Ta thấy rằng nếu ngân hàng thương mại chỉ chú trọng vào việc giảm và duy trì một tỷ lệ nợ quá hạn thấp mà không tăng được thu nhập từ hoạt động tín dụng thì tỷ lệ nợ quá hạn thấp cũng không có ý nghĩa. Chất lượng tín dụng được nâng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó góp phần nâng cao khả năng sinh lời của ngân hàng.

    1.2.2.2.5. Chỉ tiêu doanh số cho vay

    Doanh số cho vay là chỉ tiêu phản ánh quy mô cấp tín dụng của gân hàng đối với nền kinh tế. Đây là chỉ tiêu phản ánh chính xác, tuyệt đối về hoạt động cho vay trong một thời gian dài, thấy được khả năng hoạt động tín dụng qua các năm

    1.2.2.2.6. Chỉ tiêu các thông số quy định

    16

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngoài các chỉ tiêu trên thì chất lượng tín dụng còn được đánh giá thông qua việc đảm bảo các quy chế thể lệ tín dụng như cho vay một khách hàng, hệ số an toàn vốn tối thiểu 8%.

    • Giới hạn cho vay một khách hàng: Để đảm bảo khả năng thanh toán,

    bất cứ một Ngân hàng thương mại nào cũng chỉ được cấp tín dụng cho một khách hàng không quá 15% vốn tự có.

    • Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (hệ số Cook): Tỷ lệ này cho biết một đồng vốn tự có bảo vệ cho bao nhiêu đồng tài sản có rủi ro của Ngân hàng

    thương mại. Nó được tính bằng công thức sau:

    Tỷ lệ an toàn   Vốn tự có  
      =    
    vốn tối thiểu Tài sản có rủi ro qui đổi  
     
    • Dư nợ của 1 khách hàng không quá 10% vốn điều lệ và các quỹ. Trên đây là các chỉ tiêu cơ bản để đánh giá chất lượng tín dụng. Dựa vào

    các chỉ tiêu đó ta có thể nhận định được chất lượng tín dụng ngân hàng cao hay thấp. Tuy nhiên chất lượng tín dụng còn chịu tác động của các nhân tố khác.

    1.2.2.2.7. Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn

    Phân tích cơ cấu cho vay trong tổng nguồn vốn huy động là việc xem xét đánh giá tỷ trọng cho vay đã phù hợp với khả năng đáp ứng của bản thân ngân hàng cũng như đòi hỏi về vốn của nền kinh tế chưa. Trên cơ sở đó, các ngân hàng thương mại có thể biết được khả năng mở rộng tín dụng của mình. Từ đó, có thể quyết định quy mô, tỷ trọng đầu tư vào các lĩnh vực một cách hợp lý để vừa đảm bảo an toàn vốn cho vay, vừa có thể thu lại lợi nhuận cao nhất có thể.

    Hiệu suất   Tổng dư nợ
      =  
    sử dụng vốn   Tổng vốn huy động

    1.2.2.2.8.Tỷ lệ thanh toán nợ do bán tài sản của người vay

    17

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Về nguyên tắc, nguồn trả nợ cho ngân hàng chính là tiền bán hàng (với tín dụng ngắn hạn), là khấu hao tài sản cố định của tài sản cố định được đầu tư bằng nguồn vốn vay đó, lợi nhuận sau thuế có thể từ tài sản đó hoặc tất cả hoạt động sản xuất kinh doanh (đối với tín dụng trung và dài hạn).

    Tuy vậy, có nhiều trường hợp do sử dụng vốn kém hiệu quả, sản xuất kinh doanh thua lỗ, phá sản. .. nên người vay phải bán tài sản thế chấp (có thể do tự nguyện hoặc bắt buộc) để trả nợ Ngân hàng. Tỷ lệ này được xác định như sau:

    Tỷ lệ thanh toán nợ do Số tiền thu nợ do bán tài sản thế chấp
    =   *100%
     
    bán tài sản của người vay Tổng doanh số thu nợ
    1.2.2.2.9. Lãi treo    

    Lãi treo là lãi tính trên nợ gốc và các khoản cho vay của ngân hàng nhưng chưa thu hồi được.

    Tổng các khoản lãi treo trên các món nợ càng thấp càng tốt. Lãi treo càng cao phản ánh rủi ro mất vốn của ngân hàng càng lớn, ngân hàng có khả năng mất cả vốn lẫn lãi. Từ đó chất lượng tín dụng giảm và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.

    Trên đây là các chỉ tiêu được sử dụng để đánh giá chất lượng tín dụng, tuy nhiên để đánh giá một cách chính xác cần xem xét các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng.

    1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG

    Hoạt động tín dụng là hoạt động cơ bản của một ngân hàng, hoạt động tín dụng phát triển cũng kéo theo các hoạt động khác của ngân hàng phát triển. Nâng cao chất lượng tín dụng đã, đang, và sẽ là cái đích mà tất cả các ngân hàng thương mại hướng tới. Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. Bên cạnh các nhân tố từ chính ngân hàng, còn có những nhân tố từ khách hàng của ngân hàng và các nhân tố khách quan khác.

    18

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.3.1.Các nhân tố từ phía Ngân hàng

    1.3.1.1. Chính sách tín dụng của Ngân hàng

    Chính sách tín dụng của là một trong những chính sách trong chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là yếu tố đầu tiên tác động dến việc cung ứng vốn cho nền kinh tế.

    Chính sách tín dụng được hiểu là đường lối, chủ trương đảm bảo cho hoạt động tín dụng đi đúng quỹ đạo, liên quan đến việc mở rộng hay thu hẹp tín dụng. Chính sách tín dụng bao gồm: hạn mức tín dụng, kỳ hạn của các khoản vay, lãi suất cho vay và mức lệ phí, các loại cho vay được thực hiện. Các điều khoản của chính sách tín dụng được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố khác nhau như các điều kiện kinh tế, chính sách tiền tệ và tài chính của ngân hàng Nhà nước, khả năng về vốn của ngân hàng và nhu cầu tín dụng của khách hàng. Khi các yếu tố này thay đổi, chính sách tín dụng cũng thay đổi theo. Đối với mỗi khách hàng, ngân hàng có thể đưa ra các chính sách khác nhau cho phù hợp. Ví dụ như với các khách hàng có uy tín với ngân hàng thì ngân hàng có thể cho vay không có tài sản đảm bảo, có hạn mức cao hơn, lãi suất ưu đãi hơn; còn đối với các khách hàng khác, việc có tài sản đảm bảo là cần thiết.

    Một chính sách tín dụng đúng đắn sẽ thu hút nhiều khách hàng, đảm bảo khả năng sinh lời từ hoạt động tín dụng trên cơ sở hạn chế rủi ro, tuân thủ phương pháp, đường lối chính sách của Nhà nước và đảm bảo công bằng xã hội. Điều đó cũng có nghĩa chất lượng tín dụng tuỳ thuộc vào việc xây dựng chính sách tín dụng của ngân hàng thương mại có đúng đắn hay không. Bất cứ Ngân hàng nào muốn có chất lượng tín dụng tốt cũng đều phải có chính sách tín dụng khoa học, phù hợp với thực tế của ngân hàng cũng như của thị trường.

    1.3.1.2. Quy trình tín dụng

    Quy trình tín dụng là tập hợp những nội dung, nghiệp vụ cơ bản, các bước tiến hành trong quá trình cho vay, thu nợ nhằm đảm bảo an toàn vốn tín dụng. Nó bao gồm các bước bắt đầu từ khâu chuẩn bị cho vay, phát tiền vay, kiểm tra trong quá trình cho vay cho đến khi thu hồi được nợ.

    Trong quy trình tín dụng, bước chuẩn bị cho vay rất quan trọng (khách hàng nhập hồ sơ vay vốn ). Bao gồm 3 giai đoạn: khai thác và tìm kiếm khách

    19

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    hàng; hướng dẫn khách hàng về điều kiện tín dụng và thành lập hồ sơ vay; phân tích thẩm định khách hàng và phương án, dự án vay vốn. Chất lượng tín dụng tuỳ thuộc nhiều vào chất lượng công tác thẩm định và quy định về điều kiện, thủ tục cho vay của từng ngân hàng thương mại.

    Kiểm tra quá trình sử dụng vốn vay giúp cho ngân hàng nắm được diễn biến của khoản tín dụng đã cung cấp cho khách hàng để có những hành động điều chỉnh can thiệp khi cần thiết, sớm ngăn ngừa rủi ro có thể xảy ra. Việc lựa chọn và áp dụng có hiệu quả các hình thức kiểm tra sẽ thiết lập được một hệ thống phòng ngừa hữu hiệu, giảm rủi ro tín dụng, nói cách khác sẽ nâng cao chất lượng tín dụng.

    Thu hồi và giải quyết nợ là khâu quyết định đến chất lượng tín dụng. Sự nhạy bén của ngân hàng trong việc kịp thời phát hiện những biểu hiện bất lợi xảy ra đối với khách hàng cũng như những biện pháp xử lý kịp thời, tư vấn cho khách hàng sẽ giảm thiểu được những khoản nợ quá hạn và điều đó sẽ có tác dụng tích cực đối với hoạt động tín dụng.

    Đồng thời với các bước trong quy trình tín dụng là công tác thu thập thông tin. Thông tin tín dụng càng nhanh, càng chính xác và toàn diện thì khả năng phòng chống rủi ro tín dụng càng tốt. Thông tin tín dụng có thể thu thập được từ rất nhiều nguồn: từ trung tâm tín dụng của Ngân hàng Nhà nước, từ phòng thông tin tín dụng của các ngân hàng thương mại, qua báo chí, các tổ chức nghề nghiệp, qua việc cán bộ tín dụng trực tiếp thu thập tại cơ sở sản xuất kinh doanh của khách hàng, qua báo cáo tài chính của khách hàng.

    Quy trình tín dụng của ngân hàng thương mại không mang tính cứng nhắc. Đối với mỗi khách hàng khác nhau, ngân hàng có thể chủ động, linh hoạt,thực hiện các bước trong quy trình tín dụng cho phù hợp. Ví dụ như đối với các dự án lớn, bước phân tích là rất quan trọng. Thậm chí có trường hợp quá phức tạp, ngân hàng phải thành lập tổ thẩm định riêng. Đối với những món vay tiêu dùng, việc giám sát mục đích sử dụng vốn cần được chú trọng nhiều hơn.

    20

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.3.1.3. Công tác tổ chức ngân hàng

    Tổ chức của ngân hàng cần cụ thể hoá và sắp xếp có khoa học, có tính linh hoạt trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc đã quy định.

    Ngân hàng được tổ chức một cách có khoa học sẽ đảm bảo được sự phối hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các phòng ban, giữa các ngân hàng với nhau trong toàn hệ thống cũng như với các cơ quan liên quan khác. Qua đó sẽ tạo điều kiện đáp ứng kịp thời các yêu cầu của khách hàng, quản lý có hiệu quả các khoản vốn tín dụng, phát hiện và giải quyết kịp thời các khoản tín dụng có vấn đề, từ đó nâng cao chất lượng tín dụng.

    1.3.1.4. Phẩm chất và trình độ cán bộ

    Chất lượng đội ngũ cán bộ ngân hàng là nhân tố quyết định đến sự thành bại trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng nói chung và trong hoạt động tín dụng nói riêng. Sỡ dĩ như vậy là vì cán bộ tín dụng là người tham gia trực tiếp vào mọi khâu của quy trình tín dụng, từ bước đầu tiên đến bước cuối cùng.

    Cán bộ tín dụng mà không có đạo đức nghề nghiệp, làm việc thiếu tinh thần trách nhiệm, cố ý làm trái pháp luật sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng quyết định đến sự thành công của công tác tín dụng. Cán bộ tín dụng giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, có kỹ năng, có kinh nghiệm đánh giá chính xác tính khả thi của dự án, xác định được tính chân thực của các báo cáo taì chính, phát hiện các hành vi cố tình lừa đảo của khách hàng (như sửa chữa báo cáo tài chính, lập hồ sơ thế chấp giả, dùng một tài sản thế chấp đi vay ở nhiều nơi..) từ đó phân tích được khả năng quản lý và năng lực thực sự của khách hàng để quyết định có cho vay hay không.

    Bên cạnh đó cán bộ tín dụng cần có sự hiểu biết rộng về pháp luật, môi trưòng kinh tế xã hội, đường lối phát triển của đất nước, sự thay đổi của thị trường…dự đoán trước được những biến động có thể xẩy ra từ đó tư vấn lại cho khách hàng xây dựng lại phương án kinh doanh cho phù hợp.

    21

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.3.1.5. Kiểm soát nội bộ

    Thông qua kiểm soát nội bộ giúp cho nhà lãnh đạo ngân hàng nắm được tình hình hoạt động kinh doanh đang diễn ra; phát hiện những thuận lợi, khó khăn, sai trái từ đó đề ra các biện pháp giải quyết kịp thời.

    Chất lượng tín dụng phụ thuộc vào việc chấp hành những quy định, thể lệ, chính sách và mức độ phát hiện kịp thời các sai sót cũng nguyên nhân dẫn đến những lệch lạc trong quá trình thực hiện một khoản tín dụng.

    1.3.1.6. Tình hình huy động vốn

    Tình hình huy động vốn ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng.Vốn huy động ngắn hạn là nguồn chủ yếu để cho vay ngắn hạn, vốn huy động trung dài hạn là nguồn chủ yếu để cho vay trung dài hạn. Vốn huy động càng lớn, ngân hàng thương mại càng có khả năng cho vay, mở rộng hoạt động tín dụng. Nếu

    • ngân hàng không có sự phù hợp về kỳ hạn giữa nguồn huy động và cho vay mà không dự kiến dược nguồn bù đắp thì rủi ro thanh khoản sẽ xảy ra.

    1.3.2. Các nhân tố từ phía khách hàng

    Khách hàng là người lập phương án, dự án xin vay và sau khi được ngân hàng chấp nhận, khách hàng là người trực tiếp sử dụng vốn vay để kinh doanh. Vì vậy, khách hàng cũng ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng.

    1.3.2.1. Năng lực của khách hàng

    Năng lực của khách hàng là nhân tố quyết định đến việc khách hàng sử dụng vốn vay có hiệu quả hay không.

    Nếu năng lực của khách hàng yếu kém, thể hiện ở việc không dự đoán được những biến động lên xuống của nhu cầu thị trường; không hiểu biết nhiều trong việc sản xuất, phân phối và khuyếch trương sản phẩm …thì sẽ dễ dàng bị gục ngã trong cạnh tranh. Từ đó làm ảnh hưởng đến khả năng trả nợ ngân hàng, chất lượng tín dụng của ngân hàng bị ảnh hưởng. Và ngược lại năng lực của khách hàng càng cao thì khả năng cạnh tranh trên thị trường càng lớn, vốn vay càng được sử dụng có hiệu quả.

    22

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    1.3.2.2. Sự trung thực của khách hàng

    Sự trung thực của khách hàng ảnh hưởng lớn tới chất lượng tín dụng của ngân hàng

    Nếu các doanh nghiệp vay vốn Ngân hàng không cung cấp các số liệu trung thực, vi phạm chế độ kế toán thống kê đã được ban hành thì sẽ gây khó khăn cho ngân hàng trong việc nắm bắt tình hình sản xuất kinh doanh, cũng như việc quản lý vốn vay của khách hàng để qua đó có thể đưa ra quyết định cho vay đúng đắn.

    Nếu khách hàng sử dụng vốn vay ngân hàng không đúng đối tượng kinh doanh, không đúng với phương án, mục dích khi xin vay thì sẽ không trả được nợ dúng hạn.

    1.3.2.3. Rủi ro trong công việc kinh doanh của khách hàng

    Rủi ro là thuật ngữ được sử dụng để chỉ những biến cố (sự kiện) xảy ra ngoài mong muốn và đem lại hậu quả xấu. Rủi ro trong kinh doanh là một yếu tố tất yếu như người ta thường nói” rủi ro là người bạn đồng hành của kinh doanh”. Rủi ro phát sinh muôn màu muôn vẻ và là hệ quả của những nhân tố chủ quan hay khách quan, nhưng chủ yếu là những nhân tố khách quan ngoài dự đoán của doanh nghiệp.

    Trong sản xuất kinh doanh, rủi ro phát sinh dưới nhiều hình thái khác nhau: do thiên tai, hoả hoạn, do năng lực sản xuất kinh doanh yếu kém, là nạn nhân của sự thay đổi chính sách của nhà nước, do bị lừa đảo, trộm cắp…Ví dụ như giá bán nguyên vật liệu tăng vọt nhưng giá bán sản phẩm không thay đổi sẽ làm lợi nhuận của doanh nghiệp giảm, ảnh hưởng đến việc trả nợ Ngân hàng. Nếu doanh nghiệp tăng giá bán sản phẩm lên thì sẽ bị khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm, khả năng thu hồi vốn chậm, dễ dàng vi phạm việc trả nợ Ngân hàng về mặt thời hạn.

    1.3.2.4. Tài sản đảm bảo

    Quyền sở hữu tài sản là một trong những tiêu chuẩn để được cấp tín dụng (có thể là tài sản đảm bảo hoặc tín chấp). Tuy nhiên hiện nay có rất nhiều tài sản của các pháp nhân và cá nhân không có giấy chứng nhận sỡ hữu. Tài

    23

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    sản cố định phần lớn là nhà xưởng, máy móc, thiết bị lạc hậu không đủ tiêu chuẩn thế chấp. Trong khi đó nhu cầu vay vốn ngân hàng là rất lớn. Như vậy nếu cho vay theo đúng chế độ thì hầu hết các doanh nghiệp không đủ điều kiện để cho vay hoặc được cho vay nhưng không đáng kể

    1.3.2.5. Sự không theo kịp với quá trình đổi mới

    Nhiều doanh nghiệp nhà nước thường có thói quen dựa dẫm trông chờ vào nhà nước. Vốn tự có của họ ít nhưng lại được giao những nhiệm vụ sản xuất kinh doanh lớn. Hơn nữa, do đã quen với kiểu làm ăn bao cấp nên khi chuyển sang cơ chế thị trường tự hạch toán kinh doanh, họ vay vốn ngân hàng để kinh doanh nhưng khi thua lỗ vẫn trông chờ vào sự giúp đỡ của nhà nước như trước đây. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng, đặc biệt là chất lượng tín dụng trung dài hạn.

    1.3.3. Các nhân tố khác

    1.3.3.1. Môi trường kinh tế

    Nền kinh tế là một hệ thống bao gồm các hoạt động kinh tế có quan hệ biện chứng, ràng buộc lẫn nhau nên bất kỳ một sự biến động của một hoạt động kinh tế nào đó cũng sẽ gây ảnh hưởng đến việc sản xuất kinh doanh của các lĩnh vực còn lại. Hoạt động của ngân hàng thương mại có thể được coi là chiếc cầu nối giữa các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế. Vì vậy, sự ổn định hay mất ổn định của nền kinh tế sẽ có tác động mạnh mẽ đến hoạt động của ngân hàng- đặc biệt là hoạt động tín dụng.

    Các biến số kinh tế vĩ mô như lạm phát, khủng hoảng sẽ ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng tín dụng. Một nền kinh tế ổn định tỷ lệ lạm phát vừa phải sẽ tạo điều kiện cho các khoản tín dụng có chất lượng cao. Tức là các doanh nghiệp hoạt động trong một môi trường ổn định thì khả năng tạo ra lợi nhuận cao hơn, từ đó mà có thể trả vốn và lãi cho ngân hàng. Ngược lại khi nền kinh tế biến động thì các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh cũng thất thường ảnh hưởng đến thu nhập của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng tới khả năng thu nợ của ngân hàng.

    24

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Chu kỳ kinh tế có tác động không nhỏ tới hoạt động tín dụng. Trong thời kỳ suy thoái, sản xuất vượt quá nhu cầu dẫn tới hàng tồn kho lớn, hoạt động tín dụng gặp nhiều khó khăn do các doanh nghiệp không phát triển được. Hơn nữa nếu ngân hàng bỏ qua các nguyên tắc tín dụng thì lại càng làm giảm chất lượng tín dụng. Ngược lại trong thời kỳ hưng thịnh, tốc độ tăng trưởng cao, các doanh nghiệp có xu hướng mở rộng sản xuất kinh doanh, nhu cầu tín dụng tăng và rủi ro ít, do đó chất lượng tín dụng cũng tăng. Tuy nhiên trong thời kỳ này có những khoản vay vượt quá quy mô sản xuất cũng như khả năng quản lý của khách hàng nên những khoản vay này vẫn gặp rủi ro.

    1.3.3.2. Những nhân tố thuộc về quản lý vĩ mô của nhà nước

    Các chính sách của nhà nước ổn định hay không ổn định cũng tác động đến chất lượng tín dụng. Khi các chính sách này không ổn định sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó gây trở ngại cho ngân hàng khi thu hồi nợ và ngược lại.

    Hệ thống pháp luật là cơ sở để điều tiết các hoạt động trong nền kinh tế. Nếu hệ thống pháp luật không đồng bộ, hay thay đổi sẽ làm cho hoạt động kinh doanh gặp khó khăn. Ngược lại nếu nó phù hợp với thực tế khách quan thì sẽ tạo một môi trường pháp lý cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh tiến hành thuận lợi và đạt kết quả cao.

    1.3.3.3. Môi trường xã hội

    Quan hệ tín dụng được thực hiện trên cơ sở lòng tin. Nó là cầu nối giữa ngân hàng và khách hàng. Đạo đức xã hội ảnh hưởng tói chất lượng tín dụng. Trong trường hợp đạo đức xã hội không tốt, lợi dụng lòng tin để lừa đảo sẽ làm giảm chất lượng tín dụng. Hơn nữa trình độ dân trí chưa cao, kém hiểu biết về hoạt động ngân hàng cũng sẽ làm giảm chất lượng tín dụng.

    1.3.3.4. Môi trường tự nhiên

    Những biến động bất khả kháng xảy ra trong môi trường tự nhiên như thiên tai (hạn hán, lũ lụt, động đất…), hoả hoạn làm ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng, đặc biệt là trong các ngành có liên quan đến nông nghiệp, thuỷ sản, hải sản.Vì vậy khi môi trường tự nhiên không

    25

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    thuận lợi thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn từ đó làm giảm chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại

    Trên đây là những nhân tố chính tác động tới chất lượng tín dụng của Ngân hàng thương mại. Để nâng cao chất lượng tín dụng, chúng ta cần nghiên cứu và nhận thức đúng đắn các yếu tố trên, cùng với kết quả hoạt động thực tiễn của các Ngân hàng thương mại, để từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục có tính khả thi cao.

    26

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Chương II

    Thực trạng chất lượng tín dụng tại

    Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

    2.1.1 Lịch sử hình thành và chức năng nhiệm vụ của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội được thành lập theo quyết định số 177/NHQD ngày 22/12/1984 của Tổng giám đốc Ngân hàng nhà nước Việt Nam. Chi nhánh chính thức đi vào hoạt động từ ngày 01/03/1985, trụ sở chính đặt tại 78 Nguyễn Du Hà Nội là đơn vị thành viên trực thuộc Ngân hàng ngoại thương Việt Nam.

    Ban đầu thành lập, cơ sở vật chất của Ngân hàng rất thiếu thốn, số cán bộ của Ngân hàng chỉ có 15 người được điều chuyển từ Ngân hàng ngoại thương Việt Nam về. Đến nay số cán bộ công nhân viên đã lên đến gần 150, trình độ trên đại học, đại học chiếm 90%, cơ sở vật chất hiện đại và là một trong những Ngân hàng có công nghệ tiên tiến nhất hiện nay trên địa bàn thành phố Hà Nội.

    Trong năm 2001, để đáp ứng nhu cầu phục vụ khách hàng, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã xây dựng thêm chi nhánh ngân hàng ngoại thương Thành Công (đặt tại 30-32 Láng hạ Hà Nội). Tuy mới thành lập được hơn 1 năm, nhưng Ngân hàng ngoại thương Thành Công đã đạt được những thành công đáng kể. Hiện nay, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đang tiến hành xây dựng thêm một chi nhánh cấp hai nữa, chi nhánh này đặt tại 147 Hoàng Quốc Việt với tên giao dịch là Ngân hàng ngoại thương Cầu Giấy. Sự ra đời của các chi nhánh này nhằm giải quyết các mặt như: giảm nhẹ gánh nặng công việc cho Ngân hàng mẹ là Ngân hàng ngoại thương Hà Nội, tận dụng lao động tại Ngân hàng và đặc biệt nó còn là một điểm giao dịch mới cho khách hàng, rất thuận tiện cho các khách hàng trong khu vực và các khu vực lân cận.

    27

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội có chức năng và nhiệm vụ là phục vụ các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hàng xuất nhập khẩu và tiêu dùng trong nước tại thủ đô Hà Nội, các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Việt kiều về thăm quê hương, các đoàn khách nước ngoài vào tham quan du lịch Việt Nam, huy động tiền nhàn rỗi của dân cư (cả đồng Việt Nam và ngoại tệ), cung cấp các dịch vụ Ngân hàng như: dịch vụ Vietcombank ON-LINE, mô hình Ngân hàng bán lẻ.

    2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng ngoại thương Hà Nộí

    Sau 19 năm hoạt động và phát triển Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đãcó một đội ngũ cán bộ dầy dạn kinh nghiệm, lành nghề một tổ chức với nhiều phòng ban khác nhau. Sơ đồ tổ chức Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội như sau:

    Sơ đồ tổ chức Ngân hàng Ngoại thương chi nhánh Hà Nội

    Giám đốc

                                                         
                                                         
                                        Phó Giám đốc        
                                                         
                                                         
    Phòng   Phòng     Phòng                                  
                    Phòng   Phòng     Phòng
    tín   NSự     KTra                
    dụng   hàng     kiểm           dịch vụ   Kế     Ngân
          chính     toán NB                   toán     quỹ
                                                         
                                                         
                                                     
                                               
                  Phó Giám đốc               Phó Giám đốc  
                                 
                                                         
                                                         
    Phòng   Phòng   Phòng   Phòng
    ttoán   Giao   tin học   PT
    XNK   dịch       mạng
                lưới
                 

    28

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    2.1.2.1. Phòng tín dụng tổng hợp

    Đây là phòng tập trung những hoạt động chính của Ngân hàng, quyết định phần lớn kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.

    Phòng tín dụng tổng hợp được giao các nhiệm vụ sau đây: cho vay đối với các thành phần kinh tế theo luật Ngân hàng và luật các tổ chức tín dụng, mở tài khoản cho vay và theo dõi các hợp đồng tín dụng, tính lãi theo định kỳ, điều hoà vốn nội và ngoại tệ, làm báo cáo và tập hợp báo cáo gửi Ngân hàng cấp trên, làm một số nghiệp vụ khác được giao.

    2.1.2.2. Phòng kế toán tài chính

    Quản lý toàn bộ các tài khoản khách hàng và các tài khoản nội bộ trong ngoài bảng cân đối kế toán: mở tài khoản tiền gửi, thanh toán các loại séc, ngân phiếu – thực hiên thanh toán nội bộ, thanh toán qua hệ thống điện tử và thanh toán bù trừ.

    Trưởng phòng kế toán chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội chịu trách nhiệm trước giám đốc về việc kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ thanh toán, về các quyết định chuyển tiền đi cũng như hạch toán và các tài khoản thích hợp. Tổ điện toán cung cấp số liệu nhanh chóng, chính xác và đầy đủ, tạo điều kiện thuận lợi cho ban lãnh đạo trong công tác quản lý điều hành đạt được hiệu quả cao.

    2.1.2.3. Phòng thanh toán xuất nhập khẩu

    Thực hiện các nghiệp vụ có liên quan đến xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ của khách hàng. Bao gồm các nghiệp vụ mở, thông báo, thanh toán L/c, nhờ thu và chuyển tiền.

    2.1.2.4. Phòng hành chính nhân sự

    Giúp cho ban giám đốc trong việc bố trí, điều động, khen thưởng hay kỷ luật kịp thời; tuyển mộ, tuyển dụng cán bộ thuộc diện quản lý của chi nhánh, quản trị xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản, vật liệu, thực hiên hơp đồng về điện, nước, điện thoại, sửa chữa và xây dựng cơ quan.

    29

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    2.1.2.5. Phòng ngân quỹ

    Công việc chủ yếu của phòng ngân quỹ là thu- chi tiền đồng Việt Nam, ngân phiếu thanh toán, ngoại tệ, chuyển tiền mặt và séc du lịch đi tiêu thụ nước ngoài thông qua Ngân hàng ngoại thương Việt Nam; quản lý kho tiền và quỹ, tài sản thế chấp và các chứng từ có giá.

    2.1.2.6. Phòng tin học

    Thực hiện công tác nghiên cứu và phát triển công nghệ ngân hàng, cải tiến bổ sung các chương trình phần mềm hiện có và lập các chương trình phần mềm mới phục vụ cho hoạt động của chi nhánh.

    2.1.2.7. Phòng dịch vụ Ngân hàng

    Tiếp nhận và mở hồ sơ khách hàng mới, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn quy trình nghiệp vụ cho khách hàng, phản ánh tình hình giao dịch và đề xuất chính sách thu hút khách hàng, xử lý toàn bộ các giao dịch liên quan đến tài khoản tiền gửi của mọi đối tượng khách hàng với các loại tiền.

    2.1.2.8. Phòng giao dịch

    Hiện nay chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội có 3 phòng giao dịch, Phòng giao dịch số I đặt tại số 2 Hàng Bài, phòng giao dịch số II đặt tại

    • Trần Bình Trọng, phòng giao dịch số III đặt tại 1 Hàng Đồng.

    Phòng giao dịch có nhiệm vụ xử lý nghiệp vụ mua, chuyển đổi ngoại tệ, séc du lịch bằng mọi hình thức tiếp nhận và mở các hồ sơ khách hàng mới, kiểm tra tính hợp lý chứng từ của khách hàng và xử lý.

    2.1.2.9. Tổ kiểm tra và kiểm toán nội bộ

    Lập kế hoạch định kỳ và đột xuất về kiểm tra, kiểm toán nội bộ; trình giám đốc duyệt và tiến hành kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy trình nghiệp vụ, hoạt động kinh doanh và quy chế an toàn kinh doanh theo đúng quy định.

    Chi nhánh cấp 2 Thành Công hoạt động với phạm vi nhỏ hơn. Nó có nhiệm vụ như một phòng ban thông thường nhưng được chỉ đạo hoạt động từ

    30

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    xa thông qua hệ thống máy tính, điện thoại và fax của cơ quan. ở Ngân hàng ngoại thương Thành Công có 4 phòng: phòng giám đốc điều hành mọi hoạt động của chi nhánh; phòng tín dụng và tài trợ xuất nhập khẩu được gộp chung thành một phòng chuyên đảm nhận các nghiệp vụ cho vay, tài trợ xuất nhập khẩu thông qua các hình thức tín dụng chứng từ; phòng kế toán và dịch vụ ngân hàng được gộp thành một phòng chuyên đảm nhận công việc phân tích, xử lý thông tin, tính toán, cung cấp thông tin cho ngân hàng quản lý là Ngân hàng ngoại thương Hà Nội, đồng thời phòng dịch vụ cùng với phòng hành chính quản trị tin học và ngân quỹ thực hiện chức năng thu- chi, kiểm tiền theo nghiệp vụ được giao của Ngân hàng quản lý.

    Nhìn chung, ở Ngân hàng ngoại thương Hà Nội có bộ máy tổ chức gọn, cán bộ có trình độ kiến thức cần thiết để đảm bảo công tác chuyên môn, kỷ luật lao động nghiêm túc, phong cách phục vụ khách hàng luôn luôn được chú ý nâng cao. Trong thời gian qua, hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng ngoại thương Hà Nội dưới sự lãnh đạo của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam và sự cố gắng nỗ lực của ban giám đốc, của toàn thể cán bộ nhân viên trong chi nhánh đã đạt được nhiều kết quả rất đáng khích lệ.

    2.2. CÁC NHÂN TỐ KINH TẾ XÃ HỘI TÁC ĐỘNG TỚI HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI.

    Hoạt động Ngân hàng là một mắt xích quan trọng, vận động nhịp nhàng với nền kinh tế. Cùng với sự chuyển đổi cơ chế của đất nước hệ thống Ngân hàng cũng chuyển mình cho phù hợp với sự đổi mới đó, kìm chế lạm phát, ổn định lưu lượng tiền, đóng góp tích cực cho việc phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, mở rộng quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực và quốc tế.

    Các nhà kinh tế học đã thường gọi Ngân hàng là doanh nghiệp đặc biệt, là hệ thần kinh, là trái tim của nền kinh tế. Sở dĩ như vậy vì Ngân hàng mạnh thì nền kinh tế sẽ mạnh, ngược lại Ngân hàng yếu thì nền kinh tế sẽ yếu kém. Thậm chí nếu Ngân hàng đổ vỡ, nền kinh tế sẽ lâm vào tình trạng khủng hoảng và sụp đổ. Mối quan hệ giữa hoạt động kinh doanh của Ngân hàng với các

    31

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    nhân tố kinh tế xã hội là mối quan hệ biện chứng hai chiều. Ngân hàng ngoại thương Hà nội cũng không nằm ngoài điều đó.

    Các nhân tố kinh tế thế giới, kinh tế trong nước và khu vực cũng như tình hình chính trị xã hội đã ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, trong đó có Ngân hàng ngoại thương Hà nội.

    2.2.1. Môi trường kinh tế

    2.2.1.1. Vài nét về địa bàn hoạt động của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội.

    Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội hoạt động kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ ở địa bàn Hà Nội – Thủ đô của nươc Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Đây là nơi tập trung khá nhiều các doanh nghiệp, đặc biệt trụ sở của các tổng công ty lớn cũng được đặt phần nhiều. Trong thời gian qua, Hà Nội là một trong những địa bàn có tốc độ tăng trương lớn nhất trên toàn quốc. Tốc độ đầu tư đổi mới sản xuất và đầu tư xây dựng cơ bản tăng mạnh trong những năm gần đây. Vì thế, nhu cầu vốn nói chung và nhu cầu vay vốn Ngân hàng nói riêng của các doanh nghiệp khá lớn. Điều này là một yếu tố thuận lợi cho hoạt động của các Ngân hàng đóng trên địa bàn Hà Nội.

    Bên cạnh đó, năm 2000 nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành luật doanh nghiệp, tạo nhiều điều kiện thuận lợi và môi trường thông thoáng cho sự hình thành và hoạt động của các loại hình doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân. Quy mô hoạt động của các doanh nghiệp thuộc loại hình này chưa lớn, song các doanh nghiệp này lại rất nhạy bén và đa dạng trong lĩnh vực kinh doanh. Sự ra đời của các doanh nghiệp này đã góp phần lấp các khoảng trống về nhu cầu tiêu dùng mà các doanh nghiệp lớn của Nhà nước chưa giải quyết được, cũng như đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của Thủ đô và cả nước. Nhìn chung khả năng về vốn của các Doanh nghiệp thuộc loại hình này chưa lớn, vì vậy rất cần có sự trợ giúp của các Ngân hàng trong quá trình phát triển. Đây cũng là một yếu tố thuận lợi cho hoạt động của các Ngân hàng. Tuy nhiên do sự thông thoáng của luật doanh nghiệp nên đã có rất nhiều doanh nghiệp “Ma” ra đời. Để hoạt động của Ngân hàng có hiệu quả

    32

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    và an toàn thì yêu cầu đặt ra đầu tiên là phải thẩm định kỹ tư cách pháp lý của doanh nghiệp.

    Mức sống và thu nhập của người dân trên địa bàn Hà nội là tương đối cao so với các tỉnh thành khác trong cả nước. Đây là một yếu tố thuận lợi cho việc triển khai các dịch vụ ngân hàng hiện đại; nâng cao khả năng huy động vốn nhàn rỗi trong dân cư nhu các khoản tiền gửi tiết kiệm.

    Trên địa bàn Hà Nội cũng là nơi tập trung khá nhiều các Ngân hàng (Có hơn 80 Ngân hàng gồm các Ngân hàng thương mại quốc doanh, Ngân hàng thương mại cổ phần, Ngân hàng liên doanh, chi nhánh Ngân hàng nước ngoài). Các Ngân hàng cạnh tranh nhau rất quyết liệt trong việc đưa ra các mức lãi suất hấp dẫn, loại hình dịch vụ mới, phong cách cán bộ Ngân hàng,…. Điều

    này làm cho tính cạnh tranh trong hoạt động Ngân hàng ở Hà Nội cao hơn so với các khu vực khác trong cả nước. Để hoạt động có hiệu quả và thắng được trong cạnh tranh mỗi ngân hàng phải đa dạng các hoạt động của mình, hạ lãi suất cho vay, mở rộng khách hàng, hạ biểu phí dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ,…, lúc đó Ngân hàng mới tồn tại và phát triển.

    2.2.1.2. Môi trường kinh tế trong nước và thế giới ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh Ngân hàng.

    Như đã nói ở trên, môi trường kinh tế ảnh hưởng mạnh đến hoạt động Ngân hàng nói chung và Ngân hàng ngoại thương Hà Nội nói riêng.

    • Xét về cơ chế hoạt động của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam:

    Các đơn vị thành viên của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam như : Sở giao dịch Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội, Ngân hàng Ngoại thương Thành phố Hồ Chí Minh,…đều hạch toán phụ thuộc. Điều này làm giảm tính tự chủ của các đơn vị. Kết quả kinh doanh dù lỗ hay lãiđều chuyển hết lên Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam. Điều này làm cho các đơn vị thành viên của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam không muốn cố gắng hết sức mình. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội không có nhiều tính tự chủ trong kinh doanh, tất cả mọi hoạt động đều chịu sự chi phối của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Về địa bàn hoạt động, hạn mức tín dụng, cơ chế khen thưởng cán bộ). Điều đó phần

    33

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    nào làm hạn chế khả năng mở rộng tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.

    • Xu thế hội nhập, khu vực hoá, toàn cầu hoá luôn kèm theo sự cạnh tranh gay gắt, khốc liệt trên phạm vi quốc tế. Điều này làm ảnh hưởng tới hoạt động của các doanh nghiệp nói chung và của các Ngân hàng thương mại nói riêng. Các doanh nghiệp để có thể thắng được trong cạnh tranh trên trường quốc tế đòi hỏi phải có đầu tư chiều sâu vào nhu cầu thị trường, có trang thiết bị hiện đại, có phong cách làm việc khoa học và nhanh chóng. Tất cả những điều đó đòi hỏi phải có vốn và công nghệ phục vụ nó. Theo đó Ngân hàng thương mại phải đứng ra với vai trò là người cung cấp vốn, là nơi để các doanh nghiệp giao dịch với bên ngoài. Nói một cách khác, xu thế hội nhập buộc các Ngân hàng thương mại phải thay đổi phong cách làm việc, trang thiết bị công nghệ Ngân hàng.

    Về vấn đề này, có thể nói Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam là Ngân hàng thương mại quốc doanh có trang thiết bị vật chất tốt nhất so với các Ngân hàng TM quốc doanh còn lại. Giờ đây, nhắc đến Vietcombank, cụm từ thẻ ATM, thẻ Master, thẻ Visa của VCB đã không còn xa lạ đối với mọi người. Bên cạnh đó, thế mạnh của VCB trong đó có Ngân hàng ngoại thương Hà Nội là thanh toán, tài trợ xuất nhập khẩu. Khi mở cửa giao lưu kinh tế với nước ngoài, các doanh nghiệp tìm đến VCB ngày càng nhiều hơn.

    • Sự hình thành thị trường chứng khoán ở Việt Nam đã ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống Ngân hàng nói chung và của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội nói riêng.

    Thị trường chứng khoán ra đời đã mở ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động Ngân hàng. Đó là một nơi để các Ngân hàng thương mại có thể đầu tư thay vì cho vay các doanh nghiệp. Ngân hàng thương mại có thể mua trái phiếu chính phủ với độ rủi ro thấp, có thể mua cổ phiếu doanh để trở thành Ngân hàng sở hữu doanh nghiệp, có thể mua trái phiếu doanh nghiệp để đầu tư kiếm lời với độ rủi ro thấp hơn khi mua cổ phiếu. Thị trường chứng khoán hoạt động với cơ chế thông tin công khai, điều này sẽ giúp Ngân hàng thu thập được thông tin

    34

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    về khách hàng của mình. Sự ra đời của thị trường chứng khoán cũng tạo điều kiện cho việc Ngân hàng thương mại có thể chứng khoán hoá các khoản nợ, làm tăng tính thanh khoản của khoản cho vay để khi cần chuyển đổi thì chuyển đổi ngay.

    Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán ra đời đã tạo ra nhiều thách thức đối với các Ngân hàng thương mại. Bởi vì khi cần vốn, doanh nghiệp có thể không vay Ngân hàng mà thay vào đó là huy động trên thị trường chứng khoán. Điều này buộc các Ngân hàng thương mại phải quan tâm đến hoạt động của mình, giảm chi phí tài chính.

    • Môi trường kinh tế trong nước không ổn định: Do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực của việc cắt giảm liên tục lãi suất ngoại tệ trên thị trường quốc tế, sự kiện khủng bố ngày 11-09 của Mỹ cộng với một nền kinh tế chưa phát triển ở Việt Nam. Vì vậy, những năm qua ở nước ta mức tiêu thụ hàng hoá chậm làm giảm sức hấp thụ vốn của nền kinh tế, gây khó khăn cho đầu tư tín dụng của Ngân hàng. Chính vì môi trường trong nước như vậy nên mặc dù huy động nhiều ngoại tệ nhưng lượng ngoại tệ cho các doanh nghiệp vay ít, Ngân hàng ngoại thương chủ yếu gửi ngoại tệ ra Ngân hàng nước ngoài để lấy lãi.
    • Hiệp hội Ngân hàng tuy đã được thành lập nhưng không phát huy được vai trò của mình. Bốn Ngân hàng thương mại quốc doanh của Việt Nam là Ngân hàng Ngoại thương, Ngân hàng đầu tư, Ngân hàng công thương, Ngân hàng Nông nghiệp đều có mặt trong hiệp hội Ngân hàng. Nhiệm vụ của hiệp hội là giúp đỡ các Ngân hàng trong nước cùng phát triển, điều tiết hoạt động của Ngân hàng nước ngoài, Ngân hàng cổ phần, tạo sự cạnh tranh bình đẳng giữa các

    Ngân hàng. Tuy nhiên, ngay từ hiệp ước đầu tiên về lãi suất bị phá bỏ, việc điều tiết ngân hàng nước ngoài và cổ phần không làm được, mối quan hệ giữa các Ngân hàng lỏng lẻo. Với một cơ chế hoạt động như vậy, đã gây khó khăn cho các Ngân hàng nói chung và Ngân

    35

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    hàng Ngoại thương Hà Nội nói riêng trong việc mở rộng hoạt động của mình.

    2.2.2. Những nhân tố thuộc về vĩ mô của Nhà nước

    Nền kinh tế Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường nên các chính sách và cơ chế quản lý vĩ mô của Nhà nước đang trong quá trình đổi mới và hoàn thiện. Sản xuất kinh doanh trong nước phải cạnh tranh gay gắt với hàng lậu và hàng ngoại nhập. Trong điều kiện này, có nhiều doanh nghiệp không theo kịp sự thay đổi của cơ chế và chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước hoặc không điều chỉnh kịp thời nên gặp khó khăn thua lỗ trong kinh doanh, từ đó ảnh hưởng tới hoạt động của Ngân hàng. Đặc biệt trong hoạt động tín dụng, môi trường pháp lý cho nó nói chung chưa đồng bộ. Các văn bản liên quan đến thế chấp, cầm cố tài sản vay vốn Ngân hàng chưa đầy đủ, thống nhất. Đặc biệt là thiếu văn bản hướng dẫn hoặc có hướng dẫn nhưng chưa đầy đủ nên quá trình thực hiện còn nhiều khó khăn.

    Trong các năm 2000 đến 2003, Chính phủ, thành phố Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng ngoại thương Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế chính sách, đồng thời đưa ra nhiều giải pháp mới và tích cực để điều hành kinh tế vĩ mô nhằm tạo môi trường pháp lý và kinh tế thuận lợi cho hoạt động kinh tế nói chung và hoạt động ngân hàng nói riêng. Những cơ chế, chính sách về tín dụng, đảm bảo tiền vay, quản lý ngoại hối và vàng, tỷ giá, lãi suất, đã được triển khai nhưng vẫn thiếu đồng bộ. Điều này làm giảm tính hiệu lực và hiệu quản của không ít cơ chế, chính sách trong thực tiễn gây tâm lý e dè cho các Ngân hàng trong hoạt động nhất là hoạt động tín dụng.

    2.2.3. Môi trường xã hội

    Ngân hàng là một tổ chức tài chính trung gian, chiếc cầu nối giữa Ngân hàng và khách hàng chính là lòng tin. Khi Ngân hàng có nhiều uy tín với khách hàng thì càng thu hút được nhiều khách hàng đến với mình. Khách hàng càng có sự tín nhiệm với Ngân hàng thì càng được Ngân hàng ưu đãi trong quan hệ vay vốn.

    36

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã tạo được vị trí và uy tín trong lòng khách hàng, ngày càng có nhiều khách hàng đến với Ngân hàng hơn.

    Đạo đức xã hội cũng ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh Ngân hàng. Trong trường hợp đạo đức xã hội không tốt, lợi dụng lòng tin để lừa đảo thì sẽ làm giảm kết quả kinh doanh của Ngân hàng.

    Trình độ dân trí chưa cao, kém hiểu biết về hoạt động ngân hàng cũng làm giảm thu nhập của Ngân hàng. Hà nội là nơi tập trung dân cư có trình độ dân trí cao. Đó là một địa bàn tốt để các Ngân hàng ở đây cơ thể cung cấp dịch vụ Ngân hàng hiện đại và Ngân hàng ngoại thương Hà Nội cũng không nằm ngoài lợi thế đó.

    2.2.4. Môi trường tự nhiên

    Ngân hàng ngoại thương Hà Nội có địa bàn hoạt động là thành phố Hà Nội, nơi đây ít xảy ra thiên tai nên hoạt động của các doanh nghiệp ít gặp rủi ro hơn do nguyên nhân này.

    2.3. CÁC KẾT QUẢ KINH DOANH CHỦ YẾU CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI.

    Trong những năm qua, hoạt động Ngân hàng diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, chưa có dấu hiệu phục hồi, kinh tế trong nước phát triển chưa ổn định và chịu những tác động của các yếu tố bên ngoài. Để thực hiện tốt các chương trình hành động của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam đề ra, chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã triển khai tích cực các mặt hoạt động đóng góp vào các kết quả chung của toàn hệ thống. Các kết quả kinh doanh chủ yếu qua 3 năm 2000, 2001, 2002 được thể hiện trên các mặt sau:

    2.3.1 Về huy động vốn

    Huy động vốn là công việc đầu tiên, làm nền tảng cho những hoạt động tiếp theo của quá trình kinh doanh Ngân hàng. Trong 3 năm gần đây đặc biệt là năm 2001 và năm 2002, thị trường tài chính trong nước rất sôi động. Trên địa

    37

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    bàn Hà Nội, các ngân hàng thương mại cạnh tranh gay gắt bằng việc đưa ra các mức lãi suất và hình thức huy động hấp dẫn.

    Với vị trí và uy tín đã tạo dựng qua nhiều năm, chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã hoàn thành tốt công tác huy động vốn theo kế hoạch đã xây dựng, đóng góp vào thành tích huy động vốn chung của toàn hệ thống Ngân hàng ngoại thương. Các kết quả đạt được trong công tác huy động vốn của chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội được thể hiện qua bảng sau:

    Bảng 2.1: Tình hình huy động vốn của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội

    Đơn vị: Tỷ đồng

      Chỉ tiêu Năm 2000 Năm 2001 Năm 2002 So sánh 01/00 So sánh 02/01
                           
        Số % Số tiền % Số % Số % Số %
        tiền       tiền   tiền   tiền  
                         
    Tổng nguồn huy động 2.757 100 3.269 100 3.996 100 512 118,51 727 122,2
                         
    Phân theo đối tượng khách                    
      hàng                    
                           
    1. Tiển gửi của các tổ 403 14,6 558 17,1 740 18,5 155 138,5 182 113
    chức kinh tế                    
                           
    2. Tiền gửi của dân 2318 84,4 2.661 81,4 3.237 81 343 114,8 576 124
                       
                         
    3. Các nguồn khác 34 1,3 50 1,5 19 0,5 16 147 -31 38
                           
      Phân theo loại tiền                    
                           
    1. Tiền gửi VNĐ 520 18,9 645 19,7 1160 29 125 124 515 179,8
                           
    2. Tiền gửi USD 2.237 81,1 2.624 80,3 2.836 71 387 117,3 212 111,8
                           

    (Nguồn báo cáo tổng kết của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội qua các năm)

    Bảng số liệu cho thấy trong công tác huy động vốn, mặc dù luôn có sự cạnh tranh quyết liệt giữa các Ngân hàng thương mại trong việc đưa ra mức lãi suất hấp dẫn, nhưng do thường xuyên coi trọng chất lượng dịch vụ, kết hợp tốt chính sách khách hàng nên nguồn vốn huy động của chi nhánh đều tăng, giữ ổn định và cân đối vốn trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.

    Vốn huy động từ các tổ chức kinh tế có xu hướng tăng nhưng không lớn

    và tỷ trọng trong tổng nguồn gửi cũng không cao. Điều đó là do các doanh nghiệp gửi tiền vào Ngân hàng chủ yếu để phục vụ cho nhu cầu thanh toán trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp luôn cần quay vòng vốn nên không để nhiều vốn trong Ngân hàng. Tuy nhiên, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội vẫn luôn cố gắng để ngày càng nhiều doanh nghiệp hợp tác với

    38

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngân hàng nên tuy tăng không nhiều nhưng qua các thời kỳ thì vốn huy động được từ các tổ chức kinh tế vẫn có xu hướng tăng.

    Trong tổng vốn huy động từ khách hàng của chi nhánh, huy động từ dân cư chiếm tỷ trọng lớn. Xu hướng trên thể hiện trạng thái dư tiền trong dân do đời sống kinh tế tăng, thu nhập của dân cư tăng, nên tỷ lệ tiết kiệm trong dân cư tăng. Mặt khác, đó còn là do trong thời gian qua chúng ta đã kiểm soát được

    tốc độ lạm phát giữ cho đồng tiền ổn định không bị trượt giá nhiều nên dân chúng đã tin tưởng vào giá trị đồng tiền và dần chuyển từ hình thức tiết kiệm vàng sang hình thức gửi tiết kiệm ngân hàng. Đặc biệt trong năm 2002, với việc ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại theo mô hình ngân hàng bán lẻ và rút ngắn thời gian giao dịch cho khách hàng, việc quảng cáo các tiện ích của các sản phẩm dịch vụ Ngân hàng cùng với việc bố trí đội ngũ giao dịch viên trẻ trung năng động, được đào tạo về kỹ năng giao tiếp văn minh đã góp phần tăng trưởng vốn hoạt động của chi nhánh.

    Trong năm 2000, tốc độ tăng trưởng của vốn huy động ngoại tệ nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng vốn huy độngVNĐ, đó là do tỷ giá USD tăng lên nhiều đã kích thích dân cư chuyển hoá từ VNĐ sang mua bán ngoại tệ gửi Ngân hàng.Trong năm 2001, 2002 tình hình thế giới có nhiều biến động lớn, nền kinh tế Mỹ suy giảm và việc cắt giảm liên tục lãi suất USD trên thế giới buộc Ngân hàng ngoaị thương cũng phải hạ lãi suất huy động USD nên đã dẫn đến tốc độ tăng vốn huy động ngoại tệ của chi nhánh chậm hơn tốc độ tăng vốn VNĐ. Mặc dù vậy, công tác huy động vốn của chi nhánh có hiệu quả cao đã có tác dụng tích cực trong việc giữ được ổn định và cân đối vốn trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.

    Nói chung, công tác huy động vốn của chi nhánh là khá tốt, tạo ra một nguồn dồi dào để Ngân hàng không những có thể thực hiện cung cấp tín dụng cho nền kinh tế mà còn dùng để điều hoà vốn trong toàn hệ thống.

    2.3.2 Về sử dụng vốn

    Song song với việc hoạt động huy động vốn là hoạt động sử dụng vốn.

    Trong hoạt động này cho vay chiếm tỷ trọng lớn nhất.

    39

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Hoạt động cho vay là hoạt động đóng vai trò quan trọng quyết định phần lớn hiệu quả kinh doanh cuả chi nhánh. Ngân hàng cho vay ngoài các dự án trong nước còn có các dự án lớn liên kết với nước ngoài. Với uy tín của mình, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội có rất nhiều khách hàng truyền thống làm ăn có hiệu quả và thường xuyên giao dịch với ngân hàng như: Công ty Giầy Thượng Đình, Công ty dệt 19-5, Công ty XNK Hà Nội, Công ty Machinoimport, Công ty dệt len mùa đông,… Hoạt động cho vay của Ngân hàng được trình bày trên bảng 2.2.

    Bảng 2.2: Tình hình sử dụng vốn của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội qua các năm

    Đơn vị: Tỷ đồng

        Năm 2000 Năm 2001 Năm 2002 So sánh 01/00 So sánh 02/01
      Chỉ tiêu                    
      Số % Số tiền % Số tiền % Số tiền % Số tiền %
        tiền
                         
                           
    1. Doanh số cho 1.872 100 2.200 100 3.370 100 328 117,5 1.170 153,2
    vay                    
                           
    2. Doanh số thu 1.810 100 2.010 100 3.009 100 200 111,0 999 149,7
    nợ                    
                           
    3. Dư nợ 473 100 648 100 937 100 175 137 289 144,6
                       
                           

    (Nguồn báo cáo tổng kết của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội qua các năm)

    Qua bảng số liệu trên cho thấy doanh số cho vay, doanh số thu nợ của Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội tăng qua các năm. Doanh số cho vay ngắn hạn chiếm một tỷ trọng rất lớn trong tổng doanh số cho vay.

    Nhìn chung năm 2000 hoạt động tín dụng của chi nhánh tương đối an toàn tuy nhiên có một đơn vị khó khăn tồn tại từ những năm cũ, cuối năm 1999 chi nhánh đã ngừng cho vay nên sang năm 2000 đã phát sinh nợ quá hạn. Chi nhánh luôn bám sát các đơn vị có nợ quá hạn và cấp chủ quản của đơn vị để bàn biện pháp xử lý tài sản trả nợ ngân hàng.

    Năm 2001, hoạt động đầu tư tín dụng vẫn tiếp đứng trước tình hình khó khăn chung của ngành Ngân hàng: Cơ chế chính sách tuy đã có nhiều thay đổi để đáp ứng thực trạng kinh tế của Việt Nam song vẫn còn nhiều vướng mắc, chưa thực sự thông thoáng kịp thời, hạ tầng kinh tế của nhiều doanh nghiệp còn thấp, sự cạnh tranh gay gắt giữa các Ngân hàng thương mại trên địa bàn,

    40

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    đã gây áp lực lớn đến công tác tín dụng của ngành Ngân hàng, trong đó có Ngân hàng ngoại thương Hà Nội. Sở dĩ như vậy là vì hầu hết các doanh nghiệp là đơn vị kinh tế địa phương với quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ, khả năng hấp thu vốn thấp. Trong bối cảnh như vậy, ngay từ đầu năm Giám đốc đã đề ra nhiều biện pháp để mở rộng tính dụng và phương châm an toàn, hiệu quả.

    Năm 2002 có thể nói là năm thắng lợi lớn của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội trong việc mở rộng tín dụng và giải quyết nợ quá hạn

    Để đạt được kết quả trên trước hết là do nhu cấu vốn của các doanh nghiệp tăng để mở rộng kinh doanh và chuẩn bị quá trình phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế, mặt khác với sự đổi mới của cơ chế thị trường hơn của ngành Ngân hàng như cơ chế tín dụng, chính sách lãi suất thoả thuận. Bên cạnh đó, có sự nỗ lực phấn đấu của chi nhánh đã đưa hoạt động tín dụng của chi nhánh phát triển.

    Qua những phân tích ở trên ta rút ra nhận xét sau:

    Thứ nhất: Về cơ cấu cho vay, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội chủ yếu là cho vay ngắn hạn. Tỷ lệ cho vay cũng như dư nợ đối với cho vay ngắn hạn luôn chiếm phần lớn (74,8% – 98,9%), tỷ lệ này giảm từ năm 2000 đến năm 2001 và tăng trong năm 2002.

    Thứ hai: Có thể nói Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã thành công trong việc mở rộng tín dụng. Cụ thể doanh số cho vay cũng như dư nợ đều tăng qua các năm, đặc biệt là năm 2002.

    Cùng với nghiệp vụ cho vay, Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã sử dụng vốn bằng nhiều hình thức linh hoạt như mua bán trái phiếu kho bạc, gửi có kỳ hạn VCBTW, mua kỳ phiếu của các tổ chức tín dụng khác. Trong năm 2000 tỷ lệ này là 81%, năm 2001 là 78%. Năm 2002 là 70%. Sở dĩ như vậy là năm 2000, 2001 môi trường đầu tư trực tiếp chưa thuận lợi.

    41

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    2.3.3 Các công tác khác

    Công tác thanh toán xuất nhập khẩu.

    Công tác thanh toán thanh toán xuất nhập khẩu luôn được coi là thế mạnh của Ngân hàng ngoại thương. Phát huy uy tín và thương hiệu bền vững đã tạo dựng được trên trường quốc tế của toàn hệ thống, Chi nhánh Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đã thực sự trở thành địa chỉ tin cậy cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu trên địa bàn.

    Chất lượng công tác thanh toán xuất nhập khẩu luôn được duy trì đáp ứng phục vụ khách hàng an toàn, nhanh chóng và hiệu quả. Bên cạnh đó công tác khách hàng cũng được coi trọng, ngoài việc tiếp nhận và giải quyết nhu cầu của khách hàng với tinh thần văn minh, nhiệt tình, chi nhánh còn tổ chức việc nhận chứng từ ngoài giờ và trực tiếp đến đơn vị có hàng xuất để nhận chứng từ, kiểm tra và tư vấn thanh toán quốc tế cho các doanh nghiệp.

    • Kết quả kinh doanh Ngân hàng.

    Kết quả kinh doanh của Ngân hàng được thể hiện ở bảng sau:

    Bảng 2.3: Thu nhập – Chi phí

                Đơn vị tính: Tỷ đồng
                     
          Năm 2001   Năm 2002  
    Chỉ tiêu Năm 2000              
    Số tiền So với năm Số tiền So với năm  
        2000 2001  
                 
                     
    Thu nhập 132 160   121 145   -15  
                     
    Chi phí 97 130   135 117   -13  
                     
    Lợi nhuận 35 30   -5 28   -2  
                     

    (Nguồn báo cáo của Ngân hàng ngoại thương Hà nội qua các năm)

    42

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Năm 2001, tổng thu và tổng chi đều tăng hơn so với năm 2000, đó là do có nhiều khó khăn trong lĩnh vực đầu tư và chi nhánh đã chi cho tài sản văn phòng nhiều (tăng 18% so với năm 2000). Điều đó dẫn đến lợi nhuận bị giảm.

    Năm 2002 lợi nhuận của chi nhánh tiếp tục giảm. Đó là vì, tuy hoạt động tín dụng và dịch vụ ngân hàng tăng mạnh nhưng do lãi suất tiền gửi USD của chi nhánh tại VCBTW chiếm 60%-70% trong nguồn huy động. Mặt khác, do chi nhánh mở rộng phát triển mạng lưới nên chi phí tài sản tăng.

    Công tác ngân quỹ

    Trong các thời kỳ này, tình hình thu chi các loại tiền đều tăng hơn so với năm trước.

    Bộ phận ngân quỹ đã phát hiện được nhiều tiền giả và trả lại tiền thừa cho khách hàng. Công tác ngân quỹ của chi nhánh đã đảm bảo an toàn và tuân thủ đầy đủ các quy trình thu chi tiền mặt theo đúng các quy định, tổ chức tốt việc điều hoà tiền mặt, đáp ứng nhanh chóng, chính xác nhu cầu tiền mặt cho sản xuất và đời sống, giải phóng khách hàng nhanh.

    Công tác phát triển mạng lưới

    Chi nhánh đã thực hiện việc triển khai kế hoạch mở rộng và phát triển mạng lưới chi nhánh đến 2005. Tháng 12/2001, chi nhánh đã thành lập chi nhánh cấp 2 Thành Công. Tháng 5/2002, Phòng giao dịch số 2 Trần Bình Trọng. Chuẩn bị khai chương Chi nhánh cấp 2 Cầu Giấy và Phòng giao dịch số 3 Hàng Đồng.

    2.4. THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

    2.4.1. Các văn bản nghiệp vụ tín dụng mà Ngân hàng ngoại thương Hà Nội đang áp dụng

    Ngân hàng ngoại thương Hà Nội là một chi nhánh của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam, hoạt động tín dụng cũng như kinh doanh của chi nhánh phải tuân thủ theo các quy định của Ngân hàng nhà nước Việt nam và Ngân hàng

    43

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngoại thương Việt nam. Ngân hàng Ngoại thương Hà nội phải chủ động tìm kiếm các dự án sản xuất, kinh doanh, dịch vụ khả thi, có khả năng hoàn trả nợ để cho vay và tự chịu trách nhiệm về quyết định cho vay của mình. Hiện nay, Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà nội đang áp dụng các văn bản nghiệm vụ tín dụng sau:

    • Quyết định số 407/QĐ-NHNT-HĐQT ngày 29/03/2002 của Hội đồng

    quản trị Ngân hàng Ngoại thương về việc ban hành hướng dẫn của Ngân hàng Ngoại thương về quy chế cho vay đối với khách hàng.

    • Quyết định số 408/QĐ-NHNT ngày 29/03/2002 của Tổng giám đốc

    Ngân hàng Ngoại thương Việt nam về xác đinh giới hạn tín dụng đối với khách hàng.

    Theo quyết định này thẩm quyền giới hạn tín dụng đối với 01 khách hàng ở chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà nội là 80 tỷ đồng. Trường hợp xét thấy có thể xác định giới hạn tín dụng lớn hơn mức thẩm quyền của chi nhánh, chi nhánh gửi hồ sơ cho Trung ương xin phê duyệt, trong đó có ý kiến của chi nhánh sau khi thẩm định tài chính, sản xuất kinh doanh của khách hàng.

    • Quyết định số 409/QĐ-NHNT ngày 29/03/2002 của Tổng giám đốc Ngân

    hàng Ngoại thương Việt nam về quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng tín dụng.

    Hội đồng tín dụng hoạt động nhằm mục đích nâng cao chất lượng trong việc xây dựng chính sách tín dụng; xét duyệt giới hạn tín dụng đối với một khách hàng; ra quyết định cấp tín dụng và các vấn đề liên quan khác như xử lý tài sản đảm bảo, ra hạn nợ, các biện pháp thu hồi vốn vay, … của hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt nam.

    Hội đồng tín dụng thành lập tại hội sở chính (gọi là hội đồng tín dụng Trung ương), thành lập tại chi nhánh (gọi là Hội đồng tín dụng cơ sở).

    – Quyết định số 30/QĐ-NHNT-QLTD ngày 21/02/2002 của Tổng giám đốc Ngân hàng Ngoại thương về hạn mức cho vay không có đảm bảo bằng tài sản đối với chi nhánh.

    Theo quyết định này, mức dư nợ cho vay không có đảm bảo bằng tài sản đối với chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà nội là 95%.

    44

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    – Quyết định số 133/QĐ-Ngân hàng NT ngày 31/12/2001 ban hành quy định khu vực đầu tư của chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Việt nam.

    Theo quyết định này, khu vực đầu tư của chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà nội là địa giới hành chính của Thủ đô Hà nội. Chi nhánh chỉ được phép thực hiện cho vay, bảo lãnh ngoài khu vực đầu tư được phân định trong trường hợp được tổng giám đốc giao thực hiện hoặc chấp nhận và phải phối hợp với các chi nhánh sở tại thực hiện.

    – Quyết định số 1627/QĐ-Ngân hàng NN ngày 31/12/2001 của thống đốc Ngân hàng Ngoại thương về quy chế cho vay đối với khách hàng. Quyết định này thay thế quyết định 284/QĐ-Ngân hàng NN ngày 25/08/2000.

    So sánh 02 quyết định này, ta thấy QĐ1627 có rất nhiều điểm khác biệt so với QĐ 284. Ví dụ như tại điều 1, QĐ 1627 mở rộng thêm đối tượng pháp nhân và cá nhân người nước ngoài, tại điều 11, lãi suất cho vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thoả thuận phù hợp với quy định của Ngân hàng Ngoại thương, lãi suất quá hạn do tổ chức tín dụng và khách hàng thoả thuận nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay áp dụng trong thời hạn cho vay đã được ký kết hoặc điều chỉnh trong hợp đồng tín dụng; tại điều 13, kỳ hạn trả nợ lãi vốn vay có thể cùng kỳ hạn trả nợ gốc có thể theo kỳ hạn riêng, khi đến kỳ hạn trả nợ gốc hoặc lãi nếu khách hàng không trả nợ đúng hạnvà không điều chỉnh kỳ hạn nợ gốc hoặc lãi hoặc không được gia hạn nợ gốc hoặc lãi thì chuyển toàn bộ dư nợ sang dư nợ quá hạn,…

    2.4.2. Đánh giá chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà nội theo các chỉ tiêu định tính

    Ngân hàng Ngoại thương Việt nam đã được tạp chí The banker thuộc tập đoàn Financial Times (Anh Quốc), một tạp chí có uy tín hàng đầu trong giới tài chính quốc tế bình chọn và trao tặng danh hiệu Ngân hàng Việt nam tốt nhất 03 năm liên tiếp (2000, 2001, 2002). Trong thành công đó, có sự góp phần không nhỏ của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội. Có thể nói, trên địa bàn thành phố Hà nội, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội có uy tín rất lớn đối với khách hàng. Điều này ngày càng làm cho có nhiều khách hàng đến với Ngân hàng.

    45

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Khi đến với Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội để giao dịch, khách hàng sẽ cảm thấy yên tâm bởi vì ở đây tài sản của khách hàng luôn được trông coi cẩn thận (có phòng bảo vệ, có bãi để xe và không thu lệ phí). Khách hàng mới sẽ không mất nhiều thời gian để tìm phòng tín dụng bởi ở ngay trước cửa có bảng chỉ dẫn. Hệ thống cửa tự động cùng với trang thiết bị Ngân hàng hiện đại đã giúp cho khách hàng có ấn tượng tốt về Ngân hàng ngay từ đầu. Có thể nói Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội có phong cách phục vụ tốt nhất trong các Ngân hàng của Việt Nam.

    Trong phòng tín dụng, cách bài trí trong phòng rất đẹp. Đặc biệt là thái độ của các nhân viên, các cán bộ tín dụng ở đây rất lịch thiệp, cởi mở, tạo một bầu không khí thoải mái giữa khách hàng và cán bộ Ngân hàng.

    Tất cả những điều đó đã đóng góp rất nhiều vào việc nâng cao chất lượng tín dụng ở Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.

    2.4.3. Đánh giá chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội theo các chỉ tiêu định lượng

    ở phần kết quả kinh doanh của Ngân hàng, chúng ta đã biết khái quát về tình hình hoạt động và kết quả kinh doanh cả Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội. Nhìn chung, hoạt động tín dụng đạt kết quả khá tốt. Nhưng để đánh giá chính xác hơn về hoạt động tín dụng, chúng ta cần tìm hiểu những vấn đề liên quan đến các chỉ tiêu định lượng đánh giá chất lượng tín dụng.

    2.4.3.1. Chỉ tiêu tổng dư nợ và kết cấu dư nợ

    Nhìn chung, trong mấy năm gần đây tín dụng tăng trưởng khá nhanh. Nếu dư nợ cho vay năm 2000 là 473 tỷ đồng thì cho đến cuối năm 2002, dư nợ lên tới 937 tỷ đồng, tăng 464 tỷ, tương ứng với tốc độ tăng là 98,1%. Đây là một kết quả khá tốt, cho thấy Ngân hàng ngày càng hoạt động tín dụng mạnh mẽ. Kết cấu dư nợ được mô tả trong bảng sau:

    Bảng 2.4: Tình hình dư nợ.

    (Đơn vị: Tỷ đồng)

    Dư nợ 2000   2001 2002  
             
      Số tiền % Số tiền % Số tiền %
                 

    – Theo kỳ hạn

    46

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngắn hạn 357 75,5 485 74,8 762 81,3
    Trung dài hạn 116 24,5 163 25,2 175 18,7
                 
    Theo TPKT            
                 
    KTQD 426 90,1 594 91,7 871 93
    KTNQD 47 9,9 54 9,3 66 7
                 
    Theo tiền tệ            
                 
    VNĐ 263 55,6 450 69,4 572 61,1
    Ngoại tệ quy đổi 210 44,6 198 30,5 365 38,9
                 
    Tổng 473 100 648 100 937 100
                 

    (Nguồn: Báo cáo tổng kết của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội qua các năm)

    Theo bảng trên ta thấy:

    • Khi xem xét dư nợ theo kỳ hạn, năm 2000 dư nợ ngắn hạn là 357 tỷ chiếm 79.5% đến năm 2001 là 79.8% và đến năm 2002 là 81%. So sánh với nguồn huy động ngắn hạn ta thấy dư nợ ngắn hạn ở Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội như vậy là phù hợp, bởi nguồn ngắn hạn được sử dụng chủ yếu cho vay ngắn

    hạn. Mặt khác, với bất kỳ một ngân hàng thương mại, yếu tố quay vòng vốn nhanh là rất cần thiết, tỷ trọng cho vay ngắn hạn cao là tốt. Mặc dù cho vay trung dài hạn theo các năm đã tăng lên nhưng tỷ trọng còn bé. Nguyên nhân của thực trạng này là do thời gian gần đây hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Việt nam và các chi nhánh do mắc phải một số sai lầm như đầu tư quá lớn vào một số khách hàng, cán bộ tín dụng nói riêng và lãnh đạo Ngân hàng móc ngoặc cho vay xuất phát từ lợi ích cá nhân đã làm thất thoát hàng tỷ đồng. Từ thực trạng đó đã đem lại cho Ngân hàng Ngoại thương Việt nam một số bài học kinh nghiệm vô cùng quý giá. Rút từ bài học đó, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã lấy hiệu quả an toàn làm mục tiêu hàng đầu với phương tâm cho vay ít mà an toàn còn hơn chạy theo số lượng. Tuy nhiên, chính sách thận trọng quá mức đó của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã làm giảm chất lượng tín dụng của Ngân hàng. Chất lượng tín dụng được đánh giá là tốt khi nó thoả mãn cả ba chủ thể: Ngân hàng, khách hàng và chính phủ. ở đây để an toàn Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội không cho vay trong nước nhiều mà chủ yếu gửi các Ngân hàng nước ngoài – Điều này làm cho Ngân hàng hài lòng nhưng khách hàng sẽ không hài lòng vì không được Ngân hàng cung cấp vốn, Thành phố Hà Nội sẽ không hài lòng vì tiền huy động được từ người dân thành phố lại bị gửi ở nước ngoài thay vì đầu tư phát triển ở thành phố. Chính vì thế,

    47

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngân hàng ngoại thương Hà nội cần mở rộng cho vay hơn nữa, nâng cao khả năng tư vấn để tư vấn cho doanh nghiệp các phương án, dự án kinh doanh có hiệu quả. Có như vậy, chất lượng tín dụng mới được nâng cao theo đúng nghĩa của nó.

    Các mặt hàng cho vay chủ yếu vẫn tập trung ở phần bón, sắt thép, xăng dầu, phục vụ nhu cầu nhập khẩu và thuỷ sản, gạo, cà phê phục vụ nhu cầu xuất khẩu. Cho vay để xuất khẩu có rủi ro cao, đó là vì việc xuất khẩu hàng hoá sang các nước khác còn phụ thuộc nhiều vào quan hệ kinh tế giữa các nước, vào thị trường, vào tỷ giá. Với một nguồn vốn huy động nhiều, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội nên mở rộng cho vay sang các doanh nghiệp kinh doanh trong nước.

    • Khi xem xét dư nợ theo thành phần kinh tế, ta thấy dư nợ vẫn tập trung

    chủ yếu ở thành phần kinh tế quốc doanh và tỷ trọng của nó tăng dần theo các năm. Đặc biệt năm 2002 chiếm 93% tổng dư nợ. Tương ứng thì cho vay kinh tế ngoài quốc doanh giảm dần và chiếm tỷ trọng rất nhỏ (7 à 9,9%). Qua đó ta thấy doanh nghiệp quốc doanh vẫn là khách hàng truyền thống của ngân hàng, phần nào các doanh nghiệp quốc doanh được nhà nước bảo đảm và quan điểm của ngân hàng đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh vẫn chưa được cải thiện nhiều. Tuy nhiên trong thời gian tới các doanh nghiệp Nhà nước sẽ bị thu hẹp do chính sách cổ phần hoá, do chuyển sang Công ty TNHH một thành viên. Tương ứng với nó là tăng các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Vì thế, ngay từ bây giờ Ngân hàng ngoại thương Hà Nội nên chú trọng tới đối tượng khách hàng này.

    • Khi xem xét dư nợ theo tiền tệ, ta thấy dư nợ bằng VNĐ vẫn chiếm tỷ

    trọng lớn (từ 55,6 à 69,4%). Đặc biệt năm 2001, dư nợ bằng ngoại tệ (quy đổi VNĐ) bị giảm nhiều (chỉ còn 30,5%). Nguyên của thực trạng này là do năm 2000, 2001 tỷ giá của đồng Dolla tăng liên tục nên một số các đơn vị sản xuất kinh doanh gắn với nhập khẩu nguyên liệu đã chuyển sang vay VNĐ. Năm 2002, cho vay bằng ngoại tệ (quy đổi ra VNĐ) đã tăng (167 tỷ so với năm 2001 và 155 tỷ so với năm 2002), đó là do trong năm 2002, chi nhánh đã thực hiện cho vay USD để thu mua và làm tăng hàng xuất khẩu với lãi suất ưu đãi nhằm hỗ trợ hoạt động xuất khẩu của thành phố Hà Nội.

    48

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Nhìn chung, chỉ tiêu dư nợ của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội đạt kết quả khá tốt, tăng đều trong các năm; nhưng vẫn còn tập trung chủ yếu ở ngắn hạn, kinh tế quốc doanh và VNĐ.

    2.4.3.2 Chỉ tiêu tỷ lệ nợ quá hạn

    Để đánh giá chính xác chất lượng tín dụng, ta cần xem xét chính xác về nợ quá hạn, tình hình diễn biến tỷ lệ nợ quá hạn từ năm 2000 đến năm 2002 được phản ánh trên bảng số liệu sau:

    Bảng 2.5: Tỷ lệ nợ quá hạn

    Chỉ tiêu 2000 2001 2002
           
    Tỷ lệ nợ quá hạn 4,68 3,13 0,6
           
    Theo kỳ hạn      
    +Ngắn hạn 7,5 4,1 0,8
    +Trung dài hạn
           
    Theo TP Kinh tế      
    +KT QD 5,16 3,42 0,66
    +KTNQD
           
    Theo Tiền tệ      
    +VNĐ 2,28 1,1 0
    +Ngoại tệ quy đổi 14 8,9 1,7
           

    (Nguồn: Báo cáo tổng kết của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội qua các năm) Dựa vào bảng số liệu trên ta có thể thấy rằng Ngân hàng Ngoại thương Hà nội thành công trong việc đảm bảo an toàn đối với các khoản vay. Trong

    khi tổng dư nợ đối với các tổ chức kinh tế và cá nhân tăng thì tỷ lệ nợ quá hạn lại giảm. Năm 2000, tỷ lệ nợ quá hạn là 4,68%, đến năm 2002 chỉ còn 0,6%. Có được điều này là do trong những năm vừa qua Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã tích cực giám sát các khoản vay và thu nợ đầy đủ, đúng tiến độ, sát sao giải quyết trong công tác thu hồi nợ quá hạn khó đòi còn tồn đọng, trình cấp trên xét duyệt xử lý. Đặc biệt, thực hiện đề án tái cơ cấu laị Ngân hàng Ngoại thương của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, nợ quá hạn đã được bù đắp

    49

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    bằng quỹ dự phòng rủi ro, dư nợ quá hạn ra theo dõi ngoại bảng để làm sạch bảng cân đối kế toán. Tất nhiên, đó không phải là xoá nợ cho khách hàng mà đó vẫn là khoản phải thu. Cụ thể vào cuối năm 1999 chi nhánh đã ngừng cho vay một đơn vị khó khăn từ những năm cũ nên phát sinh nợ quá hạn vào năm 2000. Năm 2001 Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã bàn với cấp chủ quản để đưa ra biện pháp xử lý tài sản cuả đơn vị có nợ quá hạn; kết quả là Tổng cục du lịch đã quyết định cho Công ty thiết bị vật tư du lịch là đơn vị nợ quá hạn cao nhất cho thuê nhà dài hạn để trả nợ. Năm 2002, chi nhánh đã thực hiện phân loại nợ, đánh giá thực chất nợ xấu để trích dự phòng rủi ro và đảm bảo thực hiện lành mạnh hoá tài chính.

    Tuy nhiên kết quả nợ quá hạn vẫn còn nhiều điều đáng bàn

    • Xét tỷ lệ nợ qúa hạn theo kỳ hạn, cơ cấu nợ quá hạn theo kỳ hạn, cơ cấu nợ quá hạn phần lớn rơi vào ngắn hạn. Sở dĩ như vậy là do Ngân hàng ngoại thương Hà Nội, dư nợ chủ yếu tập trung ở ngắn hạn nên nợ quá hạn ngắn hạn là chủ yếu, dư nợ trung dài hạn ít nên hầu như không có nợ quá hạn trung dài hạn. Mặt khác trước đây khi cho vay theo nghị định 284 thì gốc quá hạn không kéo theo lãi quá hạn, từ khi cho vay theo nghị định 1627 thì gốc quá hạn sẽ kéo theo lãi cũng là quá hạn làm cho nợ quá hạn ngắn hạn nhiều. Bên cạnh đó Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cũng cho vay một số khách hàng theo phương thức L/C trả chậm, khi đã thu được tiền về nhưng khách hàng vẫn chưa trả cho Ngân hàng điều này cũng làm tăng nợ quá hạn ngắn hạn.
    • Xét tỷ lệ nợ quá hạn theo thành phần kinh tế, ta thấy những khoản cho vay ngoài quốc doanh có độ an toàn hơn khi cho vay quốc doanh (100% dư nợ quá hạn là chủ nợ của các doanh nghiệp quốc doanh). Điều nàylà do:
      • Đối với các doanh nghiệp quốc doanh, thông thường đó là các khách hàng truyền thống của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội, đã có mối quan hệ

    với ngân hàng từ lâu. Nên hoạt động tín dụng, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội thường áp dụng các chính sách ưu đãi với các khách hàng này. Do vậy, đôi khi dẫn tới tình trạng Ngân hàng quá tin tưởng vào doanh nghiệp, chưa quản lý chặt chẽ việc sử dụng vốn vay của các doanh nghiệp này, chưa kiểm duyệt chặt

    50

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    chẽ phương án kinh doanh khi cho vay. Vì vậy, có một số doanh nghiệp đã không thực hiện đã không thực hiện được các phương án kinh doanh một cách khả thi dẫn đến thua lỗ, mất khả năng trả nợ Ngân hàng.

    • Đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, thông thường khi cho vay đều có tài sản thế chấp hoặc ngân hàng kiểm soát chặt chẽ các khoản vay đối

    với các đối tượng này. Vì vậy, tình trạng nợ quá hạn hầu như không xảy ra đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

    Tóm lại, chỉ tiêu nợ quá hạn của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội trong những năm qua là tương đối đạt yêu cầu. Song xét về cơ cấu ta thấy nợ quá hạn chủ yếu tập trung vào cho vay quốc doanh. Đây là vấn đề mà Ngân hàng cần xem xét để nâng cao hiệu quả cho vay nhiều hơn nữa.

    2.4.3.3. Chỉ tiêu vòng quay vốn tín dụng

    Vòng quay vốn tín dụng của Ngân hàng qua các năm được thể hiện ở bảng sau:

    Bảng 2.6: Vòng quay vốn tín dụng

          Đơn vị: Tỷ đồng
    Chỉ tiêu 2000 2001 2002  
             
    Doanh số thu nợ 1810 2010 3009  
    Dư nợ bình quân 490 623 940  
    Vòng quay vốn tín dụng 3,96 3,1 3,2  
             

    (Nguồn: Báo cáo tổng kết của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội qua các năm) Qua đó ta thấy năm 2002 vòng quay vốn tín dụng cao hơn so với năm

    2000 và năm 2001. Đó là do tốc độ tăng của doanh số thu nợ lớn hơn tốc độ tăng của dư nợ bình quân.

    2.4.3.4. Chỉ tiêu doanh số cho vay

    Bảng 2.7: Doanh số cho vay

    (Đơn vị: Tỷ đồng)

    Chỉ tiêu 2000   2001   2002   SS01/02 SS02/01
                               
      ST   % ST   % ST   % ST % ST %
                               
    Theo kỳ hạn                          
    +Ngắn hạn 1813   96,8 2113   96 3264   96,9 300 116,5 1151 145,4
    +Trung dài hạn 59   3,2 87   4 106   3,1 2,8 147,5 19 121,8
                               
    Theo TP Kinh tế                          
    +KT QD 1613   86,2 1870   85 2939   87,2 257 115,9 1069 157,1
    +KTNQD 259   13,8 330   15 431   12,8 71 127,4 101 130
                               

    51

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Theo Tiền tệ                    
    +VNĐ 1279 68,4 1736 79 2570 76,3 457 135,7 834 148
    +NT quy đổi 593 31,6 464 21 800 23,7 -129 87,2 336 172,4
                         
    Tổng 1872 100 2200 100 3370 100 328 117,5 1170 153,2
                         

    (Nguồn: Báo cáo tổng kết của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội qua các năm) Dựa vào bảng phân tích số liệu trên, ta thấy doanh số cho vay năm sau đều tăng hơn năm trước kể cả về số tuyệt đối lẫn số tương đối. Năm 2001 tăng

    hơn năm 2000 là 328 tỷ đồng (117,5%), năm 2002 tăng hơn so với năm 2001 là 1170 tỷ đồng (153,2%). Tuy nhiên, so với nguồn huy động được thì doanh số cho vay vẫn chiếm một tỷ trọng nhỏ. Trong khi nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp là lớn nhưng vẫn không được Ngân hàng Ngoại thương Hà Nôị cho vay do chính sách thận trong trong cho vay. Hạn mức tín dụng cho mỗi khách hàng tối đa là 80 Tỷ khi đem so với tổng doanh số cho vay năm cao nhất là 3.370 tỷ, ta thấy nếu cho vay mỗi khách hàng hết hạn mức thì số khách hàng của Ngân hàng ngoại thương Hà Nội mới chỉ dừng lại ở 42 khách hàng. Như vậy, tuy rằng doanh số cho vay đã tăng nhưng Ngân hàng ngoại thương Hà Nội vẫn còn quá thận trọng, không cho vay nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu vay vốn của doanh nghiệp cũng như chưa cho vay hết đến hạn mức được duyệt. Nói cách khác, Ngân hàng chưa xây dựng được tổng hạn mức tín dụng cung cấp cho cả nền kinh tế là bao nhiêu.

    • Khi xem xét doanh số cho vay theo kỳ hạn, ta thấy chủ yếu là cho vay ngắn hạn (chiếm từ 96 à 97%), cho vay trung dài hạn tuy có tăng một chút ở năm 2001 nhưng lại giảm nhẹ vào năm 2002 (xét về số tương đối). Điều này cho thấy Ngân hàng vẫn còn thiếu các dự án có khả năng hấp thu vốn lớn, thời

    hạn cho vay dài. Một nguyên nhân nữa của tình trạng này, đó là do Ngân hàng Ngoại thương Hà nội cho vay đối với các doanh nghiệp thuộc ngành thương mại vẫn chiếm tỷ trọng lớn, cho vay đối với các ngành nghề như công nghiệp chế biến nông lâm nghiệp, thuỷ sản ít hơn. Ngành thương mại là khu vực kinh tế có khả năng sinh lời cao, thời gian thu hồi vốn nhanh; tất nhiên là ở khu vực kinh tế này có chứa đựng nhiều rủi ro về mặt giá cả, thị trường.

    • Xem xét doanh số cho vay theo thành phần kinh tế ta thấy doanh số cho vay đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh có thăng về số tương đối

    52

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    nhưng rất chậm, điều này xảy ra có thể là do Ngân hàng chưa chú trọng cho vay đối với khu vực này.

    • Xem xét doanh số cho vay theo ngoại tệ, ta thấy cho vay bằng VNĐ vẫn chiếm tỷ trọng lớn. Đó là do hoạt động tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội còn phụ thuộc vào thị trường khi tỷ giá USD/VNĐ tăng, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh với nhập khẩu nguyên liệu đã chuyển sang vay VNĐ.

    2.4.3.5. Chỉ tiêu thu nhập từ hoạt động kinh doanh

    Tình hình thu nhập năm 2000, 2001, 2002 được thể hiện qua bảng số liệu sau:

    Bảng 2.8: Thu nhập

    Đơn vị: Tỷ đồng

    Chỉ tiêu   2000   2001   2002
                     
      Số tiền % Số tiền   % Số tiền   %
                     
    Tổng thu nhập 132 100 160   100 145   100
                     
    Thu lãi cho vay 31,68 25 30,4   19 33,5   23
    Thu lãi tiền gửi 91,08 69 110,2   69 86,5   60
    Thu lãi dịch vụ 7,92 6 19,4   12 25   17
                     

    (Nguồn: Báo cáo tổng kết của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội qua các năm)

    Qua bảng số liệu trên ta thấy, thu nhập từ hoạt động tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội còn chiếm tỷ lệ bé so với thu lãi tiền gửi (gửi có kỳ hạn VCBTW, mua trái phiếu kho bạc, mua kỳ phiếu của các ngân hàng TM quốc doanh).

    Tóm lại, thu nhập từ hoạt động tín dụng giảm dần qua các năm. Đó là do Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội quá thận trong trong việc xem xét cấp tín dụng, chủ yếu gửi ngoại tệ ra nước ngoài và mua chứng khoán của Chính phủ để lấy lãi. Vấn đề đặt ra là Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần phải mở rộng cho vay đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Lãi suất đặt ra cho các khoản vay là thu nhập của Ngân hàng. ở Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội, đã có một chính sách lãi suất rõ ràng

    53

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    cho các khách hàng loại I, khách hàng loại II, cho Vietnam đồng và cho Ngoại tệ. Tuy nhiên điều đáng bàn ở đây là việc phân loại khách hàng loại I, loại II, còn phụ thuộc vào người phân loại yếu tố cảm tính dễ dàng làm cho việc phân loại khách hàng không được đúng.

    2.4.3.6. Chỉ tiêu hiệu suất sử dụng vốn tín dụng

    Bảng 2.8: Hiệu suất sử dụng vốn

          Đơn vị: Tỷ đồng
             
    Chỉ tiêu 2000 2001 2002  
             
    Tổng dư nợ 473 648 937  
    Tổng vốn huy động 2757 3270 3996  
    Hiệu suất sử dụng 17,1 19,85 23,5  
    vốn        
             

    Qua đó ta thấy, vốn huy động được dùng vào việc cho vay còn bé. Chủ yếu là được dùng vào việc gửi vốn điều hòa tại VCBTW, mua kỳ phiếu của các Ngân hàngTM quốc doanh, mua trái phiếu kho bạc.

    Như vậy là, mặc dù có sự tăng trưởng mạnh mẽ, cơ cấu cho vay bắt đầu có sự chuyển dịch, nhưng tỷ trọng cho vay trên thị trường cấp I (thị trường quan hệ với khách hàng) vẫn còn chiếm tỷ trọng thấp so với cho vay trên thị trường cấp II (thị trường quan hệ với các tổ chức tín dụng) và chưa tương xứng với tiềm năng hiện có của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội.

    2.5. CÁC BIỆN PHÁP MÀ NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI ĐÃ ĐỀ RA NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG

    Thực hiện các văn bản chế độ của ngành và quy trình cho vay 1 cách nghiêm túc mà không coi nhẹ hay bỏ qua những thủ tục cần thiết và đi đúng hướng chỉ đạo của cấp trên.

    Ngân hàng Ngoại thương Hà nội coi trọng và đặt lên hàng đầu về đảm bảo chất lượng tín dụng, tiến hành kiểm tra đánh giá khách hàng trước khi cho vay một cách chặt chẽ. Thường xuyên phân tích tình hình tài chính của khách

    54

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    hàng và phân loại khách hàng nhằm duy trì và phát triển quan hệ tín dụng đối với những đơn vị kinh tế lớn, kinh doanh có hiệu quả và có uy tín từ nhiều năm. Mở rộng, thu hút đầu tư tín dụng đối với các đơn vị của tổng công ty trong ngoài địa bàn, đồng thời giảm dư nợ đối với các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ và cương quyết không đầu tư đối với những dự án không có tính khả thi.

    Kiểm tra sử dụng vốn vay thường xuyên để kịp thời phát hiện những sai phạm và xử lý kịp thời các khoản nợ quá hạn, đặc biệt là nợ khó đòi, Ngân hàng đã xử lý dứt điểm những tài sản bắt nợ bằng các biện pháp như: Phân loại nợ quá hạn, phân tích thực trạng từng món nợ, nguyên nhân phát sinh và khả năng thu hồi, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để có biện pháp phù hợp đạt hiệu quả.

    Tổ chức tạo ra các lớp nghiệp vụ ngắn hạn: Ngoại ngữ, tin học và quản lý điều hành để nâng cao tay nghề, trình độ chuyên môn.

    Hiện nay Ngân hàng Ngoại thương Hà nội đã tiến hành phân loại khách hàng vay vốn, từ đó có chính sách ưu đãi lãi suất đối với từng khách hàng.

    Khách hàng loại I, khách hàng loại II, được giảm lãi suất tiền vay đồng Việt nam và ngoại tệ. Các hợp đồng vay có giá trị lớn cũng được hưởng ưu đãi về lãi suất tuỳ theo giá trị của hợp đồng. Đặc biệt hiện nay, Ngân hàng Ngoại thương Hà nội đang thực hiện ưu đãi lãi suất đối với cho vay ngắn hạn bằng USD để thu mua hàng xuất nhập khẩu và trả nợ bằng USD.

    2.6. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

    2.6.1. Những kết quả đạt được

    Mặc dù môi trường cho hoạt động tín dụng của các Ngân hàng TM quốc doanh còn gặp nhiều khó khăn. Song được sự chỉ đạo sát sao của các cấp, các ngành từ TW đến địa phương, sự giúp đỡ của các cơ quan hữu quan và sự nỗ lực của toán bộ nhân viên trong Ngân hàng, Ngân hàng Ngoại thương Hà nội trong những năm qua đã đạt được những kết quả sau trong hoạt động tín dụng:

    55

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Một là: Công tác phục vụ khách hàng có nhiều đổi mới thích hợp với nền kinh tế thị trường. Phong cách phục vụ, giao dịch, văn minh lịch sự tạo được ấn tượng, uy tín đối với khách hàng, tăng được số lượng khách hàng, mở rộng thị phần.

    Hai là: Doanh số cho vay ở Ngân hàng năm sau luôn cao hơn năm trước, quy mô dư nợ không ngừng tăng trưởng. Cơ cấu cho vay không chỉ bó hẹp trong khu vực doanh nghiệp quốc doanh mà còn mở sang cho vay đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Tín dụng ngắn hạn đáp ứng nhanh chóng nhu cầu vốn lưu động của các doanh nghiệp và cá nhân. Ngân hàng Ngoại thương Hà nội có thế mạnh cho vay trung dài hạn bằng ngoại tệ

    Ba là: Công tác thu nợ quá hạn, nợ khó đòi đã được chú trọng đúng mức, phân loại nợ quá hạn, kiểm tra đối chiếu nợ được tiến hành thường xuyên. Tỷ lệ nợ quá hạn giảm theo từng năm. Đó là một thành công lớn của Ngân hàng trong những năm qua.

    Bốn là: Ngân hàng đã triển khai công tác tiếp cận doanh nghiệp, hướng dẫn doanh nghiệp lập hồ sơ vay vốn hợp lý, đúng quy định nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoàn thành các thủ tục xin vay nhanh chóng và thuận lợi. Ngân hàng từng bước gắn mình với doanh nghiệp qua vai trò tư vấn.

    Năm là: Trong quá trình cho vay, Ngân hàng đã thực hiện việc kiểm tra khách hàng trước, trong và sau khi cho vay. Ngoài ra, Ngân hàng còn xem xét các vấn đề thị trường, sản phẩm tiêu thụ, thu nhập,… của khách hàng trong phạm vi cho phép.

    Sáu là: Ngân hàng đã lựa chọn những cán bộ có đủ tài năng, có trách nhiệm và nhiệt tình công tác và phòng tín dụng, tạo điều kiện giúp đỡ các doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả.

    2.6.2. Những hạn chế và nguyên nhân

    2.6.2.1. Những hạn chế về chất lượng tín dụng

    Như đã nói ở trên, Ngân hàng Ngoại thương Hà nội là một Ngân hàng có chất lượng tín dụng khá tốt. Tuy nhiên trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng còn một số hạn chế. Vì vậy, Ngân hàng Ngoại thương Hà nội cần các biện pháp nhằm duy trì các chỉ tiêu đồng thời xử lý những chỉ tiêu hạn chế để

    56

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    nâng cao hơn nữa chất lượng tín dụng của mình trong giai đoạn tới. Những hạn chế đó là:

    Thứ nhất: Với đối tượng cho vay: Ngân hàng Ngoại thương Hà nội vẫn chưa có chiến lược đa dạng khách hàng. Ngân hàng chỉ mới chú trọng đến các doanh nghiệp Nhà nước và một số khách hàng truyền thống mà bỏ qua một số khách hàng làm ăn có hiệu quả. Tuy nhiên Ngân hàng đã cho vay vốn đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh những số món vay còn ít và quy mô nhỏ. Đây là một điều đáng tiếc vì khu vực kinh tế ngoài quốc doanh cũng có tiềm lực và nhu cầu về vốn là rất lớn. Hơn nữa, Nhà nước rất khuyến khích cho vay công bằng đối với các thành phần kinh tế nhằm tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế cùng phát triển. Vì vậy, nếu Ngân hàng mở rộng cho vay đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh sẽ vừa có tác dụng tốt với nền kinh tế và vừa giúp Ngân hàng tăng thêm thị phần, tăng thêm thu nhập, cũng như thực hiện đúng chủ trương mà Nhà nước đề ra.

    Mặt khác, khách hàng của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội tập trung phần lớn là thuộc ngành thương mại và các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như thuỷ sản, gạo, cà phê, phân bón, sắt thép, xăng dầu,… Chính vì vậy, cho vay của Ngân hàng có chứa đựng nhiều rủi ro về giá cả về thị trường về tỷ giá,…

    Thứ hai: Xét về mức cho vay ra so với mức vốn huy động được thì mức cho vay ra mới chỉ bằng 1/5, trong đó lại chủ yếu là cho vay đối với các khu vực kinh tế quốc doanh, cho vay VNĐ, cho vay ngắn hạn. Đây là điều mà Ngân hàng ngoại thương Hà Nội cần lưu ý bởi khi tín dụng được mở rộng sẽ kéo theo hàng loạt các hoạt động khác như thanh toán, nghiệp vụ kế toán phát triển theo. Ngân hàng ngoại thương vẫn còn quá thận trọng trong cho vay, chưa đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp và Chính phủ.

    Thứ ba: Nguồn thông tin mà Ngân hàng cần để đánh giá, phân tích còn thiếu, không kịp thời và chất lượng không cao. Vì vậy, cán bộ tín dụng thường phải mất rất nhiều thời gian và công sức để tự đi điều tra trong khi chi phí cho hoạt động nàylại rất ít hoặc không có.

    Thứ tư: Công tác Marketing Ngân hàng tuy bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định nhưng so với yêu cầu còn có những hạn chế, điều này ít nhiều cũng hạn chế tăng trưởng dư nợ.

    57

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Thứ năm: Trình độ của cán bộ chuyên môn còn có nhiều bất cập: Đội ngũ cán bộ có trình độ, nhanh nhẹn, nhiệt tình, hăng hái học hỏi nhưng còn thiếu kinh nghiệm, không lường hết được rủi ro trong hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trường. Ngân hàng Ngoại thương Hà nội còn thiếu cán bộ được đào tạo theo chuyên ngành chuyên môn kỹ thuật để thẩm định tính khả thi hiệu quả của dự án. Khâu kiểm tra, kiểm soát nội bộ của Ngân hàng vẫn chưa được thực hiện đúng mức, cán bộ làm công tác thanh tra còn thiếu về số lượng, kinh nghiệm thực tế và trình độ chuyên môn.

    Thứ sáu: Ngân hàng ngoại thương Hà Nội vẫn chưa có một cơ chế động viên khuyến khích cán bộ tín dụng, chưa có một cơ chế trách nhiệm rõ ràng. Định mức giao cho một cán bộ tín dụng, ví dụ: 5 tỷ nếu cho vay đến 20 tỷ cũng không được khen thưởng gì, nhưng nếu có phát sinh nợ quá hạn lại bị chỉ trích, phê bình. Trong khi rõ ràng, khả năng phát sinh nợ quá hạn của một khoản vay 20 tỷ sẽ lớn hơn nhiều so với món vay 5 tỷ. Cơ chế thưởng phạt chưa rõ ràng đã làm giảm động lực làm việc cho cán bộ tín dụng.

    2.6.2.2. Nguyên nhân.

    Những hạn chế trên đây về chất lượng tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan gây ra.

    Thứ nhất: Nguyên nhân từ phía Ngân hàng.

    • Xét về chính sách tín dụng: sau các vụ án kinh tế lớn như Tamexco,

    Minh Phụng, hệ thống Ngân hàng nói chung và Ngân hàng Ngoại thương Hà nội nói riêng có xu hướng thận trọng trong việc cho vay đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Tâm lý của các cán bộ tín dụng cho rằng, cho vay đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh là mạo hiểm, có tỷ lệ rủi ro cao, điều này làm giảm lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng. Mặt khác do đặc điểm riêng của kinh tế ngoài quốc doanh nên doanh số cho vay không lớn, lợi nhuận mang lại ít hơn so với cho vay các tổng công ty trong khi vốn tự có của nó lại thấp. Vì vậy, khách hàng thuộc các doanh nghiệp quốc doanh vẫn là đối tượng chủ yếu của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội.

    58

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Xét về quy trình tín dụng: cán bộ Ngân hàng tuy đều được phổ biến một cách cụ thể về quy trình tín dụng nhưng trong quá trình thực hiện vẫn còn một số hạn chế nhất định.

    Công tác thu nhập thông tin thường dựa và số liệu do khách hàng cung cấp và cũng có tham khảo thêm một số thông tin thu thập từ bên ngoài. Nhưng nhiều khi công tác này chưa tốt, dẫn đến việc đánh giá không đúng hiệu quả của dự án cũng như khả năng thực tế của khách hàng. Hệ thống thông tin phòng ngừa rủi ro tín dụng giữa Ngân hàng Ngoại thương Hà nội và Ngân hàng Ngoại thương Việt nam cũng như với Ngân hàng Nhà nước chưa đáp ứng được yêu cầu, sự phối hợp trao đổi thông tin giữa các Ngân hàng thương mại trong việc xét duyệt cho vay và quản lý vốn vay đối với các khách hàng vay vốn chưa tốt, thiếu các thông tin trung thực cần thiết về tình trạng nợ nần, hiệu quả kinh doanh của khách hàng nên không tránh được rủi ro. Mặc dù Ngân hàng Ngoại thương Hà nội đã có phòng chuyên trách thông tin phòng ngừa rủi ro đặc biệt là rủi ro tín dụng nhưng đến nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, chưa thực sự là công cụ tốt để ngăn ngừa rủi ro, tiêu cực trong Ngân hàng.

    Công tác đánh giá tài sản thế chấp: Việc đánh giá tài sản thế chấp cả về giá trị và tính pháp lý của tài sản đôi khi chưa được chính xác dẫn đến việc làm giảm chất lượng tín dụng. Ngân hàng Ngoại thương Hà nội định giá tài sản thế chấp theo quy định chung, có tham khảo thêm giá tài sản đó trên thị trường tại thời điểm định giá. Các tài sản thế chấp mà doanh nghiệp sử dụng để đảm bảo tiền vay của Ngân hàng Ngoại thương Hà nội chủ yếu là đất đai, nhà ở, máy móc thiết bị. Mức giá của các loại tài sản này thường không ổn định nên việc định giá đúng là rất khó khăn. Đối với các tài sản thế chấp thuộc loại hình máy móc thiết bị thì theo quy định, Ngân hàng yêu cầu không phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản. Nhưng trên thực tế, các loại máy móc này thường được mua đi bán lại nhiều lần nên các doanh nghiệp thường không có giấy tờ sở hữu các tài sản đó. Điều này làm ảnh hưởng đến việc mở rộng tín dụng của Ngân hàng.

    Công tác kiểm tra giám sát khi cho vay đôi khi còn mang tính hình thức, không phát hiện kịp thời những sai phạm hoặc có phát hiện nhưng chưa có biện pháp xử lý hữu hiệu. Đó cũng là nguyên nhân gây phát sinh nợ quá hạn.

    59

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Xét về hoạt động Marketing Ngân hàng: Ngân hàng chủ yếu chỉ tập trung vào các hoạt động bề nổi như quảng cáo, khuyếch trương, còn việc vận dụng Marketing nhằm nghiên cứu khách hàng, xác định thị trường mục tiêu, định vị hình ảnh, nâng cấp chất lượng dịch vụ, còn chưa tốt. Ngân hàng cũng chưa có những biện pháp tích cực để lôi kéo khách hàng.
    • Xét về trình độ cán bộ: ở Ngân hàng Ngoại thương Hà nội còn một số cán bộ chưa nắm bắt được nhu cầu và sự thay đổi của thị trường, chưa đủ khả năng kinh nghiệm đánh giá tính hiệu quả và mức độ rủi ro của khoản vay từ khi xét duyệt và cho vay.
    • Ngân hàng chưa có chế độ đãi ngộ, thưởng phạt hợp lý đối với các cán bộ ở các vị trí khác nhau và cường độ làm việc khác nhau. Điều này dẫn đến hiện tượng có một số cán bộ tín dụng ngại cho vay, sợ trách nhiệm và chưa tâm huyết với công việc.

    Thứ hai: Nguyên nhân từ phía khách hàng vay vốn.

    • Do trình độ quản lý và kinh doanh của các doanh nghiệp còn hạn chế nên thường thua thiệt trong kinh doanh, làm thất thoát vốn và những chi phí không cần thiết dẫn đến không đủ sức đứng vững trong sự cạnh tranh găy gắt của nền kinh tế thị trường.
    • Khách hàng cung cấp các thông tin về tình hình sản xuất kinh doanh,về tài chính không đầy đủ, nếu có thì không kịp thời và sai lệch so với thực tế. Điều này gây khó khăn cho công tác kiểm tra, kiểm soát của Ngân hàng.
    • Vốn tự có của các doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thấp. Trong khi tín dụng trung – dài hạn tỷ lệ vốn tự có của doanh nghiệp tham gia đầu tư phải đảm bảo từ 30-50% tổng vốn đầu tư của dự án, Ngân hàng chỉ cho vay phần vốn còn thiếu, tức là từ 50-70% vốn đầu tư của dự án. Do không đáp ứng đủ các điều kiện về vốn tự có, về tài sản thế chấp, về tính khả thi của dự án nên không đủ điều kiện để

    Ngân hàng có thể cho vay.

    Thứ ba: Các nguyên nhân khác.

    60

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Sự không ổn định của môi trường kinh tế trong nước và trên thế giới đã ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt nam. Đặc biệt là thị trường xuất khẩu (nhất là giá một số mặt hàng nông sản giảm mạnh), sự cắt giảm liên tục lãi suất ngoại tệ trên thị trường quốc tế, sự kiện kinh tế ngày 11/09/2002, đã ảnh hưởng mạnh đến hoạt động của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng xuất nhập khẩu.
    • Hệ thống pháp lụât quốc gia với các bộ luật và văn bản dưới luật chưa được đầy đủ, đồng bộ, hợp lý cũng như môi trường pháp lý cho kinh doanh tín dụng chưa được hoàn thiện nên không đảm bảo được môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các hoạt động của kinh tế. Mặt khác, sự thay đổi trong cơ chế, chính sách của nhà nước đã khiến cho hoạt

    động tín dụng còn gặp nhiều khó khăn.

    Những phân tích về thực trạng chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong thời gian qua cho thấy những kết quả đạt được và những hạn chế trong hoạt động tín dụng. Qua đó cũng khẳng định được vai trò, những đóng góp quan trọng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong việc thúc đẩy phát triển nền kinh tế để phát huy những kết quả đạt được và khắc phục những hạn chế trong hoạt động tín dụng, Ngân hàng ngoại thương Hà Nội cần có những gải pháp nâng cao và mở rộng hoạt động tín dụng, để đóng góp ngày càng nhiều vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

    Chương III

    Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại

    ngân hàng ngoại thương hà nội.

     

    3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI.

    3.1.1. Dự báo các yếu tố tác động tới hoạt động tín dụng trong thời gian tới

    Sự sụt giảm xuất khẩu nghiêm trọng:

    61

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Trong giai đoạn này, nền kinh tế thế giới đi xuống đã tác động không thuận với xuất khẩu của nước ta. Cung vượt cầu của hầu hết các hàng hoá và dịch vụ diễn ra phổ biến trên thế giới, đặc biệt là các sản phẩm điện tử & và công nghệ cao dẫn đến thị trường hàng hoá và dịch vụ bị thu hẹp, giá cả hàng hoá và dịch vụ xuất khẩu liên tục giảm chưa có dấu hiệu phục hồi, nhất là nông sản các loại. Trung Quốc trở thành thành viên chính thức của tổ chức thương mại quốc tế WTO, điều này sẽ đặt xuất khẩu của nước ta vào tình thế bất lợi hơn do cơ cấu hàng xuất khẩu của Trung Quốc không khác nhiều so với cơ cấu hàng xuất khẩu của nước ta, hàng hoá của Trung Quốc lại có sức cạnh tranh cao hơn. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội thuộc hệ thống Ngân hàng ngaọi thương Việt nam là Ngân hàng TM hàng đầu của Việt nam trong lĩnh vực thanh toán và tài trợ xuất nhập khẩu, vì vậy sự sụt giảm nhập khẩu chắc chắn sẽ có tác động không tốt đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội năm 2003 và những năm tiếp theo.

    Lãi xuất trên thị trường quốc tế giảm liên tục:

    Trong những năm gần đây, cục dự trữ liên bang Mỹ đã liên tục hạ lãi xuất. Cơ cấu nguồn vốn của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội chiếm đến 70% là ngoại tệ. Hơn nữa, do hệ số sử dụng vốn thấp nên số tiền gửi tại ngân hàng nước ngoài là rất cao. Nguồn thu từ lãi tiền gửi ngoại tệ vì vậy luôn chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng cơ cầu thu nhập của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong những năm 2003. Một trong những giải pháp của vấn đề này là tăng cường cho vay trong nước.

    Xuất hiện nhân tố thuận lợi các doanh nghiệp Việt nam & các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài:

    Tình hình chính trị và trật tự xã hôi tại Việt nam hiện nay đang được đánh giá là an toàn cao trong khu vực, tốc độ phát triển kinh tế đạt mức tăng trưởng cao liên tục qua các năm, đảm bảo các điều kiện làm ăn yên ổn lâu dài. Chính vì vậy, rất có khả năng các nhà đầu tư nước ngoài sẽ chuyển dịch vùng đầu tư từ các nước kém an toàn hơn như Philipin, Malayxia, inđonexia, Thái lan, ấn độ sang Việt nam. Bên cạnh đó, tiến trình hội nhập quốc tế thông qua việc trở thành thành viên chính thức của tổ chức AFTA, WTO và ký kết hiệp

    62

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    định thương mại Việt – Mỹ chắc chắn sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho các doanh nghiệp Việt nam, đặc biệt là dệt may, giày da và thuỷ sản.

    Cơ cấu thành phần kinh tế thay đổi:

    Dự báo trong những năm 2003 và các năm tiếp theo, thành phần kinh tế tư nhân sẽ dần chiếm tỷ trọng cao hơn sở dĩ như vậy là do các nguyên nhân sau Đảng và chính phủ chủ trương phát triển thành phần kinh tế tư nhân, luật doanh nghiệp ra đời 1/1/2000 đã tạo ra môi trường và điều kiện thuận lợi nhất cho thành phần kinh tế tư nhân phát triển. Quyết tâm đẩy mạnh tiến trình cổ phần hoá nhà nước của chính phủ. Chủ trương tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Như vậy nhằm kịp thời đón bắt thời cơ mới, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần nhanh chóng tiếp cận và mở rộng giao dịch với các nhóm doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế tư nhân.

    Chính sách ưu tiên đẩy mạnh xuất khẩu của chính phủ: Thời gian vừa qua, Chính Phủ đã thực thi hàng loạt các giải pháp như giảm thuế xuất khẩu, hỗ trợ lãi xuất sau đầu tư, và thành lập quỹ hỗ trợ tín dụng xuất khẩu. Theo đó hàng loạt các mặt hàng truyền thống chiếm tỷ trọng cho vay lớn của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong thời gian qua như hàng thuỷ sản, mỹ nghệ, nông sản, đều nằm trong danh mục được vay vốn có ưu đãi. Như vậy định hướng ưu tiên đẩy mạnh XK của chính phủ một mặt có tác động tốt đến nền hoạt động đầu tư của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong lĩnh vực xuất khẩu, song đồng thời cũng là thách thức vì ngân hàng sẽ phải đối mặt với việc chuyển dời vay vốn của các doanh nghiệp xuất khẩu sang quỹ hỗ trợ phát triển. Thị phần cho vay và thanh toán xuất khẩu của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

    Chủ trương nâng cao quyền tự quyết, tự chịu trách nhiệm của các

    Ngân hàng TM trong đầu tư cho vay:

    Các quy định về cho vay nói riêng và hoạt động kinh doanh nói chung của các Ngân hàng TM chắc chắn sẽ được thay đổi một cách căn bản theo hướng tự quyết định và tự chịu trách nhiệm. Như vậy định hướng đa dạng hoá khách hàng, đa dạng hoá danh mục đầu tư của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội sẽ có điều kiện tốt để triển khai. Tuy nhiên cũng cần có nghiên cứu cân

    63

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    nhắc nhằm đảm bảo quản lý và kiểm soat tốt hoạt động tín dụng, trong khuôn

    khổ an toàn cho phép.

    Nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn:

    Để thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, các nghành công nghiệp mũi nhọn như dầu khí, điện lực, viễn thông, đều đang triển khai các dự án lớn. Nhu cầu vốn lên đến hàng tỷ USD. Do môi trường kinh doanh đươc cải thiện nên thành phần kinh tế tư nhân và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tỏ ra yên tâm hơn trong đầu tư. Nhu cầu vốn tăng lên nhanh chóng.

    Nhu cầu của dân cư về nhà ở, phương tiện đi lại, học hành, đang ngày càng nâng cao trong khi nguồn thu nhập còn hạn chế. Chính vì vậy, các Ngân hàng TM có điều kiện tốt để mở rộng cho vay.

    Mức độ cạnh tranh trong cho vay giữa các Ngân hàng Thương mại ngày càng trở nên gay gắt:

    Mặc dù nhu cầu vốn của nền kinh tế là rất lớn, song nhìn chung do tình hình tài chính của các doanh nghiệp chưa thực sự mạnh, phát triển sản xuất kinh doanh chưa ổn định, năng lực quản lý còn yếu kém. Vì vậy số lượng các dự án và phương án kinh doanh khả thi không nhiều. Trong khi đó, số vốn huy động của các Ngân hàng Thương mại lại khá cao, nên xuất hiện tình trạng cạnh tranh gay gắt, thậm chí đôi khi còn thiếu lành mạnh giữa các Ngân hàng Thương mại.

    Đó là các nhân tố tác động đến hoạt động tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong thời gian tới.

    3.1.2. Phương hướng và nhiệm vụ của tín dụng trong năm 2003

    Phát huy các thành tích đã đạt được, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng và phát triển hoạt động tín dụng theo những định hướng sau:

    • Tiếp tục bám sát định hướng phát triển của Ngân hàng Ngoại thương

    Việt nam cũng như định hướng phát triển kinh tế xã hội của thành phố.

    • Mở rộng tín dụng đi đôi với nâng cao chất lượng tín dụng bằng nhiều

    biện pháp và luôn đảm bảo phương châm an toàn hiệu quả. Tăng thị phần tín dụng trong tổng sử dụng vốn sinh lời của Ngân hàng, đặc biệt là các tín dụng

    64

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    ngoại tệ thông qua các chính sách lãi xuất hấp dẫn, chính sách khách hàng, tăng cường đội ngũ cán bộ tín dụng để có điều kiện bám sát các đơn vị hiện có, đồng thời tìm kiếm các khách hàng và các dự án tiềm năng mới. Mở rộng công tác cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ, tiếp tục có các biện pháp hỗ trợ các đơn vị làm hàng xuất khẩu.

    Kế hoạch tăng trưởng tín dụng đến cuối năm 2003 tăng 26% so với năm

    2002

    • Tiếp tục thực hiện chương trình tái cơ cấu, cơ cấu lại bộ máy điều hành hoạt động tín dụng gọn nhẹ hơn, năng động hơn và hiệu quả nhằm đáp ứng được yêu cầu của chi nhánh cấp hai và tình hình mới, công tác kiểm tra giám

    sát trực tiếp và giám sát từ xa. Thực hiện việc kiểm tra và kiểm toán nội bộ.

    • Triển khai việc cải tạo sửa chữa nhà 344 Bà Triệu để chuyển hoạt động

    của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội về đây và triển khai dự án xây dựng mới lại trụ sở 78 Nguyễn Du.

    3.2. SỰ CẦN THIẾT NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

    Ngân hàng là ngành kinh tế đặc thù trong nền kinh tế quốc dân, nhiệm vụ chủ yếu của nó là tập trung và phân phối vốn trong nền kinh tế, phục vụ sản xuất kinh doanh, hoạt động ngân hàng có liên quan đến mọi lĩnh vực, đời sống, kinh tế, xã hội. Sự ổn định và phát triển của hệ thống Ngân hàng có liên quan đến sự ổn định của nền kinh tế. Vì vậy, hoạt động Ngân hàng, đặc biệt là hoạt động tín dụng phải được đảm bảo an toàn và hiệu quả. Nâng cao chất lượng tín dụng có ý nghĩa rất lớn đối với ngân hàng nói chung cũng như ngân hàng Ngoại thương Hà Nội nói riêng.

    Xu hướng toàn cầu hoá, khu vực hoá với những đặc trưng nổi bật là tự do hóa thương mại và tự do hoá tài chính ngày càng rộng khắp và mạnh mẽ đã và đang chi phối khuynh hướng và cấu trúc vận động của hệ thống tài chính ngân hàng từng quốc gia. Điều đó tạo cho Ngân hàng những cơ hội cũng như thách thức để mở rộng và nâng cao hoạt động của mình. Trong điều kiện cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế, các Ngân hàng muốn tồn tại và phát triển, nâng cao vị thế của mình trên thị trường thì một trong những điều kiện tiên quyết là

    65

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    phải nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh, đặc biệt là hoạt động tín dụng.

    Ngân hàng ngoại thương Hà Nội cũng vậy, bởi vì:

    • Hoạt động kinh doanh ngân hàng là 1 lĩnh vực đặc biệt bởi hàng hoá và tiền tệ có sức nhạy cảm và sức cuốn hút. Vì vậy mà rủi ro trong Ngân hàng rất

    lớn và đa dạng. Nó ảnh hưởng xấu đến mọi hoạt động của Ngân hàng, chính vì vậy mà cần phải giảm rủi ro. Nâng cao chất lượng tín dụng góp phần làm giảm thiểu rủi ro trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, làm lành mạnh tình hình tài chính của ngân hàng thương mại, giúp Ngân hàng thương mại ổn định và phát triển lâu dài.

    • Trong hoạt động kinh doanh ở bất kỳ lĩnh vực nào, doanh nghiệp hay các đơn vị kinh tế đều nhằm mục đích là tối đa hoá giá trị tài sản chủ sở hữu. Ngân hàng thương mại cũng là một đơn vị kinh doanh trong nền kinh tế nên hoạt động kinh doanh có lãi là điều mà bất cứ một ngân hàng thương mại nào cũng mong muốn. Nâng cao chất lượng tín dụng, góp phần làm tăng khả năng

    sinh lợi của ngân hàng thông qua việc tăng dư nợ tín dụng, giảm chi phí nghiệp vụ, chi phí quản lý, các chi phí thiệt hại do không thu hồi được vốn vay từ đó tăng thu lãi về hoạt động tín dụng cho Ngân hàng.

    • Nâng cao chất lượng tín dụng góp phần làm tăng thêm các hoạt động

    dịch vụ của Ngân hàng thương mại do tạo thêm nhiều nguồn vốn từ việc tăng cường vòng quay vốn tín dụng và thu hút thêm nhiều khách hàng bởi các hình thức của sản phẩm, dịch vụ, và tạo ra hình ảnh tốt về biểu tượng và uy tín của Ngân hàng.

    Ngoài ra nâng cao chất lượng tín dụng góp phần củng cố các mối quan hệ xã hội của Ngân hàng, điều đó cũng có ý nghĩa là tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động của Ngân hàng. chất lượng tín dụng cho phép Ngân hàng có thêm nhiều khách hàng trung thành và những khoảng lợi nhuận bổ sung cho vốn đầu tư. Vì vậy, nâng cao chất lượng tín dụng giúp cho Ngân hàng tồn tại và phát triển bền vững ngoài ra Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội hoạt động trên địa bàn Hà Nội là trung tâm văn hoá, chính trị của các nước, đồng thời cũng là nơi diễn ra sự cạnh tranh gay gắt nên để có một vị trí vững chắc trên thị trường, để thắng thế trong cạnh tranh thì Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội

    66

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    cần phải nâng cao hơn nữa hoạt động kinh doanh của mình, đặc biệt là nâng cao chất lượng tín dụng.

    Hơn nữa, hoạt động kinh doanh của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong những năm vừa qua mặc dù vẫn tốt, vẫn đem lại lợi nhuận cho ngân hàng. Song với xu thế hiện nay thì nó vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của nền kinh tế. Do vậy, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần phải tích cực hơn nữa nâng cao chất lượng hoạt động hơn nữa để có thể theo kịp với xu thế hiện nay.

    Tóm lại, nâng cao chất lượng tín dụng luôn là nhiệm vụ được đặt lên hàng đầu của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh của mình, là sự cần thiết và khách quan vì sự tồn tại và phát triển lâu dài của Ngân hàng.

    3.3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

    Xuất phát từ những hạn chế, vướng mắc và phương hướng hoạt động kinh doanh của Ngân hàng trong thời gian tới, từ những hiểu biết của bản thân, em xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao CLTD tại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội như sau:

    3.3.1. Chính sách tín dụng.

    Có thể nói chính sách tín dụng là nhân tố đầu tiên quyết định hướng chiến lược kinh doanh của Ngân hàng. Để xây dựng một chính sách tín dụng phù hợp, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần xem các vấn đề sau.

    Thứ nhất: về chính sách khách hàng.

    Trong nền kinh tế thị trường, các khách hàng ngày càng có sự lựa chọn rộng hơn, đòi hỏi chất lượng cao hơn và mong muốn nhận được giá trị lớn hơn cho đồng tiền mà họ bỏ ra. Chính vì vậy, Ngân hàng phải ngày càng quan tâm đến việc phát triển mối quan hệ với khách hàng thay vì khách hàng tự tìm đến Ngân hàng như trước đây. Hiện nay Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đang thực hiện chính sách khách hàng để khuyếch trương quảng bá hình ảnh của mình. Các nhân viên của Ngân hàng đồng thời là nhân viên marketing, họ vừa cung ứng sản phẩm, dich vụ vừa thu hút khách hàng trong thái độ niềm nở và

    67

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    sự hiểu biết về sản phẩm của chính Ngân hàng cũng như về xã hội, nắm bắt rất nhanh chóng nhu cầu của khách hàng đến với Ngân hàng. Chính sách này đã và đang phát huy hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng tín dụng của Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội dư nợ tín dụng tăng, thị phần tín dụng trên địa bàn tăng. .. Tuy nhiên Ngân hàng chưa có phòng chuyên trách, các cán bộ chuyên sâu về công tác khách hàng và tiếp thị quảng cáo sản phẩm, tiếp cận thị trường. Trong các chính sách khách hàng, đối tượng chủ yếu mà Ngân hàng đáp ứng một cách tốt nhất nhu cầu tín dụng của khách hàng là doanh nghiệp nhà nước, các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xuất nhập khẩu. Còn lại Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội chưa đáp ứng đầy đủ và bỏ lỡ nhiều nhu cầu tín dụng khác của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, các doanh nghiệp kinh doanh ngoài lĩnh vực xuất nhập khẩu… Do vậy để hoàn thiện hơn nữa chính sách khách hàng hợp lý, Ngân hàng nên tăng cường công tác khách hàng, mở rộng các đối tượng khách hàng bằng các cách sau:

    • Tổ chức hội nghị khách hàng là các doanh nghiệp trên địa bàn Hà nội,

    hội nghị khách hàng truyền thống. Qua đó Ngân hàng có thể rút ra được kinh nghiệm từ những ý kiến đóng góp của khách hàng, tuyên truyền sâu rộng về Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội và lợi ích của khách hàng khi đến vay vốn tại Ngân hàng, cũng như tiếp cận các khách hàng mới.

    • Mở rộng đối tượng cho vay đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. Hiện nay, cho vay ngoài quốc doanh mới chiếm khoảng 10% tổng dư nợ. Đây là một con số quá nhỏ bé và ngày càng thu hẹp để tránh những rủi ro có thể xảy ra. Tuy nhiên làm như vậy là Ngân hàng tự thu hẹp thị trường của mình bởi muốn hạn chế rủi ro thì phải có biện pháp giải quyết từ khâu thẩm định dự án, phương án, khâu giám sát sau khi cho vay,.. Mặc dù quy định về cho vay đòi hỏi rất cao và chặt chẽ nhưng không phải vì thế mà Ngân hàng không cho vay, thờ ơ với khách hàng. Hiện nay ở nước ta các doanh nghiệp quốc doanh hầu như không có đầy đủ các điều kiện về tài chính và tài sản đảm bảo trong quy trình nghiệp vụ tín dụng. Điều mà Ngân hàng cần quan tâm đối với khối doanh nghiệp này để nâng cao chất lượng tín dụng là phương án kinh doanh, uy tín của họ đối với khách hàng và Ngân hàng chứ không chỉ dựa vào

    68

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    tài sản đảm bảo. Thực hiện cơ chế tín dụng linh hoạt này là điều cần thiết bởi vì khu vực này còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác và triển vọng của hoạt động sẽ có hiệu quả.

    Tóm lại, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh cần được Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội quan tâm nhiều hơn do sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân; đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày càng nhiều; sự phát triển kinh tế của các khu công nghiệp, khu chế xuất ở Hà Tây, Hải Dương. Mặt khác, khu vực quốc doanh sẽ giảm mạnh do cải cách doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần, công ty TNHH một thành viên. Bên cạnh đó, mở rộng cho vay đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh cũng sẽ góp phần đa dạng hoá hoạt động tín dụng, tăng thu nhập cho Ngân hàng, thoả mãn nhu cầu của doanh nghiệp và thực hiện đúng chủ trương đường lối của Nhà nước.

    • Tiếp tục củng cố, tăng cường và mở rộng hoạt động tín dụng đối với

    các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các khách hàng truyền thống trên địa bàn. Đó là những khách hàng có quan hệ thường xuyên với Ngân hàng, có nhu cầu đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất thường xuyên.

    Thứ hai: Chính sách lãi xuất.

    Lãi xuất là một yếu tố quan trọng trong việc thực hiện các khoản cho vay của Ngân hàng Thương mại. Một chính sách lãi suất phù hợp sẽ thu hút được khách hàng và tăng dư nợ tín dụng, tăng khả năng cạnh tranh, tăng thu nhập cho Ngân hàng. Để có được một chính sách lãi xuất cho vay có hiệu quả, cán bộ Ngân hàng phải nắm được thực tế lãi suất và xu hướng biến động của lãi suất cho vay hợp lý. Trong những năm qua, Ngân hàng đã và đang áp dụng chính sách lãi suất một cách linh hoạt đối với các đối tượng khách hàng vay vốn và quy mô các khoản vay, ví dụ như có ưu đãi lãi suất cho khách hàng loại một, khách hàng loại hai có giảm lãi suất cho những món vay có giá trị lớn. Tuy nhiên, chính sách lãi suất của Ngân hàng vẫn còn những điều chưa linh hoạt. Vì thế Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội nên mở rộng các mức lãi suất đa dạng theo thời gian và đối tượng khách hàng, mức độ sử dụng sản phẩm của Ngân hàng, có chính sách khuyến khích về lãi suất cho các khách hàng mới. Bên canh đó căn cứ vào tính chất, đặc điểm từng nghành nghề kinh doanh mà

    69

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội có thể áp dụng các mức lãi suất khác nhau. Ví dụ như đối với các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng xuất nhập khẩu được nhà nước khuyến khích như thực phẩm, may mặc, giày dép. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội có thể áp dụng một mức lãi suất khác, phù hợp hơn so với việc cho vay để sản xuất thông thường. Điều này không những tạo ra những điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tốt hơn mà còn giúp cho Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội thiết lập, mở rộng quan hệ với khách hàng. Với một chính sách lãi suất phù hợp, linh hoạt chắc chắn Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội sẽ có càng nhiều khách hàng đến với mình.

    Thứ ba :Về phương thức cho vay vốn.

    Ngân hàng Ngoại thương Hà nội cần đa dạng hoá các phương thức cho vay, cho vay theo nhu cầu, gắn với đặc điểm sản xuất kinh doanh của khách hàng. Với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, hiện nay Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội chủ yếu áp dụng theo phương thức cho vay từng lần. Điều này trong một chừng mực nào đó có thể gây ra những thủ tục phiền hà cho cả khách hàng và cán bộ tín dụng. Giải pháp ở đây là Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội nên cho vay theo hạn mức đối với các doanh nghiệp có nhu cầu vay trả thường xuyên, ổn định. Vấn đề đặt ra là hạn mức tín dụng đặt ra cho mỗi khách hàng là bao nhiêu? theo tôi, dựa vào tình hình SXKD và tài sản đảm bảo mà khách hàng và ngân hàng cùng thoả thuận một mức dư nợ tối đa trong thời hạn nhất định. Căn cứ vào mức dư nợ đó, khách hàng chỉ phải làm một lần các thủ tục cần thiết như hợp đồng tín dụng, hợp đồng cầm cố, thế chấp, bảo lãnh các hồ sơ pháp lý khác…những lần tiếp theo khách hàng chỉ cần làm giấy nhận nợ và giấy rút tiền. Như vậy cho vay theo hạn mức sẽ tiết kiệm được chi phí và thời gian cho khách hàng. Với Ngân hàng, Ngân hàng có thể biết được khách hàng đang gặp thuận lợi hay khó khăn gì để cùng khách hàng tháo gỡ. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cũng cần hướng tới đối tượng là dân cư. Nhu cầu vay vốn trong dân cư để phát triển sản xuất các hệ thống kinh doanh cá thể là rất lớn. ở các nước Âu, Mỹ và các nước công nghiệp mới nổi như Thái lan và Malayxia, cho vay tiêu dùng đặc biệt là vay trả góp chiếm tỷ trọng tương đối cao trong các ngân hàng. Vì vậy Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần mở rộng

    70

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    dich vụ cho vay tiêu dùng, cho vay thông qua dịch vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng nhằm mở rộng cho vay đối với cá thể.

    Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội là một trong số ít các Ngân hàng đạt được những thành quả trong lĩnh vực cho vay đồng tài trợ. Đây là hình thức cho vay giảm được nhiều rủi ro vì các Ngân hàng tham gia cho vay đều thẩm định rất kỹ.Vì vậy, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần phải tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được trong lĩnh vực đồng tài trợ.

    Thú tư :Về chính sách đảm bảo tiền vay.

    Thông thường từ trước đến nay, đối với thành phần kinh tế quốc doanh, Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội thường cho vay tín chấp đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, ngân hàng thường yêu cầu khách hàng phải có tài sản thế chấp. Theo tôi với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, Ngân hàng cũng có thể cho vay bằng tín chấp. Hình thức bảo đảm này sẽ được áp dụng cho những khách hàng có tình hình tài chính lành mạnh, có tài sản cố định và tài sản lưu động, sản xuất kinh doanh các mặt hàng không rủi ro và ổn định trên thị trường có quan hệ tốt với Ngân hàng. Thời gian cho vay không nên quá dài và mức cho vay không nên vườt quá vốn lưu động thực tế của người vay. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cũng cần xem xét cho vay thông qua việc triết khấu, thương phiếu. Năm 2000 pháp lệnh thương phiếu ra đời thừa nhận việc mua bán chịu giữa các doanh nghiệp. Đó là có sở để thực hiện việc chiết khấu thương phiếu, nhưng trên thực tế thì Ngân hàng chưa áp dụng hình thức này mà mới áp dụng hinh thức cho vay có bảo đảm bằng chứng từ. Nguyên nhân của việc này thì có nhiều trong đó chủ yếu là có rất ít các doanh nghiệp Việt nam sử dụng thương phiếu.

    3.3.2. Về quy trình tín dụng.

    Để hạn chế tối đa các yếu tố chủ quan và các biểu hiện tiêu cực trong việc thẩm định xét duyệt cho vay, đảm bảo tính khách quan, kịp thời phát hiện các khách hàng kém hiệu quả, dự án kém khả thi. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cần cải tiến và đổi mới quy trình xét duyệt thẩm định và cho vay, kiểm tra giám sát tình hình luân chuyển vốn vay.

    71

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Theo quy trình tín dụng, hồ sơ cho vay trước khi trình lãnh đạo ký duyệt cần phải được kiểm tra, xem xét toàn diện, chính xác và khách quan từ khâu lập hồ sơ, phân tích năng lực điều hành quản lý của chủ doanh nghiệp, tính khả thi của dự án, giá trị tài sản thế chấp, biện pháp thu hồi nợ. Do vậy nếu để cho một cán bộ tín dụng đảm nhiệm tất cả các khâu như hiện nay thì không tránh khỏi những sai sót do trình độ nghiệp vụ, yếu tố chủ quan kinh nghiệm của mỗi cán bộ tín dụng là khác nhau. Vì vậy, phòng tín dụng nên chia ra hai bộ phận.

    Bộ phận một :Bộ phận quản lý doanh nghiệp có trách nhiệm hướng dẫn khách hàng làm thủ tục và điều kiện vay vốn, tiếp nhận các hồ sơ vay vốn của khách hàng, phân loại hồ sơ để xem xét và đánh giá. Bộ phận này chuyên quản lý doanh nghiệp, thường xuyên theo dõi, kiểm tra tình hình sử dụng vốn vay, tài sản thế chấp, kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, những thuận lợi, khó khăn để từ đó đề xuất ý kiến, biện pháp giải quyết đối với từng phương án vay vốn. Bộ phận này thường xuyên xuống nơi làm việc để nắm rõ tình hình thực tế về báo cáo cho lãnh đạo và bộ phận thẩm định để theo dõi và chỉ đạo.

    Bộ phận hai :Bộ phận thẩm định tín dụng hoạt động độc lập với bộ phận trên. Bộ phận này chủ yếu làm việc tại Ngân hàng, có nhiệm vụ phân tích xem xét dự án vay vốn về mọi mặt, phân tích khả năng trả nợ của khách hàng. Bộ phận này có thể xuống doanh nghiệp nắm tình hình thực tế và kiểm tra tài sản thế chấp cầm cố khi thẩm định dự án, căn cứ vào ý kiến đề xuất của bộ phận quản lý doanh nghiệp để đưa ra các phương án xử lý các vụ việc liên quan đến vốn vay. Trong bộ phận này Ngân hàng nên tuyển thêm một số cán bộ hiểu sâu về một số lĩnh vực cụ thể như điện, máy móc, thiết bị giao thông. ..để giúp cho công tác thẩm định đánh giá về các yếu tố kỹ thuật được đúng đắn và chính xác, nhanh chóng.

    Hai bộ phận này cần có sự phối hợp đồng bộ nhịp nhàng vì nếu như một công đoạn nào đó thực hiện không đúng quy định sẽ ảnh hưởng đến công đoạn sau và kết quả của toàn bộ công việc.

    Trong quy trình tín dụng, Ngân Hàng Ngoại thương Hà Nội cần tập trung vào bước thẩm định dự án và kiểm soát vốn sau khi vay

    72

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    3.3.2.1. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định

    Nâng cao hiệu quả khâu thẩm định có tính chất quyết định tới hiệu quả cho vay sau này vì kết thúc khâu thẩm định sẽ đa ra kết quả là có chấp nhận cho khách hàng vay hay không. Thẩm định gồm hai bước cơ bản là thu thập thông tin và xử lý thông tin

    Thứ nhất: Thu thập thông tin

    Việc thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau như phỏng vấn người xin vay, sổ sách của ngân hàng, các nguồn thu thập từ các doanh nghiệp thông qua báo cáo tài chính, tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vay vốn, các nguồn thông tin từ dịch vụ, các cơ quan cung ứng thông tin và từ các nguồn khác… Hiện nay có nhiều nguồn thông tin với độ chính xác lẫn lộn nhau. Vì vậy, ngân hàng chọn lựa thông tin nào là chính xác là rất khó. Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội chủ yếu thu thập thông tin từ phía khách hàng thông qua phỏng vấn trực tiếp, báo cáo tài chính, báo cáo kết quả kinh doanh và cũng có trường hợp ngân hàng cử cán bộ tới tận nơi sản xuất kinh doanh của khách hàng. Tuy nhiên nếu chỉ thu thập nguồn tin từ phía khách hàng thì không có độ tin cậy cao vì chúng ta biết rằng khách hàng luôn muốn vay Ngân hàng một cách nhanh chóng nên thường xuyên xảy ra hiện tượng thiếu trung thực khi đưa ra những thông tin về mình. Vì vậy, ngân hàng cần mở rộng phạm

    • thu thập những nguồn thông tin khác nhưng phải biết chọn lọc để tránh hiện tượng “ loãng thông tin”. Ngân hàng cần chú ý tới những nguồn sau:
      • Cần chú trọng tới việc cử cán bộ có kiến thức nghiệp vụ Ngân hàng và có kiến thức chuyên môn của ngành nghề lĩnh vực mà khách hàng đang kinh doanh, đến tận địa bàn sản xuất của doanh nghiệp. Kết hợp với những thông

    tin do khách hàng cung cấp như báo cáo tài chính tình hình sản xuất kinh doanh.

    • Ngân hàng phải thường xuyên theo dõi những thông tin được cung cấp

    từ hệ thống thông tin tín dụng của ngân hàng nhà nước Việt Nam, của ngân hàng ngoại thương Việt Nam. Hệ thống thông tin này được đánh giá là đáng tin cậy vì do nhà nước quản lý. Tuy nhiên, hệ thống này mới được thành lập nên chưa hoàn thiện và đầy đủ cả về số lượng và chất lượng. Thông tin thu

    73

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    được từ nguồn này mới chỉ có về tình hình dư nợ và nợ quá hạn phải thanh toán của doanh nghiệp tại các ngân hàng ngoại thương, các thông tin về thị trường, về kinh tế, xã hội… đều không có. Bên cạnh đó, các Ngân hàng còn chưa thực sự tuân thủ chặt chẽ yêu cầu cung cấp thông tin.

    • Ngân hàng cần có bộ phận riêng quản lý các hồ sơ giấy tờ của khách

    hàng kể cả với những khách hàng tạm thời không có quan hệ tín dụng với Ngân hàng. Đây cũng sẽ là nguồn thông tin quan trọng trong nhiều trường hợp cần thiết.

    • Chú trọng nguồn thông tin đại chúng vì đây là nguồn thông tin khách

    quan nhất. Mặt khác, Ngân hàng cần có sự hợp tác và trao đổi thường xuyên với những tổ chức tín dụng khác, các cơ quan, tổ chức chính quyền địa phương và giữ tốt mối quan hệ với khách hàng vì đôi khi họ có thể cung cấp cho chúng ta những thông tin quý báu.

    Để có thể thu thập các thông tin, tôi xin đề xuất một số phương pháp thu thập thông tin sau:

    – Phương pháp thu tin qua mạng máy tính nối với các tổ chức tín dụng

    khác.

    • Phương pháp thu tin từ các biểu báo cáo ( áp dụng với các tổ chức tín

    dụng chưa có máy tính hoặc chưa có điều kiện nối mạng máy tính. ở Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội đã có các máy tính nối mạng nhưng ở các phòng giao dịch hệ thống máy tính chưa được nối mạng nên tại phòng giao dịch nên áp dụng biện pháp này).

    • Thu tin qua đường công văn từ các cơ quan quản lý của nhà nước hoặc

    chính quyền địa phương thuộc địa bàn hoạt động của Ngân hàng.

    • Phương pháp thu tin trực tiếp từ doanh nghiệp, gặp gỡ trực tiếp để

    phỏng vấn lãnh đạo doanh nghiệp hoặc gián tiếp qua điện thoại, fax, tìm hiểu trực tiếp tại địa điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để chuyển đến doanh nghiệp gửi về Ngân hàng các thông tin dưới dạng văn bản.

    • Thu thập thông tin từ trung tâm thông tin tín dụng (CIC) của Ngân

    hàng nhà nước, phòng thông tin tín dụng của Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam: đây là đầu mối thu thập các thông tin tín dụng liên quan đến khách hàng của các Ngân Hàng Thương Mại.

    74

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Phương pháp thu thập thông tin từ các cơ quan thông tin báo chí, đây là phương pháp đơn giản nhưng rất hữu hiệu, thông tin có nguồn gốc xác thực, đa dạng, phong phú.
    • Phương pháp thu thập thông tin qua các mạng thông tin điện tử như

    mạng Internet, Vinanet, mạng trí tuệ Việt Nam của FPT, tin tueter…

    Như vậy, công việc thu thập thông tin rất phức tạp, vì vậy, Ngân hàng nên thiết lập một bộ phận thông tin tín dụng cho riêng mình. Điều này không chỉ làm tốt cho khâu thẩm định mà giúp ích cho cả quá trình cho vay của Ngân hàng, trong việc hạn chế rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả công tác cho vay.

    Thứ hai: Phân tích thông tin tín dụng

    Khi có được các thông tin cần thiết thì việc lựa chọn khách hàng là rất quan trọng. Lâu nay trong thực tế thường chỉ có khách hàng lựa chọn Ngân hàng, Ngân hàng thực hiện tín dụng đối với hầu hết các khách hàng đến với mình. Thực ra ở đây phải là quan hệ hai chiều: Khách hàng lựa chọn Ngân hàng và Ngân hàng lựa chọn khách hàng. Điều này rất quan trọng vì nó hạn chế rủi ro cho Ngân hàng, đảm bảo vốn cho vay ra thu hồi đầy đủ, đúng hạn và có lãi, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng của Ngân hàng. Khi lựa chọn khách hàng, Ngân hàng cần chú ý chọn khách hàng có hoạt động kinh doanh có hiệu quả, làm ăn có uy tín và sẵn lòng trả nợ đúng hạn. Ngân hàng có thể xem xét quan hệ kinh doanh của khách hàng với các tổ chức kinh tế khác qua nhiều năm để có cơ sở đánh gía mức độ, uy tín của khách hàng.

    Việc lựa chọn khách hàng phải được thực hiện một cách chủ động (nghĩa là nếu biết đơn vị kinh tế nào làm ăn có hiệu quả và có uy tín thì Ngân hàng có thể chủ động đến đặt quan hệ tín dụng với đơn vị đó). Ngân hàng không nên ở thế bị động, ngồi chờ khách hàng đến gõ cửa xin vay, khi đó Ngân hàng mới xem xét có cho khách hàng vay hay không. Việc lựa chọn khách hàng phải áp dụng cho mọi thành phần kinh tế, tránh tình trạng đối với thành phần kinh tế quốc doanh, Ngân hàng cứ cho vay mà không xem xét đơn vị đó kinh doanh có hiệu quả hay không.

    Để việc lựa chọn khách hàng được khoa học, Ngân hàng nên tiến hành phân tích và xếp loại các doanh nghiệp theo bốn nhóm tiêu thức: quy mô

    75

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    doanh nghiệp, khả năng thanh toán, quan hệ tín dụng và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Cụ thể:

    Quy mô doanh nghiệp được phân thành ba loại: doanh nghiệp quy mô lớn, vừa và nhỏ. Dựa trên các tiêu thức mức vốn điều lệ, số nhân viên, doanh số hoạt động.

    Đánh giá khả năng thanh toán phân thành ba loại: doanh nghiệp có khả năng thanh toán tốt, trung bình và kém. Dựa trên cơ sở tính toán, phân tích khả năng tài chính doanh nghiệp, báo cáo ngân quỹ.

    Đánh giá về quan hệ tín dụng của doanh nghiệp đợc phân thành năm loại: A, B, C, D, O trong đó bốn loại: A, B, C, D đợc xếp loại khoản vay tương ứng nhóm A có dư nợ tốt (khoản vay trong hạn có khả năng hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn, các khoản vay đã gia hạn nợ có khả năng hoàn trả nợ gốc và lãi đúng hạn); nhóm B có dư nợ có vấn đề gồm các khoản nợ quá hạn<= 180 ngày; nhóm C là nhóm dư nợ tồi gồm các khoản nợ quá hạn trong 181- 359 ngày; nhóm D là nhóm dư nợ rất tồi, các khoản nợ quá hạn > 360 ngày; nhóm O là doanh nghiệp chưa có quan hệ tín dụng.

    Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh được phân thành hai loại: doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ và doanh nghiệp kinh doanh có lợi nhuận, dựa trên báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ để đánh giá.

    Ngoài ra, Ngân hàng có thể tiến hành xếp loại người lãnh đạo quản lý, điều hành doanh nghiệp đang có quan hệ tín dụng tại các tổ chức tín dụng. Việc xếp loại này dựa trên tiêu thức kỹ năng và kinh nghiệm của các nhà quản lý.

    Để nâng cao chất lượng công tác thẩm định cần có sự phối hợp giữa các chuyên gia, những cán bộ tư vấn về các lĩnh vực như giá cả, kỹ thuật, kiểm tra chất lượng sản phẩm…

    3.3.2.2. Nâng cao hoạt động kiểm tra, kiểm soát của Ngân hàng

    Nâng cao vai trò của công tác thanh tra, kiểm soát là công việc rất quan trọng để đảm bảo chất lượng cho vay. Do đó, khi Ngân hàng mở rộng đầu tư

    76

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    tín dụng để nâng cao chất lượng tín dụng thì vai trò của công tác thanh tra, kiểm soát phải được nâng lên ở mức tương xứng.

    Thông qua quá trình kiểm tra, giám sát vốn cho vay, Ngân hàng phải thường xuyên đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng. Nếu phát hiện khách hàng cung cấp thông tin sai sự thật, vi phạm… thì Ngân hàng phải thực hiện xử lý theo quyền và nghĩa vụ của mình theo quyết định của pháp luật. Điều này là rất cần thiết bởi vì trong quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng còn có thể qua nhiều thời gian mới bộc lộ những khuyết điểm nhất định. Vì thế phải giám sát khách hàng vay vốn theo dõi kịp thời khả năng rủi ro có thể xảy ra để có biện pháp đối phó thích hợp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng.

    Trong thực tế, việc giám sát vốn vay của khách hàng lại tuỳ thuộc vào khả năng, trình độ và từng điều kiện cụ thể của cán bộ tín dụng. Nhất là trong điều kiện hiện nay báo cáo số liệu của các khách hàng ngoài quốc doanh thường có độ tin cậy thấp ngoài vòng kiểm soát của cơ chế hiện hành thì việc giải quyết khoa học thông tin sai sự thật một cách hữu hiệu là một vấn đề còn nhiều lúng túng. Có chăng đây chỉ một biện pháp tình thế. Bởi vì, hiện nay ta chưa có biện pháp tích cực buộc các doanh nghiệp phải thực hiện đúng luật kế toán- thống kê và thức hiện kiểm toán bắt buộc hàng năm đối với tất cả các doanh nghiệp. Vì vậy phải tăng cường hiệu quả của giám sát vốn vay trong hoạt động của Ngân hàng với yêu cầu phải có chương trình giám sát riêng, cán bộ của bộ phận này phải có năng lực về đánh giá hoạt động tín dụng ở cả hai phía khách hàng và Ngân hàng. Những người làm công tác này không liên quan đến hoạt động cho vay, thu nợ. Nhiệm vụ của bộ phận này là đánh giá tình hình hoạt động tín dụng nói chung, chất lượng tín dụng nói riêng để kiến nghị với các cấp lãnh đạo các biện pháp nhằm thiết lập hệ thống phòng ngừa rủi ro có thể xảy ra với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng mình.

    Ngoài ra, Ngân hàng cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm soát nội bộ Ngân hàng nhằm thanh lọc những cán bộ tín dụng mất phẩm chất, tiêu cực, gây thất thoát tài sản và làm mất uy tín của Ngân hàng.

    77

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    3.3.3. Chứng khoán hoá các khoản nợ

    Để hạn chế rủi ro do biến động về tỷ giá, tăng gánh nặng trả nợ cho khách hàng, Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội nên khuyến khích các doanh nghiệp tham gia các giao dịch về ngoại tệ khi vay vốn. Khách hàng có thể tham gia các giao dịch kỳ hạn, giao dịch trên thị trường tương lai, giao dịch trên thị trường quyền chọn.

    Khi tham gia các giao dịch về ngoại tệ, doanh nghiệp hạn chế, xác định trước được mức lỗ tối đa của doanh nghiệp khi có biến động về tỷ giá. Trong trường hợp dự đoán chính xác, doanh nghiệp có thể thu lời từ hoạt động này.

    Để khuyến khích khách hàng tham gia vào các giao dịch về ngoại tệ, Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội nên chủ động giới thiệu chi tiết, rõ ràng cho khách hàng về cách thức, nội dung, bản chất của giao dịch đồng thời tham gia mạnh mẽ vào thị trường tài chính quốc tế.

    3.3.4. Nâng cao trình độ cán bộ công nhân viên, có định hướng phát triển nguồn nhân lực

    Con người luôn là nhân tố có tính chất quyết định trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội nói chung và trong hoạt động cho vay nói riêng. Toàn bộ những quyết định cho vay, tiến trình thực hiện cho vay, thu hồi nợ không có máy móc hay một công cụ nào khác ngoài cán bộ tín dụng đảm nhiệm. Vì vậy, kết quả cho vay phụ thuộc rất lớn vào trình độ nghiệp vụ, tính năng động sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng. Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội là Ngân hàng có đại đa số đội ngũ cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng, tại chức và trên đại học đã được đào tạo về chuyên môn Ngân hàng. Tuy nhiên, trong thực tế do tính chất phức tạp của nền kinh tế thị trường, sự phức tạp và đầy khó khăn trong công tác cho vay thì với đội ngũ cán bộ như hiện nay chưa thể đáp ứng kịp thời. Thực tế đòi hỏi cán bộ tín dụng luôn phải học hỏi, trau dồi kiến thức nghiệp vụ và cả những kiến thức tổng hợp khác một cách thường xuyên. Do đó để nâng cao chất lượng tín dụng, Ngân hàng cũng nên đề ra chính sách phát triển nguồn nhân lực và chăm lo việc đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn của các cán bộ với một số biện pháp như:

    78

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Chuyên môn hoá cán bộ tín dụng: Mỗi cán bộ tín dụng sẽ được giao

    phụ trách một nhóm khách hàng nhất định, có những đặc điểm chung về ngành nghề kinh doanh hoặc loại hình doanh nghiệp. Việc phân nhóm tuỳ theo năng lực, sở trường, kinh nghiệm của từng cán bộ tín dụng. Qua đó, cán bộ tín dụng có thể hiểu biết khách hàng một cách sâu sắc, tập trung vào một công việc của mình và giảm chi phí trong điều tra, tìm hiểu khách hàng, giảm sai sót trong quá trình thẩm định, góp phần nâng cao chất lợng tín dụng.

    • Đào tạo các kỹ năng: Ngân hàng cần đào tạo cán bộ tín dụng theo các

    kỹ năng như kỹ năng giao tiếp, kĩ năng điều tra, kĩ năng phân tích, kĩ năng viết, kĩ năng đàm phán…

    • Có cơ chế khen thưởng, đãi ngộ hợp lý đối với các cán bộ tín dụng, thưởng phạt nghiêm minh: những cán bộ tín dụng thiếu tinh thần trách nhiệm,

    làm thất thoát vốn, vi phạm cơ chế cần được xử lý nghiêm khắc, đặc biệt đối với những cán bộ tín dụng có hành vi tiêu cực làm ảnh hởng đến lợi ích của Ngân hàng. Tuỳ theo mức độ có thể áp dụng các hình thức xử lý, kỷ luật như: chuyển công tác khác, tạm đình chỉ, sa thải…Ngoài việc nâng cao trách nhiệm của cán bộ Ngân hàng phải có chế độ khen thưởng đối với những cán bộ có thành tích xuất sắc trong hoạt động tín dụng. Đây là việc làm quan trọng nhằm giải quyết tình trạng cán bộ tín dụng “ ngại” cho vay. Do yếu tố tâm lý cán bộ tín dụng cho rằng nếu cho vay thu nợ hàng trăm tỷ cũng không được khen tặng, tăng lương nhưng chỉ cần một phát sinh quá hạn là bị chỉ trích, xử lý và bị coi là yếu kém

    3.4. KIẾN NGHỊ

    3.4.1. Kiến nghị đối với Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam

    • Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam nên dành cho Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cũng như các chi nhánh của mình nhiều quyền quyết định hơn nhằm nâng cao tính tự chủ của các chi nhánh.

    Hiện nay, cơ chế hoạt động của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam là hạch toán phụ thuộc, điều này đã làm đã làm giảm tính tự chủ trong hoạt động của các đơn vị thành viên. Cụ thể, về địa bàn hoạt động của các chi nhánh, chi nhánh chỉ được quyền cho vay đối với các đơn vị sản xuất

    79

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    kinh doanh trên địa bàn, nếu muốn cho vay với các doanh nghiệp khác địc bàn thì phải được sự đồng ý của Ngân hàng ngoại thương Việt Nam và phải kết hợp với Ngân hàng ngoại thương trên địa bàn đó. Như vậy, tính cạnh tranh ngay trong hệ thống Ngân hàng ngoại thương đã không có, các chi nhánh không nỗ lực tìm kiếm khách hàng. Mặt khác, do nhu cầu của các doanh nghiệp, trụ sở chính là ở một nơi nhưng văn phòng đại diện, chi nhánh thì có ở rất nhiều nơi, theo đó khách hàng của doanh nghiệp cũng ở rất nhiều nơi. Nhu cầu đặt quan hệ với nhiều Ngân hàng của một doanh nghiệp là rất lớn. Nếu theo cơ chế hiện nay thì nhu cầu của doanh nghiệp không được đáp ứng. Chính vì vậy, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam nên cho phép chi nhánh mở rộng địa bàn hoạt động của mình.

    Về hạn mức tín dụng tối đa của một khách hàng, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam cho phép Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội cấp tín dụng tối đa cho một khách hàng là 80 tỷ VNĐ. Khi có một khách hàng có tổng nhu cầu vay lớn hơn 80 tỷ thì Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội sẽ không mặn mà khi cho vay vì thủ tục rất phiền hà. Trong khi ở Hà Nội, các khu chế xuất, khu trang trại đang trên đà phát triển nên nhu cầu vay vồn Ngân hàng là rất nhiều. Vì vậy, Ngân hàng ngoại thương Việt Nam nên xem xét tăng hạn mức tín dụng đối với một khách hàng cho Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.

    Tóm lại, cơ chế hạch toán phụ thuộc làm cho các chi nhánh không có nhiều động lực trong hoạt động của mình vì lỗ hay lãi đều chuyển lên trên. Xu hướng hiện nay, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam nên chuyển sang hoạt động theo cơ chế tập đoàn, không can thiệp quá sâu vào hoạt động của các chi nhánh mà chỉ nên tham gia góp vốn.

    • Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam nên tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề tín dụng để cho các cán bộ tín dụng của các chi nhánh có điều kiện trao đổi kinh nghiệm công tác và nâng cao trình độ của mình.
    • Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam nên nghiên cứu tạo ra hành lang

    pháp lý để bảo vệ cán bộ tín dụng.

    80

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Ngân Hàng Ngoại Thương Việt Nam nên tiếp tục phát huy việc sử

    dụng mạng vi tính để thu nhận số liệu báo cáo, hạn chế làm báo cáo bằng tay để cán bộ tín dụng tập trung thời gian vào chuyên môn hơn.

    • Triển khai kịp thời, hướng dẫn cụ thể các văn bản, quyết định của Ngân hàng Nhà nước.
    • Để phục vụ khách hàng vay vốn một cách thuận lợi, nhanh chóng, đề

    nghị Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam cho phép bỏ những thủ tục giấy tờ không cần thiết. Hiện nay, đã có rất nhiều khách hàng là các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, hộ sản xuất kinh doanh phàn nàn rằng để vay vốn của Ngân hàng thì cần phải có quá nhiều điều kiện liên quan đến nhiều loại giấy tờ không cần thiết và tốn rất nhiều thời gian.

    • Đặc biệt đối với chiết khấu giấy tờ có giá Ngân hàng Ngoại thương

    Việt Nam phải có hướng dẫn cụ thể với thủ tục gọn nhẹ, giải quyết cho vay nhanh chóng để thu hút được khách hàng.

    • Phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước để tổ chức có hiệu quả chương trình thông tin tín dụng, nâng cao chất lượng và mở rộng phạm vi

    thông tin, giúp các chi nhánh phòng ngừa rủi ro một cách tốt nhất.

    • Tăng cường hoạt động thanh tra kiểm soát nội bộ trong toàn hệ thống

    nhằm chấn chỉnh các hoạt động của chi nhánh và đội ngũ nhân sự.

    3.4.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước

    Thứ nhất: Cần nâng cao chất lượng công tác thông tin tín dụng

    Ngân hàng thương mại khi cho bất cứ một khách hàng nào vay thì đều cần phải có thông tin về khách hàng đó để có quyết định cho vay đúng đắn. Hoạt động tín dụng muốn đạt hiệu quả cao, an toàn cần phải có hệ thống thông tin hữu hiệu phục vụ công tác này. Nhận thức rõ vai trò và yêu cầu thông tin phục vụ công tác tín dụng và kinh doanh Ngân hàng, ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước đã sớm cho chủ trương xây dựng hệ thống thông tin phòng ngừa rủi ro tín dụng mà sau này đã trở thành hệ thống thông tin tín dụng (gọi tắt là CIC) của Ngân hàng.

    Hệ thống CIC đã phần nào cải thiện tình trạng thiếu thông tin tín dụng phục vụ công tác cho vay của các Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng.

    81

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Tuy nhiên, do mới được thành lập, còn đang trong giai đoạn củng cố và hoàn thành nên CIC vẫn còn phải đương đầu với nhiều khó khăn trong việc thu thập và xử lý thông tin. Việc thu thập và cập nhật các thông tin biến động của CIC thực hiện vẫn chưa có hiệu quả. Các số liệu cập nhật không kịp thời, độ tin cậy thấp đã khiến cho Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng thường ít sử dụng tài liệu do CIC cung cấp. Một trong số những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là: thông tin của CIC phần lớn là do các doanh nghiệp, các tổ chức tín dụng cung cấp. Thông tin này thường phản ánh sai lệch do các doanh nghiệp chưa thực hiện đúng và đầy đủ pháp lệnh về kế toán thống kê, việc cung cấp thông tin không kịp thời làm cho các thông tin thường bị lạc hậu so với thời điểm cung cấp. Về phía các tổ chức tín dụng, chưa tuân thủ đúng các quy định về cung cấp thông tin, xác nhận dư nợ của khách hàng, thiếu tinh thần hợp tác với nhau để cho vay một khách hàng mà có khi còn bí mật thông tin về khách hàng mà mình biết để đảm bảo quyền lợi cho mình.

    Chính vì vậy, đề nghị Ngân hàng Nhà nước cần sớm có giải pháp để hoạt động của trung tâm này phát huy hiệu quả. Cần bắt buộc các Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng tham gia vào hoạt động của hệ thống CIC, coi đó như một quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

    Thứ hai: Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện các quy chế, quy định và môi trường pháp lý cho hoạt động tín dụng. Cụ thể:

    • Công ty mua bán nợ đã được thành lập song đến nay thì công ty này hoạt động không có hiệu quả, chưa thực hiện được nhiệm vụ xử lý nợ đóng băng của các Ngân hàng. Công ty mua bán nợ cần mua lại các khoản nợ khó đòi của các Ngân hàng thương mại sau đó tiến hành phân loại trên cơ sở cơ cấu

    lại để nâng cao giá trị đem bán cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Các công ty này là một bộ phận trực thuộc Ngân hàng Nhà nước nên hoạt động có tính chất như một doanh nghiệp nhà nước.

    • Ngân hàng Nhà nước cần đưa ra những quy định cụ thể, rõ ràng về

    việc trích lập quỹ dự phòng ruỉ ro, các mức trích lập cũng như danh mục nội dung cần trích lập để các tổ chức tín dụng chủ động trong vấn đề giải quyết các khoản nợ có vấn đề của mình.

    82

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Có những vướng mắc trong việc thực hiện quy định của pháp luật như

    luật các tổ chức tín dụng, điều 52, khoản 2 có nói rõ là các tổ chức tín dụng có quyền bán tài sản cầm cố thế chấp để thu hồi nợ hoặc yêu cầu người bảo lãnh thực hiện trách nhiệm hoặc có quyền khởi kiện nếu khách hàng không trả nợ được. Nhưng theo nghị định 86/ CP thì Ngân hàng không có quyền bán đấu giá tài sản cầm cố thế chấp

    Thứ ba: Thành lập công ty bảo hiểm tín dụng

    • Khi doanh nghiệp gặp rủi ro dẫn đến tình trạng không có khả năng

    thanh toán với Ngân hàng, tuỳ theo tính chất của từng loại rủi ro và tình hình tài chính của doanh nghiệp, Ngân hàng thương mại có thể sử dụng các biện pháp như: trích chuyển tài khoản tiền gửi của khách hàng tại các Ngân hàng thương mại, gia hạn các khoản tín dụng, bán tài sản thế chấp, khoanh nợ và cuối cùng là bù đắp bằng quỹ rủi ro. Quỹ rủi ro không phải bao giờ cũng là cái phao cứu sinh của các Ngân hàng, bởi quỹ này có những hạn chế nhất định:

    • Quy mô của quỹ nhỏ (chỉ được trích 10% lợi nhuận sau thuế của Ngân hàng thương mại cho tới khi bằng vốn điều lệ) cho nên không có khả năng bù đắp khi có rủi ro lớn.
    • Quỹ này hình thành từ lợi nhuận của các Ngân hàng thương mại nên không phát huy được tính tương trợ giữa các Ngân hàng thương mại trong

    cùng hệ thống.

    • Bên cạnh việc hình thành quỹ bù đắp rủi ro là tất yếu, để khắc phục

    hạn chế của quỹ này, các Ngân hàng thương mại có thể tham gia bảo hiểm với các khoản cấp tín dụng, bảo hiểm tín dụng có ưu điểm rất lớn như sau:

    • Bảo hiểm tín dụng có nghĩa vụ bồi thường cho Ngân hàng thương

    mại khi có rủi ro xảy ra theo luật định, ngoài ra bảo hiểm tín dụng còn có nghĩa vụ phối hợp với các ngành hữu quan tổ chức các biện pháp đề phòng, ngăn chặn, hạn chế các tổn thất xảy ra đảm bảo an toàn cho các công ty bảo hiểm cũng như an toàn cho các Ngân hàng thương mại.

    • Bảo hiểm tín dụng thu hút được nhiều khách hàng tham gia bảo

    hiểm nên có khả năng thanh toán nhanh, kịp thời bù đắp khi có tổn thất lớn đồng thời phát huy được tính cộng đồng, tính tương trợ giữa các Ngân hàng.

    83

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    – Trên thế giới hiện nay tồn tại hai hình thức của công ty bảo hiểm tín

    dụng:

    • Một là thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc ngành Ngân hàng. Việc thành lập công ty bảo hiểm tương tự như đối với các doanh nghiệp, vốn

    tự có do ngân sách nhà nước cấp hoặc do các cổ đông đóng góp ( phần lớn là các Ngân hàng thương mại). Hoạt động của công ty này chỉ kinh doanh trên lĩnh vực bảo hiểm đối với hoạt động của ngân hàng, cả tiền gửi và tiền cho vay.

    • Hai là các công ty bảo hiểm tín dụng độc lập.

    Phương thức thứ nhất phù hợp với điều kiện Việt Nam hiện nay. Theo hướng đó, công ty bảo hiểm này hoạt động dưới sự điều tiết can thiệp của Ngân hàng nhà nước, các Ngân hàng thương mại đều tham gia nên phí rẻ hơn, góp phần đảm bảo an toàn trong kinh doanh của từng Ngân hàng thương mại cũng như an toàn trong hệ thống ngân hàng.

    3.4.3. Kiến nghị đối với Nhà nước

    • Chính phủ cần hoàn chỉnh đề án nghiên cứu cải tiến cách định giá tài sản đảm bảo bằng việc xem xét khung giá đối với quyền sử dụng đất sao cho

    phản ánh được giá cả thị trường và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách trong việc đánh giá bất động sản.

    • Thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên cơ chế bảo lãnh một phần nhằm khuyến khích các tổ chức tín dụng thông

    qua việc gánh chịu một phần rủi ro tín dụng. Mục tiêu trọng tâm của quỹ này là bảo lãnh cho các doanh nghiệp có các dự án, phương án hiệu quả, nhưng không có đủ tài sản đảm bảo.

    • Sớm ban hành luật sở hữu tài sản để thống nhất các chuẩn mực về giấy

    tờ sở hữu tài sản của tất cả các thành phần kinh tế. Thông qua đó thúc đẩy việc chuyển quyền sở hữu tài sản nhanh chóng, dễ dàng, tạo điều kiện cho các Ngân hàng thương mại trong việc nhận tài sản đảm bảo và phát mại tài sản đảm bảo.

    • Cải tiến công tác toà án, thi hành án, sớm chỉnh sửa pháp lệnh thi hành

    án để nâng cao hiệu lực pháp lý của các bản án đã có hiệu lực thi hành, rút ngắn thời gian tố tụng, thời gian thi hành án.

    84

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    • Phát triển thị trường chứng khoán hơn nữa cho tương xứng với vai trò của nó, tạo kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp, tạo điều kiện cho Ngân hàng tham gia kinh doanh, tìm kiếm thông tin trên thị trường chứng khoán.

    LỜI CẢM ƠN

    Lời đầu tiên của chuyên đề này, em xin chân thành cảm ơn thầy giáo-tiến sĩ Trần Đăng Khâm- khoa Ngân hàng- Tài chính, trường Đại học Kinh tế quốc dân- Hà Nội đã trực tiếp hướng dẫn, nhiệt tình giúp đỡ em hoàn thành đề tài nghiên cứu của mình.

    Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo ở khoa Ngân hàng- Tài chính, trường Đại học Kinh tế quốc dân- Hà Nội đã dạy dỗ đào tạo và giúp đỡ em trong quá trình học tập tại trường.

    Trong thời gian thực tập và hoàn thành bản chuyên đề này, em cũng nhận được những ý kiến góp ý, các tài liệu cần thiết và các thông tin sát thực về thực tiễn tác nghiệp của các cán bộ phòng tín dụng tổng hợp và thanh toán quốc tế- Ngân hàng thương mại Thành Công thuộc Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội. Em xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo nhiệt tình này.

    85

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Hà Nội, ngày 10 tháng 4 năm 2003

    Sinh viên lớp TCDN B- K41

    Lê Thị Hồng Vân

    86

    LuËn V¨n tèt nghiÖp

    Kết luận

    Chất lượng tín dụng chưa và không bao giờ là vấn đề cũ đối với từng Ngân hàng thương mại nói chung và Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội nói riêng. Nó luôn đòi hỏi phải được nâng cao trong suốt quá trình hoạt động của ngân hàng. Chuyên đề này đã hệ thống hoá các lý luận cơ bản về tín dụng, chất lượng tín dụng, tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng tín dụng. Từ nghiên cứu lý luận, đã soi rọi vào thực tiễn hoạt động của Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội, phân tích đánh giá chất lượng tín dụng để từ đó tìm ra nguyên nhân, những nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng. Từ lý luận và thực tiễn, chuyên đề đã đưa ra một số giải pháp phù hợp với điều kiện hiện nay của Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội nhằm nâng cao chất lợng tín dụng.

    Cho đến nay trong công tác tín dụng, Ngân Hàng Ngoại Thương Hà Nội đã đạt được một số thành tựu đáng kể tuy rằng không phải là không còn hạn chế. Hy vọng rằng trong tương lai Ngân hàng sẽ vẫn duy trì và phát triển hơn nữa những thành quả đó, góp phần cấp vốn một cách có hiệu quả cho kinh tế Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung.

    87


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]
  • Bài giảng Kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương – ĐH Hàng Hải

    Bài giảng Kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương – ĐH Hàng Hải

    Bài giảng Kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương – ĐH Hàng Hải

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Tổng hợp các đề cương đại học hiện có của Đại Học Hàng HảiĐề Cương VIMARU 

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]https://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/B%C3%A0i-gi%E1%BA%A3ng-K%E1%BB%B9-thu%E1%BA%ADt-nghi%E1%BB%87p-v%E1%BB%A5-ngo%E1%BA%A1i-th%C6%B0%C6%A1ng-%C4%90H-H%C3%A0ng-H%E1%BA%A3i.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Bài giảng Kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương – ĐH Hàng Hải

    MỞ ĐẦU

    Thực hiện chủ trương của Đảng và nhà nước về mở rộng các quan hệ kinh tế đối ngoại, do vậy hiện nay tất cả pháp nhân có đăng ký kinh doanh ở nước ta đã có quyền kinh doanh xuất nhập khẩu trực tiếp. Do vậy các pháp nhân cũng như các tổ chức kinh tế đã dược cấp giấy phép kinh doanh rất cần nắm được những kiến thức cơ bản về lý luận và nghiệp vụ ngoại thương, bởi vì nếu thiếu những kiến thức này họ sẽ gặp những khó khăn không nhỏ trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, hạn chế khả năng thâm nhập thị trường nước ngoài làm chậm tiến trình hội nhập . Đứng trước yêu cầu đó khoa kinh tế vận tải biển trường Đại Học Hàng Hải Việt Nam đã mở thêm ngành ngoại thương và đưa môn học kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương vào chương trình học bắt buộc của ngành học kinh tế ngoại thương, tập thể giảng viên ngành Kinh Tế Ngoại Thương được giao nhiệm vụ biên soạn tập bài giảng kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương trong đó trình bày một cách ngắn gọn những vấn đề cơ bản về kỹ thuật nghiệp vụ ngoại thương

    Tập bài giảng này được biên soạn trên cơ sở tập giáo trình “ Kỹ Thuật Nghiệp Vụ Ngoại Thương nhà xuất bản Giáo dục xuất bản năm 2006 do giáo sư  Vũ Hữu Tửu  trường Đại Học Ngoại Thương Hà nội biên soạn, giáo trình Kỹ Thuật Kinh Doanh Thương Mại Quốc Tế nhà xuất bản Thống Kê xuất bản năm 2004 do Tiến sỹ Hà Thị Ngọc Oanh biên soạn.

    Tập bài giảng bao gồm các vấn đề về thực tiễn và lý luận trong hoạt động thương mại quốc tế, một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ đối với tập thể các giảng viên của ngành kinh tế ngoại thương của trường Đại Học Hàng Hải Việt Nam, vì vậy chắc chắn còn nhiều điểm thiếu sót chưa thể thoả mãn được yêu cầu của thực tế.  Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến phê bình xây dựng của các sinh viên và giáo viên trong khoa.

    Thay mặt tập thể bộ môn tôi xin chân thành cám ơn những ý kiến đóng góp.

    Hải phòng  05 năm 2008

    Chủ biên Ths Đỗ Đức Phú

    Phó trưởng môn Kinh tế Ngoại Thương

     

     

     

    CHƯƠNG 1.

    CÁC PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH TRONG BUÔN BÁN QUỐC TẾ.

    1.1. PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH BUÔN BÁN THÔNG THƯỜNG.

    Phương thức này có thể là buôn bán trực tiếp giữa người bán và người mua hoặc  có thể thông qua trung gian.( thông qua người thứ 3)

    1.1.1. Giao dịch buôn bán thông thường trực tiếp.

    Trong buôn bán quốc tế người ta thường thực hiện các bước sau:

    1. Hỏi hàng( enquiry). Đây chính là lời đề nghị giao dịch hay nói cách khác là đề nghị thiết lập quan hệ mua bán xuất phát từ phía người mua. Về phương diện thương mại thì đây là việc người mua đề nghị người bán báo cho mình biết giá cả và các điều kiện để mua hàng.

    Về mặt pháp lý: pháp luật không ràng buộc nghĩa vụ người hỏi hàng, có nghĩa là người hỏi hàng không có nghĩa vụ phải mua hàng. Không mua hàng người hỏi mua không thể bị kiện hoặc bị khiếu nại.

    Nội dung thư hỏi hàng: Pháp luật không quy định nội dung thư hỏi hàng, nhưng thông thường trong thư hỏi hàng càng hỏi chi tiết thì càng tiết kiệm được thời gian đàm phán để ký hợp đồng về sau.

    2.Phát giá còn gọi là chào hàng(offer)

    Chào hàng là lời đề nghị ký kết hợp đồng xuất phát từ phía người bán. Khác với hỏi hàng chỉ là đề nghị thiết lập quan hệ mua bán. Trong buôn bán quốc tế người ta thường phân biệt hai loại chào hàng.

    + Chào hàng tự do:Là loại chào hàng người bán không bị ràng buộc trách nhiệm với thư chào hàng, có nghĩa là người bán hàng không cam kết một cách dứt khoát nghĩa vụ cung cấp hàng hoá cho người mua.Loại chào hàng này thường được gửi cho nhiều người mua tiềm năng chào bán một lô hàng, ai trả giá cao nhất thì bán.hoặc bán cho người mua nào mà người bán thấy có lợi hơn.

    + Chào hàng cố định: Người bán cam kết một cách dứt khoát nghĩa vụ cung cấp hàng hoá cho người mua trong một khoảng thời gian nhất định, và loại chào hàng này chỉ gửi cho một người.

    Khi người mua nhận được chào hàng tự do thì chưa chắc sẽ trở thành người mua thực sự, còn khi nhận được chào hàng cố định thì chắc chắn người được chào hàng sẽ trở thành người mua, nếu như họ chấp nhận mọi điều kiện quy định trong thư chào hàng trong thời gian có hiệu lực của thư chào hàng .

    Về mặt pháp lý  thì khi gửi thư chào hàng cố định cho khách hàng, người bán hàng đã tự ràng buộc mình với các nghĩa vụ theo các điều kiện quy định trong thư chào hàng trong thời gian hiệu lực của thư chào hàng, nếu đơn phương từ chối không thực hiện có thể sẽ bị khiếu nại hoặc kiện ra toà và phải bồi thường thiệt hại.

    Do vậy, khi ký phát những thư chào hàng cố định, người bán hàng cần phải xem xét kỹ lưỡng, từng chi tiết nhỏ cũng phải phù hợp với luật pháp và phải có lợi cho nhà nước, có lãi cho công ty và không để phát sinh tranh chấp hoặc tổn thất.

    Để phân biệt loại thư chào hàng người ta thường căn cứ vào tiêu đề của thư, tự do hay cố định. Nhưng trong thực tế giao dịch người ta  lại rất ít viết trên tiêu đề là thư tự do hay thư cố định. Do vậy để phân biệt người ta thường căn cứ vào nội dung của thư chào hàng.

    Chào hàng tự do thường có những nội dung rất chung chung.

    VD: Thưa quý ngài,

    – Tiếp theo cuộc nói chuyện gần đây…

    – Để phúc đáp bức thư đề ngày …

    Nay chúng tôi gửi tới ngài…

    Và kết thúc thư chào hàng tự do thường kết thúc bằng câu: ” Thư chào hàng này chỉ giá trị khi chúng tôi nhận được đơn đặt hàng của quý ngài mà hàng vẫn còn ở trong kho chưa được bán cho người khác.”

    Về điều khoản hiệu lực:

    Với nội dung là thư chào hàng tự do thì thời hạn không quy định mà chỉ ghi một cách không rõ ràng chẳng hạn như: ” Mong nhận được…”

    Với nội dung là thư chào hàng cố định thì phải có thời hạn. Trường hợp thời hạn không quy định trong thư chào hàng cố định thì theo thông lệ là thời gian hợp lý, thời gian hợp lý đó thường là 30 ngày

    Ngoài 2 loại thư chào hàng kể trên trong thực tế người ta còn gặp một số loại thư chào hàng khác như: Thư chào hàng bảo vệ, thư chào hàng thăm dò.

    Chú ý khi gửi thư chào hàng:

    – Khi chào hàng người chào hàng phải có ý định bán hàng thực sự

    – Người chào hàng phải được  phép hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh xuất nhập khẩu, và đúng ngành hàng .

    – Đối tượng được chào hàng cũng phải được luật pháp cho phép hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

    – Thư chào hàng không chứa các điều khoản trái với quy định của pháp luật .

    – Hình thức thư chào hàng phải phù hợp với các quy định của luật pháp.

    1. Đặt hàng ( Order).

    Nếu như thư chào hàng thể hiện ý định bán hàng của người bán và được người bán ký phát cho các khách hàng của mình thì đơn đặt hàng thể hiện ý định muốn mua hàng của người mua, đó là đề nghị từ phiá người muốn mua hàng hoá.Trong đơn đặt hàng người mua thường nêu cụ thể tên hàng hoá định mua và đề nghị người bán cung cấp hàng cho mình theo những điều kiện ( số lượng, phẩm chất, thời hạn giao hàng v.v.) do mình tự đặt ra. Một khi người bán chấp nhận hoàn toàn đơn đặt hàng trong thời hạn quy định thì hợp đồng coi như đã được thành lập giữa bên mua và bên bán .

    Trong thực tế người ta hay đặt hàng với những khách hàng đã có quan hệ thường xuyên bởi vậy ta cũng thường gặp các đơn đặt hàng chỉ có các mục: tên hàng, số lượng, phẩm chất, thời hạn giao hàng ,v.v. còn các điều kiện khác thì áp dụng như những lần giao hàng trước đó.

    Ngoài những trường hợp thông thường đơn đặt hàng còn được sử dụng trong những trường hợp sau:

    – Yêu cầu cung cấp hàng hoá sản xuất theo quy định của người mua.

    Chú ý: Đơn đặt hàng chỉ nên gửi đi khi biết chắc người bán hàng có hàng và có ý định bán hàng hoặc có khả năng cung cấp hàng hoá.

    – Đơn đặt hàng thường là cố định, các quy định về đơn đặt hàng cũng giống như thư chào hàng (thư chào hàng cố định)

    4.Hoàn giá.(counter-offer)

    Hoàn giá hay còn gọi là mặc cả giá. Hành động hoàn giá có thể biến một thư chào hàng cố định thành một thư chào hàng tự do.

    Về mặt pháp lý hoàn giá chào là việc  người được chào giá khước từ đề nghị của người chào giá, tự mình trở thành người chào giá và đưa ra đề nghị mới làm cơ sở ký kết hợp đồng.

    5.Chấp nhận ( Acceptance).

    Là việc người được chào giá đồng ý hoàn toàn với giá được chào (giá trong order). Hiệu quả pháp lý của việc chấp nhận là dẫn tới việc ký kết hợp đồng mua bán.

    Acceptance được chia làm 2 loại:

    1.Acceptance hoàn toàn vô điều kiện: Với việc chấp nhận này hợp đồng sẽ được ký kết, và hợp đồng bao gồm những chứng từ sau.

    + offer: do người bán ký.

    + order: do người mua ký

    + Acceptance : do người mua ký.

    Sau khi 3 loại chứng từ nói trên được ký kết thì hợp đồng coi như đã được ký

    2.Acceptance có điều kiện :

    Về cơ bản thì hợp đồng vẫn chưa được ký kết và vẫn còn nhiều khả năng không được ký.

    Điều kiện hiệu lực của Acceptance.

    + Phải theo hình thức mà luật pháp của từng nước yêu cầu. (Theo luật Việt Nam  hình thức chấp nhận tương tự như hình thức của hợp đồng, điều 24 ).

    + Phải làm trong thời hạn hiệu lực của  offer hoặc order. Nếu ngoài thời hạn thì việc chấp nhận không có giá trị.

    +Phải được chính người nhận giá chấp nhận.

    + Chấp nhận phải được gửi tận tay người chào hoặc người đặt hàng, nếu những người này không nhận được thì chấp nhận cũng không giá trị về mặt pháp lý

    1. Xác nhận:( confirmation)

    Là việc khảng định lại sự thoả thuận mua bán để tăng thêm tính chắc chắn của nó và để phân biệt những điều khoản cuối cùng với những điều kiện đàm phán ban đầu. Giấy xác nhận có thể do một bên đưa ra.Ví dụ, bên bán đưa ra “Giấy xác nhận đặt hàng” (conformation of order) để khảng định việc mình đã chấp nhận đơn đặt hàng do bên mua gửi đến. Xác nhận thường được lập thành 2 bản bên lập xác nhận ký trước rồi sau đó gửi cho bên kia. Bên kia ký xong giữ lại một bản và gửi trả lại cho bên lập xác nhận một bản. Trường hợp các bên chỉ lập một bản xác nhận thì bản xác nhận đó phải  có hai chữ ký thường được gọi là hợp đồng

    Hợp đồng cũng có hai loại:

    – Loại một văn bản.

    – Loại nhiều văn bản

    Khi ký hợp đồng cần lưu ý.

    + Những văn bản trao đổi trước khi ký hợp sẽ hết hiệu lực kể từ khi ký hợp.

    + Những văn bản trao đổi sau khi ký hợp đồng phải được xem xét một cách tổng thể trong mối liên hệ với hợp đồng đã ký.

    1.1.2. Giao dịch buôn bán qua trung gian.

    a khái niệm: Phương thức giao dịch buôn bán qua trung gian là phương thức giao dịch trong đó hai bên mua và bán phải thông qua người thứ 3 để ký kết và thực hiện hợp đồng.

    b.Phương thức này bao gồm:

    1. Môi giới: Là loại trung gian đơn thuần giữa bên mua và bên bán.

    Đặc điểm: người môi giới không đại diện cho quyền lợi bên nào mà chỉ đứng giữa, không chịu trách nhiệm pháp lý, họ chỉ tìm người mua, người bán và tạo điều kiện hai bên gặp nhau, tự đàm phán và ký kết hợp đồng. Người môi giới có quyền nhận thù lao của cả hai bên quan hệ giữa người môi giới với các bên không phải là quan hệ hợp đồng dài hạn.

    Môi giới thương mại được quy định trong chương V  mục 2 từ điều 150 đến điều 154 luật thương mại Việt Nam.

    1. Uỷ thác mua bán hàng hoá .

    Đây là phương thức trong đó người uỷ thác giao cho người nhận uỷ thác mua hoặc bán một loại hàng hoá nào đó nhân danh người uỷ thác.

    Đặc điểm của loại giao dịch này:

    + Hàng hoá phải là hàng hoá được phép lưu thông.

    + Người nhận uỷ thác phải có khả năng và tự mình thực hiện được công việc.

    + Người nhận uỷ thác chỉ được nhận uỷ thác trong phạm vi ngành nghề được phép kinh doanh.

    Loại hình kinh doanh này được quy định trong (chương V mục 3 từ điều 155 đến điều 165 Luật Thương Mại Việt Nam 2005).

    1. Đại lý mua bán hàng hóa(Agent)

    Là người hoạt động nhân danh mình với chi phí của người uỷ thác để ký kết và thực hiện hợp đồng. Nói cách khác đại lý là tự nhiên nhân hoặc pháp nhân tiến hành một hay nhiều hành vi theo sự uỷ thác của người uỷ thác (Principal). Quan hệ giữa người uỷ thác với đại lý là quan hệ hợp đồng đại lý.

    – Đặc điểm của hoạt động đại lý.(Chương V Mục 4, từ điều 166 đến 177 Luật Thương mại Việt Nam năm 2005).

    + Người đại lý chỉ đại diện quyền lợi cho một bên – bên uỷ thác.

    + Người đại lý không được nhận thù lao của cả hai bên, nếu nhận của cả hai bên mà bị phát giác thì người đại lý đó có thể bị phạt, vì làm như vậy thì quyền lợi của cả bên ( bán và mua) dễ bị vi phạm.

    + Người làm đại lý thường có hợp đồng dài hạn với người uỷ thác.

    – Phân loại đại lý:

    1. Căn cứ vào phạm vi, quyền hạn được uỷ thác người ta chia các đại lý thành:
    2. Đại lý toàn quyền (Universal Agent) Là người được phép thay mặt người uỷ thác toàn quyền giải quyết mọi vấn đề.

       2.Tổng đại lý (agent general): Là người được uỷ quyền làm một phần việc nhất định của người uỷ thác, ví dụ: Ký kết những hợp đồng thuộc một nghiệp vụ nhất định, như phụ trách một hệ thống đại lý trực thuộc – Các đại lý thứ cấp.

    1. Đại lý đặc biệt (Special Agent): Là người được uỷ thác chỉ làm một việc cụ thể, ví dụ như mua một loại máy móc hay thiết bị nào đó, chẳng hạn máy tiện, với một giá nhất định.

    b.Căn cứ vào nội dung quan hệ giữa người đại lý với người uỷ thác, người ta chia thành các loại đại lý:

    1.Đại lý thụ uỷ (mandatory) Là người được chỉ định để hành động thay cho người uỷ thác, với danh nghĩa và chi phí của người uỷ thác. Thù lao của người đại lý có thể là một khoản tiền hoặc một mức phần trăm tính trên kim ngạch của công việc

    1. Đại lý hoa hồng (Commision Agent): Là người đại lý được uỷ thác tiến hành hoạt động với danh nghĩa của mình, nhưng với chi phí của người uỷ thác và được nhận tiền thù lao gọi là tiền hoa hồng.

    Trên thực tế có nhiều công ty có hàng muốn bán hàng vào một số thị trường nhưng  do thủ tục phức tạp nên khó thâm nhập trực tiếp mà phải thông qua một số công ty đại lý ở những thị trường đó. Bằng cách này thì việc thâm nhập thị trường đỡ khó khăn hơn, tiết kiệm được chi phí mở chi nhánh, trường hợp có kiện tụng xảy ra nếu có đại lý là người nước sở tại thì đỡ tốn chi phí hơn rất nhiều.

    3.Đại lý kinh tiêu (Merchant Agent): Là người kinh doanh tiêu thụ, hoạt động nhân danh mình với chi phí của mình để bán một loại hàng hoá nào đó và được nhận thù lao là mức chênh lệch giá cả giữa giá bán và giá mua.

    Trên thị trường thế giới người ta còn gặp một số loại đại lý như sau:

    – Phắc tơ (Factor): Là người đại lý được giao quyền chiếm hữu hàng hoá hoặc chứng từ sở hữu hàng hoá, được phép đứng tên của họ bán hàng hay cầm cố hàng hoá với giá cả  mà họ cho là có lợi nhất cho người uỷ thác, được trực tiếp nhận tiền hàng từ người mua hàng.

    – Đại lý gửi bán ( Consignee or Agent Carrying Stock): Là người đại lý được uỷ thác bán ra, với danh nghĩa của họ và chi phí do người uỷ thác chịu, những hàng hoá do người uỷ thác giao cho để bán ra từ kho của người đại lý.

    – Đại lý bảo đảm thanh toán: Là người đại lý đứng ra bảo đảm sẽ bồi thường cho người uỷ thác nếu người mua hàng (người thứ ba) ký kết hợp đồng với mình không thanh toán tiền hàng.

    – Đại lý độc quyền (Sole Agent, Exclusive Agent) là người đại lý duy nhất cho một người uỷ thác để thực hiện một hành vi nào đó như bán hàng, mua hàng, thuê tầu v.v.tại một khu vực và trong một thời gian do hợp đồng quy định. Nếu trên thị trường đã ký một hợp đồng đại lý độc quyền thì bên uỷ thác mất quyền bán trực tiếp cho người khác, nếu đã bán thì phải trả phần chênh lệch đã quy định cho đại lý độc quyền.

    1. Căn cứ vào nghiệp vụ người ta chia các đại lý thành.

    – Đại lý xuất khẩu (bán)

    – Đại lý nhập khẩu (mua)

    – Đại lý xuất nhập khẩu ( vừa mua vừa bán)

          – Hợp đồng đại lý ( Luật Thương mại Việt Nam điều 168)

    Nội dung phải theo quy định của pháp luật

    Khi ký hợp đồng cần phải lưu ý:

    1. Về điều khoản thời gian hiệu lực của hợp đồng phải quy định rõ ràng thời gian thực hiện và hoàn thành công việc, đây chính là cơ sở để thanh phí đại lý.

    2.Về vấn đề địa dư : Phải quy định địa dư bán hàng, không được đem hàng từ địa phương này sang bán ở địa phương khác nếu như không được phép của người uỷ thác, vì theo chính sách thâm nhập thị trường hàng hoá gửi bán ở các địa phương khác nhau có chính sách ưu đãi khác nhau, có giá khác nhau.

    3.Về vấn đề quyền  hạn của đại lý : Phải xác định phạm vi quyền hạn của đại lý, chẳng hạn có được nâng giá hay giảm giá không?

    1. Vấn đề xác định giá:

    – Xác định giá sàn: giá thấp nhất có thể hạ còn nâng giá tuỳ ý.

    – Xác định giá trần: Giá cao tối đa có thể bán còn giá thấp tuỳ ý.

    – Xác định khung giá : Xác định giới hạn dao động của giá mà người đại lý có thể sử dụng, tức là chỉ được mua hoặc bán trong giới hạn giá này.

    1. Vấn đề phí uỷ thác và các loại phí có liên quan .

    Phí đại lý chính là công của người đại lý, do vậy cần phải thoả thuận công cho rõ ràng, phù hợp và khi xác định phí này thì cần phải căn cứ vào:

    + Khối lượng công việc của người đại lý

    + Thời gian hoàn thành công việc – thời gian càng ngắn thì phí càng cao.

    + Địa dư: càng khó khăn ( tức là khó thâm nhập, khó cạnh tranh) thì phí càng cao.

    + Uy tín: Uy tín của người làm đại lý càng cao thì phí càng cao.

    * Cách tính công đại lý

    + Có thể tính thành tiền cụ thể

    + Có thể tính bằng %

    * Chi phí của đại lý còn bao gồm:

    + Chi phí trực tiếp: Trả tiền quảng cáo, mua bảo hiểm hàng hoá.v.v.

    + Chi phí gián tiếp: Chi phí cho các dịch vụ phục vụ cho việc mua, bán hàng hoá.

    Hai loại chi phí này có thể tính riêng nhưng thông thường người ta hay tính gộp.

    1. Thanh toán: Phải quy định cụ thể:

    + Thời gian thanh toán

    + Phương thức thanh toán.

    + Số tiền thanh toán từng lần

    * Tiền thanh toán có thể phân loại như sau:

    + Tiền ứng trước.

    + Thanh toán cho tiến trình thực hiện công việc.

    + Thanh toán sau khi hoàn thành công việc, số tiền này được dùng để khống chế người làm đại lý.

    1. Lựa chọn trung gian (Sử dụng đại lý và môi giới)

    1.Lựa chọn: Người trung gian phải thoả mãn các điều kiện:

    + Am hiểu nghiệp vụ, có nghĩa là phải nắm vững thông tin về thị trường và các thông tin có liên quan đến thị trường.

    + Người trung gian phải có khả năng tài chính, có cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ thực hiện công việc có hiệu quả .

    + Người trung gian phải có uy tín.

    1. Vấn đề sử dụng trung gian ở Việt Nam

    Theo quy định hiện hành khi làm đại lý cho người nước ngoài phải thoả mãn các điều kiện sau:

    + Tất cả thương nhân Việt Nam đều được phép làm đại lý cho người nước ngoài.

    + Đối với những hàng hoá cấm xuất nhập khẩu phải có giấy phép của nhà nước (ví dụ: mua bán vũ khí, chất nổ).

    + Những hàng hoá xuất nhập khẩu có điều kiện phải có giấy phép của Bộ Thương mại và các Bộ quản lý chuyên ngành có liên quan.

    + Phải có khả năng thực hiện nhiệm vụ được uỷ thác.

    + Phải mở tài khoản riêng cho hàng đại lý.

    + Nếu làm đại lý mua hàng cho người nước ngoài thì phải có giấy chứng nhận là phía nước ngoài đã chuyển tiền vào Việt Nam, giấy này do ngân hàng cấp và hải quan sẽ kiểm tra khi làm thủ tục  xuất khẩu.

    + Người đại lý phải thay mặt người uỷ thác nộp tất cả các khoản thuế theo quy định của Việt Nam.

    Phải dự kiến trường hợp trả lại hàng và quy định điều khoản này trong hợp đồng và hàng trả lại phải phù hợp với quy cách, chất lượng lúc xuất đi.

    1.2. PHƯƠNG THỨC BUÔN BÁN ĐỐI LƯU.

    Phương thức đối lưu là phương thức giao dịch trong đó  xuất khẩu và  nhập khẩu có mối quan hệ chặt chẽ với nhau xuất khẩu vừa là tiền đề vừa điều kiện để trao đổi.

    1.2.1. Hoàn cảnh ra đời của phương thức buôn bán đối lưu.

    Phương thức buôn bán đối lưu ra đời do nhiều nguyên nhân trong đó có  nguyên nhân là do nhà nước quản lý ngoại hối, thanh toán bằng tiền mặt gặp nhiều khó khăn, hoặc các bên đối tác không có ngoại tệ mạnh. Một nguyên nhân nữa cũng cần phải kể đó là do hàng hoá đối tượng của buôn bán đối lưu thường là kém chất lượng hoặc khó tiêu thụ cho nên các bên tìm cách đổi cho nhau. Có thể nói đây là những nguyên nhân chính cho ra đời phương thức buôn bán đối lưu.

    1.2.2. Đặc điểm của phương thức buôn bán đối lưu.

    Đặc điểm 1: Giá trị sử dụng của hàng hoá được quan tâm là chính vì việc đổi hàng giữa các đối tác với nhau chỉ là để thoả mãn một nhu nào đó, các đối tác ít quan tâm đến giá trị của hàng hoá.

    Nhưng hiện nay trong phương thức buôn bán này người ta cũng đã bắt đầu tính đến giá trị của hàng hoá, vì mục đích chính của hoạt động buôn bán là tìm kiếm lợi nhuận và các bên cũng đã tính đến việc trao đổi hàng hoá gì để có lợi và như vậy phương thức này đã mất dần tính truyền thống của nó là thoả mãn một nhu cầu nào đó

    Đặc điểm 2. Tiền trong phương thức này chỉ là phương tiện để tính toán có nghĩa là các bên đối tác chỉ định giá hàng hoá để qua đó trao đổi cho nhau.

    đặc điểm 3. Cân bằng nhau về quyền lợi giữa các bên. Sự cân bằng này được thể hiện ở những khía cạnh sau:

    + Cân bằng về mặt hàng

    + Cân bằng về giá cả.

    + Cân bằng về tổng giá trị.

    1.2.3. Các hình thức buôn bán đối lưu

    a.Hàng đổi hàng( Barter).

    Hình thức này đã xuất hiện từ thời xa xưa trong lịch sử loài người, có nghĩa là mặt hàng này đổi lấy mặt hàng khác có giá trị tương đương. Nhưng hiện nay trong thực tế không phải lúc nào hàng hoá đem trao đổi cũng có giá trị tương đương với nhau.Hình thức trao đổi hàng hoá có giá trị không tương đương đã và đang được thực hiện trong hoạt động thương mại quốc tế và ngày càng trở nên thông dụng. Trong trường hợp này người ta thường dùng một phần tiền để bù vào giá trị chênh lệch. Phương thức trao này thường áp dụng với các loại hàng hoá không thể chia nhỏ được.

    Ngoài phương thức trao không ngang giá người ta còn tiến hành trao đổi hàng hoá không phù hợp với ngành nghề kinh doanh.

    1. Hình thức bù trừ.

    Thực hiện hình thức buôn bán này là hai bên không thanh toán với nhau bằng tiền mặt mà bằng cách trao đổi với nhau một giá trị hàng hoá hoặc dịch vụ tương đương nhau. Sau  khi bù trừ giá hàng  hoá với nhau vẫn còn số dư thì giá trị còn dư đó sẽ được thanh toán theo yêu cầu của bên chủ nợ.

    Hình thức bù thừ bao gồm:

    + Bù trừ theo nghĩa thực của nó tức là việc  xuất khẩu liên kết với việc  nhập khẩu

    -Bù trừ trước (Pre-compensation). Theo hợp đồng thì một bên giao hàng trước. Sau khi nhận hàng một thời gian nhất định bên kia mới giao hàng đối ứng.

    – Giao dịch song hành (parallel transaction).Hai bên cùng tiến hành giao hàng trong một thời kỳ nhất định. Dĩ nhiên giá trị hàng giao có thể không bằng nhau nhưng không ai giao trước ai.

    c.Mua đối ứng(counter- purchasing) Hình thức này thường áp dụng trong việc mua bán máy móc thiết bị và nhà máy, bên mua thường không có tiền. Trong trường hợp này hai bên thường ký với nhau các hợp đồng mua hàng hoá của nhau. Có nghĩa là bên cung cấp nhà máy hoặc máy móc thiết bị phải mua lại một loại hàng hoá nào đó của bên nhập khẩu máy móc thiết bị hoặc nhà máy với giá trị bằng giá trị máy móc thiết bị hoặc nhà máy đã bán.

    Hai bên ký kết với nhau một văn bản ghi nhớ (memorandum) trong đó một bên sau khi xuất khẩu hứa sẽ nhập khẩu hàng hóa của bên kia. Nhưng lưu ý là bản ghi nhớ không có giá trị pháp lý và các nghĩa vụ không bị ràng buộc như hợp đồng, cho nên lời hứa nhập hàng không phải là cam kết chắc chắn..

    d.Mua lại ( buying – back). Một bên cung cấp thiết bị toàn bộ và sáng chế hoặc bí quyết kỹ thuật cho bên kia, đồng thời cam kết mua lại những sản phẩm do máy móc thiết bị hoặc sáng chế đó sản xuất ra.

    1. Nghiệp vụ chuyển nợ (switch): Bên nhận hàng chuyển khoản nợ tiền hàng về cho bên thứ ba để bên này trả tiền.

    f.Giao dịch bồi hoàn (offset): Đây là nghiệp vụ dùng hàng hoá và/hoặc dịch vụ để đổi lấy những ân huệ. Về quân sự bên cung cấp hàng quân sự thường được sử dụng một số đặc ân nào đó về quân sự của bên nhập khẩu hàng quân sự.

    1.2.4.Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng.

    Trong buôn bán đối lưu., người ta thường đề ra những biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng như:

    1. Dùng thư tín dụng đối ứng (Reciprocal L/C ), đây là loại L/C mà trong nội dung của nó có điều khoản quy định ” L/C này chỉ có hiệu lực khi người hưởng lợi mở một L/C khác có kim ngạch tương đương” Như vậy hai bên mua và bán vừa phải mở L/C vừa phải giao hàng.

    b.Dùng người thứ ba khống chế chứng từ sở hữu hàng hoá. Người thứ ba chỉ giao chứng từ cho người nhận hàng khi người này đổi lấy một chứng từ hàng hoá khác có giá trị tương đương. Thông thường người ta dùng ngân hàng làm người thứ ba.

    c.Dùng một tài khoản đặc biệt để theo dõi việc giao hàng của hai bên. Đến cuối một thời kỳ nhất định (chẳng hạn 6 tháng hay một năm…) nếu còn số dư nợ thì bên nợ phải giao nốt hàng hoặc chuyển số dư nợ sang kỳ giao hàng sau hoặc phải thanh toán bằng ngoại tệ.

    d.Phạt về việc giao hàng thiếu hoặc giao hàng chậm: Bên bán không giao hoặc chậm giao hàng phải nộp phạt bằng ngoại tệ. Mức phạt do hai bên thoả thuận quy định trong hợp đồng.

    1.3. PHƯƠNG THỨC TÁI XUẤT (RE EXPORT).

    1.3.1.Khái niệm: Tái xuất là hình thức xuất khẩu những hàng hoá trước đây đã nhập khẩu và chưa qua chế biến ở nước tái xuất. Tái xuất là một phương thức giao dịch buôn bán mà người làm tái xuất không nhằm mục đích phục vụ tiêu dùng trong nước mà chỉ tạm nhập khẩu sau đó tái xuất khẩu để kiếm lời.

    Phương thức này khác với phương thức đối lưu ở chỗ là không  quan tâm đến nhu cầu tiêu dùng trong nước. Tham gia vào phương thức giao dịch tái xuất luôn có 3 nước Đó là nước xuất khẩu, nước nhập khẩu, và nước tái xuất. Vì vậy phương thức này còn được gọi là phương thức giao dịch 3 bên hay giao dịch tam giác.( Triangular transaction).

    Điều kiện có thể làm tái xuất.

    + Hàng hoá phải có cung cầu lớn và giá cả hàng hoá đó phải có biến động lớn. Do vậy trong phương thức buôn bán này người nào nắm được sự biến động của giá nhanh chớp được thời cơ thuận thì sẽ có lãi lớn, còn ngược lại thì sẽ bị lỗ vốn và có thể bị phá sản.

    1.3.2. Các loại hình tái xuất.

    1.Tái xuất khẩu: Hàng hoá được nhập khẩu vào trong nước tái xuất được lưu tại kho ngoại quan sau đó được xuất khẩu ra nước ngoài không thông qua chế biến, hoạt động này ở Việt Nam được điều chỉnh bằng quy chế kho ngoại quan số 212/1998. Nói chung quy định này của Việt Nam cũng tương tự của nước khác .

    Trường hợp người tái xuất muốn giấu xuất xứ hàng hoá (thường thì phải thoả thuận trước với người mua) thì người tái xuất phải thay đổi bao bì, vẽ lại mẫu mã và như vậy có nghĩa là hàng hoá đã được gia công chế biến một phần cho nên khi tái xuất phải nộp thuế xuất khẩu cho phần giá trị gia tăng đó, nếu pháp luật quy định.

    Thực tế để giảm chi phí lưu kho người ta thường đưa hàng hoá thẳng từ nước người bán sang nước nước người mua mà không thông qua nước tái xuất và trên đường vận chuyển người ta làm lại bộ chứng từ hàng hoá khác.

    .2. Chuyển khẩu. Hàng hoá đi từ nước người bán sang nước người mua, nước tái xuất trả tiền cho nước xuất  khẩu và thu tiền của nước nhập khẩu.

    Trên thực tế phương thức chuyển khẩu thường được thực hiện bằng hai cách:

    + Công khai: Các chứng từ hàng hoá từ người bán ban đầu giữ nguyên chỉ các chứng từ làm thủ tục chuyển khẩu.

    + Bí mật: Thay lại toàn bộ chứng từ hàng hoá kể cả tên và địa chỉ người bán .

    Hiện nay theo luật Việt Nam phương thức chuyển khẩu được điều chỉnh bằng văn bản số 1311/1998 QĐ BTM.” Quy chế chuyển khẩu tái xuất”.

    3.Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng.

    Người kinh doanh tái xuất thường ký một hợp đồng nhập khẩu và một hợp đồng xuất khẩu. Hai hợp đồng này phải phù hợp với nhau về hàng hoá bao bì, mã hiệu v.v. Việc thực hiện hợp đồng nhập khẩu phải tạo cơ sở đầy đủ và chắc chắn cho việc thực hiện hợp đồng xuất khẩu.

     Để thực hiện các hợp đồng một cách nghiêm chỉnh người ta thường áp dụng các biện pháp:

    + Đặt cọc (deposit) Là một khoản tiền mà một bên có nghĩa vụ phải giao cho bên kia để đảm bảo thực hiện hợp đồng, nếu vi phạm sẽ mất khoản tiền đặt cọc đó.

    Trên thực tế đây là một vấn đề rất phức tạp và rắc rối ngay cả khi đã có đặt cọc thì khả năng vi phạm hợp đồng vẫn có thể xảy ra. Cho nên khi tiến hành giao dịch cần phải chọn kỹ đối tác, phải cảnh giác cao.

    Để tránh rủi ro người ta thường hay yêu cầu ngân hàng bảo lãnh số tiền gửi hoặc tiền ứng trước. Tuy nhiên nếu yêu cầu ngân hàng bảo lãnh thì phải trả phí bảo lãnh ngân hàng .

    + Chế tài – phạt tiền: Biện pháp phạt tiền thường được áp dụng theo các hình thức.

    – Trả một khoản tiền quy định trong hợp đồng ( có thể là ngoại tệ có thể là nội tệ)

    – Mua hàng trên thị trường và người vi phạm phải trả tiền chênh lệch so với giá hợp đồng.

    + Phương thức tín dụng giáp lưng ( back to back L/C)

    Sau khi nhận được L/C của người nhập khẩu mở cho mình người kinh doanh tái xuất ( hoặc chuyển khẩu) dùng L/C này để thế chấp mở L/C thứ hai cho người xuất khẩu hưởng lợi với nội dung gần giống L/C mà người nhập khẩu mở cho mình. L/C thứ nhất gọi là L/C gốc, còn L/C thứ hai gọi là L/C giáp lưng.

    Một vấn đề rất quan trọng cần phải lưu ý trong kinh doanh theo phương thức tái xuất là công tác khách hàng, phải chú ý tìm được khách hàng đứng đắn, có khả năng thanh toán cao. Thực tế ở Việt Nam cho thấy có nhiều doanh nghiệp đã phá sản do công tác này lỏng lẻo .( nhập khẩu hàng hoá rồi nhưng không biết bán cho ai vì đối tác từ chối nhận hàng – không tái xuất được).

    1.4. NHỮNG PHƯƠNG THỨC GIAO DỊCH ĐẶC BIỆT.

    1.4.1. Đấu giá quốc tế (International Auction)

    1. Khái niệm: Là một phương thức giao dịch đặc biệt được tổ chức công khai ở một nơi nhất định, tại đó người bán lợi dụng sự cạnh tranh của những người mua để lựa chọn người mua trả giá cao nhất.
    2. Đặc điểm:

    + Hàng hoá bán theo phương thức này thường là những hàng hoá khó tiêu chuẩn hoá ( đồ cũ, da lông thú…)

    + Hàng hoá phải có trên thị trường ( tại nơi đấu giá) người mua có thể nhìn thấy, sờ thấy và tự lựa chọn.

    + Người mua nhiều, người bán chỉ có một người và người phải cạnh tranh theo điều kiện người bán đặt ra.

    + Đấu giá được tổ chức tại một địa điểm nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định được thông báo trên TV và các phương tiện thông tin đại chúng khác.

    c.Các loại hình đấu giá quốc tế.

    Đấu giá quốc tế có hai loại hình chính

    1. Đấu giá có tính thương nghiệp: hàng hoá được mua tại nơi đấu giá sau đó được đem bán lại trên thị trường để lấy lãi, do vậy đại bộ phận những người dự đều là những nhà buôn và hàng hoá thường được phân ra từng loại, từng lô có loại có thể được sơ chế . Khi mua người mua bao giờ cũng phải có phương án giá và người bán phải bằng cách tác động để người mua phải trả giá cao hơn dự kiến, phải biết nghệ thuật nài kéo…

    2.Đấu giá phi thương nghiệp: Người dự đấu giá thường mua hàng hoá để thoả mãn nhu cầu nào đó của cá nhân, không có mục đích mua rồi để bán lại kiếm lời và hàng hoá thường có sao bán vậy. Do vậy người bán cũng phải biết nghệ thuật khéo léo để tạo sự cạnh tranh giữa những người mua và cuối cùng bán cho người nào trả giá cao nhất, làm cho người mua sẵn sàng trả giá cao hơn giá họ dự kiến.

    Thực tế có những trường hợp do cạnh tranh giữa những người mua mà người bán đã bán được những hàng hoá tưởng như vô giá trị với những giá rất cao.Sử dụng hình thức đấu giá này thường nhằm những mục đích  như: Thanh lý vật vô thừa nhận, giải quyết hàng tồn kho, thanh lý công ty phá sản…

    Quy trình đấu giá:

    1. Chuẩn bị đấu giá bao gồm:

    Thông báo: Đăng quảng cáo về ngày, giờ, địa điểm tiến hành, số lượng mặt hàng đấu giá, thể lệ đấu giá, trong công tác này người bán phải làm thế nào để người mua không có đủ thời gian liên kết với nhau tìm cách giảm giá.

    Chuẩn bị hàng hoá: Đưa hàng hoá tới kho của tổ chức đấu giá, sau đó phân chia thành từng lô căn cứ vào chất lượng, kích cỡ của chúng, đánh số từng lô sau đó lấy mẫu hàng hoá. Ký hợp đồng uỷ thác với các tổ chức đấu giá ( có thể là uỷ ban nhân dân, toà thị chính, công ty… …)

    Xây dựng thể lệ đấu giá: Thường quy định  người mua phải xem hàng trước( người bán không chịu trách nhiệm về phẩm chất hàng hoá), quy định về khoản tiền ký quỹ trước khi tham dự đấu giá, về mức mặc cả đặt giá.

    b.Trưng bày hàng hoá để người muốn mua có thể xem.

    Tổ chức cho người mua xem hàng, trong thời gian này nếu không xem mà mua phải hàng không theo ý muốn thì không có quyền khiếu nại về chất lượng hàng hoá.

    Có nhiều cách tổ chức cho người mua xem hàng:

    – Xem qua mẫu,

    – Xem thực tế: có thể xem xét trực tiếp, cho chạy thử…

    – Xem qua ảnh: Một số hàng nhỏ giá trị cao, dễ mất người ta hay chụp ảnh để giới thiệu.

    1. Tiến hành mở đấu giá.

    Nơi bán đấu giá thường có hình thức của một hội trường. Trên bục cao, nhân viên đấu giá (autionor) điều khiển cuộc đấu giá  với tư cách đại diện cho bên bán. Tuỳ theo khả năng để chọn phương thức thích hợp mà bán được giá cao nhất và thông thường người ta hay tiến hành theo các phương thức sau:

    + Phương thức có tiếng nói( 2 cách)

    – Giảm giá dần: Người tổ chức định giá cao  để người mua giảm dần,  hoặc người bán giảm dần nếu người mua không mua và không trả giá.

    – Tăng giá dần : Người tổ chức quy định giá sàn, người mua trả giá tăng dần, không hạn chế tầm cao, cách này thường áp dụng khi bán những hàng hoá phi thương nghiệp, do sự cạnh tranh của những người mua, nhiều khi bán được hàng với giá rất cao.

    + Phương pháp không tiếng nói.

    – Gửi thư kín: Mọi người trả giá ghi vào phong bì giá mình đề nghị bỏ vào thùng thư như khi đi bầu cử.

    – Giơ tay: Ghi giá chuyển cho ban tổ chức, hoặc bấm nút máy tính điện tử.

    1. Ký hợp đồng và giao hàng.

    Người thắng là người trả giá cao nhất, đến ban tổ chức ký hợp đồng theo mẫu và trả một phần tiền hàng, có nghĩa là phải đặt cọc (bid) tiền đảm bảo thực hiện hợp đồng và mức bid là bao nhiêu thì người tổ chức phải quy định. Những căn cứ xác định bid:

    – Chi phí mở đấu giá lại: Quảng cáo, thuê địa điểm

    – Khoản lãi suất: Khi hàng hoá chưa bán được thì vốn còn đọng thường là vốn đi vay cho nên phải căn cứ vào lãi suất vay.

    – Chi phí lưu kho:

    Sau một thời gian khoảng 3 đến 4 ngày, người mua phải trả nốt tiền và nhận hàng

    1.4.2.. Đấu thầu quốc tế (International Tender)

    a..Khái niệm: Đấu thầu quốc tế là một phương thức giao dịch đặc biệt, trong đó người mua  (tức là người gọi thầu) công bố trước điều kiện mua hàng để người bán (tức người dự thầu) báo giá mình muốn bán sau đó người mua sẽ chọn mua của người báo giá rẻ nhất và có điều kiện tín dụng phù hợp hơn cả với những điều kiện đã nêu.

    Phương thức đấu thầu được áp dụng tương đối phổ biến trong việc mua sẵm và thi công các công trình của nhà nước, nhất là tại các nước đang phát triển.

    b.. Các loại hình đấu thầu quốc tế:

    1. Nếu chia theo đối tượng đấu thầu :

    + Đấu thầu cung cấp hàng hoá

    + Đấu thầu cung cấp dịch vụ

    + Đấu thầu xây dựng công trình.

    + Đấu thầu dự án .

    2 Nếu căn cứ lượng người tham gia

    + Đấu thầu mở rộng(open tender)

    + Đấu thầu hạn chế ( limited tender)

    + Chỉ định thầu ( đấu thầu riêng lẻ)

    3..Căn cứ vào phương thức thực hiện.

    + Đấu thầu 1 giai đoạn.: hai phương thức.

             * Theo kiểu một phong bì, gồm: + Chào kỹ thuật

    + Chào giá

    Khi bóc phong bì phải xét kỹ điều kiện kỹ thuật và điều kiện giá cả, làm công tác này rất mất thời gian và tốn kém tiền bạc. Phương thức này được áp dụng đối với đấu thầu mua bán hàng hoá và xây lắp.

             * Theo kiểu hai phong bì: Là phương thức nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về giá trong từng phong bì hồ sơ riêng vào cùng thời điểm. Phong bì hồ sơ kỹ thuật sẽ được bóc để xem xét trước và đánh giá . Các nhà thầu đạt điểm kỹ thuật từ 70% trở lên sẽ được mở tiếp phong bì hồ sơ thứ hai (đề xuất về giá) để đánh giá. Phương thức này thường được áp dụng đối với đấu thầu tuyển chọn tư vấn.

    + Đấu thầu hai giai đoạn:

         * Giai đoạn 1: Các nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu sơ bộ, gồm đề xuất về kỹ thuật và phương án tài chính ( chưa có giá) để bên mời thầu xem xét và thảo luận cụ thể với từng nhà thầu, nhằm thống nhất về yêu cầu và tiêu chuẩn kỹ thuật để nhà thầu chuẩn bị và nộp hồ sơ dự thầu chính thức của mình.

        * Giai đoạn hai: Bên mời thầu mời các nhà thầu tham gia trong giai đoạn thứ nhất nộp hồ sơ dự thầu chính thức với đề xuất kỹ thuật đã được bổ sung hoàn chỉnh trên cùng một mặt bằng kỹ thuật và đề xuất chi tiết về tài chính với đầy đủ nội dung về tiến độ thực hiện, điều kiện hợp đồng, giá dự thầu.

    + Chào thầu (đấu thầu) cạnh tranh.

    Có bao nhiêu khách hàng thì mời đến bấy nhiêu, để các khách hàng cạnh tranh với nhau và người tổ chức sẽ chọn được giá hợp lý nhất.

    1. Nếu căn cứ hợp đồng có thể chia:

    +.Hợp đồng khoán gọn : không có điều chỉnh giá

    +. Hợp đồng có điều chỉnh giá: Tuỳ theo sự biến động của các yếu tố đầu vào để điều chỉnh.

    +. Hợp đồng kiểu chìa khoá trao tay  (turn-key) theo hợp đồng loại này có thể trao tay toàn phần, có thể từng phần

    c.Nguyên tắc và phương châm tiến hành.

    Mỗi tổ chức quốc tế đều đề ra cho mình một nguyên tắc riêng về đấu thầu .

    – Theo hiệp hội quốc tế các kỹ sư tư vấn (FIDIC) thì đấu thầu phải:

    + Cạnh tranh với điều kiện ngang nhau, dữ liệu được cung cấp đầy đủ.

    + Đánh giá công bằng, trách nhiệm phân  minh.

    – Theo ngân hàng phát triển châu á (ADB) thì:

    + Có nguồn gốc rõ ràng

    + Đạt tính kinh tế và tính hiệu quả

    + Các bên tham gia phải có đầy đủ cơ hội, công bằng và bình đẳng

    – Việt nam:

    + Công bằng và minh bạch

    + Chọn nhà thầu phù hợp đảm bảo hiệu quả kinh tế của dự án (quy chế đấu thầu 1999 của chính phủ)

           – Cách thức tiến hành:

    ( Theo FIDIC: 3 giai đoạn)

    Giai đoạn 1: Sơ tuyển ( áp dụng đối với đấu thầu mở rộng).

    Giai đoạn này là giai đoạn xác định các chỉ tiêu chủ yếu của công trình

    + Thông báo cho những người có khả năng dự thầu, tuỳ theo loại hình đấu thầu mà thông báo trên các báo chí tập san hoặc gửi thư riêng đến các hãng kinh doanh, nhiệm vụ của ban tổ chức là chọn thời điểm và phương thức hợp lý sao cho những người dự thầu có đủ thời gian chuẩn bị và nghiên cứu mà không thể có đủ thời gian để liên kết với nhau để lũng đoạn giá.

    Nội dung thông báo phải nêu rõ các yêu cầu của công trình và những địa chỉ liên hệ cần thiết. Trên cơ sở thông báo, người dự thầu phải làm:

    + Đơn: Kèm theo một loạt các văn bản có liên quan (văn bản tài chính cần thiết, văn bản chứng minh khả năng kỹ thuật – có bao nhiêu công trình sư, có bao nhiêu kỹ sư .v.v.)

    + Các văn bản xác nhận uy tín

    + Các giấy tờ chứng minh khả năng cung cấp vốn (Nếu công trình xây dựng bằng vốn ODA phải có vốn đối ứng).

    Luật Việt Nam quy định: Khi thực hiện công trình ở Việt Nam các nhà thầu nước ngoài phải liên doanh với một pháp nhân Việt Nam, do vậy cần phải có thêm các văn bản xác nhận liên doanh liên kết . Ngoài ra các nhà thầu phải có khả năng cung cấp 65% số vốn , do vậy phải có văn bản chứng minh khả năng tài chính.

    Trên cơ sở các giấy tờ (hồ sơ) người gọi thầu sẽ tiến hành sơ tuyển. Những người dự thầu được mời đến dự sơ tuyển. Họ nhận được các tài liệu sơ tuyển để kê khai, và ban tổ chức (người gọi thầu) xem xét, phân tích các văn bản mà họ đã nộp và chọn người dự thầu. Đây là một công việc rất quan trọng, cần phải tiến hành thận trọng nếu chọn người không đúng rất dễ hỏng việc hoặc có những công trình kém chất lượng.

    Sau khi sơ tuyển ban tổ chức lập short list  và gọi mời những người trong short list đến dự thầu .Trên thế giới danh sách short list thường chỉ có 7-8 người, còn ở Việt Nam có khi có đến trên 30 người và chí có trường hợp lên đến 100 người.

    Giai đoạn 2.   Giai đoạn mở thầu.

    Giai đoạn này trước hết là phải xây dựng bản điều lệ đấu thầu (biding documents) trong đó nêu rõ những mặt hàng và dịch vụ là đối tượng đấu thầu.

    + Tiến hành làm hồ sơ mời thầu.Trong quá trình làm hồ sơ mời thầu có khi cần cả dịch vụ tư vấn để tư vấn về các vấn đề tài chính, kỹ thuật đây là một việc rất khó khăn và tốn kém.

    + Tiến hành cung cấp hồ sơ  mời thầu cho những người trong short list. Hồ sơ được bán cho những dự thầu ở nước ngoài giá dao động từ 30 đến 50 USD , đây là khoản phí không hoàn lại. Nhưng ở Việt Nam giá này thường cao hơn rất nhiều do vậy các nhà thầu nước ngoài phản đối rất mạnh.  Công việc chuẩn bị hồ sơ rất tốn kém, phải in ấn nhiều, phải khảo sát kỹ thuật v.v.

    + Tổ chức cho những người dự thầu đi thăm thực địa, nơi xây dựng công trình để họ tính toán cho việc thi công về sau.

    + Tiến hành giải đáp những thắc mắc của người dự thầu.

    + Thu nhận báo giá: Căn cứ vào đơn chào hàng cùng với giấy chứng nhận đặt cọc lần 1, thường thì có giá trị từ 1% đến 5%, nhưng ở Việt Nam lại quy định từ 1 đến 3%. Số tiền này phải trả lại cho người không trúng thầu. Tiền đặt cọc có thể quy định bằng một số tiền nhất định.

    Về nguyên tắc khi nhận giấy báo giá (offer) ban tổ chức phải giữ kín, kể cả tiền ký quỹ thầu (bid bond).

    + Mở thầu: Vào ngày giờ đã định cuộc đấu thầu được khai mạc tại địa điểm quy định, với sự có mặt của những người dự thầu. Ban tổ chức lúc này mới được mở các phong bì công bố công khai nội dung các báo giá và yêu cầu người tham gia ký vào văn bản xác nhận.

    Ban tổ chức thường không công bố kết quả ngay mà công bố sau đó một thời gian.

    Giai đoạn 3: Giai đoạn này là giai đoạn đánh giá, lựa chọn người trúng thầu ký hợp đồng. Thời gian từ 3 tháng đến 6 tháng. Đây là giai đoạn có nhiều phức tạp, các bên dự thầu chạy đua đưa ra các điều kiện ưu đãi cạnh tranh nhau, bằng mọi biện pháp để thắng thầu, họ không ngần ngại gì khi sử dụng các biện pháp tiêu cực.

    Ban tổ chức phải so sánh và đánh giá các báo giá (bid valuation) để đánh giá người ta hay đưa về một cơ sở thống nhất. Ơ Việt Nam thường dùng thang điểm cho các phần, ví dụ:về phần giá được bao nhiêu điểm, về phần kỹ thuật được bao nhiêu điểm, thang điểm càng cao càng chính xác.

    Lập hồ sơ xét thầu: Hồ sơ được đưa lên hội đồng xét thầu và thành phần hội đồng tuỳ theo công trình: Nguyên tắc lựa chọn:

    + Giá thấp.

    + Chọn người có điểm cao nhất

    + Những người có điều kiện thuận lợi nhất.

    Vấn đề này cũng rất phức tạp và có nhiều tiêu cực. Thông thường người cấp vốn là người thắng thầu.

    Hội đồng chỉ công bố người thắng và không giải thích lý do không thắng. Ai có thắc mắc sẽ được tiếp riêng và được giả thích trực tiếp. Khả năng thắng thầu phụ thuộc rất nhiều yếu tố, kể cả những yếu tố tiêu cực.

    1. Đàm phán ký kết hợp đồng.

    Ngay sau khi thông báo kết quả đánh giá người trúng thầu ký kết hợp đồng với ban tổ chức và nộp tiền bảo đảm thực hiện hợp đồng (performance bond), theo quy định của bản điều lệ . Những người không trúng lấy lại số tiền đã ký quỹ dự thầu.

    Thường là ký các hợp đồng soạn sẵn (hợp đồng mẫu). Thông lệ Việt Nam và thế giới không giống nhau.

    Việt nam: Có lệ mặc cả trong khi đàm phán ký kết hợp đồng cho nên trong khi báo giá họ hay nâng giá vì trong quá trình đàm phán có thể hạ được giá xuống, nhưng với nước ngoài thì giá trong chào hàng là không đổi, đàm phán chỉ để chi tiết hóa hoặc cụ thể hoá các công việc đã được đem ra đấu thầu.

    Qua đàm phán xây dựng nội dung hợp đồng, và người thắng sẽ đặt cọc lần hai, như trên đã nói và giá trị của lần đặt cọc này từ 10 đến 15 % giá trị hợp đồng

    1.5. GIA CÔNG QUỐC TẾ (INTERNATIONAL PROCESSION).

    1.5.1. Khái niệm: Gia công quốc tế là một phương thức giao dịch trong đó người đặt gia công cung cấp nguyên liệu, định mức , tiêu chuẩn kỹ thuật, bên nhận gia công tổ chức sản xuất sau đó giao lại sản phẩm và được nhận một khoản tiền công tương đương với lượng lao động hao phí để làm ra sản phẩm đó, gọi là phí gia công. Gia công quốc tế là hoạt động xuất nhập khẩu gắn liền với sản xuất.

    Gia công quốc tế ngày nay là phương thức giao dịch khá phổ biến trong buôn bán quốc tế của nhiều nước. Đối với bên đặt gia công, phương thức này giúp họ lợi dụng được giá  rẻ về nguyên liệu phụ và nhân công của nước nhận gia công. Đối với bên nhận gia công, phương thức này giúp họ giải quyết công ăn việc làm cho nhân dân trong nước và có thể nhận được thiết bị hay công nghệ mới về nước mình,giúp họ phần nào trong công cuộc xây dựng nền công nghiệp dân tộc.

    Đặc điểm của phương thức này:

    + Quyền sở hữu hàng hoá không thay đổi từ bên đặt gia công sang bên nhận gia công. ( Quyền sở hữu bao gồm: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt. có nghĩa là có các quyền bán, cho, đổi chác)

    + Hoạt động gia công được hưởng những ưu đãi về thuế , thủ tục xuất nhập khẩu .Ơ Việt Nam hoạt động này được quản lý theo quy chế riêng.

    + Tiền công tương đương với lượng lao động hao phí làm ra sản phẩm. Có người cho rằng hợp đồng gia công là một dạng của hợp đồng lao động. Trên thực tế khi ký các hợp đồng gia công phía Việt Nam thường muốn tách riêng tiền nguyên liệu phụ, tiền công, tiền bao bì. Phía nước ngoài lại muốn tính gọn.

    1.5.2. Các hình thức gia công quốc tế .

    * Xét về mặt quyền sở hữu nguyên liệu: Gia công quốc tế có thể tiến hành theo những hình thức sau đây:

    + Giao nguyên liệu thu sản phẩm và trả tiền gia công

    + Mua đứt bán đoạn: Bên đặt gia công bán đứt nguyên liệu cho bên nhận gia công và sau thời gian sản xuất, chế tạo sẽ mua lại sản phẩm.

    Hình thức này có lợi cho bên đặt gia công vì khi giao nguyên liệu gia công bên đặt gia công dễ gặp phải rủi ro mất mát (chẳng hạn: mất trộm thành phẩm, hoả hoạn, bão lụt .v.v.) , điểm lợi chính của phương thức này là bên đặt gia công không bị đọng vốn.

    Về vấn đề thanh toán tiền nguyên liệu, mặc dù bên nhận gia công phải thanh toán nhưng nguyên liệu chưa hẳn thuộc quyền sở hữu của hoàn toàn của họ vì khi tính tiền sản phẩm người ta thường tính lãi suất cho số tiền đã thanh toán cho bên đặt gia công khi mua nguyên liệu của họ. Do vậy về thực chất thì  tiền thanh toán cho nguyên liệu chỉ là tiền ứng trước của bên nhận gia công và có thể coi là tiền đặt cọc để đảm bảo thực hiện hợp đồng. Bên nhận gia công không có quyền bán sản phẩm cho người khác.

    Thực tế cũng có trường hợp bên nhận gia công mua đứt nguyên liệu của bên đặt gia công và có quyền bán sản phẩm cho người khác. Trong trường hợp này thì quyền sở hữu nguyên liệu thay đổi từ người đặt sang người nhận gia công .

    Ngoài ra người ta còn áp dụng một hình thức kết hợp trong đó bên đặt gia công chỉ giao nguyên liệu chính còn bên nhận gia công cung cấp nguyên liệu phụ.

    * Xét về giá gia công: Người ta chia việc gia công thành hai hình thức.

    + Hợp đồng thực chi, thực thanh: Chi bao nhiêu cho việc gia công thì thanh toán bấy nhiêu cộng thêm tiền thù lao gia công .

    + Hợp đồng khoán gọn: Khoán luôn bao nhiêu tiền, xác định giá định mức (Target price) cho mỗi sản phẩm, bao gồm chi phí định mức và thù lao định mức. Dù chi phí thực tế của bên nhận gia công là bao nhiêu đi nữa thì hai bên vẫn thanh toán với nhau theo giá định mức đó.

    Ngoài ra người ta còn áp dụng phương pháp: tính giá theo công suất dự kiến

    * Xét về số bên tham gia: người ta có hai loại gia công.

    + Gia công hai bên: Trong đó chỉ có một bên đặt gia công và một bên nhận gia công

    + Gia công nhiều bên, còn gọi là gia công chuyển tiếp: Trong đó bên nhận gia công là một số doanh nghiệp mà sản phẩm gia công của đơn vị trước là đối tượng gia công cuả đơn vị sau, và bên đặt gia công có thể chỉ có một và cũng có thể nhiều hơn một.

    1.5.3. Hợp đồng gia công.

    Mối quan hệ giữa bên đặt gia công và bên nhận gia công được xác định trong hợp đồng gia công. Trong quan hệ hợp đồng gia công, bên nhận gia công chịu mọi chi phí và rủi ro của quá trình sản xuất gia công.

    Ơ Việt Nam các hoạt động gia công được điều chỉnh Nghị định 57/1998.

    Hợp đồng gia công xuất khẩu  cần phải có các điều khoản:

    1. Tên, địa chỉ các bên.
    2. Điều khoản về sản phẩm.
    3. Nguyên liệu.
    4. Định mức.
    5. Về máy móc thiết bị.
    6. Cách giải quyết đối với thiết bị và nguyên liệu thừa hay máy móc thiết bị gia công sau khi chấm dứt hợp đồng.
    7. Thời gian và địa điểm giao hàng.
    8. Giao gia công.
    9. Nhãn hiệu kiểu dáng sản phẩm.
    10. Thời hạn hiệu lực của hợp đồng.

    Cần lưu ý:

    1. Về thành phẩm: Phải xác định cụ thể tên hàng, số lượng, phẩm chất quy cách đóng gói đối với sản phẩm được sản xuất ra.
    2. Về nguyên liệu: Phải xác định.

    – Nguyên liệu chính: (fabric material) Là nguyên liệu chủ yếu để làm nên sản phẩm. Nguyên liệu này thường do bên đặt gia công cung cấp.

    – Nguyên liệu phụ: (accessory material) có chức năng bổ sung làm hoàn chỉnh thành phẩm, thường do bên nhận gia công lo liệu.

    1. Về giá cả gia công: Xác định các yếu tố tạo thành giá như: tiền thù lao gia công, chi phí nguyên liệu phụ, chi phí mà bên nhận gia công phải ứng trước trong quá trình tiếp nhận nguyên liệu. Về thù lao gia công người ta có thể xác định chi phí đó là: CMT, CMP, CMTQ, CMTthQ.
    2. Về nghiệm thu: Người ta phải thoả thuận về địa điểm nghiệm thu và chi phí nghiệm thu.

    e.Về thanh toán: Có thể áp dụng nhiều phương thức thanh toán.

    1. Thanh toán nhờ thu:

    * Phương thức D/A: Là chấp nhận trả tiền đổi lấy chứng từ. Cụ thể là: Bên đặt gia công sau khi giao nguyên phụ liệu, xuất trình chứng từ giao hàng (vận đơn, hoá đơn thương mại.v.v) cho ngân hàng, bên nhận gia công muốn có chứng từ để đi nhận nguyên liệu, vật liệu thì phải chấp nhận trả tiền hoặc cam kết trả tiền vào một ngày nào đó. Sau khi hoàn thành sản phẩm và giao hàng cho bên đặt gia công thì lúc đó bên nhận gia công mới thanh toán bù trừ với bên đặt gia công.

    *D/P là trả tiền đổi lấy chứng từ: Bên đặt gia công sau khi giao nguyên phụ liệu xuất trình chứng từ giao hàng cho ngân hàng, bên nhận gia công muốn có chúng từ để nhận nguyên liệu thì phải trả tiền. Hình thức này được áp dụng khi gia công theo cách ” mua nguyên liệu và bán lại sản phẩm “

    1. Thanh toán bằng thư tín dụng.
    2. Nhận nguyên liệu và giao thành phẩm.
    3. Trường hợp mua nguyên liệu và bán thành phẩm

    ( vẽ sơ đồ)

    1. Về giao hàng: Trong hợp đồng cần phải quy định rõ, cụ thể thời gian, địa điểm, phương thức giao hàng cho nguyên liệu và thành phẩm.

    Ơ Việt Nam thông thường nguyên liệu được giao theo giá CIF cảng Việt Nam  và thành phẩm được giao theo giá FOB cảng Việt Nam.

    Ngoài ra hợp đồng còn đề cập tới nhiều vấn đề khác như: ứng trước máy móc thiết bị cho bên gia công, việc đào tạo công nhân, việc giải quyết tranh chấp.

    1. Đảm bảo thực hiện hợp đồng gia công

    + Dùng bảo lãnh, thường sử dụng ngân hàng bảo lãnh.

    + Phạt, có thể phạt bằng tiền mặt hoặc mua hàng hoá tại thị trường và bên vi phạm hợp đồng phải thanh toán tiền hàng hoặc chênh lệch.

    +Sử dụng L/C dự phòng (Standby L/C).

    Loại L/C này có hiệu lực bằng thời gian hiệu lực của hợp đồng, nếu trong thời gian đó không giao hàng thì bên đặt gia công mang chứng từ giao nguyên liệu đến ngân hàng thanh toán tiền nguyên liệu. Nếu bên nhận giao hàng đủ thì L/C tự nhiên mất hiệu lực còn nếu giao thiếu thì L/C sẽ bị trừ phần giá trị thiếu.

    1.6. GIAO DỊCH TẠI SỞ GIAO DỊCH HÀNG HOÁ.

    1.6.1. Khái niệm về sở giao dịch.

    Sở giao dịch hàng hoá là một thị trường đặc biệt, tại đó thông qua những người môi giới do sở giao dịch chỉ định, người ta mua các loại hàng hoá có khối lượng lớn, có tính chất đồng loại, có phẩm chất có thể thay thế được cho nhau.

    Sở giao dịch hàng hoá thể hiện tập trung quan hệ cung cầu về một mặt hàng trong giao dịch trong một khu vực, ở một thời điểm nhất định. Do đó giá công bố tại sở giao dịch có thể được coi là một tài liệu tham khảo trong việc xác định giá quốc tế.

    Những trung tâm giao dịch lớn trên thế  giới:

    – London, NewYork: Kim loại màu.

    – London, NewYork, Rotterdam, Amsterdam: Cà phê.

    – Bombay,Chicago, NewYork: bông.

    – Rotterdam,Milan, NewYork:Lúa mì

    1.6.2. Các loại giao dịch ở sở giao dịch.

    1. Giao dịch giao ngay (Spot transaction).

    Là giao dịch  trong đó hàng hoá được giao ngay và trả tiền ngay vào lúc ký kết hợp đồng. Giá cả mua bán ở đây gọi là giá giao ngay( spot price or spot quotation).Giao dịch này chiếm tỷ trọng nhỏ chỉ khoảng 10% trong các sở giao dịch.

    1. Giao dịch có kỳ hạn (forward transaction).

    Là giao dịch trong đó giá cả được ấn định vào lúc ký kết hợp đồng nhưng việc giao hàng và thanh  toán đều được tiến hành sau một kỳ hạn, nhằm mục đích thu được lợi nhuận do chênh lệch giá giữa lúc ký kết hợp đồng với lúc giao hàng.

    Trong trường hợp giá cả biến động không đúng như dự đoán, bên dự đoán không đúng có thể đề nghị đối tác hoãn ngày thanh toán đến kỳ hạn sau và trả cho đối tác một khoản tiền bù. Bên mua trả cho bên bán thì gọi là bù hoãn mua còn bên bán trả cho bên mua gọi là bù hoãn bán.

    1. Nghiệp vụ tự bảo hiểm: Là một biện pháp kỹ thuật thường được các nhà buôn sử dụng nhằm tránh những rủi ro do biến động giá cả làm thiệt hại đến số lãi dự tính bằng cách lợi dụng giao dịch khống trong sở giao dịch.

    1.6.3. Cách thức tiến hành:

    Địa điểm doanh nghiệp của sở giao dịch gồm có một ngôi nhà lớn, ở chính giữa là một đài tròn để giao dịch, xung quanh đài tròn là những bậc thang không cao lắm để cho khách hàng đứng. Trong ngôi nhà còn có một trạm điện thoại dùng để thông tin về giá.

    Kỹ thuật giao dịch gồm các bước:

    + Khách hàng uỷ nhiệm mua hoặc uỷ nhiệm bán cho người môi giới và phải nộp tiền bảo đảm ban đầu. Nội dung giấy uỷ nhiệm được đăng ký vào một quyển sổ riêng và được chuyển đến sở giao dịch cho thư ký của người môi giới sở giao dịch biết.

    + Người môi giới ra đài tròn ký hợp đồng mua hoặc hợp đồng bán. Trong lúc đó trên đài cao của sở giao dịch nhân viên ghi chép ghi lên bảng yết giá ( quotation) giá cả, số lượng và thời hạn giao hàng. Nếu đến cuối ngày mà một giao dịch nào đó không có hợp đồng ký kết thì nhân viên ghi chép ghi lên cột giá công bố  có liên quan chữ “N” có nghĩa là Nominal = Danh nghĩa.

    + Người môi giới trao hợp đồng cho khách hàng, khách hàng ký vào phần cuống và trả phần cuống ấy cho người môi giới còn họ giữ lại hợp đồng.

    + Tới thời hạn thanh toán khách hàng trao lại hợp đồng cho người môi giới để nguời này thanh toán tại phòng thanh toán bù trừ .

    1.7. GIAO DỊCH TẠI HỘI CHỢ VÀ TRIỂN LÃM.

    1.7.1. Khái niệm về hội chợ và triển lãm:

    Hội chợ là thị trường hoạt động định kỳ, được tổ chức vào một thời gian và ở một địa điểm cố định trong một thời hạn nhất định, tại đó người bán đem trưng bày hàng hoá của mình và tiếp xúc với người mua để ký hợp đồng mua bán.

    Triển lãm là việc trưng bày giới thiệu những thành tựu của một nền kinh tế hoặc một ngành kinh tế, văn hoá, khoa học, kỹ thuật.v.v. Liên quan chặt chẽ đến hoạt động ngoại thương là các triển lãm công thương nghiệp, tại đó người ta trưng bày các loại hàng hoá nhằm  mục đích quảng cáo để mở rộng khả năng tiêu thụ. Ngày nay triển lãm còn là nơi thương nhân hoặc các tổ chức kinh doanh có thể tiếp xúc, giao dịch với nhau để ký kết các hợp đồng mua bán cụ thể.

    1.7.2.Trình tự tiến hành tham gia hội chợ và triển lãm ở nước ngoài:

    Khi nhận được lời mời của ban tổ chức hội chợ hoặc triển lãm ở nước ngoài cần phải nghiên cứu các vấn đề. (Thường là phòng thương mại nghiên cứu trước khi gửi các công ty)

    + Mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức hội chợ hoặc triển lãm.

    + Điều kiện, thể thức trưng bày các vật triển lãm.

    Tính chất, vị trí, thời gian và thời hạn công tác.

    + Thành phần tham dự và thành phần khách tham quan.

    Sau khi nghiên cứu các vấn đề nêu trên phòng thương mại thông báo cho các công ty kinh doanh xuất nhập khẩu hoặc các tổ chức kinh tế có thể tham dự. Ban tổ chức thường gửi cho các đơn vị tham gia một bản điều lệ trong đó ghi rõ những điều kiện chủ yếu của việc tham gia.

    Bản điều lệ được dùng làm cơ sở để ký kết hợp đồng liên quan giữa ban tổ chức với phòng thương mại và công nghiệp.

    Các công ty kinh doanh xuất nhập khẩu hoặc tổ chức kinh tế tham gia triển lãm phải thực hiện các công tác sau:

    + Lập kế hoạch chung và kế hoạch cho triển lãm.

    +Lập kế hoạch và các biện pháp mua bán tại hội chợ hoặc triển lãm.

    + Lập danh mục hàng hoá sẽ trưng bày.

    + Lựa chọn và huấn luyện cán bộ công tác tại triển lãm.

    +  Lập kế hoạch cho các biện pháp tuyên truyền có tính chất đại chúng.

    + Lập lịch công tác chuyên chở và bốc dỡ các vật trung bày

    * Các công việc  trước khi khai mạc

    * Các công việc sau khi bế mạc

    1.7.3. Công việc chuẩn bị cho các hoạt động mua bán tại hôi chợ triển lãm bao gồm:

    + Nghiên cứu tình hình kinh tế, chính trị, thương mại của nước đăng cai hội chợ.

    + Tìm hiểu tính chất của cuộc hội chợ hoặc triển lãm, điều lệ của nó, thành phần và số lượng người tham gia.

    + Nghiên cứu tình hình hàng hoá và giá cả hiện hành trên thị trường thế giới và ở nước đăng cai

    + Chuẩn bị và kịp thời phân phát các tài liệu quảng cáo, các tài liệu thông tin thương nghiệp.

    + Xây dựng những mẫu đơn chào hàng, mẫu hợp đồng có dự tính về giá cả , số lượng , phẩm chất , yêu cầu kỹ thuật, thời hạn giao hàng và điều kiện thanh toán.

    + Kịp thời phát giấy mời đến tham quan gian hàng của mình.

    + Thao diễn thử các máy móc, thiết bị,  cho thí nghiệm các mặt hàng cần thiết.

    + Chuẩn bị những vật lưu niệm tại chỗ.

    + Chuẩn bị điều kiện vật chất để tiến hành đàm phán thương mại.

    Câu hỏi ôn tập chương 1.

    1. Chào hàng là gì ? Nội dung chủ yếu của chào hàng ? Điều kiện hiệu lực của chào hàng? Trong giao dịch thương mạI quốc tế có những loại chào hàng nào?

    2.Chấp nhận chào hàng là gì ? Khi nào chấp nhận chào hangc ó hiệu lực? Giá trị pháp lý của chấp nhận chào hàng như thế nào?

    1. Đơn đặt hàng là gì? NộI dung của đơn đặt hàng? Giá trị pháp lý của đơn đặt hàng như thế nào?

    4.Thê nào là buôn bán qua trung gian? Hãy một số loại buôn bán trung gian phổ biến trên thị trường thế giới.

    1. Khái niệm của buôn bán đối lưu, Trình bày khái niệm các loại buôn bán đối lưu trên thị trường thế giới.
    2. Trình bày khái niệm và đặc điểm của các hình thức đấu giá quốc tế và đấu thầu quốc tế.Các phương thức giao dịch này thường được sử dụng trong trường hợp nào?
    3. Gia công quốc tế là gì? Cho biết vai trò của hoạt động gia công quốc tế đối với nề kinh tế Việt nam?
    4. Trình bày khái niệm, đặc điểm và tác dụng của phương thức giao dịch tái xuất?

    CHƯƠNG 2:

    HỢP ĐỒNG MUA BÁN QUỐC TẾ VÀ CÁC ĐIỀU KIỆN GIAO DỊCH TRONG BUÔN BÁN QUỐC TẾ.

    2.1.NHỮNG NÉT CƠ BẢN CỦA HỢP ĐỒNG MUA BÁN QUỐC TẾ.

    2.1.1. Khái niệm: Hợp đồng là sự thoả thuận của các bên đương sự nhằm làm thay đổi, phát sinh hoặc đình chỉ một quan hệ pháp lý nào đó.

    Đặc trưng cơ bản của hợp đồng: ý chí tự nguyện, không gượng ép nhau.

    Hợp đồng mua bán: Là một loại hợp đồng trong đó một bên được gọi là bên bán, chuyển quyền sở hữu cho bên mua một loại hàng hoá hoặc dịch vụ và được nhận một số tiền tương đương với giá trị của hàng hoá hoặc dịch vụ đó.

    Đặc trưng của hợp đồng mua bán: Chuyển quyền sở hữu.

    Hợp đồng mua bán ngoại thương : Là hợp đồng mua bán với thương nhân nước ngoài, Theo Công ước Viên năm 1980: Hợp đồng ngoại thương là hợp đồng ký kết giữa các bên có quốc tịch khác nhau hoặc có trụ sở thương mại ở các nước khác nhau.( Đây chính là yếu tố quan trọng nhất của của hợp đồng ngoại thương).

    Theo luật Việt Nam: Hợp đồng ký với thương nhân nước ngoài có nghĩa là một bên là thương nhân Việt Nam một bên là thương nhân nước ngoài. Luật Thương mại Việt Nam điều 27 quy định hình thức của hợp đồng mua bán quốc tế

    2.1.2. Đặc điểm của hợp đồng mua bán ngoại thương.

    + Chủ thể là các bên có quốc tịch khác nhau có trụ sở ở các nước khác nhau

    + Hàng hoá được di chuyển qua biên giới quốc gia .

    + Tiền tính giá và tiền thanh toán là ngoại tệ đối với một trong hai bên và có thể là ngoại tệ đối với cả hai

    + Nguồn luật điều chỉnh.

    – Điều ước quốc tế , công ước, các hiệp định do các nguyên thủ quốc gia của các bên tham gia hợp đồng ký và được quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên vẫn có những hiệp ước  không cần sự phê chuẩn của quốc hội mà có hiệu lực  đó là những hiệp định được các nguyên thủ quốc gia ký trên cơ sở các điều ước mậu dịch đã được ký trước đó. Những hiệp định này có hiệu lực ngay sau khi ký, do vậy những điều ước hoặc hiệp định này có thể điều chỉnh hay huỷ bỏ hợp đồng và trong hợp đồng có thể không cần dẫn chiếu thì các điều ước, hiệp định này vẫn có hiệu lực điều chỉnh các hợp đồng ký kết giữa các bên.

    – Luật quốc gia: Các đạo luật cơ bản hoặc các văn kiện dưới luật. Khi luật quốc gia và các điều ước quốc tế mà quốc hội và nhà nước của các bên tham gia giao dịch đã ký và phê chuẩn trái nhau thì áp dụng điều ước quốc tế .

    Để điều chỉnh hợp đồng có thể áp dụng luật nước người bán, luật nước người mua hoặc luật của một nước thứ 3 do hai bên tham gia hợp đông quy định hoặc do toà quyết định.

    – Tập quán thương mại: Tập quán thương mại là những thói quen được lặp đi lặp lại nhiều lần, nhiều người biết và sử dụng.

    Trong hợp đồng thường ghi giá FOB, CIF đó chính các tập quán thương mại. – Tập quán thương mại được chia làm 2 loại:

    * Tập quán chung

    * Tập quán riêng.

    – án lệ ( tiền lệ pháp): Tuỳ theo luật từng nước quy định

    + Giải quyết tranh chấp: Khi phát sinh tranh chấp, khiếu nại. Trước hết các bên phải gặp gỡ cùng nhau thương lượng để giải quyết, nếu không giải quyết được thì phải kiện ra trọng tài hoặc toà án.

    2.1.3. Nội dung hợp đồng mua bán quốc tế .

    Bố cục của bản hợp đồng thường được trình bày như sau:

    a.Tên hoặc số hiệu của hợp đồng.

    Ví dụ: Hợp đồng mua bán lạc nhân.

    Hoặc: Hợp đồng số… …( trường hợp không muốn ghi rõ tên hàng hoá).

    1. Ngày tháng năm  

    Địa điểm ký hợp đồng  ( có trường hợp ghi mục này ở cuối hợp đồng)

    1. Mở đầu.

    + Cơ sở ký kết hợp đồng  (có thể căn cứ hiệp định, điều ước, …)

    + Tên và địa chỉ của các bên tham gia ký hợp đồng ( tên đày đủ và tên giao dịch)

    + Tên và chức vụ người đại diện.

    + Ngân hàng và tài khoản ( mục này có trường hợp không nên ghi, nếu khả năng về tài chính kém thì sẽ bất lợi vì làm giảm độ tin cậy của phía đối tác).

    + Những định nghĩa dùng trong hợp đồng.

    1. Các điều khoản và điều kiện.(nội dung).

    + Điều khoản chủ yếu của hợp đồng là những điều khoản không thể thiếu được, nếu thiếu có thể dẫn đến những tranh chấp khó giải quyết trong quá trình thực hiện hợp đồng.

    + Các điều khoản tăng thêm sự ràng buộc trách nhiệm của các bên tham gia hợp đồng:  Đây là những điều khoản các bên tham gia hợp đồng có thể đưa vào có thể không đưa vào hợp đồng cũng không ảnh hưởng tới hiệu lực hợp đồng. Những điều khoản này tuy không bắt buộc nhưng cũng không được trái với luật, và có thể vân dụng theo luật hoặc theo các hợp đồng đã ký trước nếu trước đó các bên đối tác đã có quan hệ giao dịch hợp đồng với nhau.

    1. Chữ ký của người có đủ thẩm quyền ký hoặc dấu nếu có.( dấu cơ quan xác nhận tư cách người ký)

    Trường hợp hợp đồng fax thì cơ quan phải đóng dấu treo và ký ở góc thì hợp đồng mới có giá trị làm thủ tục Hải quan.

    Về nội dung hợp đồng, hiện nay có hai quan điểm.

    + Càng kỹ càng tốt.

    + Càng ngắn càng tốt _ quan điểm này những người có ý làm các hợp đồng giả hoặc định gian lận thương mại thường hay làm.

    2.1.4. Điều kiện hiệu lực hợp đồng mua bán quốc tế.

    Tuỳ pháp luật của từng nước điều kiện này được quy định khác nhau. Theo luật Thương Mại Việt Nam và đa số luật của các nước khác cũng tương tự, đều có những quy định như sau:

    1. Chủ thể của hợp đồng: Là các bên mua và bán phải có đủ tư cách pháp lý
    2. Hàng hoá: phải là những hàng hoá được phép xuất nhập khẩu. Vấn đề này được nhà nước quy định theo từng thời kỳ và được chia làm 4 loại như sau:

    I: Hàng hoá cấm xuất nhập khẩu: Đối với loại này muốn xuất khẩu hoặc nhập khẩu phải có giấy phép đặc biệt của chính phủ.

    1. Hàng hoá xuất nhập khẩu có hạn ngạch.

    III: Hàng hoá xuất nhập khẩu theo định hướng, hàng hoá được quản lý theo các bộ chuyên ngành.

    1. Hàng hoá tự do xuất nhập khẩu.
    2. Phải có các điều khoản mà luật pháp yêu cầu ( luật Thương mại và Dân luật)
    3. Hình thức của hợp đồng phải phù hợp với quy định của luật. Theo luật Việt Nam hợp đồng phải làm dưới dạng văn bằng, có thể bằng lời nói hay bằng hành vi cụ thể (điều 24 Luật Thương mại 2005). Theo Công ước Viên cũng có những quy định tương tự.
    4. Các loại hợp đồng .

    * Nếu căn cứ theo cách lập hợp đồng:

    + Hợp đồng do hai bên cùng soạn thảo, sau đó cùng ký.

    + Một bên soạn thảo bên kia xem rồi ký ( loại này gọi là hợp đồng mẫu)

    * Nêu căn cứ vào hiệu lực .

    + Hợp đồng ngắn hạn: 1 năm

    + Hợp đồng trung hạn: 1 đến 3 năm.

    + Hợp đồng dài hạn: Dài hơn 3 năm.

    Chú ý: Về mặt giá hàng hoá theo hợp đồng :

    Hợp đồng ngắn hạn giá thường không thay đổi

    Hợp đồng trung hạn có thể sửa đổi giá hoặc bổ sung một điều kiện nào đó.

    Hợp đồng dài hạn giá sẽ được xác định theo nguyên tắc riêng.

    * Căn cứ vào nghiệp vụ.

    + Hợp đồng xuất khẩu

    + Hợp đồng nhập khẩu

    + Hợp đồng tái xuất

    + Hợp đồng xuất nhập khẩu ( barter, bù trừ)

    * Căn cứ vào số văn bản.

    + Hợp đồng một văn bản: Hai bên gặp nhau trực tiếp trao đổi, thoả thuận lập hợp đồng và ký kết.

    + Hợp đồng nhiều văn bản: Hai bên trao đổi với nhau bằng thư tín, fax, telex.v.v. sau khi đã thống nhất thì tất cả các văn bản trở thành các bộ phận của hợp đồng.

    2.2. CÁC ĐIỀU KIỆN THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ (INCOTERMS)

    Khi trong hợp đồng quy định giá CIF, FOB đó chính là các điều kiện thương mại. Điều kiện thương mại giúp cho các thương nhân rút ngắn thời gian đàm phán.

    2.2.1. Quá trình ra đời: Trước kia thương nhân mang hàng hoá từ nơi này đến nơi khác có khi phải đi hàng tháng, hàng năm, lợi nhuận thu được nhiều nhưng cũng có rất nhiều rủi ro. Cùng với sự phát triển của phương tiện giao thông vận tải và thông tin liên lạc, con người không cần đến tận nơi mua hoặc nơi bán và cũng không cần trực tiếp gặp gỡ nhau mà vẫn mua hoặc bán được những hàng hoá cần bán hoặc cần mua. Việc giao lưu ngày càng phát triển do vậy đòi hỏi phải có những quy tắc được quốc tế thừa nhận để điều chỉnh các quan hệ ngày càng phức tạp trong thương mại quốc tế.

    Năm 1932 quy tắc Vác-sa-va ra đời do hội luật gia thế giới  soạn thảo. Những vẫn có một số thương nhân không thừa nhận và đến năm 1936 phòng Thương Mại quốc tế Paris cho ra đời một số quy tắc gọi là Incoterms 1936 với 6 điều kiện giao hàng, nhưng nhiều ngưòi trong giới thương nhân không sử dụng do vậy về thực chất Incoterms 1936 chỉ dùng để tham khảo.

    Được sự bảo trợ của Mỹ, năm 1953 Phòng Thương mại quốc tế cho ra đời 9 điều kiện giao hàng, gọi là Incoterms 1953. Những điều kiện này đã  được giới thưong nhân sử dụng ngày càng rộng rãi, cho đến nay đã được sửa đổi bổ sung một số điều kiện trong một số lần.

    Năm 1967 thêm điều kiện DAF để giải quyết các vấn đề phát sinh giữa các nước không có biển và điều kiện FOA được bổ sung vào năm 1976 để giải quyết các vấn đề giao hàng tại sân bay.

    2.2.2. Nội dung của Incoterms.

    Incoterms là những điều kiện cơ sở giao hàng quy định những cơ sở có tính nguyên tắc của việc giao nhận hàng hoá giữa bên bán và bên mua.

    + Sự phân chia giữa bên bán và bên mua các trách nhiệm trong việc giao hàng, thuê tàu, mua bảo hiểm v.v.

    + Sự phân chia giữa hai bên các chi phí về giao hàng, như chi phí chuyên chở hàng hoá. v.v.

    + Sự di chuyển từ người bán sang người mua những rủi ro và tổn thất về hàng hoá.v.v.

    Cho đến nay Phòng Thương mại quốc tế đã phát hành:

    Incoterms 1936      6 điều kiện

    Incoterms 1953      9 điều kiện.

    Incoterms 1980      14 điều kiện.

    Incoterms 1990      13 điều kiện

    Incoterms 2000      13 điều kiện

    Chú ý: Incoterms chỉ áp dụng để điều chỉnh các vấn đề liên quan đến việc giao hàng.

    Những chú ý khi sử dụng Incoterms.

    1. Incoterms không có tính chất bắt buộc, vì nó chỉ là tập quán thương mại. Nó chỉ trở thành điều kiện bắt buộc khi các bên tham gia hợp đồng quy định trong hợp đồng. Các phiên bản ra đời sau không phủ nhận tính hiệu lực của các phiên bản ra đời trước, chính vì vậy mà khi sử dụng Incoterms phải ghi rõ Incoterms nào. VD.. “Giá hàng được hiểu là giá FOB Hải phòng Incoterms 2000.”
    2. Chỉ giải thích những vấn đề chung nhất có liên quan đến việc giao hàng. Còn những vấn đề khác có thể tuỳ theo thoả thuận của các bên hoặc theo tập quán cảng, tập quán ngành.
    3. Hai bên có thể tăng hoặc giảm trách nhiệm, nghĩa vụ cho nhau nhưng không được làm thay đổi bản chất điều kiện cơ sở giao hàng.
    4. Trong hợp đồng phải xác định thời điểm chuyển quyền sở hữu vì trong Incoterms chỉ xác định thời điểm di chuyển rủi ro hàng hoá.
    5. Nếu như hàng hoá được giao bằng container hoặc sà lan thì nên chuyển sang các điều kiện tương đương, như:

    FOB thay bằng FCA

    CFR                  CPT

    CIF                   CIP

    2.2.3. Nội dung tóm tắt của Incoterms 2000.

    1. áp dụng cho mọi phương thức vân tải:

    Nhóm E: EXW  –  EX WORKS  ( …named place).

    Nhóm F: FCA – Free Carrier   ( named place)

    Nhóm C:  CIP – Carriage Paid to (. …named place of destination)

    CIP  –  Carriage and insurance paid to  ( named place of destination)

    Nhóm D :  DAF  –  delivered at Frontier ( named place)

    DDU – Delivered Duty Unpaid ( … named place of destination)

    DDP – Delivered  Duty Paid ( … named place of destination)

    1. áp dụng cho phương thức vận tải biển và nội thuỷ.

    Nhóm F:  FAS  –  Free alongside ship ( named port of shipment)

    FOB  –  Free on board     ( … named of shipment)

    Nhóm C:  CFR  –  Cost and Freight ( … named port of destination)

    CIF  –  Cost, insurance and freight ( Named port of destination)

    Nhóm D :  DES – Delivered  exship ( … named port of destination)

    DEQ – Delivered exquay (… named port of destination)

    1. Những điểm chú ý khi áp dụng Incoterms 2000 : Một số khác biệt giữa Incoterms 1990 và Incoterms 2000 ở các điều FAS, FCA, DEQ.

    2.2.4. Tóm tắt nội dung các điều kiện cơ sở khi áp dụng Incoterms 2000.

    1: Giao tại xưỏng ( EXW – EX.WORKS) có nghĩa là người bán giao hàng khi đặt hàng hoá dưới quyền định đoạt của người mua tại cơ sở của người bán hoặc tại một địa điểm quy định. Hàng hoá chưa được làm thủ tục thông quan xuất nhập khẩu và chưa được bốc lên phương tiện của người tiếp nhận. Điều kiện này thể hiện nghĩa vụ của người bán ở phạm vi tối thiểu, và người mua phải chịu mọi phí tốn và rủi ro khi nhận hàng tại cơ sở của người bán.

    2: Giao cho người vận tải: Free Carrier – FCA.

    Người bán sau khi làm xong các thủ tục thông quan xuất khẩu, giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định tại địa điểm quy định. Chú ý nếu việc giao hàng diễn ra tại cơ sở của người bán thì người bán phải chịu trách nhiệm chất  hàng lên phương tiện của người chuyên chở công cộng, nếu việc giao hàng diễn tại địa điểm không phải là cơ sở của người bán, thì người bán không chịu trách dỡ hàng khỏi phương tiện chở hàng đến có nghĩa là người bán được coi là đã giao hàng khi hàng còn nằm trên phượng tiện chở hàng đến.

    Điều kiện này có thể sử dụng cho mọi phương thức vận tải, kể cả vận tải đa phương thức.

    3:Giao dọc mạn tàu (Free Alongside Ship  –  FAS): Người bán giao hàng khi hàng hoá đã được đặt dưới quyền định đoạt của người mua dọc theo mạn tàu tại cảng bốc hàng quy định. Người mua phải chịu tất cả chi phí và rủi ro về mất mát hoặc hư hại đối với hàng hoá kể từ thời điểm đó.

    Điều kiện FAS đòi hỏi người bán làm thủ tục thông quan xuất khẩu cho hàng hoá. Nếu muốn người mua làm thủ tục thì phải quy định bổ sung trong hợp đồng. Điều kiện này chỉ áp dụng cho vận tải đường biển hay đường  thuỷ nội địa.

    4: Giao lên tầu: FOB – Free On Board: Người bán giao hàng, khi hàng hoá đã qua lan can tàu tại cảng chất hàng quy định. Người mua phải chịu tất cả chi phí và rủi ro về mất mát hoặc hư hại đối với hàng hoá kể từ sau điểm ranh giới đó. Người bán phải làm thủ tục thông quan xuất khẩu cho hàng hoá.

    Điều kiện này chỉ áp dụng cho đường biển  hay đường thuỷ nội địa.

    5.Tiền hàng và tiền cước: Cost and Freight  –  CFR: Người bán giao hàng khi hàng hoá đã qua mạn tàu (lan can ) tại cảng gửi hàng. Phải trả phí tổn và cước vận tải cần thiết để đưa hàng đến cảng quy định, nhưng rủi ro về mất mát và hư hại đối với hàng hoá cũng như mọi chi phí phát sinh thêm do các tình huống xảy ra sau thời điểm giao hàng được chuyển từ người bán sang người mua khi hàng qua lan can tàu tại cảng gửi hàng.

    Người bán phải thông quan xuất khẩu cho hàng hoá. Điều kiện này chỉ sử dụng cho vận tải biển và đường thuỷ nội địa

    .6.Tiền hàng bảo hiểm và cước phí: Cost, Insurance and Freight – CIF.

    Người bán giao hàng khi hàng hoá đã qua lan can tàu tại cảng gửi hàng. Người bán phải trả các phí tổn và cước vận tải cần thiết để đưa hàng tới cảng đến quy định, nhưng rủi ro mất mát, hoặc hư hại đối  hàng hoá cũng như các chi phí phát sinh thêm khác do các tình huống xảy ra  sau thời điểm hàng được chuyển từ người bán sang người mua. Người bán còn phải mua bảo hiểm hàng hải để bảo vệ cho người mua trước những rủi ro mất mát hoặc hư hại đối với hàng hoá trong quá trình chuyên chở.

    Người bán phải thông quan xuất khẩu cho hàng hoá, người mua cần lưu ý là người bán chỉ phải mua bảo hiểm với phạm vi tối thiểu, nếu muốn người bán mua với phạm vi rộng hơn thì phải thoả thuận rõ ràng với người bán hoặc người mua tự mua thêm bảo hiểm.

    1. Cước phí trả tới” Carriage Paid To…” CPT.

    Người bán giao hàng cho người chuyên chở do chính người bán chỉ định nhưng ngoài ra người bán còn phải trả chi phí vận tải cần thiết để đưa hàng hoá tới nơi đến quy định và người mua phải tự chịu mọi rủi ro và các phí tổn phát sinh sau khi hàng hoá đã được giao .

    Nếu có những người chuyên chở kế tiếp được sử dụng để vận chuyển hàng hoá đến nơi quy định thì rủi ro được chuyển giao cho người mua ngay từ khi hàng hoá được giao cho người vận tải đầu tiên.

    Người bán phải thông quan cho hàng xuất khẩu .

    Điều kiện này có thể sử dụng cho mọi phương thức vận tải kể cả vận tải đa phương thức.

    8.Cước phí và bảo hiểm trả tới. Carriage and Insurance Paid To…) – CIP.

    Người bán giao hàng hoá cho người chuyên chở do họ chỉ định và phải trả chi phí vận tải cần thiết để đưa hàng hoá đến nơi quy định.

    Người mua chịu mọi phí tổn, rủi ro phát sinh thêm sau khi hàng hoá được giao như trên. Người bán phải mua bảo hiểm để bảo vệ cho người mua trước những rủi ro mất mát hoặc hư hại đối với hàng hoá trong quá trình chuyên chở, có nghĩa là người bán phải ký hợp đồng bảo hiểm và trả phí bảo hiểm.

    Lưu ý người bán chỉ phải mua bảo hiểm với phạm vi tối thiểu, nếu người mua muốn được bảo hiểm ở phạm vi rông hơn thì phải thoả thuận rõ ràng trong hợp đồng hoặc người mua tự mua thêm.

    Nếu có người chuyên chở kế tiếp được sử dụng để vận chuyển hàng hoá tới nơi thoả thuận thì rủi ro chuyển giao khi hàng hoá đã được giao cho người chuyên chở đầu tiên.

    Người bán phải thông quan cho hàng xuất khẩu.

    1. Giao tại biên giới. Delivered at Frontier – DAF.

    Người bán giao hàng khi hàng hoá được đặt dưới quyền định đoạt của người mua trên phương tiện vận tải chở đến, chưa dỡ ra, đã hoàn thành  thủ tục xuất khẩu nhưng chưa làm thủ tục nhập khẩu ở địa điểm và nơi quy định tại biên giới nhưng qua biên giới Hải quan nước liền kề.

    Nếu muốn người bán phải chịu trách nhiệm về việc dỡ hàng hoá từ phương tiện chở đến và chịu rủi ro, phí tổn về việc dỡ hàng thì phải được quy định bằng cách bổ sung vào trong hợp đồng.

    Điều kiện này sử dụng cho mọi phương tiện vận tải.

    1. Giao tại tàu- Delivered EX- Ship – DES.

    Người bán giao hàng khi hàng hoá được đặt dưới quyền định đoạt của người mua trên boong tàu, chưa làm thủ tục thông quan nhập khẩu ở cảng đến quy định. Người bán phải chịu mọi phí tổn và rủi ro liên quan tới việc đưa hàng hoá tới cảng đến quy định trước khi dỡ hàng.

    Điều kiện này chỉ có thể sử dụng khi hàng hoá được giao bằng đường biển hoặc đường thuỷ nội địa.

    1. Giao hàng trên cầu cảng. Delivered EX-Quay – DEQ.

    Người bán giao hàng khi hàng hoá được đặt dưới quyền định đoạt của người mua, chưa là thủ tục thông quan nhập khẩu, trên cầu tàu tại cảng đến quy định. Người bán phải chịu phí tổn và rủi ro liên quan đến việc đưa hàng tới cảng đến quy định và dỡ hàng lên cầu tàu.

    Người mua phải làm thủ tục thông quan nhập khẩu cho hàng hoá và trả chi phí cho mọi thủ tục, thuế quan, thuế và các lệ phí khác đối với việc nhập khẩu.

    12.Giao tại đích chưa nộp thuế : Delivered Duty unpaid – DDU.

    Người bán giao hàng cho người mua chưa làm thủ tục thông quan nhập khẩu và chưa dỡ hàng khỏi phương tiện chở hàng đến nơi quy định. Người bán phải chịu mọi phí tổn rủi ro liên quan đến việc đưa hàng hoá đến nơi quy định mà không bao gồm bất cứ nghĩa vụ nào liên quan đến nhập khẩu ở nước hàng đến. Các nghĩa vụ đó do người mua đảm nhận cũng như mọi phí tổn rủi ro phát sinh do việc không làm thủ tục thông quan nhập khẩu hàng hoá.

    Nếu muốn người bán thực hiện nghĩa vụ này thì cần phải quy định rõ ràng trong hợp đồng mua bán.

    Điều kiện này dùng cho mọi phương thức vận tải.

    1. Giao hàng đã nộp thuế tại đích : Delivered …Duty Paid – -DDP.

    Người bán giao hàng  cho người mua đã làm xong thủ tục thông quan nhập khẩu và chưa dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải chở hàng đến ở nơi quy định. Người bán không những phải chịu mọi phí tổn và rủi ro liên quan đến việc đưa hàng hoá tới nơi đến quy định mà còn phải thực hiện (nếu có quy định) bất kỳ nghĩa vụ nào liên quan đến việc nhập khẩu hàng hoá ở nước hàng đến .

    Không nên sử dụng điều kiện này nếu người bán không thể trực tiếp hoặc gián tiếp lấy được giấy phép nhập khẩu.

    Nếu điều kiện EXW quy định nghĩa vụ tối thiểu cho người bán thì điều kiện DDP lại quy định nghĩa vụ tối đa.

    Điều kiện này có thể được sử dụng cho mọi phương thức vận tải.

    2.2.5. Điều kiện cơ sở giao hàng theo định nghĩa ngoại thương của Mỹ sửa đổi năm 1941:

    Theo định nghĩa này thì điều kiện FOB rất khác biệt so với điều kiện FOB 2000.

    1. FOB. ( named inland carrier at named inland point of departure – Người chuyên chở nội địa quy định tại điểm khởi hành nội địa quy định)

    Theo quy định này thì người bán phải:

    + Đặt hàng hoá trên phương tiện chuyển chở hoặc giao hàng cho người chuyên chở để bốc hàng.

    +  Cung cấp các vận đơn hoàn hảo hoặc biên nhận vận tải khác,  cước phí trả sau.

    + Chịu trách nhiệm về bất cứ mất mát, hư hại cho tới khi hàng hoá được đặt lên hoặc trong phương tiện chuyên chở tại điểm bốc hàng và vận đơn hoàn hảo hay giấy biên nhận vận tải khác được người chuyên chở cung cấp.

    + Giúp đỡ người mua theo yêu cầu và phí tổn của người mua để nhận được các chứng từ phát hành ở nước xuất xứ hoặc nước gửi hàng, hoặc cả hai mà người mua cần đến hoặc cho việc xuất khẩu, hoặc cho việc nhập khẩu tại nơi đến.

    Người mua phải:

    + Chịu trách nhiệm toàn bộ  việc chuyên chở hàng hoá từ điểm bốc hàng nội địa, và trả toàn bộ chi phí vận tải.

    + Trả thuế xuất khẩu, hoặc chi phí hay phí tổn khác nếu có khi xuất khẩu

    + Chịu trách nhiệm về mọi mất mát hư hại xảy ra sau khi bốc hàng tại điểm khởi hành nội địa quy định.

    + Trả toàn bộ phí tổn và chi phí để lấy các chứng từ phát hành ở nước xuất xứ, hoặc ở nước gửi hàng, hoặc cả hai mà người mua cần đến hoặc cho việc xuất khẩu hoặc cho việc nhập khẩu  mà người mua cần đến.

    1. FOB Người chuyển chở nội địa quy định tại điểm khởi hành nội dịa quy định – cước phí trả trước.

    Theo điều này, người bán quy định giá bao gồm phí vận tải tới điểm xuất khẩu quy định và trả cước phí tới điểm xuất khẩu quy định., không chịu trách nhiệm đối với hàng hoá sau khi lấy được vận đơn hoàn hảo, hoặc giấy biên nhận vận tải khác tại điểm khởi hành nội địa quy định.

    1. FOB named inland carrier at named inland point of departure – Freight Added to.
    2. FOB. Named inland carrier at named point of exportation
    3. FOB Vessel : named port of shipment.
    4. FOB named inland point in country of importation

    Chú thích về tất cả các điều kiện FOB của Mỹ:

    Có quan hệ với các điều kiện FOB cần chú ý những điểm sau đây:

    + Cách thức vận tải nội địa, như ôtô vận tải, toa xe đường sắt, sà lan, thuyền, hoặc máy bay, phải được xác định.

    1. Chi phí vận tải trong quá trình vận tải nội địa cần được thoả thuận trước, người mua chịu hay người bán chịu.

    3.Tránh các tranh chấp có thể xảy ra, cần phải xác định điểm giao hàng cụ thể.

    1. Nếu phải chở hàng hoá từ phương tiện nội địa tới mạn tàu cần phải quy định ai chịu chi phí này.
    2. Người bán phải thông báo số lượng tối thiểu để có được cước phí đầy toa, đầy xe hay đầy thuyền.
    3. Người bán và người mua phải có thoả thuận người mua có trách nhiệm hay người bán đồng ý làm cho người mua đối việc tìm kiếm khoang tàu, bảo hiểm đường biển và rủi ro chiến tranh.
    4. Để bảo vệ mình người bán phải quy định trong hợp đồng bán hàng là bảo hiểm do người mua thu xếp bao hàm mức bảo hiểm từ kho đến kho.

     CIF và C&F (CFR) trong bộ luật Thương mại thống nhất của Mỹ về việc bán hàng.

    CIF hoặc C&F: Trọng lượng tịnh dỡ lên bờ – net landed weight; Thanh toán khi hàng đến: Payment on arrival; Sự bảo đảm điều kiện khi hàng đến – Warranty of Condition on arrival.

    2.3.CÁC ĐIỀU KHOẢN TRONG MỘT HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG

    2.3.1: Các điều khoản chủ yếu.

    Điều 1: Tên hàng ( Article 1: Commodity)

    Tên hàng là đối tượng mua bán của hợp đồng, có tác dụng hướng dẫn các bên dựa vào đó để xác định các mặt hàng cần mua bán – trao đổi. Vì vậy đây là điều khoản quan trọng không thể thiếu giúp cho các bên tránh được những hiểu lầm có thể dẫn đến tranh chấp sau này, đồng thời dễ dàng phân biệt những sản phẩm khác cùng loại. Trong nhiều hợp đồng xuất nhập khẩu do phía Việt nam lập điều khoản này thường ghi rất sơ sài, đơn giản hoặc viết tiếng nước ngoài có sai sót khiến cho đối tác có những cách hiểu khác nhau về hàng hoá, đó là những nguyên nhân của nhiều vụ tranh chấp  hợp đồng ở Việt nam.

    Trong hợp đồng ngoại thương điều khoản tên hàng thường được ghi như sau:

    – Tên hàng kèm theo tên thương mại.

    Cooking oil Sailing Boat ( do tập đoàn Lamsoon sản xuất)

    Cooking oil Marvela ( do tập đoàn Golden Hope sản xuất)

    Cooking oil Neptune (do Kouk sản xuất)

    – Tên hàng kèm tên khoa học

    Urea fertilizer đạm u – rê

    Weave Fabrric ( vải dệt thoi)

    Knitting fabrric (Vải dệt kim)

    – Tên hàng kèm theo công dụng của nó

    Rice paste ( base element for preparation of spring roll) Bánh đa nem

    – Ghi tên hàng kèm theo mô tả tổng hợp

    Honda super cub custom C70 CMR – IC

    Colour: Candy rasberry red

    – Tên hàng kèm theo chất lượng hàng hoá.

    Skinless whole dried squid.(Mực lột da)

    Frozen polypus (octopus). Bạch tuộc đông lạnh.

    – Tên hàng kèm theo tiêu chuẩn kỹ thuật định trước

    Tiger Brand Home appliances made in Japan( 220v- 50hz)( Đồ gia dụng hiệu Tiger chế tạo tại Nhật bản nguồn điện sử dụng là 220v 50 hz.

    Điều 2: Số lượng/ Khối lượng ( Article 2: Quantity/ weight)

    Đây là một điều khoản không thể thiếu, do vậy trong hợp đồng cần phải thể hiện rõ số lượng hàng hoá được mua bán. Nhưng vì trên thị trường thế giới người ta sử dụng các hệ đo lường rất khác nhau cho nên trong hợp đồng cần thống nhất về đơn vị tính số lượng, cách ghi số lượng/ khối lượng.

    Tuỳ theo từng thương vụ và đối tượng của hợp đồng mà chọn cách ghi khối lượng/ trọng lượng cho phù hợp. Tron buôn bán quốc tế người ta thường sử dụng 2 cách ghi khơi lượng / trọng lượng.

    Cách 1: ghi phỏng chừng, tức là ghi có dung sai và kèm theo chi tiết cho biết dung sai được người mua chọn hay người bán chọn ( at the seller’s option hay là at the buyer’s option )

    Ví dụ: Trong hợp đồng xuất khẩu 10.000 tấn gạo có dung sai là 5% do người bán chọn thì có thể chọn một trong các cách sau:

    About 10,000MT ± 5% at the seller’s option

    Hoặc 10,000MT approximately 5% at the seller’s option

    Hoặc 10,000 MT more or less 5% at the seller’s option

    Hoặc from 9500 MT to 10500 MT at the seller’s option

    Trường hợp chỉ ghi About 10,000 MT mà không ghi rõ dung sai thì áp dụng theo tập quán hiện hành đối với các loại hàng hoá:

    Ví dụ: 0,5% đối với ngũ cốc

    0,3% đối với cà phê

    10% với hàng hoá là gỗ xuất khẩu.

    Cách thứ 2: ghi chính xác. cách này áp dụng đối với những mặt hàng có sử dụng hệ thống đo lường dân gian để tính toán như con, cái , chiếc đôi, thùng, kiện, bao.v.v.

    Ví dụ: Khi mua dầu thô và một số chế phẩm từ dầu, nếu đơn vị tính là thùng thì ghi:

    15.000 Barrels only

    Hoặc 525.000 UK Galons only

    Hàng xuất khẩu của Việt nam phần lớn là hàng nông sản , nguyên liệu thô, với khối lượng  tương đối lớn, như vậy sẽ có hao hụt trong quá trình vận chuyển, lưu kho. Nhưng trên hợp đồng hay quên quy định mức dung sai cần thiết do vậy nhiều khi xảy tranh chấp trong quá trình thực hiện .

    Ví dụ: Một công ty xuất khẩu lương thực ở Sài gòn bán gạo cho một công ty ở IRAN. Trên hợp đồng không quy định dung sai, nhưng tron L/C thanh toán ngân hàng lại quy định dung sai của khối lượng hàng hoá. Kết quả là chi tiết trên các chứng từ thanh toán và L/C không phù hợp với nhau cho nên ngân hàng mở L/C đã từ chối thanh toán. Người bán Việt nam phải thương lượng lại với người mua IRAN và phải giảm giá bán để dược thanh toán.

    Điều 3: Chất lượng/ Phẩm chất hàng hoá.( Article 3: Quality/ Specification)

    Điều khoản này cho biết chi tiết về chất lượng hàng hoá ; nói một cách khác điều khoản này mô tả về quy cách, kích thước, công suất và các thông số kỹ thuật .v.v.v của hàng hoá được mua bán. Mô tả chi tiết và đúng chất lượng hàng hoá là cơ sở xác định chính xác giá cả của nó, đồng thờ buộc người bán phải giao hàng theo yêu cầu của hợp đồng. Nếu mô tả không kỹ, thiếu chi tiết có thể sẽ dẫn đến thiệt thòi cho một trong hai bên.

    Chẳng hạn: Một doanh nghiệp Việt nam nhập khẩu xe gắn máy chỉ viết là xe Honda C70 bạn hàng đã giao xe của Malaysia với quy cách và phẩm chất không phù hợp với sở thích tiêu dùng của người Việt nam, vì vậy việc tiêu thụ lô hàng đó vô cùng khó khăn, ảnh hưởng rất lớn đến lợi nhuận và thời gian thu hồi vốn.

    Hay một ví dụ khác: Một công ty ở Sài gòn ký hợp đồng mua 30,000 m vải của Hongkong với điều kiện trả chậm trong vòng 3 tháng. Bên Việt nam hy vọng có hàng nhập khẩu để kinh doanh trong nội địa luân chuyển vốn nhanh. Nhưng phía Hong kong đã gửi sang loại vải không phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Việt nam chất lượng kém, độ dày của vải, độ mịn, kỹ thuật in hoa  trên vải cũng vô cùng kém .v.v. hàng không bán được phải lưu kho và cũng không có chứng cứ gì để khiếu nại người bán bởi vì trên hợp đồng không quy định rõ quy cách phẩm chất, chủng loại hàng. Sau 3 tháng khách hàng đòi tiền, nhà nhập khẩu Việt nam phải đi vay tiền để thanh toán.

    Thông thường trong buôn bán quốc tế người ta thường chọn một trong những cách sau đây để thể hiện chất lượng của hàng hoá trong hợp đồng ngoại thưong.

    Chất lượng được giao như mẫu: Tron hợp đồng sử dụng cụm từ  as the sample hoặc  as  agreed samples

    Phương pháp này được dùng khi mua bán những hàng hoá mà phảm chất, chất lượng của nó khó mô tả thành lời, thậm chí qua hình ảnh cũng khó xác định chất lượng của nó; chẳng hạn như sản phẩm thời trang, đồ trang sức bằng vàng-bạc có những đường nét trang trí cầu kỳ, đồ mỹ nghệ khảm xà cừ hoặc những nét trạm trổ tinh vi hoặc một số loại quần áo may sẵn, hoặc một số thiết bị phức tạp.

    Khi sử dụng phương pháp này phải có 3 bộ mẫu: một bộ người bán giữ, một bộ người mua giữ và một bộ do người trung gian giữ. Mỗi mẫu phải đạt được những tiêu chuẩn sau:

    + Mẫu phải là vật đặc trưng cho hàng hoá và không được thay đổi theo thời gian.

    + Mẫu được coi như một phụ kiện của hợp đồng, không được tách rời hợp đồng, do đó mẫu không được tính vào giá trị của hợp đồng ( trừ khi mẫu là vật có giá trị cao)

    + Người chấp nhận mẫu phải là người có chuyên môn, kỹ thuật cao, am hiểu về kỹ thuật, về tính năng của hàng hoá ( thường là phó giám đốc kỹ thuật hoặc trưởng phòng kỹ thuật)

    Ví dụ: Nhập khẩu bột giấy theo tiêu chuẩn chất lượng như mẫu và tài liệu kỹ thuật:

    Quality: As per samples & technical data.

    – Xác định theo hàm lượng chất chủ yếu trong hàng hoá.:

    Phương pháp này thường dùng với những hợp đồng mua bán nông sản, hàng rời như xi măng, hoá chất. Phân bón, khoáng sản. dùng phương pháp này cần phải làm nổi bật những yêu cầu sau:

    + Chất hữu ích (chỉ tiêu chính): cần phải quy định mức tối thiểu phải đạt là bao nhiêu.

    + chất vô ích (chỉ tiêu phụ) : Phải quy định mức tối đa cho phép

    Ví dụ: Chất lượng trong một hợp đồng xuất khẩu cà phê được quy định như sau:

    Quality: Grade 2  – Black and broken beans 5.0% Max.

    – Moisture                       13.0 % Max

    – Ad mixture                      1.0% Max

    – Mould (hạt mục)               0.2% Max

    – Small beans below screen size 13 (5.0mm) not to exceed 10%

    Khi xác định chất lượng hàng hoá theo phương pháp này cần chú ý đến các yêu cầu của đối tác và xem xét khả năng có thể thoả mãn hay không để điều chỉnh, nếu thấy cần thiết. Nếu không cẩn thận có thể sẽ bị tổn thất khi thực hiện hợp đồng.

    Ví dụ: trong một hợp đồng xuất khẩu gạo 25% tấm ( 40% hạt nguyên ) cho Ân độ phần quy định chất lượng ghi như sau:

    Moisture                12.0% Max

    Broken                   25.0% Max

    Foreign matter       0.5%  Max

    Red kernel             4.0% Max

    Damage kernel      2.0%  Max

    Immature kernel    1.0% Max

    Whole grain:          40% Min

    Khi xác định chất lượng gạo doanh nghiệp đã không hiểu các tiêu chuẩn đánh giá gạo, nếu gạo đạt chỉ tiêu là 40% hạt nguyên là  loại gạo 15% tấm chứ không phải là loại 25 % tấm. Khi giao hàng bạn hàng Ân độ căn cứ vào tiêu chí này mà từ chối nhận hàng và buộc phía Việt nam phải giao loại 40% hạt nguyên tối thiểu, tức là loại 15% tấm. Tất nhiên phía Việt nam không thể chở gạo quay lại Việt nam để thay bằng loại khác, để bạn hàng nhận gạo và thanh toán phía Việt nam phải giảm giá, thương vụ này bị lỗ vốn.

    – Xác định chất lượng theo hiện trạng thực tế của hàng hoá: Có nghĩa là hàng hoá thế nào thì bán thế. Theo phương pháp này người bán không chịu trách nhiệm về chất lượng hàng đã giao. Trong hợp đồng thường dùng cụm từ: as it is hoặc as it sale

    Xác định chất lượng theo phương pháp này thường dược áp dụng cho các hợp đồng mua bán đồ cũ, đồ phế thải, phế liệu, phế phẩm v.v.v Đối với những hợp đồng có những chi tiết, linh kiện rời đi kèm phải quy định rõ trong hợp đồng hoặc phải đính kèm hợp đồng các bản vẽ cataloge để tránh bất lợi cho người mua.

    Các doanh nghiệp Việt nam thường mua máy móc thiết bị hoặc một số hàng hoá đã qua sử dụng, nếu không chú ý đến điều khoản này có thể sẽ nhận phải lô hàng quá kém về chất lượng hoặc thiết bị không đồng bộ mà người bán sẽ phủ nhận trách nhiệm của mình

    – Xác định chất lượng hàng hoá dựa vào bảng thiết kế kỹ thuật hoặc cataloge

    Phương pháp này thường áp dụng trong các hợp đồng mua bán máy móc thiết bị có nhiều chi tiết lắp ráp

    – Xác định chất lượng theo các tiêu chuẩn sẵn có trong thực tế

    có thể ghi theo tiêu chuẩn quốc tế hoặc theo tiêu chuẩn của nước người bán hoặc theo tiêu chuẩn của nước người mua cũng có thể ghi theo tiêu chuẩn của đơn chào hàng đã được 2 bên thống nhất hoặc ghi theo ký hiệu đã được đăng ký quốc tế

    Ví dụ:

    Hàng hoá là màng nhựa BOPP trong suốt chưa in màu, chưa in chữ, chưa gia cố, chưa được hỗ trợ bằng các vật liệu khác dùng để sản xuất bao bì sản phẩm thì ghi: Export Standard, as per approved samples.

    Hàng hoá là bột nhựa PVC đăng ký theo tiêu chuẩn quốc tế với các chủng loại:

    + Dùng để sản xuất các khớp nối, các sản phẩm tạo ra từ khuôn cứng, khuôn thổi, khuôn phun cứng, được ghi theo ký hiệu MVP- 58/K-58

    + Dùng để sản xuất ống nhựa bọc dây cáp điện làm tấm cứng được ghi theo ký hiệu : MVP-66/K-66

    + Dùng để sản xuất các tấm mềm, bọc dây cáp mềm, vải giả da được ghi theo ký hiệu MVP – 71/K- 71

    – Xác định chất lượng dựa vào sự xem trước và đồng ý

    Phương pháp này được áp dụng với những hợp đồng mua bán các loại hàng hoá sau khi được trưng bày tại hội chợ, triển lãm hoặc một số hoá chất, hợp chất khác.

    Ví dụ: Chất lượng hàng là hương liệu tổng hợp dùng để sản xuất kem đánh răng có tên hàng là: SPEARMINT TP  4472

    Commodity: Spearmint TP 4472

    Quality: as per previous shipment, the same as approved specification.

    Ngoài các phương pháp nêu trên người ta còn sử dụng một phương pháp khác như: dựa vào chỉ tiêu đại khái quen dùng, dựa vào phẩm chất tiêu thụ tốt trên thị trường lúc ký hợp đồng … những phương pháp này không phổ biến  do vậy chúng ta không đề cập ở đây.

    Điều 4: Giá cả ( Article 4: Price).

    Đây có thể nói là điều khoản quan trọng nhất của hợp đồng ngoại thương mọi điều khoản khác có thể dễ ràng nhượng bộ hoặc bị thuyết phục nhưng với điều khoản này hầu hết các bên đối tác đều không muốn nhượng bộ. Chính vì vậy khi thương thảo hợp đồng các bên thường rất thận trọng đối với điều khoản này. Thông thường các bên phải thống nhất những nội dung sau đây.

    – Đồng tiền tính giá:

    Trong hợp đồng ngoại thương giá cả hàng hoá có thể được tính bằng tiền của nước người bán, có thể được tính bằng tiền của nước người mua hoặc có thể được tính bằng tiền của nước thứ ba. Đối với người  bán luôn chọn đồng tiền có xu hướng tăng giá trị trên thị trường hói đoái, với người mua thì ngược lại. Do vậy người ta thường thống nhất chọn đồng tiền nào có giá ổn định trên thị trường  hối đoái, đó là những đồng tiền có khả năng chuyển đổi cao, hay gọi là đồng tiền mạnh, hiện nay nếu sắp xếp theo mức độ chuyển đổi thì những đồng tiền sau đây được sử dụng phổ biến hơn cả: USD, JPY, EUR, GBP.

    – Phương pháp tính giá.

    Có rất nhiều cách xác định giá cả hàng hoá. Các bên cần phải thống nhất phương pháp tính giá ngay khi đàm phán để không xảy ra tranh chấp trong quá trình thực hiện hợp đồng và không để xảy ra tình trạng bên có lợi nhiều và bên bị thiệt hại lớn, như vậy, ảnh hưởng đến sự phát triển của hoạt động thương mại quốc tế.

    Tuỳ theo từng thương vụ, từng đối tượng của hợp đồng mà người ta có thể chọn một trong các phương pháp tính giá sau đây:

    + Giá cố định (fixed Price)Là giá được xác định ngay trong khi đàm phán ký kết hợp đồng và không thay đổi trong quá trình thực hiện hợp đồng.

    Phương pháp này chỉ nên dùng với các hợp đồng có giá trị nhỏ, thời gian thực hiện ngắn giá cả trên thị trường ổn định. Không nên dùng phương pháp này với những thương vụ mua bán hàng chiến lược thời gian thực hiện dài giá cả lại biến động mạnh trên thị trường dễ gây thiệt hại cho một trong hai bên, không hài hoà quyền lọi.

    + Giá quy định sau: Là giá chưa được quyết định trong lúc đàm phán  và ký kết hợp đồng. Trong lúc đàm phán các bên thoả thuận các điều kiện và thời gian xác định giá. Ví dụ: “Giá sẽ được xác định vào thời điểm giao hàng” hoặc “ Giá sẽ được tính tại thời điểm thanh toán theo giá quốc tế tại sở giao dịch hàng hoá……..”

    Phương pháp này được sử dụng với những hợp đồng mua bán hàng hoá có sự biến động mạnh về giá trên thị trường và trong thời kỳ lạm phát với tốc độ  cao.

    + Giá xét lại: các bên thoả thuận và ghi rõ trong hợp đồng điều kiện ‘Đơn giá được xác định tại thời điểm ký hợp đồng; nhưng sẽ được xét lại nếu tại thời điểm giao hàng hoặc thời điểm thanh toán, giá cả biến động trong khoảng (….)%.

    VD: trường hợp XK gạo:

    Unit price: USD 220/MT FOB Saigon Port- 2000.

    It will vary by mutual agreement, if when shipment the price be changed about ±10%.

    Giá xét lại cũng được áp dụng để phòng chống rủi ro về giá cả cho các bên tham gia hợp đồng khi thời gian thực hiện hợp đồng dài, giá trị lô hàng lớn, hoặc trong trường hợp mua/bán các mặt hàng nhạy cảm về giá.

    Ngoài việc xác định giá cả, các bên còn phải thoả thuận về đơn giá và điều kiện cơ sở giao hàng tương ứng. Chẳng hạn giá tôm càng thịt được ghi trong hợp đồng:

    • Unit Price: USD 14/kg CFR Singapore – Incoterms 2000
    • Total Amount: USD 14,000.00

    Trong hợp đồng NK bình Gas lạnh FREON 22, dung tích nhỏ hơn 25 lit từ Mỹ có đơn giá và tổng giá trị hợp đồng là:

    • Unit Price: USD 2.4/Kg CIF HCM – 2000
    • Total Amount: USD 26,128.50

    Tổng giá trị hợp đồng được ghi vào điều khoản này:

    Tổng giá trị hợp đồng = Đơn giá ´ Số lượng/Khối lượng hàng hoá

    + Giảm giá: Trong thực tế, khi thoả thuận – ký kết hợp đồng mua, bán, các bên thường dành cho nhau những ưu đãi như NB thưởng khuyến khích cho NM, hoặc NM ứng tiền trước cho NB…Thông thường NB hay dành nhiều ưu đãi cho NM hơn. Một trong những ưu đãi là việc giảm giá bán.

    Có nhiều nguyên nhân có thể áp dụng để giảm giá:

    + Giảm giá do trả tiền sớm: NB nhằm mục đích khuyến khích NM thu xếp việc thanh toán sớm và được hưởng tỷ lệ giảm giá theo thời gian thanh toán sớm.

    +Giảm giá do mua thử hoặc mua hàng với số lượng lớn: có thể coi đây là một hình thức khuyến mãi của NB.

    Giảm giá nếu trên thị trường đang có sự cạnh tranh mạnh mẽ của các đối thủ: NB nhằm mục đích lôi kéo khách hàng về phía mình.

    Lưu ý: Có 2 phương pháp tính giảm giá thường được áp dụng:

    Giảm giá đơn (Simple discount rate): giảm giá 1 lần cho toàn bộ các nguyên nhân; xác định giá bán theo công thức:

    P1 = P0 x(1-d)

    Trong đó:

    + P1:  là số tiền NM phải thanh toán

    + P0  là trị giá toàn bộ lô hàng

    + d là tỷ lệ giảm giá có thể áp dụng

    Giảm giá kép (Chain discount rate): nếu cùng một lúc NM được hưởng ưu đãi giảm giá do nhiều nguyên nhân, mỗi nguyên nhân được áp dụng một tỷ lệ giảm giá nhất định thì công thức tính giá bán là:

    P1 =P0  x (1-d1) x (1-d2) x (1- d3) x……..x(1 – dn)

    Trong đó:

    + P1 là số tiền NM phải thanh toán

    + P 0 là trị giá toàn bộ lô hàng

    + d1 là tỷ lệ giảm giá do nguyên nhân thứ nhất

    + d2 là tỷ lệ giảm giá do nguyên nhân thứ hai…..

    + dn là tỷ lệ giảm giá do nguyên nhân thứ n

    VD: Trị giá lô hàng là 100 triệu USD, NM được giảm giá 20% do mua hàng trong đợt khuyến mãi của NB; đồng thời do mua số lượng nhiều nên được chiết khấu thêm 5%; ngoài ra vì là bạn hàng quen thuộc nên lại được thêm một lần ưu đãi giảm giá 2% nữa. Vì vậy thực tế số tiền NM phải thanh toán chỉ còn:

    P1 = 100 ´ (1- 0,2) ´ (1- 0,05) ´ (1- 0,02) (triệu USD) = 74,48 triệu USD.

    Ghi nhớ: muốn thoả thuận với đối tác để xác định giá hàng XK bạn nên tham khảo các thông tin về giá trên các tạp chí chuyên ngành để xác định được mức giá hợp lý, không quá cao (sẽ khó nhận được sự đồng tình từ phía đối tác) và cũng không quá thấp (gây thiệt hại cho chính mình).

    VD: Giá cà phê trên thị trường thế giới (tháng 4/1999) được công bố trên một số tạp chí chuyên ngành:

    – Tại thị trường London cà phê Robusta: 1.489 USD/MT

    – Tại thị trường singapore cà phê Robusta: 1.516 USD/MT

    – Tại thị trường New York cà phê Arabica: 2.847 USD/MT

    – Tại thị trường Tokyo cà phê Robusta: 20.530 JPY/Lb (20.530 Yên/tạ)

    – Tại thị trường Tokyo cà phê Arabica: 18.700 Yên/bao (69 kg/bao) (18.700 JPY/Bushel)

    Article 5 – Shipment/ Delivery ( Điều khoản 5 – Giao hàng)

    Đây là điều khoản rất quan trọng của hợp đồng, vì nó sẽ quy định nghĩa vụ cụ thể của NB; đồng thời cũng là ràng buộc các bên hoàn thành trách nhiệm của mình đối với đối phương. Chỉ khi nào NB giao hàng xong mới có thể nhận được tiền và NM mới có cơ sở để nhận hàng như  mong muốn. Nếu không có điều khoản này, hợp đồng mua bán coi như không có hiệu lực.

    Trong điều khoản giao hàng các bên phải thống nhất với nhau những nội dung cơ bản sau đây:

    + Thời hạn giao hàng (Time of shipment/Shipment time): có thể chọn một trong nhiều cách để quy định thời hạn giao hàng:

    Giao hàng vào một ngày chính xác; ví dụ: On Jan. 18th, 1999.

    Với cách quy định này, NB phải giao hàng đúng trong một ngày nào đó – ngày 18/01/1999 trong ví dụ trên – (không có sai lệch); điều này sẽ gây bất lợi cho NB vì trong quá trình thực hiện HĐNT có thể xảy ra những trường hợp bất khả kháng mà NB sẽ khó thực hiện đúng ngày giao hàng như đã qui định. Chẳng hạn như khó khăn trong việc chuẩn bị hàng để XK, hoặc quá trình thuê tàu gặp sự cố…Hơn nữa hàng hoá mua lại trong ngoại thương thường có số lượng lớn, việc vận chuyển bằng đường biển lại phụ thuộc nhiều vào vấn đề thời tiết và liên quan đến nhiều khâu, nhiều người như các nhân viên hãng tàu, nhân viên hải quan, hệ thống cấp giấy phép…

    Vì vậy, thời gian giao hàng ít khi được quy định vào một ngày nhất định, trừ trường hợp hàng thuộc loại khẩn cấp, có giá trị nhỏ và khách thường mua một loại hàng quen thuộc nào đó.

    Người ta thường quy định thời hạn giao hàng theo những cách sau:

    Giao hàng trong một khoảng thời gian nào đó:

    Thời hạn giao hàng được qui định theo những cách:

    From (June 16th, 1999) To (July 16th, 1999).

    Hoặc in July 1999

    Giao hàng theo một mốc quy định nào đó

    Trên hợp đồng ghi theo một trong những cách sau:

    Not later than July 31st 2006

    To be effected latest to July 31st 2006

    Thời hạn giao hàng được quy định theo một điều kiện nào đó

    Ví dụ:

    While 30 days after L/C issued date

    Within 30 days after effective date of this agreement

    Giao hàng ngay lập tức (Prompt/ immediately)

    Giao hàng càng sớm càng tốt ( as soon as possible)

    + Xác định địa điểm giao hàng (place of shipment): các bên phải thống nhất quy định địa điểm giao hàng cho người vận tải, cho người mua theo một trong những cách sau:

    Địa điểm giao hàng được ghi rõ trong hợp đồng. Cách này ít dùng

    – Địa điểm giao hàng theo Incoterms kèm theo điều kiện giá cả.

    Ví dụ: Giá lạc nhân xuất khẩu: USD 540/MT  FOB Sài gòn 2000

    Giá phụ liệu may áo sơ mi nhập khẩu: USD 0.75 / Yard CFR HCMC port- 2000.

    + Quy định về phương thức giao hàng : Gồm các nội dung

    – Có cho phép chuyển tải hay không( Transhipment)

    Nếu từ cảng xếp hàng đến cảng dỡ hàng có ít nhất là 2 phương tiện vận tải được sử dụng, thì trường hợp này được gọi là chuyển tải. Trên hợp đồng sẽ ghi chú:

    + Allowed: được phép (chuyển tải)

    + Hoặc Not Allowed/prohibited: không được phép (chuyển tải) hay Cấm (chuyển tải)

    Căn cứ theo hải trình của tàu và lượng hàng hoá chuyên chở để chấp nhận hàng có được phép chuyển tải hay không.

    – Giao hàng toàn bộ hay giao hàng từng phần (Partial shipment)

    – Giao hàng một lần hay giao hàng nhiều lần (Shipment by Instalment)

    + Nếu lô hàng được chấp nhận giao nhiều lần thì ghi:

    Shipment by Instalment: Allowed – được phép (giao hàng nhiều lần).

    + Nếu lô hàng được chấp nhận giao hàng từng phần thì ghi:

    Partial shipmen: Allowed – được phép (giao hàng từng phần).

    + Nếu phải giao hàng một lần thì chọn một trong các cách ghi:

    • Total shipment.
    • Partial shipment: Not allowed.
    • Partial shipment: Prohibited.

    Việc chấp nhận giao hàng nhiều lần hay một lần phải được cân nhắc sao cho phù hợp với khả năng cung cấp hàng của NB; nhưng đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhận hàng của NM. Mặt khác còn phải xem xét điều kiện cảng biển có cho phép hay không (nếu giao hàng theo phương thức vận tải biển). Đặc biệt chi phí cho việc giao nhận hàng hoá phải được đặt trong điều kiện tốt nhất.

    + Thông báo về việc giao nhận hàng hoá (Note of shipment):

    Tuỳ theo điều kiện giao hàng mà một bên đối tác phải thông báo với bên kia về những vấn đề có liên quan:

    • NM thông báo cho NB:

    + Tên tàu, số hiệu của tàu, tên người vận tải, địa điểm giao hàng, thời gian giao hàng…(nếu mua hàng theo điều kiện nhóm F).

    • NB phải thông báo cho NM: toàn bộ những thông tin về việc giao hàng:

    + Kết quả giao hàng

    + Số lượng và chất lượng hàng thực giao

    + Ngày xếp hàng lên tàu

    + Ngày được cấp B/L và số của B/L

    + Ngày tàu khởi hành từ cảng đi và dự kiến ngày tàu đến cảng dỡ hàng

    + Tên tàu, số hiệu và quốc tịch tàu (nếu giành quyền vận tải)…

    VD:

    Một hợp đồng mua bán thép vụn quy định:

    • At least 7 days before vessel’s arrival at loading port, the buyer shall advise the seller of the vessel’s E.T.A
    • 72/48/24 HRS before vessel’s arrival at loading port, the master of the M/V shall cable to ship agent her E.T.A and other necessary informations.

    Trong điều khoản GIAO HàNG của hợp đồng mua/bán giữa NM là Việt Nam và NB là Hồng Kông có ghi:

    SHIPMENT:

    • Latest date of shipment: Mid. Mar, 98 (L/C must be received by the Seller not later than Mar. 07, 08).
    • Partial shipment: not allowed.
    • Transhipment: not allowed.
    • Port of Shipment: any New Zealand Port.
    • Port of Destination: Hochiminh City Port, Vietnam
    • Notice of Shipment: within 5 working days after the departure date of cargo vessel, the Seller shall notify by fax to the Buyer following shipping particulars:
    • Vessel’s name and nationality – Contract No.
    • Total amount of contract – B/L No. and B/L date.
    • Port of loading and port of destination.
    • Date of shipment – ETD and ETA.
      • FAX TO BUYER THE COMPLETED DOCUMENT.

     Chú ý: khi mua bán hàng hoá với số lượng lớn, phải thuê tàu chuyến, các bên còn phải thống nhất với nhau thêm về điều kiện thuê tàu và phương thức giao hàng. Những nội dung này phải thống nhất với nội dung ghi trên hợp đồng thuê tàu được ký kết giữa người vận tải và người thuê tàu.

    VD: hợp đồng XK 20.000 tấn gạo từ Việt Nam đi ấn Độ, theo điều kiện FOB cảng Sài Gòn, trong điều khoản Giao hàng có ghi:

    Loading terms:

    At the loading port, the cargo will be loaded at the rate of 2,000MT per weather working days of 24 consecutive hrs, Sundays and Holidays excepted even if used (WWDSHEXIU). If the NOR is presented before noon,  laying time to commence at 13:00 o’clock at the same day. If the NOR tendered in afternoon but during office Hrs (from 1.30 P.M to 4.30 P.M), the laytime to commence from 8:00 on the next working day. Dunnage to be for Buyer’s/Shipowner’s account.

    Demurrage/Despatch as per Charter Party.

    Tại cảng bốc hàng, hàng hoá sẽ được bốc lên tàu theo tỷ lệ 2.000 tấn/ngày theo điều kiện WWDSHEXIU. Nếu bản thông báo tàu đã sẵn sàng đến trước 12h trưa thì thời gian xếp hàng lên tàu được tính từ 13 giờ cùng ngày. Nếu bản thông báo tàu đã sẵn sàng đến sau 12h trưa nhưng trong giờ làm việc (Từ 1giờ30 đến 4giờ40 buổi chiều), thời gian xếp hàng lên tàu sẽ được tính từ 8 giờ sáng của ngày làm việc kế tiếp. Vật chèn lót được tính cho người mua hoặc chủ tàu.

    Điều kiện thưởng, phạt như trong hợp đồng thuê tàu.

    Article 6: Settlement/payment ( Điều 6: Thanh toán).

    Incoterms quy định nghĩa vụ người bán phải giao hàng đúng như hợp đồng và được thanh toán, nghĩa vụ của người mua là phải nhận hàng và thanh toán cho người bán. Vì vậy cũng như điều khoản giao hàng, điều khoản thanh toán giữ vị trí rất quan trong trong hợp đồng ngoại thương, vì nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi của cả hai bên. Do vậy khi đàm phán ký kết hợp đồng ngoại thương về điều khoản thanh toán các bên cần phải thống nhất những nội dung chính dưới đây.

    1. 1. Đồng tiền thanh toán: có thể trùng với đồng tiền tính giá, có thể khác với đồng tiền tính giá. Nếu có sự khác biệt thì phải quy đổi trên cơ sở tỉ giá được công bố ở ngân hàng ngoại thương và phải được ghi rõ trong hợp đồng. Thông thường thì đồng tiền thanh toán và đồng tiền tính giá trùng với nhau và là các đồng tiền mạnh.
    2. Phương thức thanh toán:

    .Trên thị trường thế giới hiện nay người ta thường áp dụng một số phương thức thanh toán sau đây.

    – Thanh toán tiền mặt.

    – Thanh toán chuyển tiền ( bằng thư hay bằng điện)

    – Thanh toán nhờ thu

    – Thanh toán tín dụng chứng từ.

    Kỹ thuật thanh toán các phương thức này học sinh sẽ được học trong môn thanh toán quốc tế.

    Mỗi phương thức thanh toán đều có những điểm lợi và bất lợi cho người bán hoặc người mua. Do vậy tuỳ thuộc mối quan hệ, giá trị và thời hạn thực hiện hợp đồng mà các bên thống nhất lựa chọn phương thức thanh toán nào cho phù hợp, thuận tiện và đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia hợp đồng.

    Muốn lựa chọn một phương thức thanh toán hợp lý trong quá trình mua bán trao đổi hàng hoá với nước ngoài, ngoài việc nắm vững các quy trình nghiệp vụ mỗi thương nhân còn phải biết vận dụng chúng một cách linh hoạt, ứng xử nhanh trong nhiều trường hợp vì nghiệp vụ thanh toán quốc tế là một nghiệp vụ rất phức tạp, nếu gặp phải các đối tác không trung thực, có nhiều thủ đoạn thì rất dễ rơi vào bẫy của họ và sẽ khó có thể tránh khỏi tình trạng tiền mất tật mang.

    Khi lựa chọn các phương thức thanh toán các thương nhân cần xem xét những căn cứ sau đây:

    1. a. Độ an toàn trong thanh toán.

    Độ an toàn trong thanh toán được xem xét trên 2 yếu tố:

    – Thời hạn thanh toán  càng dài độ an toàn càng thấp do yếu tố lạm phát hoặc do biến động của tỉ giá

    – Nếu không đề phòng những rủi ro thường gặp trong thanh toán như sự lừa đảo của bạn hàng, năng lực tài chính của những người có liên quan, như: ngân hàng bảo lãnh,ngân hàng mở L/C, ngân hàng nhờ thu.v.v. thì độ an toàn trong thanh toán càng thấp.

    b.Chi phí dịch vụ.

    Với những phương thức thanh toán khác nhau thì chi phí dịch vụ trả cho ngân hàng cũng rất khác nhau, do vậy nhân tố này cũng phải được cân nhắc cẩn thận nếu không chi phí dịch vụ sẽ làm tiêu tan lợi nhuận của thương vụ.

    1. Trị giá của lô hàng.

    Trị giá của lô hàng càng lớn thì rủi ro càng cao.

    1. Quan hệ các bên

    Quan hệ truyền thống lâu dài, lâu dài giữ uy tín trong kinh doanh sẽ cho các thương nhân giảm bớt rủi ro trong thanh toán.

    3.Ngân hàng phục vụ xuất nhập khẩu (Seller’s bank/ Collecting bank/advising bank)

    Ghi rõ tên địa chỉ của ngân hàng tham gia vào quá trình thanh toán tiền hàng ( thu hộ tiền, chuyển hộ tiền, giữ hộ tiền,thông báo về kết quả mở L/C và nhận tiền, ngân hàng mở L/C nếu thanh toán bằng L/C) Các bên tham gia hợp  cần chú ý cung cấp đầy đủ những chi tiết về ngân hàng này và tài khoản để bảo vệ quyền lợi của mình trong thanh toán.

    4 Thời hạn thanh toán (Time of payment)

    Khi đàm phán về thời hạn giao hàng các bên có thể thống nhất với nhau theo một trong những cách sau: Trả tiền trước, trả tiền sau, trả tiền ngay khi giao hàng hoặc thanh toán theo phương thức hỗn hợp( trả trước một phần, trả ngay một phần, và phần còn lại sẽ thanh toán sau khi giao hàng một khoảng thời gian nào đó)

    .a. Người mua trả tiền trước khi người bán giao hàng có thể xảy ra 2 trường hợp:

    + Người mua giao trước một khoản tiền từ 50% đến 100% tổng giá trị lô hàng: cách này áp dụng khi người mua cần khẩn cấp một loại hàng hoá nào đó hoặc khi người bán gặp khó khăn về tài chính không đủ khả năng tự thực hiện hợp đồng hoặc đối tượng mua bán là loại hàng hoá độc quyền. Tuỳ theo tính chất của từng thương vụ mà giá cả có thể thấp hơn mà cũng có thể cao hơn giá thị trường.

    Phương thức này chỉ nên dùng khi hai bên có mối quan hệ thân thiết như: bạn hàng truyền thống hoặc quan hệ giữa công ty mẹ và các công ty con hoặc chi nhánh ở nước ngoài, hoặc giữa các bên đối tác phải có sự tin cậy tuyệt đối. Bởi vì với cách thanh toán này thì rủi ro  đối với người mua cao hơn người bán.

    + Người mua giao cho người bán một số tiền tương đương với một phần giá trị lô hàng ( khoảng 10%) giá trị còn gọi là tiền đặt cọc để thực hiện hợp đồng: Cách này được áp dụng khi cả hai bên cùng muốn hợp đồng phải được thực hiện một cách chắc chắn và nhà xuất khẩu coi khoản ứng trước này như một vật bảo đảm cho việc nhận hàng và thanh toán của người mua.

    b.Thanh toán ngay: Bằng tiền mặt thường được áp dụng trong trường hợp buôn bán tiểu ngạch ( là hình thức buôn bán trao đổi giữa các thương nhân hai nước vùng biên giới với giá trị trao đổi thấp, thường là dưới 1000 USD).

    Trên thị trường thế giới người ta chấp nhận  trả tiền ngay khi sử dụng phương thức D/P trong phương thức nhờ thu hoặc L/C at sight  trong phương thức tín dụng chứng từ. Trả ngay ở đây được hiểu là trả ngay khi nhìn thấy hối phiếu đòi tiền, có nghĩa là sau khi giao hàng người  bán sẽ lập hối phiếu yêu cầu người mua thanh toán ngay khi nhận được hối phiếu ( khi nhìn thấy hối phiếu). Khoảng thời gian kể từ khi người bán ký phát hối phiếu cho đến khi nhận được giấy báo có từ ngân hàng kéo dài ít nhất là 21 ngày.

    c Trả tiền sau: Đối với những lô hàng có giá trị lớn bên bán thường chấp nhận cho bên mua trả tiền sau thông qua phương thức D/A trong phương thức nhờ thu hoặc Usance L/C trong phương thức tín dụng chứng từ. Theo cách này thì sau khi gửi hàng cho bên mua bên bán lập bộ chứng từ nhờ thu nhờ ngân hàng thu hộ tiền từ người mua theo chỉ thị nhờ thu hoặc lập bộ chứng từ thanh toán theo quy định trong L/C gửi đến ngân hàng mở L/C yêu cầu chấp nhận thanh toán. Khi nhận được chứng từ nhờ thu hoặc nhận được chứng từ thanh toán ngân hàng yêu cầu người mua đến ngân hàng ký hối phiếu chấp nhận trả tiền và giao chứng từ cho người mua đi nhận hàng. Người bán có thể dùng bộ chứng từ đã dược người mua chấp nhận trả tiền để thế chấp vay vốn tại ngân hàng hoặc chiết khấu với một ngân hàng nào đó để lấy tiền ngay.

    Điều 7: Chứng từ giao hàng (necessary documents/document requirement/negotiation documents)

    Mục này yêu cầu NB phải cung cấp cho NM những chứng từ chứng minh việc đã giao hàng cho người vận tải như hai bên đã thoả thuận. Nếu bộ chứng từ NB xuất trình là đầy đủ và hợp lệ mới được thanh toán bởi NM hoặc ngân hàng phục vụ NM. Trong nhiều trường hợp, do không thống nhất trước với nhau về việc chuẩn bị bộ chứng từ. NB cung cấp cho NM không đủ những chứng từ cần thiết, gây khó khăn cho NM trong việc nhận hàng; ngoài ra còn gây tốn kém thời gian và tiền bạc của hai bên do phải điều chỉnh, bổ sung chứng từ sau khi giao hàng.

    Những chứng từ cần thiết mà NB bắt buộc phải gửi cho NM hoặc ngân hàng phục vụ NM:

    – Hối phiếu (Bill of Exchange)

    – Vận tải đơn (Bill of Lading/Airwaybill/Railwaybill…)

    – Hoá đơn bán hàng (Commercial Invoice)

    – Bảng kê chi tiết hàng hoá (Packing List)

    – Giấy chứng nhận số lượng, chất lượng hàng hoá thực giao do người sản xuất xác nhận đảm bảo về lượng hàng mua bán (Certificate of Quantity/Certificate of Quality)

    Số lượng mỗi loại chứng từ (bao nhiêu bản chính, bao nhiêu bản phụ) và gửi tới đâu sẽ do hai bên thoả thuận khi đàm phán để ký hợp đồng

    Tuỳ theo tình trạng hàng hoá mua bán và tính chất của cuộc trao đổi, mà NB phải cung cấp cho NM thêm những chứng từ khác (nếu có yêu cầu) như:

    – Giấy chứng nhận bảo hiểm do công ty bảo hiểm cấp (nếu bán hàng theo giá CIF hoặc CIP).

    – Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá do cơ quan chuyên môn của chính phủ nước XK cấp (Certificate of Origin – C/O0

    – Giấy chứng nhận kiểm tra, giám định hàng hoá do cơ quan chuyên môn cấp (khi hàng hoá là thực phẩm, thuốc chữa bệnh, máy móc – thiết bị…)

    – Giấy phép xuất nhập khẩu, nếu là hàng chịu sự quản lý của nhà nước.

    …………………………………

    Mỗi loại chứng từ mang ý nghĩa khác nhau trong bộ hồ sơ thanh toán……vì vậy sau khi giao hàng nhà XK phải kiểm tra kỹ trước khi gửi chứng từ cho NM và NM cũng phải kiểm tra kỹ khi nhận được bộ chứng từ người bán chuyển đến.

    VD: Điều khoản thanh toán của hợp đồng mua/bán giữa NM là VN và NB là HK được ghi:

    Mode of payment and necessary documents:

    By Irrevocable L/C at sight for full contractual value in favour of HK Ltd (4002 Central Plaza 18 Harbour rd ( HK) Account No:………… through The Hongkong & Shanghai Banking Corp. Ltd, 1 Queen’s rd, Central Hongkong.

    TTR acceptable 100% pct of the value of certified loaded quantity payable on presentation of the following documents:

    + Negotiation documents:

    3 originals clean on board ocean B/L.

    3 originals of singed commercial invoice

    3 originals of certificate of origin issued by Chamber of commerce of New Zealand.

    3 originals of certificate of quality/ Quantity issued by manufacturer

    3 originals of detailed packing list

    1 original &2 copies of insurance certificate covering “ All risk”with 110% invoice value claim payable at Bao Viet Hochiminh city.

    1 copy of advising fax

    + Special instructions:

    Third party’s document are acceptable.

    2.3.2: Các điều khoản tăng cường sự ràng buộc trách nhiệm các bên.

    Article 8 Packing and marking( Điều khoản 8: Bao bì và ký mã hiệu)

    + Packing: Trong hoạt động thương mại, bao bì giữ một vị trí rất quan trọng vì nó có những chức năng sau đây:

    – Chứa đựng hàng hoá theo tiêu chuẩn đơn vị

    – Bảo vệ hàng hoá, tránh những tổn thất thiệt hại do tác động của môi trường bên ngoài, của tự nhiên hoặc do những hành độn cố ý của con người

    – Làm tăng giá trị của sản phẩm do tính thẩm mỹ của bao bì

    – Gợi ý, kích thích nhu cầu người tiêu dùng

    – Hướng dẫn người tiêu dùng cách sử dụng hàng hoá

    – Phân biệt hàng hoá của hợp đồng này với hàng hoá của hợp đồng khác

    Chính vì vậy việc cung cấp bao bì là yêu cầu không thể thiếu đối với doanh nghiệp nói chung và đối với thương nhân kinh doanh xnk nói riêng do đó khi thương thảo hợp đồng ngoại thương các bên cần thoả thuận điều khoản này một cách cẩn thận. Về điều khoản này trong hợp đồng ngoại thương người ta thường quy định theo 2 cách:

    Cách 1: Quy định chung chung, chẳng hạn: Bao bì phải phù hợp với tính chất hàng hoá, phương tiện vận chuyển và theo tiêu chuẩn xuất khẩu, do ai cung cấp (người bán hay người mua) phải quy định cụ thể trong hợp đồng.

    Cách thứ 2: Quy định cụ thể:

    Trong hợp đồng phải nêu rõ các yêu cầu về bao bì như:

    Yêu cầu kỹ thuật của bao bì

    Nghĩa vụ cung cấp bao bì

    Loại bao bì

    Chất liệu sản xuất bao bì

    Tiêu chuẩn bao bì

    Chi tiết hướng dẫn sử dụng bao bì

    Phải ghi rõ trọng lượng, khối lượng tịnh và khối lượng cả bì.

    + Marking: Là những ký hiệu, hàng chữ ghi bên ngoài các loại bao bì để hướng dẫn công tác giao nhận, vận chuyển và bảo quản hàng hoá. Trong hợp đồng các bên cũng rất cần phải quy định rõ những yêu cầu về ký mã hiệu, đó là:

    – Được viết bằng sơn hoặc mực không phai, không nhoè

    – Phải dễ đọc, dễ thấy

    – Kích thước của ký mã hiệu thường ≥ 2cm

    – Không gây ảnh hưởng đến phẩm chất hàng hoá

    – Phải dùng mực màu đen hoặc màu tím với hàng hoá thông thường, màu đỏ với hàng hoá nguy hiểm, màu da cam với hàng hoá độc hại

    – Phải được viết theo thứ tự nhất định

    – Phải được kẻ ít nhất trên 2 mặt giáp nhau, thông thường người ta kẻ trên 3 mặt  phẳng theo phương thẳng đứng của bao bì.

    Article 9 – Penalty (Điều 9 – Phạt và bồi thường thiệt hại):

    Với điều kiện này các bên sẽ thoả thuận những biện pháp trừng phạt khi hợp đồng không thực hiện được do lỗi của một trong hai bên:

    • Những trường hợp sẽ bị phạt:

    + Chậm giao hàng

    + Giao hàng với số lượng và chất lượng không phù hợp với qui định của hợp đồng

    + Chậm thanh toán

    + Mở L/C chậm hơn qui định so với hợp đồng

    + Cố tình vi phạm hợp đồng, đơn phương huỷ bỏ hợp đồng…

    – Mức độ phạt, bồi thường thiệt hại: có thể chọn một trong những cách:

    + Qui định phạt bằng một số tiền cụ thể

    + Thống nhất một tỉ lệ nào đó trên tổng giá trị hợp đồng.

    Article 10 – Insurance (Điều 10 – Bảo hiểm)

    Bảo hiểm (kinh tế) là một hoạt động kinh tế nhằm mục đích phân chia tổn thất và bảo đảm vốn kinh doanh cho chủ đối tượng được bảo hiểm. Trong kinh doanh hàng hoá ngoại thương hầu hết hàng hoá được chuyên chở bằng đường biển, nên càng cần phải có biện pháp hữu hiệu nhằm bảo vệ quyền lợi của chủ hàng. Vì vậy, bạn nên mua bảo hiểm cho hàng hoá của mình.

    Trước đây, các doanh nghiệp Việt Nam do thiếu vốn và chưa hiểu rõ tác dụng của bảo hiểm nên chưa chú trọng lắm đến công tác bảo hiểm. Ngày nay, có nhiều người nhận thấy tác dụng của bảo hiểm nên đã thay đổi quan niệm “nhường quyền mua bảo hiểm” cho đối tác nước ngoài. Vì vậy trong hợp đồng cần ghi rõ ai là người mua bảo hiểm và điều kiện bảo hiểm cần mua.

     Article 11 – Claim (Điều 11 – Khiếu nại):

    Khiếu nại là phương pháp giải quyết các tranh chấp bằng thương lượng trực tiếp giữa các bên có liên quan với nhau nhằm thoả mãn (hoặc không thoả mãn) yêu cầu của bên khiếu nại. Vì vậy trong HĐNT người ta thường ghi thêm điều khoản này để quyền lợi các bên được bảo đảm một cách an toàn hơn; đồng thời giữ được mối quan hệ tốt đẹp giữa các bên có liên quan.

    Khiếu nại có ý nghĩa rất lớn trong hoạt động ngoại thương vì những lý do sau đây:

    Thứ nhất: khiếu nại kịp thời sẽ bảo vệ quyền lợi cho người khiếu nại; vì nếu người bị khiếu nại thoả mãn yêu cầu của người khiếu nại tức là quyền lợi của bên khiếu nại được phục hồi, do đó bảo đảm quá trình kinh doanh của doanh nghiệp.

    Thứ hai: thông qua khiếu nại có thể đánh giá được uy tín của đối phương để làm cơ sở cho quá trình xây dựng mối quan hệ sau này.

    Thứ ba: khiếu nại còn là cơ sở để toà án hoặc trọng tài chấp nhận đơn kiện để xét xử nếu trong HĐ qui định khiếu nại là bước bắt buộc trước khi đưa ra trọng tài.

    Trong hợp đồng, các bên sẽ qui định những trường hợp nào NB có thể khiếu nại NM (hoặc ngược lại); trình tự khiếu nại; thời hạn nộp đơn khiếu nại; quyền hạn và nghĩa vụ của các bên khi đưa ra khiếu nại; các phương pháp điều chỉnh khiếu nại…

    Article 12 – Arbitration (Điều 12 – Trọng tài)

    Nếu giải quyết tranh chấp giữa các bên bằng thương lượng, khiếu nại không thành, có thể đưa vụ việc ra Trọng tài để được phân xử. Phán xét của trọng tài sẽ là quyết định cuối cùng mà các bên phải chấp hành. Vì vậy điều khoản trọng tài cũng nên đưa vào hợp đồng để một mặt các bên thấy rõ trách nhiệm hơn trước pháp luật; mặt khác có cơ sở để bảo vệ quyền lợi nếu xảy ra tổn thất, tranh chấp.

    Những nội dung đề cập đến trong điều khoản này:

    • Người đứng ra phân xử để giải quyết tranh chấp giữa các bên là Toà án quốc gia hay Trọng tài kinh tế; Trọng tài quốc tế hay Trọng tài quốc gia…Trong mua bán ngoại thương ở Việt Nam, nhà kinh doanh XNK thường hay chọn trọng tài phân xử là Trọng tài quốc tế Việt Nam.
    • Luật nào sẽ được áp dụng trong việc xét xử
    • Địa điểm tiến hành giải quyết tranh chấp
    • Cam kết chấp hành tài quyết của các bên
    • Phân định chi phí trọng tài (thường là bên thua kiện phải chịu)…

    Chẳng hạn có thể viết:

    In the course of executing this contract, all disputes not reaching at amicable agreement shall be settled by the Arbitration Committee of Vietnam under the rules of The International Chamber of Commerce of which awards shall be final and binding both parties. The fee for the arbitration and other charges shall be born by the losing party, unless otherwise agreed.

    Article 13 – Force Majeures (Điều 13– Bất khả kháng): Trong thực tế khi thực hiện hợp đồng có những tình huống xảy ra ngoài khả năng dự kiến của các bên, gây nên những tổn thất không thể tránh khỏi cho hàng hoá; chẳng hạn như thiên tai bất ngờ, hoả hoạn hoặc những hành vi của con người, của chiến tranh làm thiệt hại hàng hoá…Những tổn hại ngoài dự phòng này được coi là Bất khả kháng và các bên có thể được miễn trách (Immunity Liability). Để không bị quy trách nhiệm khi có tổn thất hàng hoá ngoài ý muốn, các bên cũng nên ghi vào hợp đồng điều khoản này. Tuy nhiên cần thống nhất về Tổ chức cấp chứng chỉ giám định Bất khả kháng để dễ phân xử khi xảy ra tổn thất.

    Nếu bị khiếu nại bạn cũng nên cố gắng đưa ra các bằng chứng để chứng minh mình ở trong tình trạng bất khả kháng.

    Article 14 – Inspection (Điều 14 – Kiểm tra):

    Kiểm tra hàng hoá XNK có thể xuất phát từ:

    + Yêu cầu của người bán

    + Yêu cầu của người mua

    + Yêu cầu của Chính phủ hoặc cơ quan chuyên môn

    Vì vậy điều khoản này đôi khi cũng trở nên cần thiết, đặc biệt trong trường hợp kiểm tra chất lượng hàng XNK là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng một nhu cầu nào đó từ phía chính quyền nước XK hoặc nước NK như: kiểm tra lương thực, thực phẩm, cà phê, thuốc chữa bệnh, thiết bị…

    Hàng hoá được kiểm tra bởi người XK hoặc người đại diện của nhà XK, là một việc làm cần thiết khách quan để sớm phát hiện những sai sót làm ảnh hưởng đến chất lượng hàng XK và kịp thời điều chỉnh, sửa chữa sản phẩm.

    Tuy nhiên trong nhiều trường hợp, vẫn cần có sự kiểm tra chi tiết từ phía nhà NK hoặc người đại diện của nhà NK (hoặc một tổ chức giám định chuyên môn) để bảo đảm rằng NB giao hàng đúng theo yêu cầu của NM và tuân theo luật pháp nước nhập khẩu. Trong trường hợp này hai bên phải chỉ đích danh người cấp giấy chứng nhận kiểm tra.

    VD: Điều khoản KIểM TRA của hợp đồng mua/bán giữa NM là bên Việt Nam và NB là nhà XK Hồng Kông được ghi:

    Manufacturer’s inspection at Loading Port shall be final. In case, if any difference from quantity and/or quality of this contract. The Buyer should claim within 40 days from the date of final discharging within Vinacontrol’s report and the Seller should investigate the claim within 15 days from the date of submitting claim letter. After confirrming within 15 days the Seller should settle the claim.

    Article 15 – Other Claus/Generalities (Điều khoản chung/Điều khoản khác): Trong điều khoản này các bên ghi chú những nội dung muốn thêm vào nhưng không nằm trong những điều khoản kể trên, chẳng hạn như thời gian, địa điểm lập hợp đồng, ngôn ngữ sử dụng trong hợp đồng, số bản có hiệu lực pháp luật và số bản mỗi bên giữ để thực hiện hợp đồng…

    Ngoài ra tuỳ theo tính chất của thương vụ, nếu thấy cần thiết người ta còn thêm vào những điều khoản:

    Article 16 – Guarantee (Điều 16 – Bảo đảm/Bảo hành/Bảo trì):

    Khi cần có sự bảo đảm của một bên về một yêu cầu nào đó trong thương vụ, hai bên cần ghi chép điều này thành văn bản; chẳng hạn Bảo đảm của NM cung cấp bao  bì đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, đúng mẫu mã theo tiêu chuẩn XK; bảo đảm cung cấp những dịch vụ cần thiết sau khi giao hàng của NB…hoặc trong trường hợp mua bán thiết bị thì lời cam kết bảo hành định kỳ cho thiết bị của NB cũng phải được ghi chép vào đây:

    + Thời hạn hay tiêu chuẩn bảo hành

    + Chi phí bảo hành

    + Chi phí dịch vụ khác phục vụ cho việc bảo hành…

    Article 17 – Training (Điều 17 – Đào tạo): Nếu trong thương vụ có yêu cầu về đào tạo nhân viên, đảm bảo khả năng sử dụng hàng hoá do NB cung cấp, hai bên phải thoả thuận:

    + Số lượng nhân viên được đào tạo.

    + Chi phí đào tạo do NB hay NM chịu

    + Thời gian và địa điểm đào tạo nhân viên

    + Tài liệu kỹ thuật do NB cung cấp…

    + Kết quả sau đào tạo (trình độ người được đào tạo, bằng cấp đạt được…)

    Article 18 – Installation – Test run – Commissioning (Điều 18 – Lắp đặt – Chạy thử – Nghiệm thu):

    Trong trường hợp mua bán thiết bị hoặc chuyển giao công nghệ mang tính chất phức tạp, cần phải có giai đoạn thử nghiệm trước khi đưa vào sử dụng, NB có trách nhiệm lắp đặt, vận hành thử thiết bị…; nếu thấy hoàn hảo mới làm biên bản bàn giao cho NM.

    Article 19 – Confidentiality (Điều 19 – Bảo mật): Điều khoản này nhằm ràng buộc các bên giữ bí mật về cuộc mua bán – trao đổi vì một lý do nào đó; chẳng hạn bảo vệ bí quyết kỹ thuật; giữ bí mật về giá cả; quyền sở hữu công nghiệp…

    Article 20 – Patent right (Điều 20 – Vi phạm bản quyền): Để tránh tình trạng sử dụng bản quyền của người khác trong mua bán sản phẩm hoặc trong hợp đồng gia công, điều khoản này đưa vào hợp đồng nhằm ràng buộc các bên tuân thủ pháp lệnh về bản quyền và có trách nhiệm với nhau khi thực hiện hợp đồng.

    Article 21 – Termination of the contract (Điều 21 – Chấm dứt hợp đồng):

    Một số trường hợp có thời gian thực hiện hợp đồng dài (ví dụ có những hợp đồng gia công thực hiện trong 5 – 7 năm) thường phải có điều khoản này để ràng buộc trách nhiệm các bên cho tới khi NB, người cung cấp dịch vụ hoàn thành tốt nghĩa vụ của mình. Vì vậy, các bên nên thống nhất với nhau về thời gian và điều kiện chấm dứt hợp đồng.

    Câu hỏi ôn tập chương 2.

    1. Hãy cho biết khái niệm về hợp đồng ngoại thương và các trường hợp ngoại lệ theo quy định của Việt nam. Điều kiện hiệu lực của một hợp đông ngoại thương
    2. Hãy trình bày tầm quan trọng và phương pháp quy định điều khoản tên hàng trong các hợp đồng mua bán ngoại thương.
    3. Để quy định số lượng hàng trong các hợp đồng mua bán quốc tế người ta cần chú ý những gì?
    4. Trong việc mua bán hàng hoá quốc tế người ta thường dùng nhyững loại rrọng lượng nào? Cach xác định trọng lượng đó? Trọng lượng đó thường được xác định ở đâu?
    5. Hãy trình bày các phương pháp quy định phẩm chất hàng hoá trong các hợp đồng ngoại thương
    6. Điều khoản bao bì hàng hoá thường bao gồm nhữn nội dung gì?

    8.Thế nào là trường hợp bất khả kháng ? Hậu quả nào sẽ xảy ra  nếu gặp trường hợp bất khả kháng? Cách quy định trường hợp bất khả kháng trong hợp đồng ngoại thương.

    1. Incoterm là gì? Khi sử dụng Incoterms người ta cần chú ý những gì?
    2. Hãy trình bày nghĩa vụ của các bên theo các nhóm điều kiện (E,F, C, D)

     

     

        CHƯƠNG 3.

     CHUẨN BỊ GIAO DỊCH, TIẾN TỚI KÝ KẾT

     HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG.

    3.1. NHỮNG CÔNG VIỆC TRƯỚC KHI GIAO DỊCH.

    3.1.1.Chuẩn bị giao dịch: Hoạt động kinh doanh  đối ngoại phức tạp hơn rất nhiều so với kinh doanh đối nội vì rất nhiều lẽ, chẳng hạn như; bạn hàng ở cách xa nhau, phải chịu sự điều tiết của nhiều hệ thống pháp luật, hệ thống tiền tệ – tài chính khác nhau. Do đó trước khi bước vào giao dịch cần phải chuẩn bị chu đáo. Công việc chuẩn bị thường bao gồm:

    1. Nghiên cứu tiếp cân thị trường.
    2. Nhận biết hàng hoá.

    Hàng hoá mua bán phải tìm hiểu kỹ về khía cạnh thương phẩm để hiểu rõ giá trị, công dụng, nắm được những đặc tính của nó và yêu cầu của thị trường về hàng hoá đó.

    Để chủ động giao dịch cần nắm vững được tình hình sản xuất  mặt hàng đó như thế nào, và cố gắng phải biết được mặt hàng đang lựa chọn đang ở giao đoạn nào của chu kỳ sống của nó trên thị trường (theo lý thuyết vòng đời sản phẩm ). Nói tóm lại ở bước này cần phải nắm được khả năng cung và cầu của mặt hàng định lựa chọn trên thị trương định thâm nhập.

    b.Nắm vững thị trường nước ngoài.

    Đây là một việc cực kỳ quan trọng đối với những đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu . Những nội dung cần phải nắm vững khi nghiên cứu thị trường nước ngoài

    + Những điều kiện chính trị.

    – Thương mại nói chung

    – Luật pháp và chính sách buôn bán

    + Điều kiện tiền tệ và tín dụng

    + Điều kiện vận tải và tình hình giá cước

    1. Lựa chọn khách hàng:

    Kết quả của hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu phụ thuộc rất nhiều vào khách hàng. Nhiều khi trong cùng những điều kiện như nhau nhưng giao dịch với khách hàng này thì thành công mà giao dịch với khách hàng khác lại không thành công. Vì vậy một trong những nhiệm vụ quan trọng của một đơn vị kinh doanh xuất nhập khẩu là phải lực chọn khách hàng mà khi giao dịch với họ khả năng thành công cao nhất. Về vấn đề này người ta thường dùng 2 phương pháp điều tra về khách hàng.

    + Điều tra qua tài liệu sách báo

    + Điều tra tại chỗ.

    3.1.2. Lập phương án kinh doanh : Bao gồm.

    1. Đánh giá thị trường và thương nhân.

    -Xem xét, phân tích và rút ra những nét tổng quát thuận lợi và khó khăn trong kinh doanh

    1. Lựa chọn mặt hàng, thời cơ, điều kiện và phương thức kinh doanh.

    c.Đề ra mục tiêu: Sẽ bán bao nhiêu hàng, với giá cả bao nhiêu, thâm nhập vào thị trường nào.

    d.Đề ra những biện pháp thực hiện: Trong đó có những biện pháp thực hiện trong nước, những biện pháp thực hiện ở nước ngoài.

    1. Sơ bộ đánh giá hiệu quả kinh tế của việc kinh doanh thông qua các chỉ tiêu khác nhau, trong đó chủ yếu:
           
           

    + Chỉ tiêu tỷ suất ngoại tệ( xuất khẩu và nhập khẩu):

     

                + Chỉ tiêu thời gian hoàn vốn Đây là thời gian mà nhà kinh doanh thu về được toàn bộ số vốn bỏ ra để kinh doanh. Số vốn này bao gồm cả vốn tự có và vốn đi vay.

    Nếu gọi C là vốn bỏ để kinh doanh, P là doanh lợi, K là mức khấu hao, R là mức hoàn trả vốn và lãi vay ngân hàng, t thời gian hoàn vốn được tính như sau:

     
       

               + Chỉ tiêu tỷ suất doanh lợi: P’ Đây là mức % doanh lợi đem về so với số vốn bỏ ra ban đầu . Nếu gọi C là vốn bỏ ra, P là doanh lợi của quá trình kinh doanh thì tỷ suất doanh lợi P’ là:

     
       
     
       

    + Chỉ tiêu điểm hoà vốn: Là thời điểm mà tổng chi phí kinh doanh bằng tổng doanh thu.

    –  Tại điểm hoà vốn.

    Trong đó: P: Là giá một đơn vị sản phẩm

    X: Số lượng sản phẩm bán được, thì doanh thu sẽ là: P.X

    f: Chi phí cố định

    v: Chi phí khả biến cho một đơn vị sản phẩm

    Gọi S là tổng doanh thu bán hàng:  S= P.X

    v là  chi phí khả biến , thì tổng chi phí khả biến sẽ là: V= vX

    Ta có thể suy ra doanh thu hoà vốn sẽ là:

    S= V= f+ vX = P.X Þ P.X = f+ vX Þ f= PX – vX Þ X= f/P-v.

    Tóm lại nội dung phương án kinh doanh thường bao gồm những điểm sau: Nhận định tình hình hàng hoá, thị trường và khách hàng, dự đoán xu hướng thị trường và thương nhân, mục tiêu (tối đa và tối thiểu) biện pháp, hành động cụ thể, sơ bộ đánh giá hiệu quả.Sau khi phương án đã được đề ra đơn vị kinh doanh phải cố gắng thực hiện phương án.

    3.1.3. Các phương pháp kiểm tra và tính giá hàng xuất nhập khẩu.

    Giá cả là yếu tố quan trọng trong giao dịch ngoại thương vì vậy khi chuẩn bị đàm phán ký kết hợp đồng người kinh doanh xuất nhập khẩu phải tiến hành kiểm tra và tính giá.

    1. Quy dẫn giá: Việc quy dẫn giá có thể gồm:
    2. Quy dẫn giá về cùng một đơn vị đo lường
    3. Quy dẫn về cùng đơn vị tiền tệ
    4. Quy dẫn về cùng một điều kiện cơ sở giao hàng.

    Ví dụ: từ giá FOB – CIF hoặc từ giá  CIF – FOB.

    1. Quy dẫn về mặt bằng thời gian: Do giá cả hình thành ở các thời gian khác nhau cho nên chỉ số giá cả rất khác nhau. Nếu gọi P1 là giá hiện tại và Po là giá thời kỳ gốc, gọi I1 là chỉ số giá hiện nay và Io là chỉ số giá thời kỳ gốc, ta có:
     
       
    1. Quy dẫn về điều kiện tín dụng: Giữa giá hàng thanh toán ngay với giá hàng có tín dụng( giá mua chịu)

    b.Lựa chọn các phương pháp kiểm tra và tính giá

    1. Phương pháp so sánh: Đây là phương pháp đối chiếu các chỉ tiêu về kỹ thuật và về thương mại của một mặt hàng để rút ra kết luận về giá cả.
    2. Phương pháp định giá trị riêng:

    -. Phương pháp giá trị riêng tính theo trọng lượng: Còn gọi là trị giá trọng lượng, là thương số giữa giá máy và trọng lượng của máy.

    -. Giá trị riêng tính theo công suất: Là giá trị của một kw, một tấn hơi, một tấn trọng tải.

    3.Phương pháp tính giá phỏng chừng:

    Đối với những hàng hoá nhập khẩu lần đầu tiên, không có tài liệu để áp dụng hai phương pháp nêu trên thì người ta dùng cách tính phỏng chừng trong việc kiểm tra và tính giá.

    Nhìn chung, khi tính toán giá cả, đơn vị kinh doanh cần xem xét toàn diện. Thực tế, vấn đề giá cả là vấn đề rất quan trọng nhưng nhiều khi người mua lại chọn hàng có giá cao

    3.2.QUẢNG CÁO VÀ NHÃN HIỆU HÀNG HOÁ TRONG NGOẠI THƯƠNG.

    3.2.1. Khái niệm và mục đích quảng cáo

    : Quảng cáo là sự tuyên truyền, giới thiệu về hàng hoá và dịch vụ nhằm thu hút sự chú ý của những người có thể là người mua, gây sự thích thú đối với hàng hoá và dịch vụ đó và cuối cùng làm cho họ trở thành khách hàng thực tế của tổ chức kinh doanh  hàng hoá và dịch vụ đó.

    Tác dụng có thể tóm tắt qua 4 pha:

    – A:  Attention – Gây sự chú ý.

    – I:   Interest – Gây sự chú ý.

    – D:  Desire – Ham muốn.

    – A :  Action – Thúc đẩy hành động mua hàng.

    3.2.2. Nội dung và hình thức quảng cáo.

    + Về phẩm chất, chất lượng hàng hoá.

    + Về hiệu quả công dụng

    + Về phương pháp sử dụng hàng hoá đó

    + Về đặc điểm của hàng hoá đó

    + Về điều kiện mua bán và giá cả.

    + Về cách thức gửi hàng .v.v.

    3.2.3.Phương tiện và phương thức quảng cáo.

    1. Báo chí, tập san: Với phương tiện này cần chú ý:

    + Tính chất của tờ báo, tập san.

    + Phạm vi phát hành tờ báo.

    + Chi phí quảng cáo đắt hay rẻ.

    1. Các loại ấn phẩm .

    3.Quảng cáo ngoài trời

    4.Tham gia triển lãm hội chợ quốc tế.

    1. Phát thanh, vô tuyến truyền hình và điện ảnh.

    6.Gửi tặng phẩm quà biếu.

    3.2.4.. Tổ chức quảng cáo.

    3.2.5. Nhãn hiệu hàng hoá.

    1. ý nghĩa và tác dụng của nhãn hiệu.

    + Đối với người sản xuất: – Chỉ rõ hàng hoá đó do mình sản xuất ra

    – Giữ uy tín và mở mang kinh doanh.

    + Đối với người tiêu dùng: – Phân biệt được hàng hoá của các hãng khác nhau.

    – Chọn và mua đúng hàng hoá mình ưa dùng.

    2.Nguyên tắc cấu tạo nhãn hiệu hàng hoá.

    Sáng tác nhãn hiệu rất phong phú, đa dạng nhưng không thể sáng tác một cách vô nguyên tắc. Nhãn hiệu có thể được hình thành bằng chữ, bằng hình vẽ hoặc phối hợp cả hình và chữ.

    Chú ý:Theo tập quán quốc tế  không nên dùng các loại nhãn hiệu hàng hoá sau đây  

    + Giống quốc kỳ, quốc huy hay quân kỳ của một nước nào đó.

    + Huy hiệu hay giống huy hiệu của một đoàn thể xã hội nào đó

    + Trùng hoặc giống một nhãn hiệu đã được đăng ký hoặc đã được dùng.

    + Chân dung của người khác mà chưa được sự đồng ý của người đó.

    + Chân dung hoặc tên lãnh tụ.

    + Dùng tên địa lý.

    Quy định của Việt Nam

    1. Chế độ đăng ký nhãn hiệu:

    Chế độ đăng ký nhãn hiệu không hoàn toàn giống nhau, nói chung có thể phân thành 3 loại:

    + Được quyền hưởng do sử dụng trước nhất.

    + Được quyền hưởng nhãn hiệu do đăng ký trước nhất.

    Được quyền hưởng nhãn hiệu nếu sau khi đăng ký một thời gian không có ai kháng nghị.

    3.3. ĐÀM PHÁN TRONG GIAO DỊCH NGOẠI THƯƠNG.

    3.3.1. Khái niệm về đàm phán.

    Đàm phán thương mại là quá trình trao đổi ý kiến của các chủ thể trong một xung đột nhằm đi tới thông nhất cách nhận định, thống nhất quan niệm, thống nhất cách xử lý những vấn đề nảy sinh trong quan hệ giữa hai hoặc nhiều bên.

    Trong thương mại những vấn đề thường trở thành nội dung của đàm phán là: Tên hàng, phẩm chất, số lượng, bao bì, đóng gói, giao hàng, giá cả .v.v.

    Để giải quyết những vấn đề nêu trên trong đàm phán thường có hai cách tiếp cận:

    + Tiếp cận hợp tác (cooperative approach)

    + Tiếp cận cạnh tranh ( competitive approach)

    3.3.2. Các giai đoạn đàm phán:

    1. Giai đoạn chuẩn bị đàm phán.

    Trong giai đoạn này, nhà đàm phán phải chuẩn bị kỹ càng về các mặt sau:

    + Thu thập thông tin.

    + Chuẩn bị chiến lược

    + Chuẩn bị kế hoạch

    1. Giai đoạn đàm phán.

    Trong giai đoạn này các bên cần phải thực hiện các nguyên tắc:

    + Lễ phép, lịch sự

    + Hoà nhã và thiện cảm.

    + Không xa vời mục tiêu đã định

    + Chủ động.v.v.

    3.Sau khi đàm phán: Sau đàm phán, cần phải tỏ rõ thiện chí thực hiện những gì đã đạt được trong cuộc đàm phán.Tuy nhiên, cũng cần phải tỏ ra sẵn sàng xem xét lại một vài thoả thuận nào đó.

    Việc theo dõi thực hiện cần phải có sổ sách, tuần kỳ, đối chiếu, kiểm điểm cùng đối tác .

    Mỗi cuộc đàm phán có thể coi là một khoá học và đối với những người có ý chí cầu tiến thì mỗi lần đều có thể rút ra cho mình những bài học để tự hoàn thiện mình, nâng cao trình độ nghiệp vụ và bản lĩnh trên thương trường.

    3.3.3. Các hình thức đàm phán.

    1.Đàm phán qua thư tín.

    Thuận lợi:

    + Tiết kiệm chi phí

    + Có thể giao dịch được với nhiều khách hàng ở nhiều nước khác nhau

    + Có điều kiện cân nhắc suy nghĩ tranh thủ ý kiến nhiều người và có thể dấu kín ý định thực sự của mình.

    Bất lợi:

    + Mất nhiều thời gian chờ đợi, dễ làm mất cơ hội mua bán tốt.

    + Khó đoán được ý đồ của đối phương

    1. Giao dịch đàm phán qua điện thoại.

    Thuận lợi:

    + Nhanh chóng, đúng thời cơ cần thiết

    bất lợi:

    + Chi phí điện thoại rất cao

    + Mọi thoả thuận chỉ bằng miệng không được coi là bằng chứng pháp lý nếu xảy ra tranh chấp.

    1. Giao dịch đàm phán bằng cách gặp gỡ trực tiếp.

    Hai bên gặp nhau trực tiếp tạo điều kiện cho việc hiểu biết nhau tốt hơn và duy trì được quan hệ tốt lâu dài với nhau.

    Nhưng hình thức này cũng là hình thức đàm phán khó khăn nhất. Đàm phán trực tiếp đòi hỏi người tiến hành đàm phán phải chắc chắn về nghiệp vụ, tự chủ, phản ứng nhanh, nhạy.

    Câu hỏi ôn tập chương 3.

    1. Tại sao phải nghiên cứu thị trường và thương nhân trước khi giao dịch đàm phán? Nghiên cứu thị trường và thương nhân bao gồm những nội dung gì? Và phương pháp nghiên cứu thế nào
    2. Tỷ suất ngoại tệ là gì? Ý nghĩa của chỉ tiêu này và phương pháp xác định nó?
    3. Phương án kinh doanh là gì? Nội dung của phương án kinh doanh gồm những gì?
    4. Quảng cáo là gì? quảng cáo cho hàng xuất khẩu nhằm mục tiêu gì
    5. Hiệu quả của quảng cáo thể hiện ở chỗ nào? Hãy trình bày cách xác định hiệu quả của quảng cáo hàng xuất khẩu.
    6. Nhãn hiệu hàng hoá là gì? Nhãn hiệu có tác dụng gì? Hãy cho biết các hệ thống đăng ký nhãn hiệu trên thế giới.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    CHƯƠNG 4:

    THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG NGOẠI THƯƠNG

    4.1.TRÌNH TỰ THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG MUA BÁN QUỐC TẾ.

    Để thực hiện một hợp đồng xuất nhập khẩu, đơn vị  kinh doanh xuất nhập khẩu phải tiến hành  công việc trong các khâu sau:

    4.1.1.Xin giấy phép xuất nhập khẩu: Giấy phép xuất nhập khẩu là một biện pháp quan trọng để nhà nước quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, vì thế sau khi ký hợp đồng doanh nghiệp phải xin giấy phép xuất nhập khẩu để thực hiện hợp đồng đó. Do xu thế tự do hoá mậu dịch quốc tế nhiều nước đã giảm bớt số lượng hàng hoá cần phải có giấy phép xuất nhập khẩu, khi  xuất khẩu hoặc khi  nhập khẩu .

    Ơ nước ta hàng năm nhà nước thường công bố danh mục hàng hoá khi xuất khẩu hoặc khi  nhập khẩu phải có giấy phép  xuất khẩu hoặc nhập khẩu. Danh mục hàng hoá có thể thay  đổi trong năm, thường thì thay đổi từng năm.

    Khi hàng hoá, đối tượng của hợp đồng  thuộc danh mục hàng hoá phải xin giấy phép thì doanh nghiệp phải xuất trình hồ sơ xin giấy phép, bao gồm: Hợp đồng, phiếu hạn ngạch (nếu là hàng hoá quản lý theo hạn nghạch) hợp đồng uỷ thác  xuất khẩu , nhập khẩu (nếu hàng hoá xuất nhập khẩu theo phương thức uỷ thác), giấy báo trúng thầu của Bộ Tài chính (nếu là hàng xuất trả nợ nước ngoài .v.v.)

    Việc cấp giấy phép xuất nhập khẩu được phân công như sau:

    + Bộ Thương mại

    + Tổng Cục Hải quan –  cấp giấy phép xuất nhập khẩu cho hàng phi mậu dịch.

    4.1.2. Chuẩn bị hàng  xuất khẩu .

    1. Thu gom tập trung làm thành lô hàng xuất khẩu
    2. Đóng gói bao bì xuất khẩu
    3. Các loại bao bì: – Hòm (case, box)

    – Bao (bag)

    – Kiện hay bì (bale)

    -Thùng (barrel, drum)

    b.Những nhân tố cần được xét đến khi đóng gói.

    + Điều kiện vận tải

    + Điều kiện khí hậu

    + Điều kiện luật pháp và thuế quan

    + Điều kiện chi phí vận chuyển.

    1. Kẻ ký mã hiệu hàng xuất khẩu: Là những ký hiệu bằng chữ bằng số hoặc bằng hình vẽ được ghi trên bao bì nhằm thông báo những chi tiết cần thiết cho việc giao nhận, bốc dỡ hoặc bảo quản hàng hoá.

    Kẻ ký mã hiệu để:

    + Bảo đảm thuận lợi cho công tác giao nhận.

    + Hướng dẫn phương pháp, kỹ thuật bảo quản vận chuyển, bốc dỡ hàng hoá.

    Ký mã hiệu phải có:

    + Những dấu hiệu cần thiết đối với người nhận hàng: Tên người gửi, người nhận, trọng lượng.v.v.

    + Những chi tiết cần thiết cho việc vận chuyển hàng hoá như: Tên nước và tên địa điểm hàng  đến, hàng đi, hành trình chuyên chở.v.v.

    + Những dấu hiệu hướng dẫn cách xếp đặt bốc dỡ và bảo quản hàng hoá.

    Ký mã hiệu phải ghi.

    + Sáng sủa, dễ đọc.

    + Mực không phai, không thấm nước, sơn hoặc mực không làm ảnh hưởng đến phẩm chất hàng hoá. Ngoài ra, đơn vị  kinh doanh xuất nhập khẩu còn phải kiểm tra hàng hoá và lấy giấy chứng nhận sự phù hợp của hàng hoá với quy định của hợp đồng (giấy chứng nhận phẩm chất, giấy chứng nhận kiểm dịch.v.v)

    1. Kiểm tra chất lượng.

             a.Kiểm nghiệm và kiểm dịch hàng hoá  xuất khẩu.

               Trước khi giao hàng người xuất khẩu phải kiểm tra:

    + Chất lượng,

    + Số lượng.

    + Trọng lượng,

    + Bao bì,

    Nếu là động thực vật thì phải kiểm tra cả khả năng lây lan bệnh.

           Việc kiểm nghiệm được tiến hành ở hai cấp:

    + Cấp cơ sở – có vai trò quyết định và triệt để nhất

    + Cấp cửa khẩu – kiểm tra kết quả của cơ sở và làm thủ tục  xuất khẩu.

    Việc kiểm nghiệm ở cấp cơ sơ do tổ chức kiểm tra chất lượng sản phẩm tiến hành (KCS) nhưng thủ trưởng vẫn là người chịu trách nhiệm chính về phẩm chất hàng hoá, cho nên bên cạnh chữ ký của bộ phận KCS phải có chữ ký của thủ trưởng đơn vị .

    Việc kiểm dịch thực vật và động vật là do phòng bảo vệ thực vật và phòng hoặc trạm thú y của của các quận huyện tiến hành.

    Cục thú y và cục bảo vệ thực vật  cũng như công ty giám định hàng hoá xuất nhập khẩu đều có các trạm hoặc các chi nhánh công ty.

    Nếu có yêu cầu kiểm tra hàng hoá ở cửa khẩu trước khi gửi hàng xuất khẩu, chủ hàng phải đề nghị các cơ quan chứng nhận về phẩm chất hoặc về sự kiểm dịch đối với hàng hoá trong thời hạn là 7 ngày trước khi hàng được bốc xuống tàu.

            b.Kiểm tra chất lượng hàng  nhập khẩu

    Hàng  nhập khẩu khi về qua cửa khẩu cần được kiểm tra kỹ càng, mỗi cơ quan hữu quan tuỳ theo chức năng của mình phải tiến hành công việc kiểm tra đó.

    4.1.3. Thuê tàu lưu cước.

    Trong quá trình thực hiện hợp đòng mua bán ngoại thương  việc thuê tàu chở hàng được tiến hành dựa vào các căn cứ sau đây:

    + Những điều khoản của hợp đồng mua bán ngoại thương

    + Đặc điểm của hàng hoá mua bán.

    + Điều kiện vận tải.

    Việc thuê tàu lưu cước đòi hỏi phải có kinh nghiệm, nghiệp vụ, có thông tin về tình hình thị trường thuê tàu và tinh thông các điều kiện thuê tàu. Vì vậy, trong nhiều trường hợp chủ hàng xuất nhập khẩu thường uỷ thác việc thuê tàu lưu cước cho một số công ty hàng hải, như: Công ty thuê tàu và môi giới hàng hải,( Vietfracht), công ty đại lý tàu biển ( VOSA) và cơ sở pháp lý của hoạt động này là hợp đồng uỷ thác.

    Có hai loại hợp đồng uỷ thác thuê tàu:

    + Hợp đồng uỷ thác thuê tàu cả năm.

    + Hợp đồng uỷ thác chuyến.

    Chủ hàng xuất nhập khẩu căn cứ vào đặc điểm của hàng hoá vận chuyển để lựa chọn loại hình hợp đồng cho thích hợp.

    4.1.4.Mua bảo hiểm.

    Hàng hoá chuyên chở trên biển thường gặp nhiều rủi ro, tốn thất. Vì thế việc bảo hiểm hàng hoá đường biển là loại bảo hiểm phổ biến nhất trong hoạt động ngoại thương.

    Để ký hợp đồng bảo hiểm cần nắm vững các điều kiện bảo hiểm.

    Có 3 loại bảo hiểm:

    + Bảo hiểm mọi rủi ro ( điều kiện A)

    + Bảo hiểm tổn thất riêng ( điều kiện B)

    + Bảo hiểm miễn tổn thất riêng (điều kiện C)

    Ngoài ra còn một số điều kiện bảo hiểm phụ và các điều kiện bảo hiểm đặc biệt.        Việc lựa chọn bảo hiểm phải dựa trên các căn cứ sau:

    + Điều khoản hợp đồng

    + Tính chất hàng hoá

    + Tính chất bao bì và phương thức xếp hàng

    + Loại tàu chuyên chở.

    4.1.5. Làm thủ tục Hải Quan.

    Làm thủ tục Hải Quan bao gồm các chi tiết sau:

    1. Khai báo Hải Quan:

    Chủ hàng khai báo các chi tiết về hàng hoá lên tờ khai để cơ quan Hải Quan kiểm tra hàng hoá theo các thủ tục giấy tờ. Tờ khai Hải Quan phải được xuất trình cùng với một số chứng từ khác, mà chủ yếu là giấy phép xuất nhập khẩu, hoá đơn thương mại,bảng kê chi tiết, .v.v

    1. Xuất trình hàng hoá .

    Hàng hoá xuất nhập khẩu phải được sắp xếp trật tự để thuận lợi cho Hải Quan kiểm tra tại nơi quy định

    1. Thực hiện các quyết định của Hải Quan.

    Sau khi kiểm tra giấy tờ và hàng hoá, Hải Quan sẽ ra quyết định:

    + Thông quan,

    + Cho hàng đi qua một cách có điều kiện

    + Cho hàng đi qua sau khi chủ hàng đã nộp thuế

    + Lưu kho ngoại quan

    + Hàng không được thông quan

    Nếu vi phạm các quy định của Hải Quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

    4.1.6. Giao nhận hàng hoá với tàu.

    1.Giao hàng xuất khẩu:

    Hàng xuất khẩu của chúng ta  hiện nay chủ yếu giao bằng đường biển, khi giao hàng chủ hàng phải làm các công việc sau:

    + Lập bảng đăng ký hàng chuyên chở với người vận tải để lấy sơ đồ xếp hàng.

    + Liên hệ với điều độ cảng để nắm vững ngày giờ làm hàng.

    + Đưa hàng vào cảng và xếp hàng lên tàu.

    + Lấy biên lai thuyền phó sau đó đổi lấy vận đơn đường biển.

    Vận đơn đường biển phải là vận đơn hoàn hảo đã xếp hàng lên tàu ( clean on board B/L) và phải chuyển nhượng được (negotiable).

    Nếu hàng được giao bằng container, khi đủ container chủ hàng phải đăng ký thuê container đóng hàng vào container và lập bảng kê hàng trong container( container list). Khi hàng không chiếm hết một container thì chủ hàng phải lập bản đăng ký hàng chuyên chở ( cargo list) Sau khi bản đăng ký được chấp thuận chủ hàng giao hàng đến ga  container cho người vận tải.

    Nếu hàng hoá chuyên chở bằng đường sắt, thì chủ hàng phải đăng ký với đường sắt để xin cấp toa xe phù hợp với tính chất hàng hoá và khối lượng hàng hoá. Khi đã có toa xe chủ hàng tổ chức bốc xếp hàng, niêm phong kẹp chì và làm các chứng từ vận tải, mà chủ yếu là vận đơn đường sắt.

    1. Giao nhận hàng nhập khẩu.

    Ơ nước ta hiện nay, theo quy định của chính phủ các cơ quan vận tải (ga, cảng) có trách nhiệm tiếp nhận hàng hoá nhập khẩu trên các phương tiện vận tải từ nước ngoài vào, bảo quản  hàng hoá trong quá trình xếp dỡ, lưu kho, lưu bãi và giao cho các đơn vị nhập khẩu theo lệnh giao hàng của tổng công ty đã nhập hàng hoá đó.

    Đơn vị kinh doanh nhập khẩu phải trực tiếp hoặc thông qua một đơn vị nhận uỷ thác giao nhận ( forwarder) tiến hành:

    + Ký kết hợp đồng uỷ thác cho cơ quan vận tải về việc giao nhận hàng từ tàu ở nước ngoài về

    + Xác nhận với cơ quan vận tải kế hoạch tiếp nhận hàng nhập khẩu từng năm, từng quý, lịch tàu, cơ cấu mặt hàng, điều kiện kỹ thuật khi bốc dỡ, vận chuyển, giao nhận.

    + Cung cấp tài liệu cần thiết cho việc giao nhận

    + Thông báo cho các đơn vị trong nước đặt mua hàng nhập khẩu

    + Thanh toán cho cơ quan vận tải các khoản phí tổn về giao nhận, bốc xếp, bảo quản và vận chuyển hàng nhập khẩu.

    + Theo dõi việc giao nhận, đôn đốc cơ quan vận tải lập những biên bản về hàng hoá và giải quyết trong phạm vi của mình những vấn đề xảy ra trong việc giao nhận

    * Trường hợp hàng xếp trong container.

    1. Nếu đủ container( FCL) cảng giao chủ hàng nhận về cơ sở của mình và Hải Quan tiến hành kiểm hoá tại cơ sở của chủ hàng.
    2. Nếu hàng không đủ container (LCL) cảng giao cho chủ hàng nào có nhiều hàng nhất trong container mang về cơ sở để dỡ hàng và phân chia cho các chủ hàng khác dưới sự giám sát của Hải Quan

    4.1.7. Làm thủ tục thanh toán

    1.Thanh toán bằng thư tín dụng

    1. Thực hiện hợp đồng xuất khẩu .

    Nếu hợp đồng quy định phải thanh toán bằng thư tín dụng thì đơn vị kinh doanh  hàng xuất khẩu phải đôn đốc người mua ở nước ngoài mở L/C đúng hạn và sau khi nhận được L/C phải kiểm tra nội dung và khả năng thuận tiện trong việc thu tiền bằng L/C. Nếu nội dung không đáp ứng được yêu cầu đã thoả thuận thì yêu cầu người mua phải sửa đổi, bổ sung rồi mới giao hàng.

    1. Thực hiện hợp đồng nhập khẩu

    Bên mua phải mở L/C. Nếu hợp đồng không quy định thì thời gian mở L/C phụ thuộc vào thời gian giao hàng. Thông thường L/C được mở khoảng từ 20 đến 25 ngày trước khi giao hàng.

    Căn cứ mở L/C là các điều khoản của hợp đồng, dựa vào đó người nhập khẩu điền vào mẫu gọi là ” Giấy xin mở khoản tín dụng nhập khẩu ” kèm theo bản sao hợp đồng, giấy phép nhập khẩu (nếu cần) được chuyển đến ngân hàng ngoại thương cùng với hai uỷ nhiệm chi, đó là:

    + Uỷ nhiệm chi để ký quỹ theo quy định về mở L/C

    + Uỷ nhiệm chi trả thủ tục phí cho ngân hàng về việc mở L/C

    1. Thanh toán bằng phương thức nhờ thu.

    Nếu hợp đồng mua bán  quy định thanh toán tiền hàng bằng phương thức nhờ thu thì ngay sau khi giao hàng đơn vị kinh doanh hàng xuất khẩu phải hoàn thành việc lập chứng từ và xuất trình cho ngân hàng để uỷ thác cho ngân hàng việc thu đòi tiền.

    4.1.8. Khiếu nại và giải quyết khiếu nại.

    1. Trường hợp nhập khẩu Nếu thấy thiếu, đổ vỡ, rò rỉ cơ quan kinh doanh xuất nhập khẩu cần phải lập hồ sơ khiếu nại ngay nếu không sẽ bị bỏ lỡ thời hạn khiếu nại. Đối tượng khiếu nại có thể là:

    + Người bán.

    + Người vận tải.

    + Công ty bảo hiểm.

    Đơn khiếu nại phải kèm theo những bằng chứng về tổn thất ( biên bản giám định, COR, ROROC hay CSC .v.v) hoá đơn vận tải đường biển, đơn bảo hiểm. ( Bill of Lading, insurance Policy.)…

    2.Trường hợp xuất khẩu, nếu chủ hàng bị khiếu nại đòi bồi thường cần phải có thái độ nghiêm túc trong việc xem xét yêu cầu của khách hàng (người nhập khẩu ). Nếu thấy việc khiếu nại là có cơ sở, sai sót thuộc về phần mình thì phải tìm cách sửa sai hợp lý nhất, tránh được thiệt hại càng nhiều càng tốt  kể cả việc phải thực hiện yêu cầu của khách hàng. Trường hợp khiếu nại không hợp lý,không có cơ sở xác định là lỗi  của mình thì người xuất khẩu phải cùng khách hàng xem xét nghiêm túc, xác định rõ phần trách nhiệm của các bên và phải khéo léo chứng minh được là mình không có lỗi. Đây là một công tác rất khó và tế nhị, đòi hỏi người thực hiện công vụ có trình độ nghiệp vụ giỏi, có tác phong ngoại giao khéo léo, lập luận vững vàng và có sức thuyết phục.

    1. Nếu các bên tranh chấp không tự giải quyết được với nhau một cách thoả đáng thì có thể kiện nhau tại hội đồng trọng tài hoặc toà án.

    4.2. Những chứng từ và phương tiện tín dụng trong quá trình thực hiện hợp đồng mua bán quốc tế.

    4.2.1. Chứng từ thanh toán.

    1. Hoá đơn thương mại ( commercial invoice)

    + Hoá đơn tạm tính ( Provisional invoice)

    + Hoá đơn chính thức  ( final invoice)

    + Hoá đơn chi tiết  (detailed invoice)

    + Hoá đơn chiếu lệ ( Proforma invoice)

    + Hoá đơn trung lập (Neutral invoice)

    + Hoá đơn xác nhận (  certified invoice)

    + Hoá đơn Hải Quan (Customs Invoice)

    + Hoá đơn lãnh sự  (Consular Invoice)

    1. Bảng kê chi tiết ( Specification )
    2. Phiếu đóng gói ( Packing list)
    3. Giấy chứng nhận phẩm chất ( Certificate of quanlity)
    4. Giấy chứng nhận số lượng ( Certificate of quantity)
    5. Giấy chứng nhận trọng lượng ( Certificate of weight)

    4.2.2. Chứng từ vận tải.

    1.Vận đơn đường biển. Vận đơn đường biển có các chức năng sau:

    + Là biên lai của người vận tải về việc đã nhận hàng để chở

    + Là bằng chứng của hợp đồng chuyên chở đường biển

    + Là  chứng chỉ về quyền sở hữu hàng hoá.

    * Phân loại vận đơn.

    1. Căn cứ vào việc xếp hàng hoá, vận đơn được chia thành:

    + Vận đơn đã bốc hàng.( Shipped Bill of Lading).

    + Vận đơn nhận để xếp (Received for shipment B/L)

    1. Căn cứ vào quá trình vận tải vận đơn được chia thành:

    + Vận đơn đi thẳng ( Direct transport B/L)

    + Vận đơn đích danh (Traight B/L)

    + Vân đơn theo lệnh ( To order B/L)

    + Vận đơn vô danh ( To bearer B/L)

    + Vận đơn chuyển tải ( Transhipment B/L)

    + Vận đơn đi suốt ( Through B/L

    + Vận đơn vận tải liên hợp ( Combined Transport B/L)

    + Vận đơn theo hợp đồng thuê tàu ( To Charter Party B/L)

    Nếu hàng được xếp trên boong  có vận đơn “shipped on deck B/L”. Ngoài ra còn có thể kể đến một số loại vận đơn khác:

    + Vận đơn chở container ( container B/L)

    + Vận đơn do người giao nhận cấp ( forwarder’s B/L hoặc House  B/L)

    + Vận đơn tập hợp ( Groupage B/L)

    + Vận đơn rút gọn ( Short Form  B/L)

    1. Biên lai thuyền phó ( Mate’s Receipt)

    Là giấy xác nhận của thuyền phó phụ trách về hàng hoá trên tàu về việc đã nhận hàng chuyên chở.

    1. Biên lai gửi hàng đường biển ( Sea Waybill)
    2. Phiếu gửi hàng ( Shipping Note)
    3. Bản lược khai hàng hoá – Manifest – còn gọi là ” Cargo Manifest”
    4. Sơ đồ xếp hàng ( Stowage plan hay còn gọi là Cargo plan)
    5. Bản kê sự kiện ( Statements of facts)
    6. Bảng tính thưởng phạt bốc dỡ ( Time Sheet)
    7. Biên bản kết toán nhận hàng ( Report on Receipt of cargo = ROROC )
    8. Biên bản hàng đổ vỡ hư hỏng ( Cargo Outturn Report = COR)
    9. Giấy chứng nhận hàng thiếu ( Certificate of Shortlanded Cargo = CSC )
    10. Vận đơn đường sắt ( Waybill, Bill of freight , railway bill of lading)
    11. Vận đơn đường không ( air waybill hoặc aircraft bill of lading)

    4.2.3. Các chứng từ bảo hiểm.

    1.Đơn bảo hiểm hay còn gọi là hợp đồng bảo hiểm = insurance policy, do tổ chức bảo hiểm cấp, bao gồm:

    + Các điều khoản chung có tính chất thường xuyên, trong đó người ta quy định rõ trách nhiệm của tổ chức bảo hiểm và người được bảo hiểm .

    + Các điều khoản riêng biệt về đối tượng bảo hiểm

    1. Giấy chứng nhận bảo hiểm (insurance certificate).

    Nội dung: Những điều khoản về đối tượng bảo hiểm, các chi tiết  cần thiết cho việc tính toán bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm đã thoả thuận.

    4.2.4. Chứng từ kho hàng.

    1.Biên lai kho hàng ( Warehouse’s receipt)

    1. Chứng chỉ lưu kho ( warrants)

    4.2.5. Chứng từ Hải Quan:

    1.Tờ khai Hải Quan ( Customs Declaration hay còn gọi là entry Declaration)

    1. Giấy phép xuất nhập khẩu ( import/ export license).
    2. Các giấy chứng nhận kiểm dịch và giấy chứng nhận vệ sinh.
    3. Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá (C/O)
    4. Hoá đơn lãnh sự ( consular invoice)

    4.2.6. Phương tiện tín dụng.

    1. Hối phiếu ( Bill of exchange, or Draft)
    2. séc ( cheque, or check)

    + Séc thông thường dùng để chi trả tiền mặt ( Open Cheque)

    + Séc gạch chéo ( Crossed cheque) dùng để trả bằng cách chuyển khoản.

    + Séc bảo chi ( certified Cheque) trên đó có xác nhận của ngân hàng để bảo đảm séc đó có giá trị chi trả.

    + Séc định mức ( limited cheque) trong đó ngân hàng đjnhj mức số tiền được chi cho cả quyển cheque.

    3.Thư tín dụng còn gọi là tín dụng thư.

     

    Câu hỏi ôn tập chương 4.

    1. Hãy trình bày các bước thực hiện hợp đông xuất khẩu theo điều kiện FOB và theo điều kiện FCA ( hàng giao bằng container)
    2. Hãy trình bày hợp đồng nhập khẩu theo diều kiện CIF hàng giao bằng container

    3 Hãy trình bày nội dung công việc để thực hiện hợp đồng xuất khẩu dã ký.

    1. Nếu hợp đồng thống nhất điều kiện thanh toán là phương thức thức tín dụng chứng từ thì trươc và sau lúc giao hàng chủ hàng cần phải làm thế nào để thực hiện đúng hợp đồng xuất khẩu.
    2. Hãy cho biết những trường hợp người mua có thể khiếu nại người xuất khẩu, người vận tải và người bảo hiểm.
    3. Hãy cho biết những trường hợp người bán có thể khiếu nại người nhập khẩu, người vận tải và người bảo hiểm.

    7 Công ty bạn thoả thuận mua 1000 tấn đạm Ủê từ LB Nga theo giá FOB Vladivốtk với giá 160USD/Mthàng giao quý IV năm2009, thanh toán bằng L/C. Bạn hãy dự thảo hợp đồng để nhập khẩu lô hàng đó.

     

    CHƯƠNG 5

    NGHIỆP VỤ MUA BÁN THUÊ MƯỚN THIẾT BỊ VÀ CÔNG NGHỆ

    5.1. NHẬP KHẨU THIẾT BỊ TOÀN BỘ.

    5.1.1.Khái niệm về thiết bị toàn bộ và tình hình buôn bán thiết bị toàn bộ.

    Thiết bị toàn bộ là một tập hợp những máy móc và dụng cụ cần thiết cho việc thực hiện một quá trình công nghệ nhất định.

    Trong một số trường hợp có thể chỉ là thiết bị cho một dây chuyền sản xuất chủ yếu gồm những thiết bị cơ bản có liên quan đến công tác chính của dây chuyền này.

    Các tập hợp thiết bị và dụng cụ này có thể thiết lập lên các phân xưởng riêng lẻ hoặc là các bộ phận của các nhà máy, xí nghiệp đang xây dựng hoặc đã xây dựng xong. Trong trường hợp này thì các thiết bị toàn bộ bao gồm các thiết bị công nghệ và cả những thiết bị phụ trợ.

    Trong cơ cấu xuất khẩu những năm gần đây của các nước công nghiệp phát triển thì máy móc thiết bị chiếm khoảng 90% còn thiết bị toàn bộ chiếm khoảng 19% đến 15% của khối lượng xuất khẩu về máy móc thiết bị.

    5.1.2.. Các giai đoạn nhập khẩu thiết bị toàn bộ.

    1. Nghiên cứu khả thi.

    Nội dung nghiên cứu :

    Bao gồm các mặt; Kỹ thuật,kinh tế, xã hội của công trình.

    Mục tiêu:

    + Nắm vững nguồn nguyên liệu

    + Tình hình thị trường

    + Vốn

    +Vấn đề môi trường

    Kết quả nghiên cứu thể hiện trong bản luận chứng kinh tế kỹ thuật, văn bản này còn có tên gọi “ Bản nghiên cứu khả thi “

    1. Thiết kế kỹ thuật sơ bộ.

    + Tìm ra dây chuyền sản xuất bảo đảm tiêu thụ nguyên liệu và năng lượng ít nhất cho một đơn vị sản phẩm, đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh môi trường.

    1. Thiết kế kỹ thuật cơ bản.

    + Tìm ra thông số kỹ thuật của từng thiết bị và cả dây chuyền, trên cơ sở đó chọn nhập khẩu những thiết bị thích hợp.

    + Thiết kế mặt bằng của công trình, hệ thống cấp thoát nước.

    + Khảng định khả năng thu hồi vốn của công trình.

    1. Thiết kế kỹ thuật chi tiết.

    Đây là giai đoạn đảm bảo khi công trình hoàn thành thì vận hành dễ dàng, bảo dưỡng đơn giản, ít tốn kém và đồng bộ.

    Trong giai đoạn này phải tìm mọi biện pháp giải quyết những điểm chưa ăn khớp giữa các công đoạn.

    5.Cung cấp thiết bị và xây lắp công trình.

    Đây là giai đoạn vô cùng quan trọng và khó khăn. Hai bên ( mua và bên bán) phải thảo luận để lập kế hoạch cung cấp thiết bị và bảo đảm việc cung cấp thiết bị đúng tiến độ thi công.

    Tại hiện trường các bộ phận quản lý, theo dõi và có nhiệm vụ bảo đảm hoàn thành thi công đúng thời gian quy định, chất lượng kỹ thuật tôt và sử dụng trong phạm vi được duyệt

    1. Chạy thử và đưa vào sản xuất.

    Đây là giai đoạn kiểm tra từng công đọan sản xuất bằng cách chạy thử không tải, chạy thử có tải dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia bên bán máy móc thiết bị.

    Sau đó tiến hành kiểm tra, kiểm kê và đánh giá các thiết bị và dụng cụ đã được cung cấp. Các quy trình sản xuất cũng phải được hoàn tất trong giai đoạn này.

    5.1.3. Các phương thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ.

    1. Phương thức tự quản,
    2. Phương thức cổ truyền,
    3. Phương thức quản lý dự án,
    4. Phương thức chìa khoá trao tay,

    + Chìa khoá trao tay thuần tuý,

    + Chìa khoá kỹ thuật trao tay,

    + Sản phẩm trao tay,

    + Thị trường trao tay,

    Ngày nay, một số hợp đồng nhập khẩu thiết bị toàn bộ còn được ký kết theo phương thức: Xây dựng + vận hành + chuyển giao

    5.1.4. Hợp đồng nhập khẩu thiết bị toàn bộ.

    1. Đối tượng hay mục đích của hợp đồng.

    Trong điều khoản này phải quy định đầy đủ, toàn diện và bao quát về đối tượng mua  bán và nghĩa vụ người bán phải thực hiện.

    Về đối tượng: Có thể phải quy định rõ cả công suất, mục đích xây dựng và địa điểm xây dựng thiết bị toàn bộ.

    Về nghĩa vụ của người bán( tuỳ theo thoả thuận) có thể phải ghi rõ trong hợp đồng, người bán phải.

    Cung cấp thiết bị vật tư

    Làm và giao các thiết kế

    Cung cấp các dịch vụ kỹ thuật

    Cung cấp phụ tùng thay thế

    1. Các định nghĩa.

    Khi giao dịch mua bán thiết bị toàn bộ có nhiều thuật ngữ được nhắc đi nhắc lại nhiều lần để đảm bản ngắn gọn và vẫn chính xác tạo thuận lợi cho việc trao đổi thư tín phải đề ra mục định nghĩa .

    3 . Giá cả và giá trị của hợp đồng

    Trong mục này phải quy định rõ: Giá cố định hay giá di động, đồng tiền tính giá v.v.v.

    1. Điều kiện cơ sở giao hàng.

    Tuỳ theo khả năng thuê tàu các bên có thể quy định những điều kiện cơ sở giao hàng khác nhau cho từng nhóm hàng khác nhau.

    1. Thời gian giao hàng

    thường thường việc giao hàng được thực hiện theo một tiến trình nhất định và thời hạn này bắt đầu được tính từ ngày hợp đồng có hiệu lực.

    1. Kiểm tra và thử nghiệm.

    Trong mục này người ta thường quy định phân chia trách nhiệm về việc kiểm tra và thử nghiệm, cơ quan tiến hành việc đó và địa điểm kiêm tra cuối cùng.

    1. Tài liệu kỹ thuật

    Trong mục này người ta thường quy định:

    Tài liệu kỹ thuật gồm những loại gì .

    Bằng tiếng nước nào

    Được xây dựng trên cơ sở tiêu chuẩn kỹ thuật nào

    Việc xét duyệt thiết kế thực hiện theo trình tự nào.

    1. Bảo hành

    Việc bảo hành với thiết bị toàn bộ gồm 3 nội dung:

    Bảo hành chung

    Bảo đảm cơ khí

    Bảo đảm chỉ tiêu thực hiện

    Trong việc bảo đảm các chỉ tiêu thực hiện người bán cùng với người mua quy định rõ các chỉ tiêu chất lượng cần được bảo đảm như:

    Công suất

    Chất lượng sản phẩm

    Mức tiêu hao nhiên liệu.

    1. Vận hành và kiểm tra thử

    Sau khi xây dựng xong, hai bên mua bán thành lập một Ban nghiệm thu kiểm tra từng bộ phận cũng nư toàn bộ công trình, Ban này xem xét việc chạy thử từng máy, từng phân xưởng và toàn bộ nhà máy để kiêm tra các thông số kỹ thuật.

    10.Các giai đoạn chạy thử.

    + Thử không tải ( no-load test)

    + Thử có tải (load test)

    + Thử quá tải (over- load test)

    + Thử các chỉ tiêu chất lượng ( performance test)

    1. Trợ giúp kỹ thuật.

    Vấn đề này có thể lập thành một tiểu khoản của hợp đồng, cũng có thể là một phụ lục của hợp đồng, hoặc một hợp đồng riêng, và phải nêu rõ:

    + Khối lượng công việc và phạm vi trợ giúp kỹ thuật

    + Những yêu cầu về trình độ chuyên gia, số lượng, thời hạn

    + Nhiệm vụ của chuyên gia

    + Chế độ làm việc tại công trường, chế độ ăn ở đi lại của các chuyên gia và chế độ lương bổng của họ.

    + Việc thay thế chuyên gia.

    1. Phạt.

    + Phạt chậm giao hàng

    + Phạt hàng không đồng bộ

    + Phạt thiết bị không đặt chỉ tiêu công suất.

    5.2. NGHIỆP VỤ MUA BÁN CÔNG NGHỆ.

    5.2.1.Công nghệ và mua bán công nghệ

    a.Khái niệm.

    Công nghệ là hệ thông kiến thức về quy trình và kỹ thuật chế biến vật  chất hoặc thông tin.

    Qua khái niệm trên chúng ta thấy công nghệ được hiểu bao gồm phần cứng: máy móc thiết bị và phần mềm gồm: kỹ năng, kiến thức, phương pháp và bí quyết.

    Chính vì vậy mà việc mua bán công nghệ không đồng nhất với việc mua bán thiết bị

    ( thiết bị lẻ và thiết bị toàn bộ).

    Mua bán công nghệ bao gồm mua bán cả 4 yếu tố: Trang thiết bị (technoware) kỹ năng (humanware) thông tin (inforware) và tổ chức (organware)

    Theo UNCTAD hoạt động công nghệ gồm (5 bước)

    + Nghiên cứu khảo sát thị trường

    + Thu thập thông tin về một số kỹ thuật sẵn có

    + Thiết kế kỹ thuật

    + Xây dựng nhà máy và lắp đặt thiết bị

    + Phát triển công nghệ sản xuất.

    Ngoài ra xếp vào phạm trù công nghệ còn phải kể đến những yếu tố sau:( 3 yếu tố)

    + Tri thức về quản lý vận hành các phương tiện sản xuất

    + Thông tin về thị trường

    + Năng lực cải tiến tại chỗ để nâng cao hiệu quả quá trình sản xuất.

    Theo pháp lệnh chuyển giao công nghệ nước ngaòi vào Việt nam ban hành tháng 12 năm 1988 hoạt động chuyển gioa công nghệ bao gồm:

    + Chuyển giao quyền sở hữu hoặc sử dụng sáng chế, giải pháp hữu ích hoặc các đối tượng sở hữu công nghiệp khác.

    + Chuyển giao các bí quyết hoặc kiến thức kỹ thuật chuyên môn duươí dạng phương án công nghệ, tài liệu thiết kế, công thức, thông số kỹ thuật có hoặc không kèm theo thiết bị.

    + Cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ công nghệ kể cả đào tạo và thông tin.

    Để có công nghệ người ta có thể thực hiện một trong 2 cách:

    + Tự tiến hành nghiên cứu khoa học

    + Mua của nước ngoài thông qua hợp đồng chuyển giao công nghệ – Thuật ngữ chyển giao công nghệ là một từ chung để chỉ việc mua bán công nghệ.

    Và theo UNCTAD việc mua bán công nghệ được thực hiện thông qua 3 phương thức cơ bản:

    + Mua bán không kèm license

    +  Mua bán có kèm license

    + Bán công nghệ kèm theo đầu tư tư bản

    b.Nội dung hợp đồng mua bán công nghệ

    Theo pháp lệnh chuyển giao công nghệ, hợp đồng mua bán công nghệ phải bao gồm các điểm chính sau:

    + Đối tượng chuyển giao công nghệ

    + Giá cả, điều kiện và phương thức thanh toán

    + Địa điểm, thời hạn và tiến độ chuyển giao

    + Điều khoản liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp

    + Thời hạn hiệu lực, điều kiện sửa đổi và kết thúc hợp đồng

    + Cam kết của hai bên về chất lượng và độ tin cậy, bảo hành, phạm vi bí mật của công nghệ và các cam kết khác để dảm bảo không có những sai sót trong công nghệ và chuyển giao công nghệ

    + Việc đào tạo liên quan đến chuyển giao công nghệ

    + Thủ tục giải quyết tranh chấp, luật áp dụng khi giải quyết tranh chấp.

    1. Phê duyệt nhà nước đối với hợp đồng chuyển giao công nghệ

    Sau khi ký hợp đồng bên Việt nam phải lập hồ sơ xin chuẩn y hợp đồng. Hồ sơ gồm:

    + Đơn xin chuẩn y hợp đồng

    + Hợp đồng chuyển giao công nghệ và các phụ lục kèm theo.

    + Bản giải trình về mục tiêu và khả năng thực hiện của công nghệ được chuyển giao

    + Những thôn tin liên quan đến tư cách pháp lý của các bên tham gia hợp đồng

    Hồ sơ nêu trên được chuyển đến cơ quan quản lý khoa học các cấp.

    5.3. MUA BÁN SÁNG CHẾ ( CÒN GỌI LÀ MUA BÁN LICENSE)

    5.3.1.Khái niệm về mua bán sáng chế.

    Trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ, đối tượng của đa số các hợp đồng mua bán là sáng chế và bí quyết kỹ thuật.

    a.Sáng chế: Là một giải pháp sáng tạo hữu ích có tính chất hoàn toàn mới, có khả năng áp dụng để giải quyết nhiệm vụ nào đó trong lĩnh vực kinh tế, vbăn hoá, y tế và quốc phòng v.v.v.

    b.Bí quyết kỹ thuật: Là những kinh nghiệm hoặc kiến thức kỹ thuật để sản xuất những sản phẩm nhất định hoặc để áp dungj cho một quy trình công nghệ nào đó mà nếu không có kinh nghiệm hoặc kiến thức này thì không thể sản xuất được sản phẩm, hoặc không thể tiến hành việc sản xuất một cách chính xác và có hiệu quả.

    Người có sáng chế hoặc bí quyết kỹ thuật hay người thừa kế hợp pháp của người này được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận – giấy đó gọi là bằng sáng chế (patent)

    Người chủ sáng chế có tự mình khai thác sáng tạo kỹ thuật, cũng có thể bán hoặc chuyển nhượng một phần hoặc toàn bộ quyền lợi của mình cho người khác.

    Nếu bán hoặc chuyển nhượng toàn bộ lợi ích do bằng sáng chế đem lại thì gọi đó là bán bằng sáng chế. Nếu bán hoặc chuyển nhượng một phần quyền lợi về sáng chế hoặc bí quyết kỹ thuật thì người này ccấp cho người mua một văn bản gọi là giấy phép dùng sáng chế tức là license về hoạt động mua bán này người ta thường dùng các hợp đồng:

    + Hợp đồng license giản đơn

    + Hợp đồng license toàn quyền

    + Hợp đồng license độc quyền

    Người mua sáng chế, trong phạm vi quyền hạn của mình có thể bán lại sáng chế cho người thứ ba. Trong trường hợp này thì hợp đồng mua bán sáng chế là hợp đồng license phụ ( sub-license)

    Trị giá của sáng chế và những nhân tố ảnh hưởng đến trị giá này.

    Cơ sở của việc xác định tính toán trị giá của license làd việc xác định khoản lãi mà người mua sáng chế thu được do việc sử dụng sáng chế. Một bộ phận của khoản lãi này trở thành thù lao cho người bán sáng chế. Mức thù lao được hai bên mua bán xác định căn cứ vào loại hợp đồng mua bán sáng chế, và các yếu tố sau:

    + Mức độ gia công của đối tượng license

    + Trình độ hoàn bị về kỹ thuật để ứng dụng sáng chế trong công nghiệp.

    Một sáng chế có thể được phân làm 3 mức độ gia công:

    + ý đồ sáng chế

    + Sáng chế đã được cấp bằng nhưng chưa sử dụng

    + Sáng chế đã được ứng dụng trong công nghiệp

    Trên thực tế việc xét đến tất cả những nhân tố ảnh hưởng đến tiền thù lao license là một việc rất phức tạp. Tuy nhiên cũng cần phải đánh giá một cách tương đối chính xác từng yếu tố để có thể thấy được trị giá đúng đắn của sáng chế.-

    Khi tính trị giá của licence người ta thường dùng những sô liệu sau đây làm cơ sở:

    + Chi phí tổ chức sản xuất theo sáng chế trong điều kiện của nước người mua, lợi ích kinh tế của người mua khi sử dụng licence đã mua.

    + Giá xí nghiệp hoặc giá bán buôn sản phẩm do sáng chế đó làm ra.

    + Giá bán lẻ ( nếu tiền thù lao licence lại tính theo giá bán lẻ)

    + Lượng sản xuất, tiêu thụ về sản phẩm chế tạo theo license ở tại lãnh thổ mà theo hợp đồng người mua được độc quyền.

    5.3.2.Nội dung của hợp đồng mua bán license.

    Thông thường nội dung của hợp đồng mua bán license bao gồm các điều khoản sau đây:

    + Các bên trong hợp đồng

    + Điều khoản chung

    + Đối tượng của hợp đồng mua bán license

    + Loại license được thoả thuận

    + Các điều kiện thanh toán

    + Trách nhiệm của bên bán trong hợp đồng mua bán license.

    + Trách nhiệm của bên mua trong hợp đồng mua bán license.

    + Thời hạn hiệu lực của license, nhũng điều kiện chấm dứt hiệu lực cuả hợp đồng mua bán license.

    .Một số điều khoản hạn chế trong hợp đồng mua bán license.

    + Hạn chế xuất khẩu

    + Hạn chế về ấn định giá

    + Hạn chế về khối lượng sản xuất

    + Hạn chế tự do mua nguyên liệu, vật liệu

    + Hạn chế vi phạm sử dụng.

    Ngoài ra còn một số hạn chế khác như vấn đề tiêu thụ sản phẩm, không gian và thời gian .v.v.

    Nói chung, điều lệ của mỗi nước có những quy định khác nhau về những điều khoản hạn chế này.

    5.4. MUA BÁN DỊCH VỤ KỸ THUẬT.

    5.4.1.khái niệm về dịch vụ kỹ thuật và các loại hình của chúng:

    Các dịch vụ có thể chia làm hai nhóm:

    + Nhóm thứ nhất gồm: Các dịch vụ có liên quan đến việc xây dựng một công trình cụ thể nào đó như: Nghiên cứu sơ bộ về vấn đề đầu vào một xí nghiệp, xác định doanh lợi của việc đầu tư đó, lựa chọn phương án tối ưu cho việc đầu tư, làm thiết kế sơ bộ, thiết kế kỹ thuật và thiết kế thi công, chuẩn bị những cuộc đàm phán, theo dõi quía trình thực hiện thi công, cung cấp và thực hiện các công tác khác.

    + Nhóm thứ hai gồm: Các dịch vụ có tính chất tổng hợp như: Nghiên cứu những điều kiện kinh tế tài chính và xã hội của một nước, một khu vực, hoặc của một xí nghiệp nào đó, cải tiến tổ chức và quản lý sản xuất, giải quyết những vấn đề năng lượng và những vấn đề sử dụng công nhân, phát triển cơ sở hạ tầng v.v.v. ở các nước công nghiệp phát triển tất cả những dịch vụ này tập trung trong khái niệm “engineering”

    5.4.2. Những điều khoản chủ yếu của hợp đồng dịch vụ kỹ thuật trên thị trường quốc tế.

    Tuỳ theo đặc điểm và khối lượng dịch vụ kỹ thuật được mua bán người ta sử dụng các loại hợp đồng khác nhau, mỗi loại đều có hợp đồng mẫu.

    5.4.3. Một số điểm trong điều kiện chung của hợp đồng giữa người đạt hàng với người hướng dẫn kỹ thuật “ INGRA 1963”

    + Đối tượng của hợp đồng

    + Quyền hạn và nghĩa vụ của người đặct hàng và của người kỹ sư cố vấn.

    + Cách xác định thù lao cho kỹ sư cố vấn – theo các cách sau:

    – Một khoản tiền trên cơ sở tiền lương theo thời gian cộng với các phụ phí

    – Một mức % tính theo trị giá của công việc cộng với những phụ phí

    – Một khoản tiền xác định cộng với các khoản phụ phí

    + Điều kiện thanh toán

    + Đồng itền thanh toán

    5.4.4. Một số điều khoản của hợp đồng thầu   (contract agreement)

    + Các bên hợp đồng

    + Đối tượng của hợp đồng

    + Quyền hạn và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng

    + Trị giá của các công việc.

    + Thanh toán.

    5.5. NGHỆP VỤ THUÊ VÀ CHO THUÊ THIẾT BỊ

    5.5.1. Khái niệm thuê và cho thuê thiết bị.

    Cho thuê thiết bị là việc một doanh nghiệp( người cho thuê) giao cho doanh nghiệp khác ( người đi thuê) được quyền sử dụng máy móc, thiết bị theo những điều kiện nhất định, trong những thời hạn nhất định. Để bù lại việc đó người đi thuê phải trả một khoản tiền nhất định trong những kỳ hạn nhất định cho doanh nghiệp cho thuê.

    Tuy nhiên việc tiêu thụ máy móc thiết bị qua hình thức thuê mua có những đặc điểm khác hẳn với việc mua đứt bán đoạn hàng hoá ở chỗ:

    + Khi cho thuê, người xuất khẩu vẫn còn giữ quyền sở hữu đối với máy móc trhiết bị còn khi bán đoạn máy móc thiết bị thì quyền sở hữu hàng hoá chuyển từ người xuất khẩu sang người nhập khẩu.

    + Việc tiêu thụ máy móc thiết bị bằng cách cho thuê không giúp người xuất khẩu thu hồi toàn bộ giá trị hàng hoá trong một lúc hoặc trong một thời kỳ nhất định như khi bán đoạn và giá trị của thiết bị đuực thực hiện dần thông qua việc thu tiền thuê trong suốt thời kỳ dài.

    5.5.2.Các loại hình thuê và cho thuê thiết bị .

    1. Leasing: là loại hình cho thuê dài hạn( có khi tới 15 năm). Đối tượng của hợp đồng thường là những thiết bị kỹ thuật công nghiệp, kể cả thiết bị toàn bộ.

    Thực tế có trường hợp chủ xí nghiệp bán nhà máy của mình cho hãng leasing( hãng này thường là ngân hàng) rồi sau đó thuê lại để  kinh doanh. Trường hợp này có tên gọi là lease-back.

    2.Renting: Là hình thức cho thuê ngắn hạn thường dưới 3 năm. Đối tượng cho thuê trong trường hợp này chủ yếu là những thiết bị tiêu chuẩn hoá như ô-tô, máy kéo, toa xe, máy làm đường, như bulldozer, autograder, scraper.v.v.v.

    Ngoài hai hình thức kể trên còn một loại hình cho thuê nữa thường gặp trong thực tế đó là hình thuức hire-purchase. Theo hình thức này công ty cho thuê nắm quyền sở hữu tài sản cho đến khi hết thời hạn hợp đồng. Sau khi người thuê thực hiện đầy đủ các điều kiện quy định quy địnhc ủa hợp đồng về việc trả tiền thuê và trả tiền tài sản người này sẽ trở thành chủ sở hữu của tài sản đã thuê.

    5.5.3. Hợp đồng thuê thiết bị

    Trên thị trường người ta thường hay xsử dụng hai loại hợp đồng .

    + Hợp đồng thuê tài chính (financial lease) loại hợp đồng này thường có hiệu lực từ 3 đến 7 năm. Hợp đồng thuê tài chính có một số biến thể sau:

    – Hợp đồng “bear lease”

    Hợp đồng “cost plus lease”

    + Hợp đồng thuê sử dụng “ operating lease”

    Hợp đồng loại này thường thời gian hiệu lực ngắn ( không quá 3 năm)

    5.5.4. Trình tự lập và chấm dứt hợp đồng cho thuê thiết bị.

    + Trước khi làm hợp đồng

    + Lập hợp đồng

    + Sau khi ký hợp đồng

    + Chấm dứt hợp đồng.

    Câu hỏi ôn tập chương 5.

    1. Thiết bị toàn bộ là gì? Việc nhập khẩu thiết bị toàn bộ có ý nghĩa đặc biệt gì trong quan hệ giữa người bán với người mua?
    2. Muốn nhập khẩu thiết bị toàn bộ người ta phải thực hiện những công đoạn gì?
    3. Công nghệ là gì? Hãy cho biết nội dung chính của hợp đồng chuyển giao công nghệ

    4 Leasing là gì nó có tác động như thế nào đối với buôn bán quốc tế?

    1. Thuê mua là gì nghĩa vụ của người đi thuê và người cho thuê thường được quy định như thế nào trong hợp đồng thue mua?

    CHƯƠNG 6

    QUAN HỆ MUA BÁN GIỮA DOANH NGHIỆP NGOẠI THƯƠNG VỚI DOANH NGHIỆP TRONG NƯỚC CUNG CẤP HÀNG XUẤT KHẨU VÀ HÀNG NHẬP KHẨU .

     

    6.1.VÀI NÉT VỀ CHẾ ĐỘ HỢP ĐỒNG KINH TẾ.

    6.1.1.Khái niệm.

    Theo pháp lệnh hợp đồng kinh tế ban hành ngày 25.09.1989 “ Hợp đồng kinh tế là văn bản tài liệu giao dịch giữa các bên ký kết về việc thực hiện công việc sản xuất, trao đổi hàng hoá, dịch vụ, nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và các thoả thuận khác có mục đích kinh doanh với sự quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của mỗi bên để xây dựng và thực hiện kế hoạch của mình” điều 1.

    6.1.2.Hợp đồng kinh tế có tính bắt buộc.

    a.Căn cứ để ký kết hợp đồng là:

    + Định hướng kế hoạch nhà nước, chính sách chế độ, các chuẩn mực kinh tế kỹ thuật.

    + Nhu cầu thị trường, đơn đặt hàng, đơn chào hàng của bạn hàng.

    + Khả năng phát triển sản xuất kinh doanh , chức năng hoạt động kinh tế của mình

    + Tính hợp pháp của hoạt động sản xuất kinh doanh và khả năng bảo đảmvề tài sản của bên ký hợp đồng

    1. Các bên ký hơp đồng kinh tế là:

    + Pháp nhân với pháp nhân

    + Pháp nhân với cá nhân có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật

    Người ký hợp đồng kinh tế :

    Phải là đại diện hợp pháp của pháp nhân hoặc người đứng tên đăng ký kinh doanh – Người đứng đầu pháp nhân hoặc người đứng tên đăng ký kinh doanh có thể uỷ quyền bằng văn bản cho người khác thay mình ký hợp đồng kinh tế

    Người được uỷ quyền chỉ được ký hợp đồng kinh tế trong phạm vi uỷ quyền và không được uỷ quyền cho ngưoừi thứ ba.

    c.Nội dung của hợp đồng kinh tế

    + Ngày, tháng, năm ký hợp đồng kinh tế

    + Tên, địa chỉ, số tài khoản và ngân hàng giao dịch của các bên

    + Đối tượng của hợp đồng kinh tế, tính bằng khối lượng, trọng lượng

    + Chất lượng, chủng loại và quy cách

    + Giá cả

    + Bảo hành

    + Điều kiện nghiệm thu, giao nhận

    + Phương thức thanh toán

    + Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng kinh tế

    + Thời hạn hiệu lực của hợp đồng kinh tế

    + Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế

    + Các thoả thuận khác

    d.Vấn đề thay đổi, đình chỉ, thanh lý hợp đồng kinh tế

    Hợp đồng kinh tế được thanh lý khi

    + Nó đã được thực hiện xong

    + Thời hạn hiệu lực của nó đã hết và các bên không thoả thuận kéo dài thời hạn đó.

    + Bị đình chỉ thực hiện hoặc huỷ bỏ.

    + Không được tiếp tục thực hiện do bên nhận chuiyển giao nghĩa vụ không đủ điều kiện thực hiện hợp đồng hoặc do bên ký kết bị giải thể

    e.Trách nhiệm tài sản của bên vi phạm hợp đồng kinh tế

    Phải trả cho bên bị vi phạm tiền phạt bội ước từ 2% đến 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm.

    Giải quyết các tranh chấp phát sinh

    + Tự thương lượng, nếu không có kết quả thì có thể đưa ra toà án kinh tế hoặc trọng tài kinh tế

    6.2.THU MUA CUNG ỨNG HÀNG XUẤT KHẨU

    6.2.1 Tìm hiểu nguồn hàng xuất khẩu

    1. Phân loại nguồn hàng xuất khẩu

    1.Phân loại theo chế độ phân cấp quản lý gồm có:

    + Nguồn hàng thuộc chỉ tiêu kế hoạch nhà nước.

    Đây là những mặt hàng nhà nước đã cam kết giao cho nước ngoài trên cơ sở những hiệp định, nhà nước phân bố chỉ tiêu cho các đơn vị sản xuất và các đợn vị này có nghĩa vụ phải sản xuất và giao nộp hàng xuất khẩu.

    + Nguồn hàng ngoài kế hoạch: Là những nguồn hàng lẻ tẻ, được thu gom để xuất khẩu tuỳ theo nhu cầu của thị trường nước ngoài.

    2.Phân loại nguồn hàng theo đơn vị giao hàng.

    Các đợn vị kinh doanh xuất khẩu có thể thu mua, huy động hàng để xuất khẩu bằng nhiều hình thức và từ nhiều nguồn khác nhau trong nước

    3.Phân loại nguồn hàng theo phạm vi phân công của đơn vị kinh doanh xuất khẩu.

    + Nguồn hàng trong địa phương là nguồn hàng nằm trong khu vực hoạt động của đơn vị kinh doanh đó.

    + Nguồn hàng ngoài địa phương là nguồn hàng không thuộc phạm vi phân công cho đơn vị ngoại thương đó thu mua, nhưng đơn vị đã tranh thủ lập được quan hệ cung cấp hàng xuất khẩu.

    6.2.2. Nghiên cứu nguồn hàng xuất khẩu

    1.Lấy mặt hàng làm đợn vị nghiên cứu

    + Nghiên cứu tình hình khả năng sản xuất và tiêu thụ của từng mặt hàng. Để theo dõi người ta thường lập các phiếu.

    1. Lấy cơ sở sản xuất làm đơn vị nghiên cứu

    + Theo dõi năng lực sản xuất và cung ứng sản phẩm của từng cơ sở sản xuất

    6.2.3.Lựa chọn phương thức giao dịch hàng xuất khẩu

    a.Xuất khẩu uỷ thác

    Liên kết xuất khẩu

    Thu mua hàng xuất khẩu

    Thu mua nông lâm thuỷ sản.

    + Ký kết hợp đồng sản xuất với các đơn vị sản xuất nông lâm thuỷ sản

    + Thu mua tự do: Mua gom từ những người sản xuất nhỏ, tự do thoả thuận về giá cả và các điều kiện giao dịch trong mỗi lần mua.

    + Gia công nông nghiệp

    + Hàng đổi hàng

    b.Thu mua công nghệ phẩm và thủ công mỹ nghệ

    Các phương thức thường sử dụng:

    + Bao tiêu

    + Đặt hàng

    + Gia công

    + Bán nguyên liệu ra mua thành phẩm vào

    + Đổi hàng

    1. Các điều khoản cần chú ý trong hợp đồng mua bán hàng xuất khẩu

    + Phẩm chất hàng hoá

    + Giá cả hàng hoá

    + Thời hạn giao hàng

    + Bao bì, đóng gói

    + Thanh toán tiền hàng

    1. Các điều khoản cần chú ý trong hợp đồng gia công hàng xuất khẩu

    + Điều khoản về tên gọi, số lượng, chất lượng thành phẩm.

    + Điều khoản về chủng loại, số lượng và chất lượng nguyên vật liệu

    + Điều khoản về định mức hao phí nguyên vật liệu

    + Điều khoản về giao hàng

    + Điều khoản về chi phí gia công

    + Điều khoản về thanh toán

    c.Hợp đồng đại lý thu mua hàng xuất khẩu

    Các vấn đề cần quy định cụ thể

    + Yêu cầu về hàng hoá: Tên hàng, quy cách, phẩm chất, sự phân loại, sơ chế, đóng gói bao bì.

    + Địa bàn thu mua

    + Giá thu mua (giá tối thiểu, giá tối đa)

    + Thời hạn và địa điểm giao hàng

    + Thù lao đại lý

    + Thanh toán

    d.Hợp đồng uỷ thác xuất khẩu

    e.Hợp đồng liên doanh liên kết xuất khẩu

    6.2.4.Giá thu mua hàng xuất khẩu

    1. Giá thu mua nông sản,lâm sản, thuỷ sản, hải sản xuất khẩu

    Những điểm cần lưu ý:

    + Hàng xuất khẩu có phẩm chất cao hơn hàng nội địa cho nên giá thu mua cũng phải cao hơn

    + Giá hàng đối lưu khác giá hàng không đối lưu

    + Hàng tươi sống giá phải cao hơn vì phải bảo quản

    + Hàng trái vụ phải cao hơn hàng chính vụ

    + Hàng mà thị trường thế giới có cầu cao thì giá thu mua phải cao hơn để khuyến khích xuất khẩu

    1. Giá thu mua hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu
    2. Giá thu mua hàng công nghệ phẩm xuất khẩu

    6.2.5.Thanh toán tiền hàng xuất khẩu

    + Tiền mặt trao tay

    + cheque

    + Uỷ nhiệm chi

    + Nhờ thu

    – Nhờ thu không cần chấp nhận

    – Nhờ thu nhận trả

    – Nhờ thu chấp nhận sau.

    + Thư tín dụng

    6.2.6.Tiếp nhận bảo quản và xuất kho giao hàng xuất khẩu

    1. Tiếp nhận hàng
    2. Chuẩn bị nhận hàng: Công việc này bao gồm

    + Chuẩn bị kho chứa hàng

    – Căn cứ vào từng loại hàng

    – Căn cứ tính chất lý hoá của hàng hoá

    – Căn cứ vào bao bì đóng gói hàng hoá

    + Chuẩn bị phương tiện bốc xếp và vận chuyển

    + Chuẩn bị thiết bị để cân, đong, đo, đếm

    + Chuẩn bị cán bộ và công nhân tiếp nhận

    + Chuẩn bị các loại giấy tờ cần thiết theo quy định

    1. Nhận hàng

    + Nhận hàng theo số lượng

    + Nhận hàng theo chất lượng

    Nội dung của việc nhận hàng theo chất lượng bao gồm:

    + Tính chất cơ lý hoá của hàng hoá

    + Hình thái, màu sắc, kích thước và đề tài của hàng hoá

    + Sự đồng bộ của hàng hoá

    + Số lượng hàng hư hỏng và mức độ hư hỏng hàng

    + Số lượng hàng không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu

    + Ký mã hiệu hàng hoá.

    1. Bảo quản hàng trong kho.

    + Bố trí địa điểm bảo quản hàng hoá

    + Chất xếp hàng hoá một cách khoa học

    + Điều chỉnh độ ẩm và nhiệt độ trong kho

    + Chống trùng bọ, nấm, mốc, chuột và mối

    + Thực hiện chế độ vệ sinh kho hàng

    + Phòng chống thiên tai và kẻ gian phá hoại

    + Quản lý tốt định mức hao hụt hàng hoá và tìm cách giảm thiểu định mức này.

    1. Xuất kho giao hàng.
    2. Chuẩn bị giao hàng.

    + Đối chiếu lệnh xuất kho với hàng hoá thực có trong kho

    + Hoạch định thời gian và trình tự giao các loại hàng

    + Chuẩn bị hàng hoá về các mặt

    – Phân loại

    – Phân lô

    – Kiểm tra bao bì, ký mã hiệu và xác định số lượng

    + Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện vận chuyển, nhân lực và địa điểm giao hàng

    1. Giao hàng.

    + Hướng dẫn công nhân bốc hàng để tránh nhầm lẫn và tránh làm hỏng hàng

    + Soát lại số lượng kiện hàng

    + Cùng người nhận hàng tiến hành kiểm tra về số lượng và chất lượng hàng hoá

    + Người giao hàng và người nhận hàng ký phiếu xuất kho hoặc phiếu giao hàng.

    6.3. Giao dịch trong nước về hàng nhập khẩu

    6.3.1. Đơn đặt hàng nhập khẩu

    a: ý nghĩa.

    Khi muốn nhập khẩu hàng hoá, dù dưới hình thức nào thì đơn vị cần nhập khẩu vẫn phải có đơn đặt hàng cho các đơn vi kinh doanh xuất nhập khẩu. Đơn đặt hàng tạo cơ sở cho việc lập quan hệ qua lại giữa các bên

    1. Nội dung của dơn đặt hàng

    + Tên, địa chỉ, số tài khoản và ngân hàng giao dịch của bên đặt hàng

    + Số, ngày, tháng lập đơn đặt hàng.

    + Tên hàng ( bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài)

    + Quy cách phẩm chất ( cần có dung sai)

    + Mục đích sử dụng

    + Số lượng ( tối thiểu, tối đa)

    + Ước giá

    + Thời hạn  và địa điểm hàng về đến Việt nam

    1. Điều kiện để dơn đặt hàng có hiệu lực

    + Tên hàng và số lượng hàng hoá phái phù hợp với hạn ngạch nhập khẩu do Bộ Thương Mại cấp ( nếu là hàng hoá nhập khẩu phải có hạn ngạch) hoặc phù hợp với kế hoạch nhập khẩu do Bộ Thương Mại duyệt

    + Đơn đặt hàng phải đầy đủ thủ tục quy định cho việc lập đơn đặt hàng

    6.3.2. Hợp đồng kinh tế về hàng nhập khẩu

    1. Hợp đồng uỷ thác nhập khẩu

    Nghĩa vụ của các bên:

    + Bên uỷ thác nhập khẩu phải:

    – Đưa đơn đặt hàng kèm theo xác nhận của ngân hàng ngoại thương Việt nam về khả năng thanh toán

    – Khi hàng về, trong vòng một tháng nếu thấy hàng bị tổn thất hoặc không đúng với hợp đồng phải để nguyên trạng và mời công ty giám định đến lập biên bản giám định, phải trả chi phí uỷ thác.

    + Bên nhận uỷ thác phải:

    Ký hợp đồng uỷ thác nhập khẩu với điều kiện thuận  lợi cho bên uỷ thác thực hiện các thủ tục Hải quan, kiểm tra chất lượng, báo tin hàng về, giúp đỡ mọi mặt để bên uỷ thác có thể nhận hàng, tiến hành các biện pháp hạn chế tổn thất nếu hàng về có hư hỏng tổn thất.

    1. Hợp đồng mua bán hàng nhập khẩu

    Nội dung của hợp đồng gồm:

    + Đối tượng mua bán (tên hàng hoá)

    + Thời hạn giao hàng

    + Giá hàng nhập khẩu

    + Điều kiện thanh toán hàng nhập khẩu

    c.Giao nhận và kiểm tra hàng nhập khẩu

    Thực hiện theo quy định hiện hành của chính phủ về việc giao nhận hàng nhập khẩu theo những nội dung sau:

    +  Người tiếp nhận hàng hoá

    +  Địa điểm giao hàng

    + Thông báo giao hàng

    + Trình tự giao hàng

    + Khiếu nại

    1. Một số nét riêng trong giao dịch hàng nhập khẩu là thiết bị toàn bộ.

    Trong việc nhập khẩu thiết bị toàn bộ các đơn vị cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của chính phủ về các vấn đề sau:

    + Khái niệm

    + Thay đổi số lượng, quy cách và lịch thi công

    + Kiểm tra hàng nhập khẩu

    + Thanh toán tiền hàng.

    Câu hỏi ôn tập chương 6

    1. Để huy động hàng xuất khẩu người ta thường sử dụng những phương thức nào? Mỗi phương thức có những ưu nhưụơc điểm gì?
    2. Hợp đồng kinh tế là gì? Hãy nêu những điểm giônge nhau và khác nhau giữa hợp đồng mua bán quốc tế và hợp đồng kinh tế ?
    3. Để thu mua hàng xuất khẩu ngườu ta thường phải ký những hợp đồng nào? Mỗi loại hợp đồng có những nội dung gì?

    4.Để mua hàng nhập khẩu ở trong nước người ta thường ký những hợp đồng gì? Mỗi loại hợp đồng có những nội dung gì?

    1. Nếu hàng nhập khẩu là thiết bị toàn bộ thì việc giao và nhận hàng được tiến hành như thế nào? Trách nhiệm của công ty xuất nhập khẩu đối với hàng thiếu, mất mát, hư hỏng như thế nào

     


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

     Tải Xuống Tại Đây 


  • Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án

    Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án

    Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Tổng hợp các đề cương đại học hiện có của Đại Học Hàng HảiĐề Cương VIMARU 

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]https://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/%C4%90%E1%BB%81-thi-Nghi%E1%BB%87p-v%E1%BB%A5-ngo%E1%BA%A1i-th%C6%B0%C6%A1ng-c%C3%B3-%C4%91%C3%A1p-%C3%A1n.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án

    Đề thi Nghiệp vụ ngoại thương có đáp án

    Câu 1: Anh/ chị cho biết theo Incoterms 2000:

    1. Các điều kiện nào quy định người bán có nghĩa vụ phải mua bảo hiểm hàng hóa cho người mua?
    2. Các điều kiện nào quy định người bán phải thuê phương tiện vận tải?
    3. Các điều kiên nào quy định phương thức vận tải áp dụng chỉ là đường biển, đường sông?
    4. Các điều kiện nào quy định địa điểm giao hàng ở nước người bán?
    5. Các điều kiện nào quy định địa điểm giao hàng ở nước người mua?
    6. Điều kiện nào người bán có nghĩa vụ làm thủ tục xuất khẩu, thủ tục nhập khẩu?

    Câu 2: Anh/ chị hãy phân tích các điều khoản của bảng hợp đồng xuất khẩu gạo (Rice) giữa người bán là cộng ty ABC (Việt Nam) và người mua là công ty XYZ (Ukraine) sau:

    1. Commodity :
    2. Quantity: :           5,000 MT.
    3. Quality: :           As sample agreed by both parties.
    4. Price: :           460 USD / MT.FOB.
    5. Packing :           In PP.
    6. Shipment: :           Im Mar. 2009.
      Port of discharging   :           Odessa
    7. Payment: :           By L/C.

    Payment documents:

    + Commercial invoice.

    + Bill of Lading.

    Giảng viên ra đề

    ThS. Lý Văn Diệu

    Đáp Án :

    Câu 1:

    1. CIF – CIP
    2. CFR – CIF – CPT – CIP – DAF – DES – DEQ – DDU – DDP
    3. FAS – FOB – CFR – CIF – DES – DEQ
    4. EXW – FCA – FAS – FOB – CFR – CIF – CPT – CIP
    5. DAF – DES – DEQ – DDU – DDP
    6. DDP

    Câu 2:

    1. Commodity:

    Thiếu:

    • Xuất xứ
    • Loại hạt (trắng, dài…)
    • Vụ năm sản xuất
    1. Quantity:
    • Thiếu mức dung sai là bao nhiêu.
    • Ai được quyền chọn dung sai.
    1. Quality:
    • Khi dựa vào mẫu hàng cần ghi rõ:
      • Mẫu hàng do ai đưa ra
      • Có bao nhiêu mẫu hàng
      • Ai giữ mẫu hàng
      • Mẫu hàng cần được 2 bên ký tên , trên mẫu hàng và trên hợp đồng cần ghi rõ số niêm phong, ngày tháng năm niêm phong mẫu hàng (ngày ký hợp đồng hoặc ngày trước khi ký hợp đồng) để xác định được mẫu hàng nào của hợp đồng.
      • Trong hợp đồng cần ghi câu: “Mẫu hàng là một bộ phận không thể tách rời hợp đồng này”
    1. Price:
    • Trong trường hợp này, điều khoản giá cả cần tách ra làm 2 phần
      • Về đơn giá (unit price): nên sắp xếp theo trình tự:
        • Đồng tiền tính giá.
        • Mức giá
        • Điều kiện thương mại quốc tế thoả thuận.
        • Dẫn chiếu incoterms nào

    EX: Unit price: USD 260/MT.FOB Odessa port, Incoterms 2000.

    • Về tổng giá trị (total amount): ghi tổng giá trị hợp đồng bằng số và bằng chữ, kể cả dung sai.

    EX: Total amount: USD 1,300,000 (+/- 1%)

    1. Packing:

    Trong trường hợp này cần ghi thêm:

    • Số lớp bao bì
    • Cách may miệng bao
    • Trọng lượng tịnh (new weight)
    • Trọng lượng cả bì (gross weight)
    • Hàng đóng trong bao nhiêu container, mỗi contai ner có bao nhiêu bao, container là loại bao nhiêu feet.
    • Ngoài ra, điều khoản này còn phải ghi ký mã hiệu trên bao bì như: tên hàng, xuất xứ, trọng lượng tịnh, trọng lượng cả bì, các ký hiệu hướng dẫn.
    1. Shipment:

    Thiếu:

    • Tên cảng đi
    • Địa điểm nhận hàng
    • Thông báo giao nhận hàng: thời gian, nghĩa vụ, phương tiện thông báo.
    • Xếp hàng từng đợt có cho phép không.
    • Thời gian xếp hàng như thế nào, có tính ngày chủ nhật, ngày nghỉ hay không, nếu xếp trong ngày nghỉ đó thì có tính vào thời gian bắt buộc phải làm hàng hay không.
    • Thời điểm bắt đầu tính thời gian xếp hàng như thế nào
    • Mức độ xếp như thế nào
    • Chi phí xếp, san hàng ai chịu.
    • Thưởng/ phạt xếp được tính sao.
    1. Payment

    Thiếu:

    • Thời hạn hợp đồng
    • Thể hiện việc thanh toán hết 100%
    • Giấy chứng nhận xuất xứ
    • Giấy chứng nhận số lượng do cơ quan nào cấp
    • Giấy chứng nhận thực vật do cơ quan nào cấp
    • Giấy chứng nhận khử trùng do cơ quan nào cấp
    • Phiếu đóng gói
    • Hối phiếu
    • Tất cả các chứng từ trên (trừ hối phiếu) phải ghi rõ số lượng bản gốc, bản photo và các ghi chú cần thiết trên chứng từ đó như thế nào.

    ——————– Hết —————

    Một số câu hỏi và đáp án bổ sung thêm để tham khảo.

    1. Các điều kiện quy định người mua phải thuê phương tiện vận tải?

    ĐA:  EXW – FCA – FAS – FOB

    1. Các điều kiện quy định phương thức vận tải áp dụng là mọi phương tiện vận tải?

    ĐA: EXW – FCA – CPT – CIP – DAF – DDU – DDP

    1. Các điều kiện quy định người mua phải làm thủ tục xuất khầu, thủ tục nhập khẩu?

    ĐA: EXW

    Hãy cho biết Incoterm 2000 và Incoterm 1990 khác nhau ở những điểm cơ bản nào?

    ĐA: Incoterm 2000 ra đời không hỷu bỏ Incoterm 1990 ra đời trước đó mà Incoterm 2000 chỉ sữa đổi quan trọng quan trọng trong 2 lĩnh vực:

    • Nghĩa vụ làm thủ tục thông quan và nộp thuế theo điều kiện FAS và DEF
    • Nghĩa vụ bố hàng và dở hàng theo điều kiện FCA

    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

     Tải Xuống Tại Đây 


  • Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương

    Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương

    Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Tổng hợp các đề cương đại học hiện có của Đại Học Hàng HảiĐề Cương VIMARU 

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Luận văn tốt nghiệp Mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]https://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/C%C3%A2u-h%E1%BB%8Fi-tr%E1%BA%AFc-nghi%E1%BB%87m-Nghi%E1%BB%87p-v%E1%BB%A5-ngo%E1%BA%A1i-th%C6%B0%C6%A1ng.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương

    Câu hỏi trắc nghiệm Nghiệp vụ ngoại thương

    CÂU HỎI TỰ LUẬN

    1. Mục đích thực hành Incoterms – các điều kiện Incoterms

    Mục đích: Incoterms làm rõ sự phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro trong quá trình chuyển hàng từ người bán đến người mua

    1. Phạm vi sử dụng của Incoterms

    Chủ yếu qui định trách nhiệm của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa hữu hình của xuất nhập khẩu

    1. – các điều kiện thương mại trong Incoterms quốc tế chủ yếu là ?

    CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

    1. Incoterm là chữ viết tắt của:
    2. International Commercial Terms
    3. Internation Company Terms
    4. International Commerce Terms
    5. Cả 3 câu trên sai

    Đáp án : A (International Commercial Terms)

    1. Incoterms là bộ qui tắc do ai phát hành để giải thích các điều kiện thương mại quốc tế:
    2. Phòng thương mại
    3. Phòng thương mại quốc tế
    4. Cả 2 câu trên đúng
    5. Cả 2 câu trên sai

    Đáp án : B (Phòng Thương Mại Quốc Tế – ICC – International Chamber of Commerce)

    1. Những yếu tố cần tham khảo khi quyết định lưa chọn điều kiện Incoterms nào?
    2. Tình hình thị trường
    3. Giá cả
    4. Khả năng thuê phương tiện vận tải và mua bảo hiểm
    5. Khả năng làm thủ tục thông quan XNK
    6. Các quy định và hướng dẫn của nhà nước
    7. Cả 5 câu trên

    Đáp án: F

    1. Những vấn đề Incoterms không giải quyết:
    2. Chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa
    3. Giải thoát trách nhiệm hoặc miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp bất khả kháng
    4. Vi phạm hợp đồng
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    Chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa(Incoterms chỉ là nguyên tắc để giải thích các điều kiện cơ sở giao hàng và không giải thích các điều kiện khác trong hợp đồng. Việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa thông qua việc chuyển giao chứng từ như vận đơn đường biển, hoặc phụ thuộc vào quy định của các bên ký hợp đồng)

    Giải thoát trách nhiệm hoặc miễn trừ trách nhiệm  trong trường hợp bất khả kháng

    Vi phạm hợp đồng (như không thanh toán đúng thời hạn, không giao hàng đúng thời hạn)

    1.  
    2. Incoterms đã sửa đổi bao nhiêu lần
    3. 3
    4. 5
    5. 6
    6. 8

    Đáp án: C (6 lần sửa đổi, bổ sung: 1953,1967,1976,1980,1990,2000)

    1. Incoterms-các điều kiện thương mại quốc tế đề cập?

    Nhóm E: nghĩa vụ tối thiểu của người bán: chuẩn bị hàng tại cơ sở của mình (EXW)

    Nhóm F:tăng nghĩa vụ của người bán: chuyển giao hàng hóa cho người vận tải do người mua chỉ định(FCA, FAS, FOB)

    Nhóm C:nghĩa vụ người bán tăng thêm:ký hợp đồng vận tãi và trả cước phí (CFR, CPT) và chi phí bảo hiểm với điều kiện (CIF, CIP)

    Nhóm D: nghĩa vụ lớn nhất của người bán:giao hàng đến đích (DAF,DES,DEQ,DDU,DDP)

    1. In\coterms 1990 và 2000 có bao nhiêu điều kiện và bao nhiêu nhóm?
    2. 12 điều kiện-4 nhóm
    3. 13 điều kiện-4 nhóm
    4. 14 điều kiện-3 nhóm
    5. 15 điều kiện-3 nhóm

    Đáp án: B

    1. Điều kiện Incoterm nào chỉ áp dụng cho phương tiện vận tải thủy?

    FAS

    FOB

    CFR/CF/C &F/CNF

    CIF

    DES

    DEQ

    1. Nhóm điều kiện Incoterms nào mà người bán có nhiệm vụ giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định?
    2. Nhóm C
    3. Nhóm D
    4. Nhóm E
    5. Nhóm F

    Đáp án: D

    1. Điều kiện Incoterm nào chỉ áp dụng cho phương tiện đường bộ đường sắt?

    (DAF)

    1. Biên giới phân chia trách nhiệm chi phí rủi ro giữa nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu theo điều kiện Incoterm?Trong phương thức thanh toán quốc tế phương thức thanh toán chuyển tiền là gì?
    2. Nhà NK ở tp HCM, XK café đi Mỹ, hàng được đóng trong container, chọn điều kiện thương mại Incoterms thích hợp khi người bán thuê phương tiện vận tải để chở hàng đến cảng đến? (CPT)
    3. Nhà đàm phán không nên sử dụng kiểu đàm phán mềm khi?
    4. Kiểu đàm phán “hợp tác” là kiểu đàm phán?
    5. Mục tiêu “cất giữ” trong đàm phán đó là?
    6. Chiến thuật nghe chủ động? dùng cách ghi nào trong chiến thuật nghe chủ động?
    7. Khi báo giá hàng cho khách, người bán lẻ dùng loại thư nào sau đây?
    8. Loại vận đơn nào sau đây được sử dụng ở Việt Nam
    9. Loại thư nào sau đây do nhà NK viết trong hợp đồng ngoại thương?Cách ghi nào sau đây là sai (đúng)?Nhân tố nào sao đây không phải là nhân tố chủ quan?
    10. Nhân tố nào không phải là nhân tố chủ quan ảnh hưởng đến sự biến động của tỷ giá hối đoái
    11. Sự biến động của thị trường tài chính tiền tệ khu vực và thế giới
    12. Tỉ lệ lạm phát và sức mua của đồng tiền bản địa
    13. Chênh lệch cán cân thanh toán quốc gia
    14. Cả 3 câu trên sai

    Đáp án: A

    1. Có mấy loại phương pháp biểu thị tỷ giá hối đoái?
    2. 2
    3. 4
    4. 6
    5. 8

    Đáp án: A (Phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp)

    1. Phương pháp trực tiếp là phương pháp thể hiện tỷ giá của một đơn vị tiền tệ trong nước bằng một số ngoại tệ là đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: B ( Phương pháp trực tiếp là phương pháp thể hiện tỷ giá của một đơn vị ngoại tệ bằng một số lượng tiền tệ trong nước)

    1. Căn cứ vào phương thức quản lý ngoại tê, tỷ giá hối đối có mấy loại:

    2

    3

    4

    5

    Đáp án: A  Tỷ giá chính thức ;

    Tỷ giá kinh doanh của các ngân hàng thương mại (tỷ giá mua bán tiền mặt, tỷ giá mua bán tiền chuyển khoản)

    1. Căn cứ vào thời điểm công bố, tỷ giá hối đoái gồm:

    Tỷ giá mở cửa

    Tỷ giá chính thức

    Tỷ giá đóng cửa

    Câu A và C

    Đáp án: D

    1. Căn cứ vào cách xác định tỷ giá, tỷ giá hối đối gồm:

    Tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực

    Tỷ giá mở cửa và tỷ giá đóng cửa

    Tỷ giá chính thức và tỷ giá kinh doanh

    Cả 3 câu sai

    Đáp án: A

    1. Các biện pháp bảo đảm giá trị của tiền tệ
    2. Đảm bảo bằng vàng
    3. Đảm bảo bằng 1 đồng tiền mạnh có giá trị ổn định
    4. Đảm bảo theo “rổ tiền tệ”
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1.  
    2. s
    3. s
    4.  
    5. Hãy sắp xếp sau cho phù hợp các định nghĩa sau
    6. Là phương thức thanh toán, trong đó người bán (NB/nhà xuất khẩu) mở một tài khoản (1 quyển sổ) ghi nợ người mua (NM/nhà nhập khẩu), sau khi đã hoàn thành việc giao hàng hay cung cấp dịch vụ, theo đó đến thời hạn đã được thỏa thuận giữa hai bên, NM trả tiền cho NB
    7. Là phương thức thanh toán không sử dụng tiền làm phương tiện, mà dùng hàng hóa đổi lấy hàng hóa
    8. Sau khi hoàn thành xong nghĩa vụ giao hàng, NB lập và kí phát hối phiếu gửi đến NH nhờ thu hộ số tiền ghi trên hối phiếu (B/E)
    9. NM(nhà NK, người trả tiền, người nhận dịch vụ),yêu cầu NH phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho NB(nhà XK, người nhận tiền, người cung cấp dịch vụ) tại một địa điểm xác định trong thời gian xác định
    10. Người mua đến NH tại nước NB ký quỹ, mở tài khoản tín thác 100% trị giá lô hàng, đồng thời ký kết với NH bản ghi nhớ yêu cầu NH chỉ thanh toán tiền hàng cho NB khi họ xuất trình bộ chứng từ đầy đủ và hợp lệ
    11. Là sự thỏa thuận mà trong đó NH mở thư tín dụng theo yêu cầu của khách hàng cam kết sẽ trả một số tiền nhất định cho người thứ ba hoặc chấp nhận HP do người thứ ba ký phát trong phạm vi số tiền đó, khi người thứ ba này xuất trình cho NH một bộ chứng từ thanh toán phù hợp với những quy định đề ra trong thư tín dụng
      1. Phương thức tín dụng chứng từ (Documentary Credits)
      2. Phương thức chuyển tiền (Remittance)
    • Phương thức nhờ thu
    1. Phương thức giao chứng từ trả tiền (Cash Againt Documents – CAD)
    2. Phương thức thanh toán trong buôn bán đối lưu
    3. Phương thức ghi sổ

    Đáp án: a-vi;b-v;c-iii;d-ii;e-iv;f-i

    1. Điều kiện áp dụng phương thức ghi sổ
    2. Mua bán nội địa
    3. Thanh toán tiền gửi bán hàng ở nước ngoài
    4. Khi đôi bên mua bán rất tin cậy nhau
    5. Thanh toán tiền phí dịch vụ
    6. Cả 3 câu trên

    Đáp án: E

    1. Ưu điểm của phương thức ghi sổ
    2. Thủ tục giảm nhẹ, tiết kiệm chi phí thanh toán
    3. Nhà XK tăng khả năng bán hàng, thiết lập quan hệ làm ăn lâu dài với bên mua
    4. Quyền định đoạt về hàng hóa và thanh toán do bên mua quyết định
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1. Nhược điểm của phương thức ghi sổ
    2. Không đảm bảo quyền lợi cho người bán
    3. Tốc độ thanh toán chậm
    4. Rủi ro trong thanh toán cao, vốn bị ứ động
    5. Việc đảm bảo thanh toán phức tạp trong trường hợp nhu cầu 2 bên khác nhau

    Đáp án: C

    1. Có mấy hình thức thanh toán trong buôn bán đối lưu:
    2. 2
    3. 3
    4. 5
    5. 7

    Đáp án: B (Hàng đổi hàng- Barter; Nghiệp vụ song phương xuất-nhập; Nghiệp vụ Buy – Back)

    1. Ưu điểm của phương thức thanh toán trong buôn bán đối lưu:
    2. Mở rộng khả năng xuất khẩu
    3. Thủ tục được giảm nhẹ
    4. Giảm rủi ro trong thanh toán
    5. Câu A và C đúng

    Đáp án: D

    1. Những điều nào sau đây không phải là nhược điểm của phương thức thanh toán trong buôn bán đối lưu
    2. Không đảm bảo quyền lợi cho người bán
    3. Tốc độ thanh toán chậm
    4. Rủi ro trong thanh toán cao, vốn bị ứ động
    5. Việc đảm bảo thanh toán phức tạp trong trường hợp nhu cầu 2 bên khác nhau
    6. Câu A, B, C

    Đáp án: E

    1. Phương thức nhờ thu gây bất lợi cho người bán đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. Trong phương thức nhờ thu trơn (clean Collection), Ngân hàng đóng vai trò rất quan trọng đúng hay sai?

    Đúng

    Sai

    Đáp án: B (NH chỉ đóng vai trò người trung gian đơn thuần)

    1. Trong phương thức nhờ thu kèm chứng từ, có các hình thức nào:
    2. Nhờ thu trả tiền đổi chứng từ – D/P (Documents Against Payment)
    3. Nhờ thu chấp nhận thanh toán giao chứng từ – D/A (Document Against Acceptance)
    4. Giao chứng từ theo các điều kiện khác – D/OT (Delivery of Documents on othor terms anh conditions)
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1. Có mấy loại hình thức chuyển tiền:
    2. 2
    3. 3
    4. 4
    5. 5

    Đáp án: A (Điện báo – T/T telegraphic transfers

    Thư – M/T mail transfers)

    1. Chuyển tiền bằng thư nhanh hơn và tốn phí hơn đúng hay sai ?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: B

    1. Nhược điểm của phương thức chuyển tiền là phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng và thiện chí của NM đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. Ưu điểm của phương thức giao chứng từ trả tiền
    2. Nghiệp vụ giản đơn
    3. NB giao hàng xong, xuất trình đầy đủ chứng từ hợp lệ sẽ lấy tiền ngay
    4. Bộ chứng từ xuất trình đơn giản
    5. Câu B và C đúng

    Đáp án: D

    1. Bộ chứng từ cần xuất trình trong phương thức giao chứng từ trả tiền gồm :
    2. Thư xác nhận đã giao cho người mua có đại diện ở nước xuất khẩu
    3. Bản copy vận đơn và hóa đơn thương mại có xác nhận của đại diện người mua ở nước XK
    4. Vận đơn gốc, hóa đơn thương mai, giấy chứng nhận số lượng, trọng lượng, chất lượng
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1. Tỷ giá mở cửa là tỷ giá căn cứ vào?
    2. Tỷ giá chính thức là tỷ giá căn cứ vào?
    3. Đặc điểm của hối phiếu không phải là?
    4. Tính trừu tượng
    5. Tính bắt buộc
    6. Tính lưu thông
    7. Tính liên tục

    Đáp án: D

    1. Tính trừu tượng, bắt buộc, lưu thông của hối phiếu?
    2. Loại hối phiếu nào có tính lưu thông cao nhất?

    HP đích danh

    HP trả cho người cầm phiếu

    HP theo mệnh lệnh

    HP trả tiền ngay

    Đáp án: B

    1. Điều nào sau đây không phải là quyền của người trả tiền hối phiếu
    2. Ai là người hưởng lợi đầu tiên của hối phiếu?
    3. Người ký phát hối phiếu
    4. Người nhận hối phiếu
    5. Câu A và B đúng
    6. Câu A và B sai

    Đáp án: A

    1. Ai là người trả số tiền ghi trên hối phiếu trong phương thức tín dụng?
    2. Nếu hối phiếu hợp lệ mà không được thanh toán, người hưởng lợi có được khiếu nại hay không?

    Không

    Đáp án: A

    1. NH không chấp nhận những hối phiếu xuất trình trễ hơn 21 ngày kể từ ngày người hưởng lợi nhận được HP đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. Điều
    2. Phương thức thanh toán trong mua bán đối lưu?
    3. Phương thức nhờ thu, ghi sổ, chuyển tiền?
    4. Trong các phương thức thanh toán quốc tế sau, phương thức nào đảm bảo an toàn cho người bán
    5. Chuyển tiền trả trước
    6. L/C có điều khoản đỏ
    7. CAD
    8. L/C không hủy ngang
    9. Tất cả đúng

    Đáp án: E

    1. Để đảm bảo an toàn khi áp dụng L/C chuyển nhượng, nhà XK nên yêu cầu có ngân hàng xác nhận là đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. L/C chuyển nhượng được chuyển nhượng mấy lần?
    2. Chỉ 1 lần
    3. Nhiều lần
    4. Không được chuyển nhượng
    5. Cả 3 câu trên đúng

    Đáp án:A

    1. người hưởng lợi trên L/C chuyển nhượng có thể là bao nhiêu lần?
    2. Chi phí chuyển nhượng do ai trả:
    3. Người hưởng lợi
    4. Người hưởng lợi đầu tiên
    5. Không ai trả
    6. Cả 3 câu sai

    Đáp án: B

    1. Nhà XK L/C giáp lưng an toàn hơn L/C chuyển nhượng? vì sao?
    2. Thư tín dụng đối ứng dùng trong trường hợp nào?
    3. L/C được mở dựa trên
    4. Người NK
    5. Hối phiếu
    6. Hợp đồng ngoại thương
    7. Cả 3 câu trên

    Đáp án: C

    1. L/C giáp lưng được sử dụng trong các trường hợp sau:
    2. L/C gốc không có chữ chuyển nhượng
    3. Điều khoản L/C gốc không cho phép chuyển nhượng theo điều 48 – UCP500
    4. Điều khoản giao hàng khác nhau
    5. Nhà XK không được thông báo về tất cả các điều khoản giao hàng
    6. BCT của L/C gốc không giống với BCT của L/C giáp lưng
    7. Khi NH đồng ý mở L/C giáp lưng trên cơ sở L/c gốc
    8. Tất cả các câu trên

    Đáp án: G

    1. Những công việc mà nhà Xuất khẩu làm sau khi giao hàng
    2. Lập bộ chứng từ thanh toán
    3. Chiết khấu BCT
    4. Cả 2 câu trên đúng
    5. Cả 2 câu trên sai

    Đáp án: C

    1. Các phương thức thanh toán có lợi cho nhà nhập khẩu
    2. Phương thức nhờ thu
    3. Phương thức trả chậm
    4. L/C có thể hủy ngang
    5. Stand-by L/C
    6. Tất cả các câu trên

    Đáp án: E

    1. Thường L/C quy định địa điểm hết hiệu lực tại nước người bán là đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. Các yếu tố kinh tế tác động đến việc lưa chọn phương thức thanh toán
    2. Sự hiểu biết của cán bộ XNK về các phương thức thanh toán
    3. Phụ thuộc vào khả năng khống chế đối tác trong việc trả tiền hoặc giao hàng
    4. Phụ thuộc vào chính sách thanh toán của nước mà đối tác có quan hệ thương mại với DN
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1. v
    2. Nguyên tắc hoạt động của L/C
    3. Độc lập (độc lập với hợp đồng ngoại thương trong thanh toán)
    4. Tuân thủ
    5. Câu A và B đúng
    6. Câu A và B sai

    Đáp án: C

    1. Trong thư tín dụng giáp lưng, trách nhiệm của 2 ngân hàng thanh toán độc lập với nhau là đúng hay sai?
    2. Đúng
    3. Sai

    Đáp án: A

    1. Thư tín dụng đối ứng có giá trị hiệu lực khi nào?
    2. Ngay khi được lập
    3. Khi L/C đối ứng với nó đã được mở
    4. Sau 21 ngày
    5. Cả 3 câu trên

    Đáp án: B

    1. Trong điều khoản quy cách..(chương 6)
    2. Cách ghi nào sau đây dực vào mẫu hàng?
    3. Điều khoản số lượng của hợp đồng ngoại thương cách ghi nào sau đây không phải là cách ghi phỏng chứng?
    4. Khái niệm phương tiện vận tải đường thủy?
    5. 4 loại vận đơn?(tên tiếng anh)
    6.  
    7. Loại L/c ít áp dụng ở VN?
    8. Loại vận đơn nào được sử dụng ở VN-L/C gốc được mở là NNK – người mở L/C giáp lưng là NXK – 2 ngân hàng thanh toán độc lập là NH phát hành L/C gốc và NH phát hành L/c giáp lưng
    9. Chức năng của B/L bản gốc là gì?
    10. Trong điều kiện của hợp đồng ngoại thương cách ghi nào sau đây là cách ghi tên hàng, nguồn gốc, xuất xứ (là cách ghi đầy đủ)
    11. Trong điều kiện quy cách, chất lượng hàng hóa của HĐNT cách ghi nào sau đây là cách ghi dựa vào mẫu hàng(sample)
    12. Bill olf Lading là loại vận đơn của phương tiện vận tải nào?
    13. Các loại vận đơn? Trong bộ chứng từ hàng hóa, hóa đơn dùng để thanh toán sơ bộ tiền hàng gọi là gì? Hóa đơn dùng để thanh toán toàn bộ tiền hàng gọi là gì?
    14. Chức năng củaa B/L bản ORIGNAL không phải là?
    15. Chức năng củaa B/L bản COPY là?(tên tiếng anh)
    16. Ngân hàng không chấp nhận loại thanh toán B/L nào?
    17. Ngày lập hóa đơn trùng với ngày nào?
    18. Khi không thanh toán theo L/C chuyển nhượng, HĐTM do ai phát hành?
    19. Biên giới phân chia trách nhiệm rủi ro, chi phí giữa nhà XK, NK theo điều kiện Incoterms..?
    20. Điều kiện thương mại quốc tế FOB là gì?
    21. Điều kiện Incoterm nào chỉ sử dụng cho phương tiện vận tải thủy?
    22. Nguyên tắc giao tiếp trong đàm phán
    23. Đôi bên cùng có lợi
    24. Công khai bình đẳng
    25. Xác định đúng mục tiêu và lập phương án đàm phán
    26. Cả 3 câu trên đúng

    Đáp án: D

    1. Có 3 loại mục tiêu trong đàm phán? Mục tiêu nào cốt yếu?
    2. Đàm phán mềm được áp dụng trong trường hợp nào
    3. Mối quan hệ tốt đẹp
    4. Mọi lợi thế đều thuộc về đối tác
    5. Dù nhượng bộ vẫn không mất đi lợi ích tối thiểu
    6. Cả 3 câu trên

    Đáp án: D

    1. Những điều nào sao đây không phải là ưu điểm của kiểu đàm phán
    2. Thuận lợi nhanh chóng
    3. Bầu không khí thoải mái,ít căng thẳng, gây cấn
    4. Luôn đạt được mục tiêu và lợi ích mong muốn
    5. Hợp đồng ngoại thương thường kí kết được

    Đáp án: C

    1. Ưu điểm của đàm phán theo kiểu cứng
    2. Luôn đạt mục tiêu và lợi ích mong muốn
    3. Thuận lợi, nhanh chóng
    4. Nhanh chóng khi gặp đối tác dùng kiểu mềm
    5. Câu a và b đúng
    6. Câu a và c đúng

    Đáp án:  E

    1. Nhược điểm của phương pháp đàm phán kiểu cứng
    2. Dù ký hợp đồng nhưng nếu đối tác không thực hiện được thì cũng vô nghĩa
    3. Nếu gặp phải đối tác cũng dùng kiểu cứng sẽ gây nên không khí căng thẳng và phá vỡ mối quan hệ
    4. Ký được những điều khoản bất lợi, khó thực hiện
    5. Câu a và b

    Đáp án: D

    1. Giai đoạn chuẩn bị đàm phán gồm:
    2. Chuẩn bị chung cho mọi cuộc đàm phán
    3. Chuẩn bị cụ thể trước 1 cuộc đàm phán HĐNT
    4. Cả 2 câu trên đúng
    5. Cả 2 câu trên sai

    Đáp án: C

    1. BATNA là gì?

    Best Alternative TO NO Agreement

    1. Có cách viết thư thương mại
    2. Thư chào hàng, báo giá (offer)
    3. Thư hoàn giá (counter – offer)
    4. Thư chấp nhận (acceptance)
    5. Thư đặt hàng (order)
    6. Thư xác nhận (confirmation)
    7. Thư chào hàng (Letter of Enquiry)
    8. Tất cả các câu trên

    Đáp án: F

    1.  
    2. Người nhận trả giá, người mua không đồng ý thì người bán sẽ dùng loại thư nào để đáp lại?
    3. Loại thư nào sau đây do nhà NK viết
    4. Trong hợp đồng ngoại thương, cách ghi nào là sai?
    5. HP bất hợp lệ thì đòi ai?
    6. Trong phương thức tín dụng chứng từ, người cam kết trả tiền cho người bán / người hưởng lợi là:
    7. Người mua
    8. Người xin mở L/C
    9. Ngân hàng mở L/C
    10. Ngân hàng thông báo

    Trong phương thức tín dụng chứng từ,khi người bán & người mua thỏa thuận qua phương thức thanh toán này thì người mua tiến hành lâp hồ sơ đề nghị ngân hàng cấp L/C cho người bán ở nước ngoaì. Vì thế mình chọn câu C: ngân hàng mở L/C

    1. Hàng hóa vận chuyển bằng đường biển có sử dụng container, điều kiện khuyên dùng là
      1. FOB
      2. CIF
      3. CIP
      4. CPT
      5. FCA
      6. Câu A, B đúng
      7. CFR
      8. Câu C, D, E đúng

    Kết quả: F

    1. hsh

    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

     Tải Xuống Tại Đây


  • Luận văn tốt nghiệp Mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương

    Luận văn tốt nghiệp Mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương

    Luận văn tốt nghiệp Mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Tiểu luận Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/Lu%E1%BA%ADn-v%C4%83n-t%E1%BB%91t-nghi%E1%BB%87p-M%C3%B4-h%C3%ACnh-h%E1%BB%87-th%E1%BB%91ng-qu%E1%BA%A3n-l%C3%BD-m%E1%BA%A1ng-t%E1%BA%ADp-trung-M%E1%BA%A1ng-vi%E1%BB%85n-th%C3%B4ng-th%E1%BA%BF-h%E1%BB%87-sau-C%E1%BB%A5c-B%C6%B0u-%C4%91i%E1%BB%87n-Trung-%C6%B0%C6%A1ng.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Luận văn tốt nghiệp Mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương

     

    Luận văn tốt nghiệp

     MÔ HÌNH HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG TẬP TRUNG MẠNG VIỄN THÔNG THẾ HỆ SAU CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG
    MỞ ĐẦU

     

    Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu Điện Trung ương được biết dưới tên gọi “Mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng và Nhà nước”, hiện nay dự án xây dựng mạng đã được Đảng, Nhà nước và các cơ quan có chức năng phê duyệt và được Tổng Công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam và Cục Bưu Điện Trung ương gấp rút triển khai. Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương có phạm vi rất rộng, phủ kín tất cả các tỉnh thành trong cả nước do đó vấn đề đặt ra sau khi xây dựng xong là phải quản lý mạng đó như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất.

    Hệ thống quản lý mạng là khối óc của mạng viễn thông. Với một hệ thống quản lý tốt, mạng sẽ hoạt động hiệu quả, giảm thiểu sự cố và tăng lợi nhuận, uy tín của nhà khai thác.

    Trên cơ sở dự án mạng viễn thông thế hệ sau của Cục Bưu Điện Trung ương, đề tài đã đưa ra mô hình hệ thống quản lý mạng tập trung có khả năng quản lý mạng trên phạm vi toàn quốc.

     

    CHƯƠNG 1

    GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ MẠNG THẾ HỆ SAU CỦA CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

     

    1.1.      SƠ LƯỢC VỀ CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

    Cục Bưu điện Trung ương là một đơn vị thành viên của Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam được giao nhiệm vụ phục vụ thông tin cho các cơ quan Đảng, Nhà nước. Mạng Viễn thông Cục BĐTW hiện đang được triển khai ở Hà Nội (CP16) , Hồ Chí Minh (BĐT78) và 11 tỉnh Quảng Ninh, Hải phòng, Đà Nẵng, Thừa thiên – Huế, Cần Thơ và Bà Rịa – Vũng Tàu, Lai Châu, Điện Biên, Đắc Lắc, Kon Tum, Hậu Giang. Tại các điểm trên được lắp đặt các tổng đài đa dịch vụ băng hẹp (N-ISDN) phục vụ thông tin cho các cơ quan Trung ương và cơ quan Đảng, chính quyền địa phương.

    Từ năm 2002, Cục Bưu điện Trung ương được Đảng, Nhà nước và Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam giao nhiệm vụ xây dựng dự án “Xây dựng mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng và Nhà nước”, tiền đề để xây dựng mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương.

    Chương này sẽ giới thiệu một cái nhìn tổng quan  về mạng viễn thông thế hệ sau mà Cục Bưu điện Trung ương đang xây dựng.

    1.2.      TỔNG QUAN MẠNG VIỄN THÔNG THẾ HỆ SAU CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

    1.2.1.  MỤC TIÊU VÀ PHẠM VI CỦA MẠNG VIỄN THÔNG THẾ HỆ SAU CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

    Mạng viễn thông thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương được xây dựng dựa trên dự án “Xây dựng mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng và Nhà nước” với mục tiêu nhằm xây dựng một mạng đường trục truyền số liệu chuyên dùng thống nhất cho mạng tin học diện rộng cũng như cung cấp một số cổng thoại cho các cơ quan Đảng và Nhà nước. Mạng được xây dựng phải có tốc độ cao, dung lượng lớn, dựa trên công nghệ IP, có kết nối với Internet.

     

    • Mục tiêu:

    Mục tiêu cụ thể và các yêu cầu đạt được thể hiện trên các mặt sau :

    • Xây dựng mạng kết nối từ trung ương đến các tỉnh/thành và đến tận cấp quận, huyện, sở, ban, ngành; cung cấp các cổng kết nối tới mạng tin học của các cơ quan Đảng, Nhà nước tại các cấp với tốc độ cao, công  nghệ mở, hiện đại, trực tuyến đặc biệt đồng nhất về giao diện; từ xã, phường có thể truy nhập vào mạng diện rộng của các cơ quan Đảng, Nhà nước thông qua  mạng công cộng đến thiết bị truy nhập đặt tại nút mạng tỉnh/thành phố.
    • Trên cơ sở hạ tầng mạng truyền số liệu chuyên dùng sẽ triển khai đa dịch vụ viễn thông (thoại, truyền số liệu – liên kết mạng diện rộng và một số dịch vụ khác tùy theo yêu cầu từ các cơ quan Đảng, Nhà nước cũng như xu hướng phát triển của công nghệ).
    • Tạo thành các kết nối chiều dọc theo kiến trúc phân cấp của các cơ quan hành chính Nhà nước cũng như tích hợp theo chiều ngang mạng thông tin diện rộng của Đảng với mạng thông tin diện rộng của Chính phủ, Quốc hội.
    • Mạng đường trục đảm bảo thông suốt, tin cậy và an toàn.
      • Phạm vi:

    Trên phương diện về phân bố hành chính của các cơ quan Đảng, Nhà nước, phạm vi của mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương bao gồm :

    • Mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng và Nhà nước phục vụ việc kết nối mạng diện rộng của Đảng, Nhà nước trên phạm vi toàn quốc, từ cấp trung ương đến cấp tỉnh, thành phố và sở, ban, ngành, quận, huyện.
    • Mạng cung cấp các cổng kết nối ra Internet tốc độ cao tại Hà Nội và Hồ Chí Minh.
    • Mạng cung cấp các dịch vụ thoại, video cho các cơ quan Đảng, Nhà nước trên phạm vi toàn quốc, từ cấp trung ương đến cấp tỉnh, thành phố và sở, ban, ngành, quận, huyện..
      • Đối tượng sử dụng dịch vụ:

    Các cơ quan dưới đây là đối tượng được sử dụng các cổng kết nối của mạng truyền số liệu chuyên dùng cũng như các dịch vụ gia tăng được triển khai trên nền mạng chuyên dùng (thoại, video, Internet, ….) :

    • Các cơ quan Đảng, Chính phủ, Quốc hội cấp trung ương.
    • Văn phòng tỉnh, thành ủy (VPTU), ủy ban nhân dân (UBND), hội đồng nhân dân (HĐND), các sở, ban, ngành tại các tỉnh/thành trên toàn quốc.
    • Văn phòng huyện/thị/thành ủy (VPHU, VPTU), ủy ban nhân dân huyện/thị/thành (VP UBND huyện/thị/thành) trên toàn quốc.
      • Các hạng mục cần thực hiện

    Mạng truyền số liệu chuyên dùng của các cơ quan Đảng, Nhà nước bao gồm các hạng mục sau :

    • Các nút mạng cho mạng truyền số liệu đường trục: ba nút tại Hà Nội, Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
    • Xây dựng các nút mạng kết nối từ mạng truyền số liệu đường trục tới các tỉnh, thành phố.
    • Xây dựng các nút mạng tại các quận, huyện, sở, ban, ngành kết nối về nút mạng tại tỉnh, thành phố.
    • Xây dựng cổng kết nối Internet tại Hà Nội và Hồ Chí Minh.
    • Triển khai dịch vụ điện thoại hệ trung ương (tại một số tỉnh chưa có tổng đài điện thoại mã 80) trên nền mạng truyền số liệu chuyên dùng.
    • Xây dựng hệ thống bảo mật đường truyền.
    • Xây dựng mới một số tuyến cáp quang/đồng, cải tạo nhà trạm (tại những nơi không tận dụng được cơ sở hạ tầng hiện có).
    • Xây dựng hệ thống quản lý mạng đường truyền số liệu chuyên dùng tập trung tại Hà Nội.

    Trong các hạng mục trên, hạng mục cuối cùng chính là nội dung đề tài cần nghiên cứu.

    • Cấu trúc mạng
    • Mạng đường trục (Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng) đạt 155 Mbps. Từ nút mạng đường trục vềcác tỉnh/thành phố tối thiểu đạt 2Mbps. Từ tỉnh/thành phố về quận, huyện, sở, ban, ngành tối thiểu đạt 64Kbps.
    • Tại các tỉnh/thành phố các cổng kết nối vào mạng LAN của VPTU và UBND được tách riêng và chạy trên các đuờng cáp quang riêng nhưng có thể truy nhập lẫn nhau để khai thác số liệu khi lãnh đạo có thẩm quyền yêu cầu.
    • Đối với các tỉnh/thành phố chưa có tổng đài hệ I, mạng truyền số liệu chuyên dùng sẽ cung cấp thêm một số cổng điện thoại cho phép các đồng chí lãnh đạo chủ chốt tại tỉnh/thành và trung ương có thể liên lạc với nhau trong mạng riêng (hệ 5 số).
    • Mạng được xây dựng cho phép phương thức kết nối qua quay số (analog, ISDN) vẫn được tiếp tục sử dụng đối với các cơ quan mà mạng chuyên dùng chưa vươn tới được hay những người không ngồi tại phòng làm việc có thể đăng nhập vào mạng nội bộ qua các kênh truy nhập dành riêng.
    • Cục Bưu điện Trung ương được ưu tiên kết nối vào chuyển mạch lõi của VDC với tốc độ cao trên cáp quang tại Hà Nội và Hồ Chí Minh để phục vụ nhu cầu truy nhập Internet của các cơ quan Đảng, Nhà nước tại hai điểm này.
      • Công nghệ

    Mạng viễn thông thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương được xây dựng dựa trên công nghệ IP, hỗ trợ đa phương thức kết nối (cáp quang, cáp đồng) và băng thông linh hoạt  (trực tiếp: xDSL, n 64Kbps, n E1, STM1, Fast Ethernet, Giga Ethernet thông qua giao diện kết nối đồng nhất là cổng Ethernet; gián tiếp: quay số qua mạng điện thoại analog, ISDN).

    • Sử dụng các công nghệ tiên tiến như MPLS, VLAN,…. để tách riêng các mạng diện rộng của các cơ quan Đảng, Nhà nước tùy theo chức năng nhiệm vụ của các cơ quan này.
    • Hỗ trợ đa dịch vụ viễn thông trên nền IP (thoại, truyền số liệu, Internet , EMail, và các dịch vụ khác) trên cơ sở tương thích với mạng điện thoại chuyên dùng (mạng điện thoại hệ trung ương mã 80) hiện có.
    • Quản lý tập trung từ một trung tâm quản lý mạng duy nhất tại Hà Nội cho toàn bộ mạng đường truyền số liệu, đảm bảo độ thông suốt, an toàn, tin cậy của mạng đường truyền số liệu chuyên dùng.
    • Sử dụng các công nghệ mã hóa đường truyền tiên tiến để đảm bảo an toàn cho đường truyền số liệu, dữ liệu trên đường truyền, chống mọi khả năng có sự truy nhập trái phép vào hệ thống đường truyền.
    • Việc sử dụng các kênh vật lý riêng (tách từ kênh truyền dẫn liên tỉnh, nội tỉnh của mạng công cộng) dành cho mạng đường trục đảm bảo tính ưu tiên cao có tính đến đường truyền dự phòng (tính vu hồi), đảm bảo truyền dữ liệu truyền trong mạng chuyên dùng, tránh khỏi bất cứ sự tắc nghẽn, gián đoạn thông tin nào đồng thời vẫn đảm bảo tiết kiệm đầu tư ở mức cao nhất.
    • Triển khai hai cổng ra Internet tại Hà Nội và Hồ Chí Minh: hai cổng ra Internet này phục vụ nhu cầu kết nối Internet của các cơ quan Đảng, Nhà nước cấp trung ương tại Hà Nội và Hồ Chí Minh. Từ các cơ quan cấp địa phương (tỉnh, thành phố) có thể kết nối ra Internet thông qua các PoP Internet của mạng công cộng tại địa phương.
      • Cấu trúc phân lớp:

    Mô hình mạng diện rộng của các cơ quan Đảng và Nhà nước được mô tả trên hình 1.1.

    Hình 1.1. Mô hình mạng diện rộng của Đảng, Nhà nước

    Trong đó:

    • Mức A : Cấp Trung ương.
    • Mức B : Cấp Bộ, Tỉnh.
    • Mức C : Cấp Sở, Ban, Ngành, quận, huyện, thị hoặc Cục, Vụ, đơn vị trực thuộc Bộ.
    • Mức D : Cấp xã, phường.

    Cấu trúc phân lớp của mạng thệ hệ sau Cục Bưu điện Trung ương như hình 1.2.

    Hình 1.2. Mô hình mạng theo cấu trúc phân cấp

    Trong đó:

    • Lớp chuyển mạch lõi: Đặt tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng để làm nút tập trung lưu lượng cho các tỉnh trong vùng đó, được kết nối với tốc độ STM-1 (155Mbps). Các nút chuyển mạch ở lớp này được đấu với nhau cấu trúc 2 hướng chọn (1+1) để đảm  bảo an toàn.
    • Lớp truy nhập: Kết nối về lớp chuyển mạch lõi qua các cổng n x E1, Fast Ethernet (100 Mbps) hoặc STM-1 (tùy theo lưu lượng dữ liệu và khả năng bố trí kênh truyền dẫn).
    • Lớp đầu cuối: Bao gồm các đầu cuối đặt tại phía mạng của các cơ quan Đảng, Nhà nước; kết nối về lớp truy nhập thông qua kênh n xE1, xDSL, STM-1, FastEthernet hay Giga Ethernet khi có yêu cầu. Lớp đầu cuối cung cấp các giao diện để kết nối thẳng vào HUB, LAN Switch của mạng LAN của các cơ quan Đảng, Nhà nước với tốc độ 10 Mbps, 100 Mbps hay 1000 Mbps (GE)
    • .
    • Lớp Extranet (cung cấp cổng ra Internet từ mạng nội bộ): việc cung cấp kết nối ra Internet do 02 PoP đặt tại Hà Nội và Hồ Chí Minh đảm nhiệm.
    • Hệ thống quản lý giám sát mạng (NMS): đặt tại Hà Nội có khả năng giám sát, vận hành, tính cước, …. toàn mạng truyền số liệu nội bộ và mạng cung cấp cổng kết nối Internet, bên cạnh đó hệ thống quản lý mạng cũng phải hỗ trợ khả năng giám sát, vận hành từ xa cho các trạm tại các nút mạng mức B, C theo mô hình không sử dụng người trực thường xuyên. Đây chính là mục tiêu của luận văn.
      • Cấu trúc mạng đường trục (lớp A)

    Mạng đường trục bao gồm các trung tâm  Hà Nội, Hồ Chí Minh Đà Nẵng bao gồm:

    1. Thiết bị chuyển mạch :
    1. Là các chuyển mạch nhiều lớp hỗ trợ các giao tiếp 10/100/1000 Mbps, chuyển mạch đa tầng 2/3/4 và chính sách lưu lượng để hỗ trợ tốt nhất cho các dịch vụ trung tâm dữ liệu .
    2. Đảm nhiệm chức năng chuyển mạch lưu lượng ở mức cao, đồng thời cung cấp các cổng kết nối cho các trung tâm dữ liệu của các cơ quan Đảng, Nhà nước (hosting), đấu trực tiếp vào lớp mạng B của khu vực Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng.
    3. Bộ định tuyến đường trục ( Backbone-Router ):
    1. Cung cấp khả năng kết nối giữa các nút mạng trung tâm với nhau (đấu chéo 1+1), kết nối về lớp mạng B.
    2. Tạo thành một backbone giữa các nút mạng trung tâm (chuyển mạch IP lớp lõi ), tốc độ kết nối là STM-1 trở nên.
    3. Định tuyến ở mức đường trục.

    Hình 1.3. Mô hình mạng đường trục

    • Cấu trúc mạng lớp truy nhập (lớp B)

    Như mô tả ở trên, lớp truy nhập sẽ bao gồm các thiết bị để đảm nhiệm các chức năng sau :

    • Kết nối về lớp mạng đường trục.
    • Chuyển mạch nội bộ của khu vực (tỉnh/thành sở tại).
    • Cung cấp một số cổng điện thoại.
    • Cung cấp các giao tiếp kết nối đến lớp mạng C.
    1. Lớp mạng B tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng

    Lớp mạng B tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng được phân tích ở đây là thuộc mạng Cục BĐTW nhằm phục vụ kết nối cho các cơ quan cấp trung ương để phân biệt với phần mạng phục vụ cho các cơ quan cấp tỉnh/thành, …

    Có một số điểm khác biệt so với mạng lớp B tại các tỉnh/thành khác là:

    • Mạng tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng dựa trên cấu trúc vòng RING cáp quang hiện có của Cục Bưu điện Trung ương để phục vụ nhu cầu kết nối của các cơ quan Đảng, Nhà nước, Quốc hội đóng tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng.
    • Cung cấp các cổng kết nối về mạng tại các tỉnh/thành (ở đây lớp mạng B của Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đảm nhiệm một phần chức năng của lớp lõi nhằm phân chia tải xử lý trên mạng).
    • Đấu trực tiếp vào thiết bị chuyển mạch của lớp lõi thông qua cổng 100/1000 Mbps.

    Trong đó:

    Trung kế kết nối từ Access Router đến tổng đài tại Hà Nội và Hồ Chí Minh gồm 2 nhóm :

    • Nhóm 1: kết nối cho phép các cuộc điện thoại vào/ra từ mạng điện thoại bên ngoài (PSTN, các máy hệ 5 số Cục BĐTW của tổng đài MD110 hiện có) với các máy điện thoại hệ 5 số do mạng truyền số liệu nội bộ cung cấp.
    • Nhóm 2: để cho các kết nối vào mạng truyền số nội bộ qua truy nhập gián tiếp (analog/ISDN). Các kết nối này có thể được áp dụng đối với cơ quan có mạng LAN nhỏ hay chưa kịp chuyển sang sử dụng kết nối mới cũng như cho người dùng đi công tác sang địa phương khác có thể truy nhập về mạng LAN của mình.

    Hình 1.4. Mô hình kết nối mạng lớp B tại Hà Nội, Hồ Chí Minh

    1. Lớp mạng B tỉnh/thành phố khác

    Từ hình 1.5, có thể liệt kê các thiết bị thuộc lớp mạng này như sau:

    Bộ định tuyến (Uplink/Access Router): Định tuyến cho khu vực, kết nối về lớp mạng trên. Tốc độ kết nối có thể là nxE1, E3, Fast Ethernet, STM-1. Đồng thời là Router truy nhập, cung cấp khả năng kết nối đến lớp mạng C, cũng như cho phép các kết nối thông qua cổng analog vào mạng truyền số liệu nội bộ.

    Chuyển mạch LAN (LAN switch): Đảm nhiệm nhiệm vụ chuyển mạch cho phân mạng, cung cấp các dịch vụ trung tâm dữ liệu cũng như hỗ trợ các cổng kết nối tốc độ cao (FE/GE).

    Thiết bị truy nhập:

    • Thiết bị DSLAM : cung cấp các cổng xDSL.
    • Thiết bị IP-MUX : cung cấp các cổng nx 64Kbps, 2 Mbps cho kết nối về các nút mạng xa thông qua truyền dẫn nội tỉnh.
    • Thiết bị cung cấp các cổng điện thoại analog.

    Tốc độ kết nối từ nút mạng thuộc lớp mạng này (lớp B) về lớp đường trục tại thời điểm ban đầu là n x E1, tuy nhiên tùy theo yêu cầu về băng thông của  mạng máy tính các cơ quan Đảng, Nhà nước cũng như khả năng bố trí kênh truyền dẫn của Ngành, có thể nâng cấp lên tốc độ cao hơn (E3, STM-1, …) mà không cần phải thay thế bất cứ thiết bị nào (chỉ cần thay đổi bảng mạch giao tiếp kết nối có khả năng hỗ trợ tốc độ cao hơn).

    • Cấu hình mạng truyền số liệu tại lớp C

    Tại các nút mạng lớp C có một số phương thức kết nối sau :

    1. Để kết nối vào các mạng LAN lớn ( VPCP, VPTW, VPQH hay UBND-HĐND/VPTU của các tỉnh/thành,… ) sử dụng kết nối trên cáp quang tốc độ cao ( nếu chưa có tuyến cáp quang thì xây dựng mới ), các thiết bị đầu cuối sử dụng các thiết bị chuyển đổi quang /điện như Gigabit Interface Converter hay Fast Ethernet Converter.
    2. Với các sở, ban, ngành, quận, huyện nội thị hay khoảng cách phù hợp và có thể bố trí được đôi cáp đồng thì dùng các thiết bị xDSL để kết nối.
    3. Với các điểm mạng lớp C ở xa nút mạng lớp B hay phải sử dụng kênh truyền dẫn nội tỉnh tốc độ n x 64 – 2Mbps thì dùng các thiết bị kết cuối mạng (NTU) để kết nối.

    Hình 1.5. Mô hình kết nối mạng lớp B tại các tỉnh/thành khác

    Một số giao diện hỗ trợ các kết nối thông qua cổng quay số điện thoại (analog/ISDN) để truy nhập vào mạng nội bộ, giao diện này được dùng cho các cơ quan chưa kịp chuyển sang sử dụng hạ tầng truyền thông mới hay cho những người dùng di động ( ví dụ đi công tác xa cơ quan), có thể kết nối về mạng máy tính của cơ quan mình thông qua các cổng truy nhập sử dụng quay số điện thoại. Sau khi kết nối thành công vào mạng truyền số liệu nội bộ, mạng sẽ tạo ra một kênh kết nối ảo đến mạng diện rộng của cơ quan tương ứng (của VPTW hoặc VPCP ) và từ đó người dùng phải nhập tiếp các thông tin xác thực để thực sự kết nối vào mạng máy tính của cơ quan mình ).

    • Kết luận

    Như đã trình bày ở trên, ta có thể khái quát về mạng viễn thông thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương như sau:

    Công nghệ:

    • Giao thức: TCP/IP.
    • Công nghệ cho mạng đường trục: công nghệ MPLS.
    • Công nghệ cho mạng truy nhập:
    • Qua cáp quang FE/FO tốc độ 100/1000 Mbps đối với VPCP, VPTW, VPQH, các bộ, cơ quan ngang bộ, tỉnh/thành ủy, UBND tỉnh/thành phố.
    • Qua modem xDSL tốc độ 2Mbps đối với các Sở, Ban, Ngành.
    • Qua WAN (NTU) tốc độ nx64 Kbps tới các quận, huyện.
    • Giao diện kết nối đều là Ethernet.

    Hình 1.6. Mô hình kết nối mạng lớp C

    Kỹ thuật:

    • Mạng đường trục gồm 3 nút mạng tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng. Tại Hà Nội và Hồ Chí Minh còn có thêm các tổng đài chuyển mạch mềm cung cấp kết nối thoại/video và tại đây cũng cung cấp thêm các kết nối Internet phục vụ hành chính công.
    • Mạng truy nhập tại các tỉnh, thành kết nối về các core PoP tại các miền tương ứng.
    • Mạng kết cuối: Cung cấp kết nối đến người sử dụng.

    1.2.2.  CHỨC NĂNG CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG THẾ HỆ SAU CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

    Mục tiêu của luận văn là xây dựng được hệ thống quản lý mạng thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương trên nguyên tắc quản lý tập trung từ một trung tâm duy nhất. Các yêu cầu về hệ thống quản lý mạng này như sau:

    • Quản lý sự cố: quan tâm đến các sự kiện mạng lưới như là các cảnh báo và các quá trình cần thiết để xử lý chúng.
    • Quản lý tài nguyên: quản lý cấu trúc của tất cả các các lớp của mạng khi có thay đổi các tài nguyên thiết bị và các phần mềm.
    • Quản lý cấu hình: sắp đặt các tìa nguyên lên toàn bộ mạng lưới và quản lý sự cung cấp, di chuyển, thay đổi, định tuyến lại khi có hỏng hóc hay tắc nghẽn…
    • Quản lý truy cập và an toàn: kiểm soát sự truy cập vào mạng lưới đối với các đối tượng được phép.
    • Lưu trữ, sao lưu dữ liệu: đảm bảo sự an toàn dữ liệu.

    Vì mạng thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương được xây dựng trên nền tảng công nghệ IP/MPLS nên trong các chương tiếp theo sẽ trình bày rõ về các công nghệ này cũng như các công nghệ quản lý trong mạng IP/MPLS.

    CHƯƠNG 2

    TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG TMN

     

    2.1. CÁC NGUYÊN LÝ QUẢN LÝ MẠNG VIỄN THÔNG

    Mạng viễn thông ngày càng trở nên đa dạng và được phổ biến rộng rãi. Trong suốt những năm 90 người ta đã trông đợi mạng viễn thông cùng với hệ thống phần mềm cơ sở sử dụng hàng ngàn phần tử mạng thông minh sẽ tiến triển tăng theo các dịch vụ mà lại giảm được giá thành để duy trì hoạt động và quản lý mạng. Từ năm 1988 ITU-T đã công bố một số khuyến nghị về những thủ tục, cấu trúc, giao diện tiêu chuẩn tập hợp thành bộ khuyến nghị M.3000 – đó chính là mạng quản lý viễn thông TMN, một giải pháp đã và đang được triển khai rộng rãi.

    TMN cung cấp những thông tin và chức năng quản lý mạng như: điều khiển hoạt động, quản lý, vận hành trong môi trường đa phương tiện, phức tạp của mạng viễn thông. Chức năng của TMN có thể được chia ra làm hai loại chính là chức năng cơ bản và chức năng mở rộng.

    Phần này sẽ đề cập tới mối quan hệ giữa TMN và mạng viễn thông; cấu trúc, các giao diện chuẩn và phân bố của TMN.

    Chương hai sẽ xem xét về hệ thống quản lý mạng TMN và đánh giá xem hệ thống quản lý mạng TMN có thích hợp với việc xây dựng hệ thống quản lý mạng cho mạng thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương hay không. Trong mỗi mục đều có các so sánh và đánh giá về sự phù hợp đó.

    2.1.1.

    QUAN HỆ GIỮA TMN VÀ MẠNG VIỄN THÔNG

    TMN có thể ở dạng rất đơn giản là một kết nối giữa hệ điều hành (Operating System) tới một thiết bị viễn thông nào đó, hoặc ở dạng rất phức tạp là mạng kết nối nhiều hệ điều hành với nhiều hệ thống với các thiết bị đầu cuối khác nhau. Trên hình 2.1 biểu diễn mối quan hệ giữa một mạng TMN với mạng viễn thông TN mà nó quản lý.

    Một mạng quản lý có thể cung cấp các chức năng quản lý và sự liên lạc giữa hệ điều hành (OS) và các phần khác nhau của mạng viễn thông. TMN cũng cung cấp  chức năng quản lý và liên lạc tới các TMN khác hay các thực thể tương đương TMN để hỗ trợ khả năng quản lý mạng toàn quốc hoặc quốc tế. Mạng viễn thông bao gồm các loại thiết bị tương tự, số như thiết bị tổng đài, truyền dẫn, thiết bị đầu cuối, thiết bị kiểm tra bảo dưỡng,… trong mạng quản lý các thiết bị này đều được xem là phần tử mạng (NE – Network Element).

    Một cách tổng quát, TMN là một mạng riêng độc lập về mặt logic với được quản lý, giao tiếp với mạng viễn thông ở một số điểm để nhận hay gửi thông tin để điều khiển hoạt động của nó. TMN sử dụng các thành phần của mạng viễn thông để cung cấp các thông tin của mạng.

    Hình 2.1: Quan hệ giữa TMN và mạng viễn thông

    2.1.2. CÁC LĨNH VỰC ỨNG DỤNG CỦA TMN

    Theo khuyến nghị M.3010, sau đây là một số ví dụ về các mạng, các dịch vụ viễn thông và một số thiết bị chính có thể quản lý bởi TMN:

    • Các mạng công cộng và mạng riêng bao gồm các mạng đa dịch vụ ISDN băng rộng và băng hẹp (bao gồm cả ATM), các mạng thông tin di động, các mạng thoại riêng, các mạng riêng ảo và các mạng thông minh.
    • Bản thân TMN.
    • Các thiết bị truyền dẫn (các bộ ghép kênh, các bộ phối luồng, thiết bị chuyển kênh SDH…)
    • Các hệ thống truyền dẫn số và tương tự (cáp kim loại, cáp sợi quang, vô tuyến, vệ tinh…)
    • Các hệ thống lưu trữ.
    • Các hệ điều hành và thiết bị ngoại vi của chúng.
    • Các bộ điều khiển nhóm, máy chủ, các bộ xử lý phụ cận, các máy tính lớn.
    • Các tổng đài số và tương tự.
    • Các mạng WAN, LAN, MAN.
    • Các mạng chuyển mạch gói và chuyển mạch.
    • Các hệ thống và thiết bị đầu cuối báo hiệu bao gồm các điểm chuyển tín hiệu (STP – Signal Transfer Point) và cơ sở dữ liệu thời gian thực.
    • Các dịch vụ viễn thông và các dịch vụ kèm theo.
    • PBXs, truy nhập PBX và đầu cuối người sử dụng (khách hàng).
    • Các đầu cuối người sử dụng ISDN.
    • Phần mềm được cung cấp bởi các dịch vụ viễn thông hoặc liên quan với các dịch vụ viễn thông, phần mềm chuyển mạch, đường dẫn,cơ sở dữ liệu báo hiệu.
    • Phần mềm ứng dụng hoạt động trong các máy tính lớn (siêu máy tính)… bao gồm cả các ứng dụng cung cấp cho TMN.
    • Các hệ thống liên quan (các module đo kiểm tra, các hệ thống nguồn, điều hòa nhiệt độ, các hệ thống cảnh báo của một toà nhà,…)

    Như vậy, căn cứ vào các ứng dụng của TMN ta thấy rằng TMN phù hợp với việc xây dựng hệ thống quản lý mạng của Cục Bưu điện Trung ương. Tuy nhiên, để xem xét xem có thể áp dụng hay không cần phải nghiên cứu các đặc trưng khác của mạng quản lý viễn thông TMN.

    2.1.3 MỤC TIÊU CƠ BẢN CỦA TMN

    Mục tiêu cơ bản của của TMN là cung cấp một cơ cấu tổ chức cho quản lý viễn thông. Ngoài ra các mục tiêu để xây dựng TMN là:

    • Từ một hoặc một vài hệ thống quản lý, người điều hành có thể quản lý nhiều mặt các loại thiết bị, mạng, dịch vụ phân bố rộng rãi.
    • Các cơ chế bảo mật và toàn vẹn dữ liệu ở nhiều mức như quản lý hệ thống, các chức năng liên lạc bởi vì TMN có thể cho phép truy cập và điều khiển từ các nguồn được coi là bên ngoài TMN.
    • Tương thích với các ứng dụng cơ bản của mô hình OSI.
    • Dùng kỹ thuật xử lý phân bố hướng đối tượng (ODP) với nhân là các đối tượng để quản lý các tài nguyên trong môi trường TMN bởi môi trường quản lý viễn thông phân bố.

    2.1.4. LỢI ÍCH CỦA VIỆC SỬ DỤNG TMN

    Việc triển khai mạng quản lý viễn thông TMN mang lại các ích lợi sau đây cho các nhà khai thác, cho khách hàng và cả đối với các nhà sản xuất cung cấp thiết bị:

    2.1.4.1.Các lợi ích chiến lược:

    • Liên kết các nhà sản xuất, cung cấp thiết bị.
    • Tác động lớn đến các hoạch định về chính sách trong kinh doanh.
    • Thực hiện tốt các chức năng bảo vệ, bảo mật cho mạng.
    • Cung cấp khả năng điều chỉnh kế hoạch khai thác và kinh doanh.

    2.1.4.2.Các dịch vụ cho khách hàng được cải thiện:

    • Chất lượng dịch vụ được nâng cao.
    • Chuyển giao sản phẩm nhanh hơn.
    • Theo dõi và đáp ứng tốt các yêu cầu của khách hàng.
    • Khách hàng có thể tham gia vào việc quản lý dịch vụ.

    2.1.4.3.Giá thành các dịch vụ và thiết bị được giảm đi:

    • Các thiết bị được chuẩn hoá.
    • Phân chia lại cơ sở hạ tầng.
    • Kiểm tra và thiết kế chi tiết.

    2.1.4.4.Tăng lợi nhuận kinh doanh:

    • Quản lý chặt chẽ mạng khách hàng.
    • Bán lại các hệ thống.
    • Các giá trị được tái cải thiện.

    Việc đáp ứng các tiêu chuẩn để đạt được các lợi ích trên phụ thuộc vào:

    • Tính năng và đặc điểm của các phương tiện được cung cấp trong hệ thống quản lý.
    • Khả năng giám sát, kiểm soát các bộ phận của mạng quản lý.
    • Cơ cấu tổ chức và phương thức điều hành được xây dựng để khai thác việc quản lý mạng.

    2.1.5. CẤU TRÚC MẠNG TMN

    2.1.5.1. Các yêu cầu về cấu trúc TMN:

    • Tối thiểu hoá thời gian hoạt động quản lý đối với các sự cố trên mạng.
    • Khả năng điều khiển theo các hướng của việc vận hành mạng.
    • Cung cấp cơ cấu cô lập để tối thiểu hoá ảnh hưởng nguy hại đối với việc bảo mật.
    • Xác định vị trí, nguyên nhân và nội dung của các lỗi mạng.
    • Cung cấp dịch vụ hỗ trợ và sự liên kết với khách hàng.

    2.1.5.2. Cấu trúc của TMN:

    Đối với cấu trúc tổng quan của TMN – khi lập kế hoạch và thiết kế – có 3 xu hướng cấu trúc sau đây được nghiên cứu xem xét, đó là:

    • Cấu trúc chức năng TMN: phân bố các chức năng trong TMN cho phép khởi tạo các khối chức năng mà từ đó một TMN sẽ được tạo thành từ tổ hợp các khối chức năng này. Định nghĩa về các khối chức năng và các điểm liên quan giữa các khối chức năng sẽ dẫn tới các yêu cầu đối với các tính năng giao diện được khuyến nghị đối với TMN.
    • Cấu trúc thông tin TMN: Dựa trên cơ sở đối tượng là nguyên nhân cơ bản để áp dụng kết nối hệ thống mở OSI. OSI và nguyên lý X500 là cơ sở để đưa ra nguyên tắc TMN và được mở rộng để thích hợp với môi trường TMN khi cần thiết.
    • Cấu trúc vật lý TMN: trình bày các giao diện thực và các ví dụ về các thành phần vật lý đối với TMN.

    2.1.5.3. Cấu trúc chức năng TMN:

    TMN cung cấp các phương tiện để truyền tải và xử lý thông tin liên quan đến việc quản lý các mạng viễn thông. Cấu trúc chức năng của TMN được dựa trên một số khối chức năng của TMN. Các khối chức năng cung cấp cho TMN các chức năng giúp cho việc thực hiện các chức năng quản lý TMN. Chức năng truyền thông dữ liệu DCF được sử dụng để chuyển đổi thông tin giữa các khối chức năng TMN. Các khối chức năng khác nhau điển hình có thể là mức độ giới hạn về phạm vi thực hiện tại cùng điểm chuẩn. Chức năng được cung cấp bởi các khối chức năng của TMN sẽ được trình bày chi tiết hơn trong các bộ phận chức năng cấu thành TMN. Các khối chức năng của TMN được minh hoạ như hình 2.2.

     
       

    Hình 2.2: Các khối chức năng TMN

    Trong đó:

    OSF:   Operation Systems Function – Chức năng hệ thống vận hành

    MF:     Media Funtion: Chức năng trung gian

    WSF: Work Station Function – Chức năng trạm làm việc

    NEF:   Network Element Function – Chức năng phần tử  mạng

    QAF:   Q Adaptor Function – Chức năng tương thích Q

    ——:  Đường biên chức năng TMN.

    2.1.5.4. Các khối chức năng

    * Khối chức năng điều hành (OSF):

    OSF cung cấp chức năng lập kế hoạch và quản lý cho mạng TMN. OSF xử lý thông tin liên quan đến việc quản lý viễn thông nhằm giám sát/phối hợp và có thể điều khiển các chức năng viễn thông. Hiện tại có rất nhiều OSF cần thiết cho việc hoạt động của TMN, các tổ chức chuẩn hoá đang cố gắng để định ra các loại OSF có thể được thực hiện bởi các hệ thống vật lý. Theo tiêu chuẩn M.3010 của ITU thì có 4 loại OSF để cung cấp chức năng quản lý các lớp: lớp kinh doanh BML, lớp dịch vụ SML, lớp mạng NML và lớp quản lý các thành phần mạng NEML.

    * Khối chức năng phần tử mạng (NEF):

    • NEF là một khối chức năng thông tin với TMN nhằm mục đích được giám sát và/hoặc được điều khiển. NEF cung cấp các chức năng viễn thông và hỗ trợ được yêu cầu bởi mạng viễn thông đang được quản lý.
    • NEF gồm các chức năng viễn thông đó là các vấn đề quản lý. Các chức năng này không phải là một phần của TMN nhưng đại diện cho TMN thông qua NEF. Phần của NEF cung cấp sự biểu thị này trong việc hỗ trợ TMN là một phần bản thân TMN trong khi đó bản thân các chức năng viễn thông là nằm ngoài NEF.

    * Khối chức năng trạm làm việc (WSF):

    WSF cung cấp phương tiện để diễn giải thông tin TMN cho người sử dụng và ngược lại. WSF chịu trách nhiệm chuyển đổi thông tin giữa điểm chuẩn TMN và điểm chuẩn không thuộc TMN đóng vi trò như một “cổng” giao tiếp, do vậy một phần của khối chức năng này nằm ngoài đường biên.

    * Khối chức năng trung gian (MF):

    Khối MF cho phép các khối chức năng khác trong TMN trao đổi thông tin với nhau khi giao diện và điểm tham chiếu giữa chúng không giống nhau. Nói cách khác MF có nhiệm vụ như các cổng làm nhiệm vụ chuyển tiếp. Theo các tiêu chuẩn M30/3010 của ITU khối MF còn có nhiệm vụ xử lý và trao đổi thông tin qua lại giữa OSF và NEF (hay QAF) để đảm bảo sự tương thích của thông tin giữa các khối chức năng gắn với MF. Một số ví dụ về chức năng của MF.

    • Truyền tải thông tin
      • Chuyển đổi các thủ tục
      • Chuyển đổi các bản tin và tín hiệu
      • Phiên dịch địa chỉ
      • Định tuyến
      • Làm bộ tập trung
    • Xử lý thông tin
      • Thực hiện lệnh
      • Lưu trữ, sửa chữa, lọc, đặt ngưỡng và điều chỉnh lại thông tin

    * Khối chức năng tiếp hợp Q (QAF):

    Khối QAF được sử dụng để kết nối bộ phận của TMN (như NEF hoặc OSF) với bên ngoài không thuộc TMN. Nhiệm vụ của QAF là chuyển đổi thông tin giữa điểm chuẩn TMN với điểm chuẩn không thuộc TMN, do vậy một phần của khối chức năng này nằm ngoài đường biên.

    2.1.5.5. Các bộ phận chức năng TMN:

    Một số bộ phận chức năng đã được xác định là phần tử tạo nên các khối chức năng của TMN và được  xác định trong mục này. Bảng 2.1 chỉ ra bằng cách nào các bộ phận chức năng này được tổ hợp thành các khối chức năng khác nhau. Bảng 2.2 chỉ ra mối quan hệ của các bộ phận chức năng với các khối chức năng.

    * Chức năng áp dụng quản lý (MAF):

    MAF diễn tả phần chức năng của một hoặc nhiều dịch vụ quản lý TMN như đã trình bày trong khuyến nghị M 3020 và được tổng quát hoá trong khuyến nghị M.3200. MAF có thể được đặc tính hoá bởi các kiểu khối chức năng của nó, ví dụ MF-MAF, OSF-MAF, NEF-MAF và QAF-MAF.

    Để điều khiển các dịch vụ quản lý TMN hay phối hợp tương tác giữa MAF trong các khối chức năng khác nhau thì cần có sự giúp đỡ các bộ phận chức năng khác. Mỗi tác động qua lại được biết là chức năng quản lý TMN liên quan đến một hoặc nhiều cặp MAF phối hợp. Chức năng quản lý TMN liên quan được nhóm lại thành tập hợp chức năng quản lý TMN và được trình bày trong khuyến nghị M.3400.Tập hợp chức năng quản lý TMN này có thể cấu thành tất cả các chức năng quản lý TMN được cung cấp bởi một MAF riêng biệt.

    • Chức năng hệ thống vận hành – Chức năng ứng dụng quản lý (OSF-MAF): Các chức năng ứng dụng quản lý này rất quan trọng và là một phần của OSF. Chúng có dải chức năng từ đơn giản đến phức tạp như  là:
    • Trợ giúp vai trò của quản lý và Agent trong việc truy nhập đến thông tin đối tượng được quản lý.
    • Cộng thêm giá trị vào thông tin ban đầu, ví dụ tập trung dữ liệu, sửa lỗi cảnh báo, phân tích chỉ tiêu chất lượng, thống kê…
    • Tương tác với thông tin đến, ví dụ tái cấu hình tự động, bám lỗi…
    • Các chức năng khác (đang tiếp tục nghiên cứu).
    • Chức năng phần tử mạng- Chức năng ứng dụng quản lý (NEF- MAF): Các chức năng ứng dụng quản lý này trình bày trong QAF, chủ yếu hỗ trợ vai trò nhà quản lý và tác nhân (Agent) của nó. Các khía cạnh khác vẫn đang tiếp tục nghiên cứu.
    • Chức năng tương thích Q – Chức năng ứng dụng quản lý (QAF-MAF): Các chức năng ứng dụng quản lý này trình bày trong QAF,chủ yếu hỗ trợ vai trò nhà quản lý và tác nhân của nó.Các khía cạnh khác vẫn đang tiếp tục nghiên cứu.
    • Chức năng trung gian – Chức năng ứng dụng quản lý (MF-MAF): Các ứng dụng quản lý này được biểu thị ở MF trong việc hỗ trợ chức năng chuyển đổi thông tin. Ví dụ về các chức năng như vậy là:
    • Đảm bảo tổ hợp dữ liệu thông qua thủ tục trung gian,
    • Tập trung, tái định dạng và tính hiệu lực của dữ liệu,
    • Tạo ngưỡng giới hạn, định tuyến/tái định tuyến dữ liệu,
    • Đảm bảo rằng chức năng chuyển đổi thông tin được thực hiện phù hợp với đặc quyền truy nhập của các đối tượng sử dụng TMN
    * Chức năng chuyển đổi thông tin (ICF):

    ICF được sử dụng giữa các hệ thống trung gian nhằm cung cấp cơ chế chuyển đổi thông tin giữa các mô hình thông tin với các giao thức tại cả hai giao diện. Các mô hình thông tin này có thể hoặc không thể được định hướng đối tượng.

    * Chức năng trợ giúp trạm công tác (WSSF):

    WSSF hỗ trợ cho khối chức năng (WSF) bao gồm cả truy nhập dữ liệu và thao tác, dẫn chứng và khẳng định hoạt động, truyền dẫn thông báo và che dấu sự tồn tại của NEF và OSF khác đối với đối tượng sử dụng WSF truyền thông với OSF riêng. WSSF cũng  có thể hỗ trợ trong việc điều hành WSF và truy nhập đối với việc điều hành OSF.

    * Chức năng trợ giúp giao diện đối tượng sử dụng (UISF):

    UISF chuyển đổi thông tin trong mô hình thông tin TMN tới định dạng có thể hiển thị đối với giao diện người – máy và chuyển đổi lối vào đối tượng sử dụng đến mô hình thông tin TMN. UISF chịu trách nhiệm về tổ hợp thông tin từ một hoặc nhiều đoạn có một hoặc nhiều OSF, đồng thời UISF còn có thể cung cấp chức năng tương tự như  MAF và ICF.

    * Chức năng hệ thống thư mục (DSF):

    Bộ phận chức năng DSF đưa ra một hệ thống thư mục phân bố khả dụng toàn cầu hoặc nội hạt.Thuật ngữ “thư mục” được sử dụng ở đây trong một ý nghĩa chung.Nó không ngụ ý cho một trường hợp riêng nào về thực hiện cấu trúc dữ liệu kết hợp với thông tin này.Chức năng yêu cầu có thể thực hiện với cơ sở dữ liệu lưu  trữ đối tượng được quản lý ,đối tượng trong thư mục…

    * Chức năng truy nhập thư mục(DAF):

    Bộ phận chức năng của DAF được kết hợp với tất cả các khối chức năng cần thiết để truy nhập tới thư mục. Nó được sử dụng để truy nhập tới và/ hoặc duy trì thông tin liên quan TMN biểu thị thông qua các chức năng hệ thống thư mục (DSF).

    * Chức năng bảo mật (SF):

    Bộ phận chức năng bảo mật cung cấp các dịch vụ an toàn cần thiết cho các khối chức năng để thoả mãn chính sách bảo mật và/hoặc yêu cầu của người sử dụng. Tất cả dịch vụ bảo mật mà khối chức năng có thể được phân thành 5 dịch vụ cơ bản: Xác nhận, điều khiển truy nhập, độ tin cậy dữ liệu, tổ hợp dữ liệu và an toàn như trình bày trong khuyến nghị X.800.

    * Khối chức năng truyền thông báo (MCF):

    MCF được kết hợp với tất cả các khối chức năng có giao diện vật lý. Nó được  sử dụng và được giới hạn, cho sự thay đổi thông tin quản lý chứa đựng thông báo tương xứng với nó. MCF hợp thành ngăn giao thức cho phép kết nối các khối chức năng tới chức năng thông tin dữ liêụ DCF. MCF có thể cung cấp các chức năng hội tụ giao thức cho giao diện ở đó không phải tất cả 7 lớp OSI để được trợ giúp. Phụ thuộc ngăn giao thức được trợ giúp ở điểm tham chiếu, các loại MCF khác sẽ tồn tại. Khi một khối chức năng được kết nối ở hai loại giao diện cần có hai loại MCF để cung cấp sự chuyển đổi giao thức.

    Khối chức năng Các bộ phận chức năng
    OSF d) OSF-MAF (A/M), WSSF, ICF, DSF, DAF, SF
    WSF UISF, DAF, SF
    NEF­­q3  a) NEF-MAF (A), DSF, DAF, SF
    NEFqx a) NEF-MAF (A), DSF, DAF, SF
    MF d) MF-MAF (A/M), ICF, WSSF, DSF, DAF, SF
    QAFq3 b) d) QAF-MAF (A/M), ICF, DSF, DAF, SF
    QAF qx c) QAF-MAF (A/M), ICF, DSF, DAF, SF

    Bảng 2.1 – Mối quan hệ giữa các khối chức năng với bộ phận chức năng

    A/M   Agent/Manager : Tác nhân/Quản lý

    DAF  Directory Access Function : Chức năng truy cập thư mục

    DSF   Directory System Function : Chức năng hệ thống thư mục

    ICF    Information Conversation Function : Chức năng chuyển đổi thông tin

    MCF  Message Communication Function : Chức năng truyền thông điệp

    MAF Management Application Function : Chức năng ứng dụng quản lý

    SF     Security Function : Chức năng bảo mật

    UISF User Interface Support Function : Chức năng hỗ trợ giao diện người sử dụng

    WSSF WorkStation Support Function : Chức năng hỗ trợ trạm làm việc

    1. a) NEF cũng bao gồm các nguồn viễn thông và hỗ trợ bên ngoài TMN
    2. b) Khi QAF q3 được sử dụng trong vai trò quản lý, các điểm tham chiếu q3 nằm giữa QAF và OSF
    3. c) Việc sử dụng QAF qx trong vai trò quản lý là để nghiên cứu sâu hơn
    4. d) MAF(A/M) nghĩa là chức năng ứng dụng quản lý trong vai trò tác nhân hoặc quản lý.

    Khối

    Chức năng

    Các bộ phận chức năng

     

    MAF

    Chú ý 1

    ICF

    WSSF

    UISF

    DSF

    DAF

    SF

    OSF

    M

    O

    O

    O

    O

    O

    WSF

    Chú ý 2

    Chú ý 2

    M

    O

    O

    NEF q3

    M

    O

    O

    O

    NEF qx

    O

    O

    O

    O

    MF

    O

    M

    O

    O

    O

    O

    QAF q3

    O

    M

    O

    O

    O

    QAF qx

    O

    M

    O

    O

    O

    Bảng 1.2 Tuỳ chọn bộ phận chức năng đối với các khối chức năng

    M: Mandatory :Bắt buộc

    O : Optional:Tuỳ chọn

    –  : Không cho phép

    Chú ý 1 : MAF được xem xét để thêm vào các hoạt động tác nhân hoặc quản lý và có thể mâu thuẫn với các định nghĩa ISO

    Chú ý 2 : Các chức năng này có thể xem là một phần của UISF

    Như ở trên ta thấy về mặt chức năng TMN

    2.1.5.6. Chức năng thông tin dữ liệu DCF của TMN

    Các khối chức năng TMN sẽ sử dụng chức năng truyền thông dữ liệu (DCF) để chuyển đổi thông tin. Vai trò chủ yếu của DCF là cung cấp các cơ chế chuyển đổi thông tin. DCF có thể cung cấp các chức năng định tuyến, chuyển tiếp và phối hợp hoạt động. DCF có thể cung cấp phương tiện để chuyển tải thông tin liên quan đến quản lý viễn thông giữa các khối chức năng quản lý. DCF cung cấp các lớp 1 đến 3 trong mô hình chuẩn OSI.

     
       

    Hình 2.3. Chức năng TMN

    2.1.5.6. Mô hình quản lý TMN

    CHƯƠNG 2

    SƠ LƯỢC VỀ CÔNG NGHỆ IP VÀ MPLS

     

    2.1. GIỚI THIỆU

    Như đã nói ở chương trước, mạng thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương dựa trên nền tảng công nghệ IP và MPLS do đó trong chương này giới thiệu về các công nghệ tiềm năng như IP, MPLS.

    Tìm hiểu kiến trúc IP về tổng thể là hiểu rõ nền tảng của cơ chế chuyển tiếp và định tuyến, điều này tạo nên một cơ sở sâu hơn để có thể hiểu rõ làm sao các bộ định tuyến (Router) chuyển tiếp các gói dữ liệu thông qua mạng IP và cách thức mà chúng sử dụng các địa chỉ.

    Trong chương này cũng sẽ trình bày tương đối kỹ về kiến trúc MPLS và so sánh nó với kiến trúc IP, bởi vì đây là một công nghệ khá mới. Thành phần điều khiển giao tiếp với các Router khác để tạo ra các đường liên kết giữa các router trong mạng. Các đường liên kết này được phân biệt với nhau bởi một nhãn. Thành phần chuyển tiếp đọc các nhãn ở trong tiếp đầu của gói tin MPLS và chuyển gói tin đó đến các đường liên kết tương ứng.

    2.2. SƠ LƯỢC VỀ KIẾN TRÚC IP

    Phần này miêu tả  về kiến trúc phân lớp IP khi so sánh với mô hình bảy lớp OSI – như trong hình 2-1. Các thành phần của lớp ứng dụng trong mô hình TCP/IP (Application layer) sẽ được miêu tả trong hình 2-2.

    Hình 2-1: So sánh giữa mô hình bảy lớp OSI và kiến trúc ngăn xếp IP

    Mạng Internet (và cả ARPANET) được phát triển trước khi có mô hình OSI và các kinh nghiệm thu được khi xây dựng các mạng này đã có ảnh hưởng quan trọng đến mô hình OSI.

    Bởi vì kiến trúc tiếp đầu của gói tin IP đã được chuẩn hóa vào cuối thế kỷ trước, rất nhiều dịch vụ mới đã được phát triển cho nền tảng này. Hình 1-2 đưa ra miêu tả về kiến trúc của gói tin chuyển mạch IP.

    Hình 2-2: Kiến trúc IP với vị trí của thông tin SNMP và ICMP

    Khi xem xét các ứng dụng ở hình trên có thể thấy có một số liên quan đến một lớp thấp hơn lớp ứng dụng, ví dụ như Ping, điều này lý giải tại sao lớp ứng dụng của mô hình TCP/IP lại mở rộng, như trong hình 2-1.

    2.2.1. TỔNG QUAN VỀ BỘ ĐỊNH TUYẾN

    Chuyển tiếp các gói tin tới các địa chỉ đích khác nhau có lẽ là phần cốt yếu nhất của mạng Internet, trong khi đó định tuyến là hành động chuyển các thông tin qua một liên mạng (internetwork) từ một nguồn tới một đích. Theo cách này, ít nhất là truyền trong một mạng cục bộ, còn lại các gói tin thường được truyền từ mạng này qua mạng khác. Tiến trình thu nhận các gói tin qua các mạng khác nhau được thực hiện bởi các Router.

    Một Router có thể được xác định như là một tập các thiết bị mà được dùng để liên kết các mạng dữ liệu khác nhau. Trong những năm vừa qua Router  đã được bổ xung thêm nhiều tính năng mới. Chúng có thể có thêm các chức năng cao cấp như giám sát lưu lượng, mà có thể được đọc bằng cách sử dụng giao thức SNMP.

    Router xác định điểm mạng kế tiếp mà gói tin cần đi qua để chuyển tiếp gói tin đến đích của nó. Router phải được kết nối với ít nhất là hai mạng khác nhau và xác định  địa chỉ đích nào để định tuyến một gói tin bằng cách đọc địa chỉ của gói tin. Điều này lý giải tại sao router được đặt ở cổng ra (gateway) của mạng.

    Để các Router có thể liên hệ với nhau, IETF đã đưa ra chuẩn RIP (Routing Information Protocol) để chia xẻ thông tin định tuyến giữa các router với nhau. Giao thức RIP yêu cầu router gửi toàn bộ bảng định tuyến của nó tới router lân cận theo chu kỳ 30 giây. Tất cả các router có thể được định nghĩa để chia xẻ các thông thin này và tất cả chúng cập nhật bên trong vùng quản lý của chúng cũng theo chu kỳ 30 giây.

    2.2.2. ĐỊNH TUYẾN VÀ CHUYỂN TIẾP IP

    Định tuyến và chuyển tiếp có sự khác nhau. Chuyển tiếp là quá trình lấy gói tin từ một giao diện và gửi nó ra trên một đầu ra xác định, trong khi đó định tuyến là quá trình xây dựng lên các bảng mà cho phép các đầu ra đúng của gói tin có thể được xác định.

    Có hai phương pháp định tuyến là định tuyến trực tiếpđịnh tuyến gián tiếp. Định tuyến gián tiếp là khi các máy chủ phải gửi dữ liệu thông qua một router tới một mạng khác, trong khi đó định tuyến trực tiếp là khi các máy chủ trong cùng một mạng gửi dữ liệu cho nhau. Chúng ta cũng có định tuyến tĩnhđịnh tuyến động. Định tuyến tĩnh là khi nhà khai thác mạng cấu hình các bảng chuyển tiếp của router nhân công. Định tuyến động là khi các router tính toán số mạng từ phần tiêu đề của gói tin và tìm ra đúng router kế tiếp để gửi gói tin tới. Phương án này chủ yếu được dùng nếu các máy chủ có các địa chỉ IP ngẫu nhiên.

    Để hiểu công việc định tuyến và chuyển tiếp được thực hiện như thế nào, hãy xem xét mô hình có ba máy tính trong một mạng LAN nhỏ, tất cả đều nằm ở một phân đoạn địa chỉ IP. Chúng có địa chỉ thuộc lớp C: 128.39.202.*, và do đó có thể cho phép tới 254 nút trên mạng. Dấu sao * là một số bất kỳ từ 0 đến 254. Mỗi một giao diện mạng đều có địa chỉ MAC riêng của nó (48 bit) , ví dụ :4A-CE-87-44-4C-2A.

    Hình 2-3: Một mạng máy tính điển hình

    Ở hình 2-3, ta xem xét một mạng có 3 máy chủ (host). Nếu  máy A muốn gửi một gói tin IP tới máy tính C thông qua Ethernet, A cần phải biết địa chỉ IP của máy C. Giao thức ARP ( Address Resolution Protocol ) được sử dụng để khám phá động các địa chỉ này.

    Định tuyến trực tiếp là khi các gói tin được gửi trong cùng một mạng bằng cách sử dụng ARP. Mục đính của ARP là cho phép mỗi máy chủ trên một mạng tạo ra một bảng ánh xạ giữa các địa chỉ IP và địa chỉ MAC. Nói cách khác ARP giữ một bảng địa chỉ IP nội bộ và các địa chỉ Ethernet tương ứng. Nếu module ARP không biết địa chỉ IP của máy C thì nó sẽ phát quảng bá gói tin trên mạng và C sẽ đáp ứng lại A với địa chỉ IP của nó, ARP sẽ cập nhật bảng dữ liệu và bắt đầu gửi gói tin đến địa chỉ IP đó.

    Định tuyến gián tiếp được sử dụng khi có một Router tại cổng ra (gateway) giữa các mạng. Chú ý rằng từ gateway có thể có các ý nghĩa khác nhưng trong luận văn này nói miêu tả Router như một cánh cửa để đi vào một mạng khác. Bằng cách thêm vào một Router, điều này được môt tả trong hình 2-4.

    Hình 2-4: Hai mạng máy tính với một Router

    Router R ở trong hình 2-4 chuyển tiếp các gói tin giữa các mạng. Để làm điều này, nó cần hai giao tiếp mạng, mỗi giao diện sẽ “nghe” (listening) trên mỗi mạng. Nếu A muốn gửi một gói tin tới C, đầu tiên nó cần gửi gói tin tới R, và tới lượt mình R sẽ chuyển tiếp gói tin tới C. Điều này được thực hiện bằng cách làm cho A sử dụng địa chỉ Ethernet của R  mà có thể thu được bằng cách sử dụng ARP và quan trọng hơn và địa chỉ IP của C.

    Sử dụng bảng định tuyến được cấu hình nhân công gọi là Định tuyến tĩnh, tuy nhiên nó yêu cầu rằng các giao tiếp mạng có các địa chỉ IP được cấu hình tĩnh và nó cũng yêu cầu các giao tiếp mạng không được chuyển khỏi mạng ban đầu. Nếu phải chuyển một máy tính ra khỏi mạng thì bảng định tuyến cần phải được cập nhập nhân công.

    Định tuyến động sử dụng các giao thức thông tin định tuyến đặc biệt để tự động cập nhật bảng định tuyến với các router khác trong mạng mà có cấu hình để chia xẻ thông tin với nhau. Các giao thức này được nhóm lại với nhau thành nhóm các giao thức IGP (Interior Gateway Protocol) hoặc EGP (Exterior Gateway Protocol). Các giao thức IGP được sử dụng để phân bố thông tin định tuyến bên trong một vùng quản lý (MD- Management Domain). Một vùng quản lý là một tập các router bên trong một vùng được quản trị bởi một người có thẩm quyền. Các ví dụ của giao thức IGP là OSPF  (Open Shortest Path First) và RIP.

    Định tuyến tĩnh có một số ưu điểm khi so sánh với định tuyến động. Ưu điểm cơ bản là khả năng dự đoán được trước. Bởi vì nhà khai thác mạng tính toán được bảng định tuyến, và đường đi của gói tin giữa hai điểm đích luôn luôn được biết một cách chính xác và do đó có thể được điều khiển một cách chính xác,  hơn nữa bởi vì không có giao thức định tuyến động nào được sử dụng, định tuyến tĩnh không bắt các router hoặc các liên kết mạng chịu thêm bất kỳ một tải nào nữa, nhưng đối với mạng có kích thước lớn, băng tần giành cho việc cập nhật số liệu định tuyến tăng lên một cách nhanh chóng. Tổng kết lại định tuyến tĩnh dễ dàng triển khai với các mạng có kích thước nhỏ. Nhà khai thác mạng đơn giản chỉ cần “nói” với mỗi Router làm sao để liên kết với tất cả các phân đoạn mạng khác mà nó không kết trực tiếp.

    2.2.3. MẶT NẠ MẠNG

    Bằng cách sử dụng phép toán logic AND giữa mặt nạ mạng (netmask) và địa chỉ IP, giao thức IP có thể tính toán xem liệu địa chỉ đích có thể được gửi tới mạng nội bộ hoặc thông qua một gateway. Mỗi khi thiết lập một địa chỉ IP cho một giao tiếp mạng thì cũng cần phải chỉ ra netmask. Ví dụ, trong Windows 2000địa chỉ netmask mặc định là 255.255.255.0. Chúng ta sẽ không đi vào chi tiết việc này được thực hiện thế nào và làm sao số hiệu mạng và số hiệu của các máy chủ tương ứng với địa chỉ IP được tìm thấy.

    Hình 2-5: Ba mạng được kết nối với nhau

    Hn = Host, Rn = Router

    Trong hình 2-5 miêu tả ba mạng được kết nối với nhau sử dụng các kiểu đường kết nối khác nhau, như Ethernet (ETH), Giao tiếp dữ liệu quang phân bố (FDDI) và điểm -điểm (PPP). Các router chuyển tiếp các gói dữ liệu TCP từ H1 tới H8 như miêu tả ở trong hình 2-6. Như ta thấy các gói tin IP có thể được gửi trên các dạng liên kết khác nhau và do đó là độc lập với lớp liên kết.

    Hình 2-6 : Miêu tả giao thức nào mà các lớp sử dụng để kết nối giữa H1 tới H8 trong hình 2-5. Ba router tương ứng ba bước nhảy từ H1 tới H8.

    Chú ý rằng tất cả tất cả các gói tin IP bao gồm đủ các thông tin để cho mạng chuyển tiếp gói tin tới đích của nó và việc tìm kiếm các địa chỉ sẽ được thực hiện tại tất cả các router. Tuy nhiên, do nó không có một cơ chế thiết lập để thông báo cho mạng phải làm gì khi có gói tin đến. Một máy chủ gửi các gói tin và mạng sẽ cố gắng ở mức cao nhất (best-effort) để chuyển chúng tới đích mong muốn. Thuật ngữ “best-effort” có nghĩa rằng nếu có lỗi gì xảy ra và gói tin bị mất, mạng sẽ không làm gì cả – vì nó đã làm hết sức. Các gói tin có thể đến không đúng theo trật tự, hoặc chúng có thể được truyền nhiều lần, điều này làm cho các giao thức ở lớp cao hơn phải làm thêm một số công việc. Giữ cho các router càng đơn giản càng tốt là một trong những mục tiêu chính của mạng IP.

    2.2.4. CHUYỂN TIẾP KHUNG DỮ LIỆU

    Một khung dữ liệu được gửi từ một máy chủ nguồn tới một máy chủ đích, có thể thông qua một vài router trên quãng đường truyền đưa. Bất kỳ một node nào dù là máy chủ hay router, đầu tiên cố gắng thiết lập xem liệu nó có được kết nối tới cùng mạng vật lý của máy đích. Nó thực hiện điều này bằng cách sử dụng phép toán AND giữa netmask và địa chỉ IP. Nếu nút của địa chỉ đích không được nối với mạng nội bộ, nó cần phải gửi khung dữ liệu tới router. Nói chunng, mỗi nút sẽ có sự lựa chọn trong vài tuyến, và sau đó nó chọn cái tốt nhất hay ít nhất là cơ hội có thể để chuyển gói tin tới gần địa chỉ đích hơn. Các router tìm đúng “hop” kế tiếp bằng cách tham khảo trong bảng chuyển tiếp của nó. Bảng chuyển tiếp về mặt khái niệm là một danh sách các cặp <Số_hiệu_mạng, Hop_kế_tiếp> như miêu tả trong bảng 2-1.

    NetworkNum NextHop
    1 R3
    2 R1

    Bảng 2-1: Ví dụ về bảng chuyển tiếp cho Router R2 trong hình 2-5.

    Trong hình 2-5 chúng ta có một ví dụ về bảng chuyển tiếp của Router R2. Các router tìm kiếm số hiệu mạng ở trong tiếp đầu gói tin, tìm kiếm nó trong bảng chuyển tiếp và gửi gói tin đến “hop” kế tiếp. Để giảm khối lượng thông tin, IP đưa ra hệ thống hai cấp với các mạng ở cấp trên và các nút ở cấp dưới của bảng.

    2.2.5. CÁC MỞ RỘNG CỦA IPv6

    IPv6 có một định dạng tiếp đầu đơn giản hơn so với IPv4. Rất nhiều chức năng không cần thiết ở trong tiếp đầu của IPv4 đã được bỏ đi đối với IPv6. Điều này dẫn tới kết quả là hiệu năng của Router được tăng lên. Điểm khác nhau căn bản giữa hai phiên bản IP là 16 byte địa chỉ nguồn và đích và các trường tùy chọn ở trong phần tiếp đầu của IPv4 đã được chuyển đặt vào phần tiếp đầu mở rộng trong IPv6. Ngoài ra cũng có thể có rất nhiều tiếp đầu mở rộng khác trong IPv6. Các tiếp đầy này khi có mặt trong IPv6 thì phải được đặt theo một trật tự nhất định. Một sự đơn giản hóa khác của IPv6 so với IPv4 là phần tiếp đầu của nó luôn luôn có độ dài cố định.

    Cả phần tiếp đầu chính (main-header) và phần tiếp đầu mở rông của IPv6 đều có trường NextHeader. Trường này bao gồm một thẻ nhận dạng kiểu của tiếp đầu mở rộng kế tiếp. Sau phần tiếp đầu mở rộng cuối cùng là một tiếp đầu của lớp chuyển vận (transport-layer) (ví dụ: TCP) và trường NextHeader sẽ bao gồm một thẻ nhận dạng cho giao thức của lớp cao hơn đó.

    Có sáu kiểu tiếp đầu mở rộng trong IPv6 đó là:

    • Hop-by-Hop Options
    • Routing
    • Fragment
    • Destination Options
    • Authentication
    • Encapsulating Security Payload

    2.3. KIẾN TRÚC MPLS VÀ CƠ CHẾ CHUYỂN TIẾP CỦA NÓ

    2.3.1. KIẾN TRÚC MPLS

    MPLS là viết tắt của thuật ngữ Chuyển mạch nhãn đa giao thức (Multi-Protocol Label Switching) trong đó từ multi-protocol có ý nghĩa rằng phương pháp chuyển mạch này áp dụng được cho tất cả các giao thức lớp mạng chứ không phải là chỉ riêng IP. MPLS có tác dụng gắn kết chuyển mạch phi kết nối IP (connectionless IP) tới các mạng hướng kết nối (connection-oriented networks). MPLS cũng sẽ hoạt động ảo trên mọi giao thức của lớp liên kết. Nguyên lý của MPLS là tất cả các tin được chỉ định một nhãn (label) và các gói tin được chuyển tiếp dọc theo một Đường chuyển mạch nhãn (Label Switched Path-LSP) trong đó mỗi router trên đường đi của gói tin thực hiện các quyết định chuyển tiếp gói tin dựa trên nội dung của nhãn gắn trên gói tin. Các router có bảng chuyển tiếp của mình, các bảng này được chỉ mục hóa theo giá trị của nhãn đầu vào (incoming label) . Đây là điểm khác biệt so với cơ chế chuyển tiếp IP.

    Công nghệ MPLS đóng góp một sự đa dạng các tính chất mới cho kiến trúc mạng ở các lớp thấp. Ví dụ như là đảm bảo hiệu năng ở một cấp độ nhất định để định tuyến trong một mạng bị nghẽn hoặc để tạo các đường hầm IPcho các mạng riêng ảo dựa trên một mạng (network-based VPN). MPLS có khả năng tạo các kênh xuyên suốt (end-to-end) tương tự như các kênh ảo (Virtual Circuit -VC) như trong ATM. MPLS cũng cung cấp các đặc tính xác định về hiệu năng như  xử lý lưu lượng (traffic engineering) trên bất kỳ một hạ tầng truyền thông nào. Các khả năng này cho phép giảm sự cần thiết của các mạng overlay và các cơ chế điều khiển lớp 2.

    Thông thường chúng ta thường có nhiều kinh nghiệm về giao thức lớp liên kết của Ethernet nhưng đối với các giao thức khác như ATM, FrameRelay thì lại có ít hiểu biết hơn. Thực sự  là không cần thiết để đi sâu phân tích tất cả cá giao thức lớp liên kết mà MPLS tương thích bởi vì trong luận văn này chúng ta chủ yếu tập trung vào Ethernet, để diễn giải thêm về khả năng của MPLS tôi sẽ điểm sơ lược về thực hiện MPLS trên ATM.

    Lớp mạng cung cấp cho chúng ta ít lựa chọn hơn. Hiện tại hầu như chỉ có các tài liệu về IP/MPLS, mặc dù MPLS có thể áp dụng cho tất cả các giao thức lớp mạng khác nhau nhưng trong luận văn này chỉ miêu tả công nghệ này trên khía cạnh tương ứng với IP. Lý do là các tiêu chuẩn quốc tế cũng như các sản phẩm thương mại của các nhà cung cấp thiết bị hầu như chỉ giải quyết các giải pháp dựa trên giao thức này.

    Kiến trúc của MPLS được chỉ ra trong IETF RFC 3031. MPLS được tham khảo đến như một “Lớp chêm” (“shim” layer). “Lớp chêm”  này có ý nghĩa rằng như trong hình 1-7 thì MPLS nằm giữa lớp 2 và lớp 3 khi quy chiếu với mô hình OSI và về thực chất MPLS chỉ có tác dụng làm cho các lớp này gắn kết nhuần nhuyễn với nhau hơn.

    Hình 2-7: So sánh giữa mô hình OSI với TCP/IP và MPLS

    Khái niệm cơ bản của chuyển mạch nhãn thực sự rất đơn giản. Hãy lấy một ví dụ về việc gửi một bức thư điện tử từ một người dùng đến một người khác, trong các mạng sử dụng cấp độ dịch vụ “best-effort” như IP, thì phương pháp để gửi bức thư này đến đích hoàn toàn tương đương như việc gửi một bức thư qua Bưu chính với giả thiết là không sử dụng mã ZIP của Bưu cục nhận và bức thư này có địa chỉ nhận là duy nhất. Công việc ở đây là xác định địa chỉ đích và đưa ra phương án làm sao để gửi bức thư đến người nhận cuối cùng.

    Đối với chuyển mạch nhãn thì sự việc có khác. Thay vì việc dùng toàn bộ địa chỉ đích để cung cấp đầu vào cho các router đưa ra quyết định chuyển tiếp thì chỉ có một nhãn được gắn vào gói tin. Tương tự như trong dịch vụ Bưu chính thì giá trị của nhãn được đặt vào giống như mã ZIP của Bưu cục nhận và phần sau đó của địa chỉ nhận được sử dụng bởi Bưu cục nhận để chuyển lá thư tới người nhận. Trong các mạng máy tính nhãn được đặt ở phần tiếp đầu của gói tin và toàn bộ gói tin IP trở thành payload. Các bộ định tuyến bây giờ chỉ sử dụng nhãn thay vì sử dụng địa chỉ IP để định hướng lưu lượng về phía địa chỉ đích (xem hình 1-8).

    Hình 2-8: Hoạt động của MPLS

    Các router có hỗ trợ MPLS được gọi là Router chuyển mạch nhãn (Label Switch Routers-LSRs). LSR đầu vào (ingress LSR) là nơi mà gói tin đi vào mạng MPLS. Nó thêm tiếp đầu MPLS vào gói tin IP và gắn thêm một nhãn. LSR đầu ra (egress LSR) là nơi mà gói tin IP rời khỏi mạng MPLS và tiếp đầu MPLS được loại bỏ khỏi gói tin. Cả LSR đầu vào và LSR đầu ra là các nút biên (edge nodes) kết nối mạng MPLS với các mạng khác. Các LSR quá giang  (transit LSRs) cũng còn được gọi là LSR bên trong nhận gói tin từ các MPLS biên và sử dụng tiếp đầu MPLS để để tạo ra các quyết định chuyển tiếp. Nó cũng thực hiện việc tráo đổi  nhãn đảo (label swapping).

    Có hai cơ chế định tuyến MPLS là : định tuyến từng chặng (hop by hop) và định tuyến thẳng. Trong cơ chế định tuyến từng chặng, các LSR tạo ra các đường chuyển mạch nhãn (Label Switch Paths-LSPs) từ LSR đầu vào  tới LSR đầu ra bằng cách trao đổi thông tin với nhau một cách ngang hàng. Các thông tin  trao đổi này được lưu trong bảng định tuyến của LSR. Theo phương pháp này các LSR tạo ra một đường đi hợp lý nhất. Trong khi đó định tuyến thẳng có sự khác biệt nhỏ ở chỗ  toàn bộ đường đi hay một phần đường đi mà các LSR sử dụng để đi ngang qua mạng từ biên bên này tới bên kia được định nghĩa thẳng bởi LSR đầu vào và các LSR sẽ được xây dựng dựa trên tuyến có sẵn này.

    Khi các LSR thực hiện việc chuyển tiếp các gói tin, nó tách lấy nhãn hiện tại của gói tin MPLS tại mỗi một hop và sử dụng nó như một chỉ mục để tìm trong trong bảng chuyển tiếp của nó. Khi tìm thấy một chỉ mục đầu vào tương ứng trong bảng thì LSR áp dụng nhãn đầu ra cho chỉ mục này đối với gói tin MPLS. Sau đó gói tin được gửi qua giao tiếp đã được xác định trong bảng chuyển tiếp của LSR. Các gói tin MPLS thuộc về một LSP sẽ được chuyển tiếp theo cùng một cách bởi tất cả các router trên LSP đó. Một cách đơn giản việc chuyển tiếp và chỉ mục hóa dựa trên các bảng chuyển tiếp sẽ làm tăng tốc độ xử lý chuyển tiếp bên trong mạng MPLS và do đó cải thiện được các đặc tính trễ và trượt của lưu lượng.

    MPLS cho phép một hệ thống cấp bậc các nhãn được biết đến như là một ngăn xếp nhãn (label stack). Và do đó nó có khả năng có các LSPs khác nhau tại các cấp khác nhau của ngăn xếp nhãn. Tính năng này làm tăng khả năng mở rộng của LSP. Nó cũng có thể cho phép đặt các LSP nhỏ các LSP lớn hơn. Đối với các nhãn theo hệ thống cấp bậc trường ngăn xếp (stack-field) của tiếp đầu MPLS (được trình bày ở phần sau) được đặt là “1” nếu nhãn ở dưới cùng , và được đặt là “0” nếu không phải là ở dưới cùng. Hình 2-9 giải thích rõ hơn về hệ thống cấp bậc của nhãn.

    Hình 2-9: Một ví dụ về cấp bậc của nhãn trong MPLS

    Các router R1 và R5 thuộc về hai LSP khác nhau. Các số 1 và 2 là độ sâu của ngăn xếp. R1 và R5 là các router biên và R2, R3, R4 là các router trong. Với mục đích là chuyển tiếp nhãn thì R1 và R5 là ngang hành tại cấp biên và R2, R3, R4 là ngang hàng tại cấp độ nội bộ. Khi R1 nhận được một gói tin với nhãn có độ sâu là 1 chỉ tới R5, nó sẽ tráo đổi nhãn của gói tin bởi một nhãn tương ứng mà sẽ được sử dụng bởi R5. Cũng bởi vì gói tin này phải đi qua R2, R3, R4 cho nên R1 sẽ đẩy vào gói tin thêm một nhãn mới và do vậy độ sâu của ngăn xếp bây giờ là 2. Chính vì thế chúng ta thấy đã có hai LSP, một tại cấp độ 1 từ R1 tới R5 và LSP thứ 2 từ R2 tới R4.

    Tiếp đầu MPLS được đặt giữa tiếp đâu lớp 2 và tiếp đầu lớp 3. Một ví dụ về tiếp đầu lớp 2 và lớp 3 là Ethernet và IP. vị trí của tiếp đầu MPLS và định dạng của nó như trong hình 2-10.

    Hình 2-10: Vị trí và định dạng của tiếp đầu MPLS.

    Tiếp đầu MPLS dài 32 bít và có bốn trường. Tiếp đầu MPLS được chỉ ra ở hình 11 và bao gồm các trường sau :

    • Trường nhãn có độ dài 20-bits chứa giá trị thực của nhãn MPLS. Các giá trị từ 0 đến 15 được dành cho các chức năng đặc biệt nhưng chỉ một số giá trị đã được định nghĩa:
    • IPv4 Explicit NULL Label (value 0).
    • Router Alert Label (value 1).
    • IPv6 Explicit NULL Label (value 2).
    • Implicit NULL Label (value 3).
    • OAM Alert Label (value 14)
    • Trường Exp/QoS có độ dài 3-bits là bản chất là một trường được đưa ra dựa trên thực tế để giải quyết các thuật toán cho xếp hàng và hủy bỏ gói tin khi nó được truyền qua mạng.
    • Trường ngăn xếp có độ dài 1-bit (trường S) xác định đáy của ngăn xếp khi ngăn xếp được dùng. S là “0” khi nhãn không phải ở đáy của ngăn xếp và là “1” khi nó ở đáy của ngăn xếp.
    • Trường thời gian sống dài 8 bit (time-to-live: T) là một sao chép của trường TTL trong tiếp đầu của gói tin IP nó được tăng lên khi gói tin đi qua mỗi chặng.

    Phương án “Lớp chêm ” như nêu ở phần trên được sử dụng cho các công nghệ lớp 2 mà các công nghệ này không thể đưa các nhãn vào trong phần tiếp đầu của mình. Các công nghệ lớp 2 này chủ yếu là để chỉ kiểu kết nối ngoại trừ đối với ATM và FrameRelay. Đối với ATM và Frame Relay, các nhãn được chứa trong tiếp đầu lớp liên kết của chúng. Trong ATM, nhãn có thể được chứa trong trường VCI (virtual circuit identifier) hoặc trường VPI (virtual path identifier). Cũng như thế, đối với Frame Relay, nhãn có thể được chứa trong trường DLCI (Data Link Connection Identifiers) của tiếp đầu Frame Relay.

    2.3.2. THỰC HIỆN MPLS TRÊN ATM

    Chúng ta sẽ xem xét việc thực hiện của MPLS trên ATM, nhưng trước hết hãy tìm hiểu sơ lược về ATM.

    Các tế bào ATM bao gồm một tiếp đầu có độ dài 5 bytes và tải có độ dài 48 bytes. Để truyền một thông tin có độ dài lớn hơn 48 bytes được chuyển xuống từ các lớp trên, IP chẳng hạn, thông thường ATM chia các thông tin này thành các phần nhỏ hơn, công việc này gọi là phân mảnh. Việc phân mảnh thông tin được thực hiện bởi lớp AAL (ATM Adaptation Layer ), lớp này nằm ở giữa lớp 2 và lớp 3. Tiếp đầu AAL bao gồm các thông tin cần thiết để nơi đến của các gói tin có thể lắp ráp lại các thông tin đã bị phân mảnh.

    Một đơn vị dữ liệu theo giao thức AAL5 (PDU) sẽ được chia ra thành các phần có độ dài 48 byte và các đoạn 48 bytes này cùng với một tiếp đầu ATM để tạo thành một tế bào ATM. Khi tất cả các tế bào ATM thuộc về một PDU đã đến đích hoặc đến điểm cuối của mạng ATM thì chúng sẽ hợp lại với nhau thành một PDU như ở đầu vào.

    Hình 2-11: Đóng gói các gói tinđược gắn nhãn trên liên kết ATM

    Khi muốn sử dụng đóng gói các gói tin được gắn nhãn của MPLS trên ATM, toàn bộ ngăn xếp nhãn sẽ được chứa trong AAL5 và nhãn ở mức trên cùng sẽ được chưa trong trường VCI/VPI của tiếp đầu ATM  (xem hình 12). Lý do của việc chưa các nhãn trong cả AAL5 PDU và tiếp đầu ATM chủ yếu là do độ sâu tùy ý của ngăn xếp. Khi các tế bào ATM đến cuối của LSP chúng sẽ được ráp lại. Nếu có nhiều nhãn hơn ở trong ngăn xếp nhãn thì AAL5 PDU sẽ lại được phân mảnh và nhãn mà ở trên cùng của ngăn xếp nhãn sẽ được đặt vào trong trường VCI/VPI của tiếp đầu ATM.

    Cho đến thời điểm này chúng ta thường sử dụng thuật ngữ bảng định tuyến và bảng chuyển tiếp (forwarding tables and routing tables) để chỉ các bảng chưa các thông tin tương ứng cho việc định tuyến và chuyển tiếp gói tin. Kiến trúc MPLS sử dụng các tên khác cho các bảng này: Cơ sở thông tin chuyển tiếp nhãn (Label Forwarding Information Base- LFIB) và Cơ sở thông tin nhãn (Label Information Base-LIB). LIB bao gồm tất cả các thông tin nhãn mà LSR cần phải thu thập được từ các LSR lân cận của nó, theo khía cạnh về hướng đi của các khung thì LFIB sử dụng một tập con các nhãn chứa trong LIB để cho chuyển tiếp gói tin hiện tại.

    Là cần thiết để xác định một cách chính xác các gói tin nào được ánh xạ tới mỗi LSP. Điều này được thực hiện bởi xác định FEC (Forwarding Equivalency Class) cho mỗi LSP. FEC chỉ ra tập các gói tin IP mà được ánh xạ tới LSP đó. Mỗi một FEC được xác định bởi một tập của một hay nhiều thành phần FEC, trong đó mỗi thành phần xác định một tập các gói tin có thể được ánh xạ tới LSP tương ứng. Có một vài kiểu FEC thành phần được định nghĩa ; thành phần FEC địa chỉ tiếp đầu là tiếp đầu địa chỉ có độ dài từ 0 tới toàn bộ độ dài của địa chỉ. Một địa chỉ IP phù hợp với tiếp đầu địa chỉ trong FEC là địa chỉ IP có phần đầu giống tiếp đầu đó. Một FEC thành phần khác là địa chỉ máy chủ (Host Address). Thành phần này là địa chỉ đầy đủ của máy chủ. Các nhãn sẽ được gắn cho FEC trên toàn bộ LSP. Nhãn này không đơn thuần chỉ phụ thuộc vào FEC mà còn có thể biểu diễn cho tổ hợp các gói tin FEC và các gói tin thứ hạng ưu tiên hoặc cấp độ dịch vụ (CoS).

    2.3.4. THÀNH PHẦN ĐIỀU KHIỂN

    Thành phần điều khiển có nhiệm vụ phân phối các thông tin định tuyến giữa các LSR và các thủ tục mà các router này sử dụng để chuyển các thông tin này thành các bản tin định dạng LFIB. Các bản tin LFIB sẽ được sử dụng bởi các thành phần chuyển tiếp khi tiến hành chuyển tiếp các khung tin MPLS.

    Có một sự tương đương khá lớn giữa thành phần điều khiển của kiến trúc định tuyến trước đây và thành phần điều khiển của chuyển mạch nhãn. Thành phần điều khiển của MPLS bao gồm tất cả các tính năng kế thừa từ các giao thức định tuyến được dùng trong thành phần điều khiển trước đây như OSPF, BGP và PIM. Theo nghĩa này các thành phần điều khiển này tạo thành một tập con của thành phần điều khiển MPLS. Để thêm vào các thủ tục cần thiết còn thiếu một LSR có thể :

    • Tạo các liên kết giữa các nhãn và FEC.
    • Thông báo tới các LSR khác về liên kết mà mà nó tạo ra.
    • Tận dụng cả hai cơ chế ở trên để xây dựng và duy trì các LFIB.

    Để thực hiện việc liên kết giữa các nhãn và các FEC có hai phương pháp. Kiểu liên kết thứ nhất được biết đến như là phương pháp liên kết cục bộ và chỉ xảy ra khi router tạo ra liên kết cho nhãn đầu vào (incoming label) một cách cục bộ. Kiểu liên kết thứ hai là liên kết xa, khi router nhận được thông tin liên kết nhãn từ một LSR khác về liên kết nhãn được tạo bởi LSR đó.

    Thành phần điều khiển chuyển mạch nhãn dùng cả hai phương pháp liên kết cục bộ và liên kết xa để định vị bảng LFIB của nó với các nhãn đi vào và đi ra. Để thực hiện được công việc trên có hai cách trái ngược nhau:

    • Các nhãn từ liên kết cục bộ trở thành nhãn đi vào (ingoing labels) và các nhãn từ liên kết xa được sử dụng như các nhãn đi ra – Đây là liên kết nhãn theo dòng đi xuống (downstream label binding).
    • Các nhãn từ liên kết xa trở thành nhãn đi vào và các nhãn từ liên kết nội bộ được dùng như là các nhãn đi ra – Đây là liên kết nhãn theo dòng đi lên (upstream label binding).

    Để giải thích thêm về các liên kết này, cần phải hiểu rõ thuật ngữ dòng đi xuống (downstream) dòng đi lên (upstream) . Luồng các gói tin được gửi từ LSR tải lên (upstream LSR) về phía LSR tải xuống (downstream LSR) – Xem hình 2-12.

    Hình 2-12: Liên kết nhãn dòng đi xuống và đi lên.

    Hai phương pháp liên kết nhãn khác nhau được gọi tên tương ứng với các LSR thực hiện công việc tải lên hay tải xuống. Một sự liên kết nhãn là ánh xạ giưa một nhãn chưa trong gói tin và một FEC cụ thể mà gói tin đó thuộc về. Hình 2-12 có minh hoạ hai kiểu liên kết nhãn. Trong kiểu liên kết nhãn dòng tải xuống, các nhãn đầu ra trong bảng chuyển tiếp được tạo bởi LSR tải xuống, với kiểu liên kết nhãn thứ hai, việc liên kể được thực hiện bởi LSR tải lên và do đó gọi là liên kết nhãn theo dòng tải lên, nhãn này trở thành nhãn đầu vào trong bảng chuyển tiếp.

    Giao thức phân tán nhãn (Label Distribution Protocol-LDP)là một cơ chế được biết đến nhiều nhất để cho phép các LSR phân tán các liên kết FEC tới các LDP ngang hàng của nó. Nhưng cũng có một số giao thức khác cho phép phân tán nhãn như BGP, PIM và RSVP. Trước khi hai LSR có thể thực hiện một kết nối LDP, chúng cần phải thực hiện việc xác định các LSR lân cận. Việc này được làm theo cách LSR sẽ phát theo chu kỳ một tin phát dạng : Hello Message tới cổng UDP tới tất cả các router trên subnet mà thuộc về nhóm multicast. Tất cả các LSR nghe trên cổng UDP này và nhờ việc nhận được tin phát Hello Message nó nhận biết được các LSR lận cận của nó. Khi một LSR đã biết được địa chỉ của một LSR khác nhờ cơ chế này, nó thiết lập một kết nối TCP tới LSR đó. Tại thời điểm này một phiên làm việc LDP song phương đã được thiết lập giữa hai LSR.

    Trước khi có thể trao đổi các nhãn, thì có một phiên khởi tại LDP mà các LSR ngang hàng thỏa thuận mới nhau chế độ trao đổi nào được dùng. Có một số chế độ cho việc trao đổi các liên kết nhãn FEC. Hai chế độ lựa chọn chủ yếu là tải xuống theo nhu cầu (downstream-on-demand) và đối ngược lại là tải xuống tư nguyện. Tải xuống theo yêu cầu là khi LSR phát tán một liên kết nhãn FEC để đáp ứng lại một yêu cầu xác định từ một LSR khác, trong khi đó tải xuống tự nguyện là phát tán các liên kết nhãn mà không cần phải có yêu cầu xác định từ bất kỳ từ một LSR nào.

    Một bản tin LR (Label Request Message) được sử dụng bởi một LSR tải lên như kết quả của việc phát hiện một FEC mới, để xác định một cách rõ ràng nó yêu cầu LSR tải xuống chỉ định và báo lại cho biết một nhãn cho FEC này. LSR tải xuống luôn luôn phải thực hiện việc liên kết này cho các kết nối tải lên. FEC được truyền tới LSR tải xuống trong LRM.  LSR nhận được bản tin LR phải đáp ứng lại với bản tin LM (Label Mapping Message) với một nhãn xạ ánh cho nhãn được yêu cầu hoặc với một bản tin  thông báo xác định rằng tại sao nó không thể đáp ứng được yêu cầu này. Các nhãn này chỉ có ý nghĩa một cách cục bộ, có nghĩa rằng nhãn này chỉ có ích và có liên quan trên một liên kết đơn lẻ, giữa các LSR liền kề. LSR ngang hàng tới lượt mình lại gửi một bản tin LR tới LSR ngang hàng của nó nếu nó chưa có một ánh xạ nào trong LIB của nó để xác định đường đi tới chặng kế tiếp. Chặng kế tiếp (next hop) là một trường trong LFIB miêu tả router kế tiếp để chuyển tiếp các gói tin đã được gắn nhãn về phía LSR đầu ra (egress LSR). Các router này được xác định theo thuâth toán tìm đường đi ngắn nhất hoặc đường đi có chi phí thấp nhất . Bằng cách nêu trên LFIB được chuyển tới các LSR trên mạng.

    Việc thiết lập một LSP mà được trình bày ở phần trên hoàn toàn độc lập với việc thiết lập điều khiển LSP. Trong phương pháp thứ hai, để thiết lập một điều khiển LSP, LSR đầu vào và đầu ra khởi tạo việc cài đặt LSP. Việc chỉ định nhãn được điều khiển theo một cách có thứ tự từ LSR đầu ra tới LSR đầu vào của LSP. Đó là một bản tin LR phải được gửi tới mỗi LSR dọc theo đường đi của gói tin từ LSR tải lên của LSP đó. Không có một liên kết nhãn nào có thể được chỉ định trước kh bản tin này đến được LSR đầu ra. Bản tin LM bây giờ có thể được gửi theo đường đã được dành sẵn về phía LSR đầu vào. Với mỗi LSR trên đường đi liên kết nhãn được chỉ định và được thêm vào LFIB của nó.

    Sau đây chúng ta sẽ tìm hiểu LIB được phát tán trên MPLS như thế nào. Như đã nêu ở trên LIB bao gồm tất cả các thông tin nhãn mà LSR cần phải học từ các LSR tải xuống lân cận của nó cả theo yêu cầu và tự nguyện . Thông tin này có thể là tiếp đầu địa chỉ FEC (FEC Address Prefix), Nhận dạng LSR lân cận (Neighbor LSR Identifier), địa chỉ IP của các LSR lân cận và các liên kết các FEC tới nhãn. Bởi vì LIB cũng bao gồm thông tin không bắt buộc, vì vậy sẽ có các mục chứa các đường đi không phải là tốt nhất và sẽ không được dùng cho việc chuyển tiếp gói in. LIB không được dùng để ánh xạ nhãn đầu vào tới nhãn đầu ra.

    Các phương pháp được trình bày ở trên đầy là các thành phần điều khiển mà cho phép sự thiết lập trạng thái chuyển tiếp dữ liệu giữa các LSR liền kề chỉ dựa trên thông tin trong bảng định tuyến hoặc từ một hệ thống điều khiển. Nhưng các phương pháp này không có khả năng thiết lập trạng thái chuyển tiếp dữ liệu tới tất các LSRs dọc theo một tuyến xác định và khả năng dự trữ tài nguyên dọc theo một tuyến. Các điều này và một số tính chất khác tạo thành nền tảng của định tuyến cưỡng bức. Có hai phương pháp để đạt được các LSP dựa trên cưỡng bức là : RSVP xắp đặt lưu lượng (RSVP Traffic Engineering :RSVP-TE) và LDP định tuyến cưỡng bức (CR-LDP). Các giao thức báo hiệu này cho phép MPLS điều khiển đường đi của một gói tin  bằng cách xác định rõ ràng các router trung gian và tuyến truyền được tính toán tại một thời điểm tại một điểm ở biên của mạng. Các công việc theo cách này được thực hiện khá giống nhau trong cả hai cơ chế vì vậy sau đây sẽ chỉ trình bầy thêm về phương pháp CR-LDP.

    CR-LDP sử dụng bản tin LR trong LDP để thiết lập việc định tuyến cưỡng bức, trong đó LDP đã được mở rộng với các giá trị độ dài kiểu (Type-length-values :TLVs) mới thêm vào so với các LDP TLVs chung. TLV là một bản miêu tả đối tượng được dùng trong một vài giao thức. các TLV cho LDP mới này được gọi là các TLV định tuyến cưỡng bức (Constrained-based Routing TLVs :CR-TLV). Khi một LSR muốn tạo một CR-LSP, bản tin LR phải chưa ít nhất là LSPID TLV và cũng có thể chứa một hoặc nhiều CR-TLV trong trường các giá trị tùy chọn của nó. LSPID TLV cung cấp cho CR-LDP một đặc tính xác địn mà có thể được sử dụng để sửa đổi LSP. Khi sử dụng CR-LDP nó có thể xác định một cách rõ ràng việc định tuyến và tài nguyên nào sẽ được cấp khi LSP được thiết lập.

    2.3.5. THÀNH PHẦN CHUYỂN TIẾP

    Hình 2-13: Cấu trúc của LFIB

    Thành phần chuyển tiếp liệt  kê các mục của LFIB để tìm ra cách làm sao chuyển tiếp các khung MPLS đi vào tới LSR kế tiếp. LFIB như đã miêu tả ở phần trên đã được phát tán bở thành phần điều khiển.

    LFIB của một LSR bao gồm các mục theo tuần từ, trong đó mỗi mục bao gồm một nhãn đầu vào và một hoặc nhiều mục con. Mỗi mục con bao gồm một nhãn đầu ra, một giao diện đầu ra và địa chỉ chăng kế tiếp (xem hình 2-14). Các mục con khác nhau trong một mục chính lại có thể có nhiều hơn một mục con nữa để điều khiển việc chuyển tiếp tới nhiều địa chỉ. Hơn nữa đối với thông tin để điều khiển gói tin sẽ được chuyển tiếp tới đâu, một mục trong bảng chuyển tiếp có thể bao gồm thông tin liên quan tới các tài nguyên nào mà gói tin có thể được sử dụng. Thông tin này ví dụ như là hàng đợi đầu ra đặc biệt nào mà gói tin được xếp vào.

    Một LSR có thể chỉ duy trì một bảng chuyển tiếp đơn hay cho mỗi giao tiếp của mình nó lại có một bảng chuyển tiếp riêng. Với khả năng thứ nhất, việc điểu khiển một gói tin được xác định đơn thuần chỉ bởi nhãn được chưa trong gói tin đó. Trong khi đó với lựa chọn thứ hai, điều khiển gói tin được xác định bởi không chỉ bởi nhãn chứa trong gói tinmà còn bởi giao tiếp mà trên đó gói tin đã tới . Một LSR có thể sử dụng lựa chọn một hoặc hai hoặc một tổ hợp cả hai.

    Một tính chất quan trọng của thuật toán chuyển tiếp được dùng bởi chuyển mạch nhãn là một LSR có thể nhận được tất cả các thông tin cần thiết để chuyển tiếp gói tin cũng như để quyết định xemtài nguyên nào mà gói tin có thể dùng chỉ trong một lần truy nhập bộ nhớ duy nhất, bởi vì các lý do sau :

    1. Một mục dữ liệu trong bảng chuyển tiếp bao gồm tất cả các thông tin cần để chuyển tiếp gói tin cũng như quyết định tài nguyên nào mà gói tin được dùng.
    2. Nhãn được chứa trong gói tin cung cấp chỉ mục để tìm mục dữ liệu tương ứng trong bảng chuyển tiếp sử dụng cho việc chuyển tiếp gói tin này.

    Khả năng nhận được cả thông tin để chuyển tiếp và thông tin về tài nguyên dành cho gói tin trong một lần truy nhập bộ nhớ đã làm cho chuyển mạch nhãn trở thành một công nghệ có tốc độ chuyển tiếp dữ liệu cao so với các công nghệ trước nó.

    2.3.6. VÍ DỤ VỀ ĐỊNH TUYẾN TRONG MPLS

    Một ví dụ về định tuyến dữ liệu trong MPLS minh họa hoạt động cơ bản của MPLS khi định tuyến. Bằng cách sử dụng các giao thức định tuyến IP quy ước và LDP các LSR tạo nên các bảng định tuyến được bổ xung thêm với các nhãn được gọi là các LIBs . Trong hình 2-14 các nút mạng A, B, C, và D là các máy chủ không được cấu hình với MPLS, LSR1 là LSR đầu vào, LSR2 là LSR quá giang và LSR3 là LSR đầu ra.

    Hình 2-14: Tráo đổi nhãn và chuyển tiếp trong MPLS

    LSR1 trong hình 2-14 nhận một gói tin IP từ nút A trên giao tiếp 0,được xác định địa chỉ gửi đến là nút C . LSR1 là LSR đầu vào và nó thực hiện việc tìm kiếm mục phù hợp có độ dài nhất giữa địa chỉ đích trong gói tin Ip và các tiếp đầu trong trong LIB của nó. Các thủ tục liên kết FEC tới nhãn trong LIB của nó cũng được thực hiện. Theo cách này nhãn ban đầu cho gói tin IP được tìm thấy và tiếp đầu của nhãn được đóng gói vào gói tin IP. Các đặc tính chuyển tiếp khác như router chặng tiếp theo và giao tiếp đi ra được tìm trong LFIB của LSR1. Gói tin đã được gắn nhãn sẽ đwocj chuyển với nhãn 3 tới LSR chặng tiếp theo (là LSR2) trên giao tiếp

    đầu ra số 2.

    Khi LSR2 nhận được gói tin nó chỉ xử lý phần tiếp đầu nhãn. Nó tách lấy nhãn và sử dụng giá trị lấy được để tìm kiếm chỉ mục theo cột nhãn vào (label IN column) trong LFIB của nó. Nó tìm thấy nhãn đầu ra tương ứng cho nhãn đầu vào 3 là “7” và nó thực hiện thay thế nhãn đầu vào này bằng giá trị của nhãn đầu ra trong phần tiếp đầu nhãn sau đó chuyển tiếp gói tin tới LSR3 trên giao tiếp 2. Đây chính là việc chuyển mạch nhãn .

    LSR đầu ra cũng chỉ thực hiện việc xử lý đối với tiếp đầu nhãn và tìm kiếm nhãn đầu vào ở trong LFIB của nó. LSR3 phát hiện rằng nó là đầu ra của LSP vì router chặng kế tiếp lại chính là nó vì vậy nó bỏ tiếp đầu nhãn ra khỏi gói tin đến. Phần còn lại của gói tin chính là gói tin đầu vào của LSR1 đã nhận và được chuyển tiếp đế nút  C qua giao tiếp 2.

    CHƯƠNG 3

    MỘT SỐ CÔNG NGHỆ QUẢN LÝ MẠNG ÁP DỤNG TRONG MẠNG IP VÀ MPLS

     

    3.1. GIỚI THIỆU

    Trong chương này chúng ta sẽ đi sâu phân loại một số chức năng về vận hành và bảo dưỡng (Operation And Management – OAM) đã có hoặc được đề xuất cho IP và MPLS.

    Trước hết, chúng ta sẽ mô tả về một cơ chế quản lý mạng có thể được sử dụng cho cả các mạng IP và MPLS. Về định nghĩa quản lý mạng là một giải pháp để giám sát và kiểm tra mạng lưới để phát hiện lỗi. Giao thức quản lý mạng đơn giản (Simple Network Management Protocol – SNMP) đã được phát triển cho mục đích này . SNMP được dùng để nhận các thông tin từ các Router bằng cách truy nhập vào các MIB (Management Information Bases) khác nhau của chúng ở các nút trên mạng.

    Tiếp theo, một sự phân loại các cơ chế OAM cho IP và MPLS sẽ được trình bày. Bản thân IP không có một cơ chế nào kiểu như vậy, nhưng các mở rộng của IP như ICMP (Internet Control Message Protocol), Ping, Traceroute và MIBs là các chức năng chính được sử dụng cho công nghệ này. Ngược lại MPLS có các phương án cho rất nhiều cơ chế OAM khác nhau.Cơ chế xác minh kết nối LSP cho phép phát hiện các lỗi khác nhau trên các LSP và đề xuất một số các định dạng gói tin khác nhau. MPLS ping, Traceroute và phát hiện nút lỗi – RSVP  là các phương pháp khác để phát hiện lỗi. Chuyển mạch bảo vệ và tái định tuyến nhanh cho phép việc truyền đưa gói tin qua mạng một các tin cậy, trong khi đó xử lý lưu lượng MPLS và MPLS SNMP MIB là các cơ chế thay thế khác cho phép giám sát mạng một cách hiệu quả.

    3.2. QUẢN LÝ MẠNG

    3.2.1. KIẾN TRÚC QUẢN LÝ MẠNG

    Trong một hệ thống quản lý mạng có hai thành phần chính là máy chủ quản lý (Manager) và các tác nhân (Agents). Máy chủ quản lý có hai chức năng chính: thu thập và hiển thị trực quan thông tin. Nó thu thập thông tin từ các tác nhân và sử dụng các cơ chế khác nhau để xắp xếp và nhặt ra các dữ liệu có liên quan. Các tác nhân có trách nhiệm truyền đưa thông tin về phần cứng hoặc phần mềm. Một cách tổng thể, các tác nhân được dùng cho mục đích làm tác vụ như giám sát sử dụng lưu lượng, tình trạng của các thành phần được nối vào mạng và các hoạt động tương tự.

    Hình 3.1. Kiến trúc một hệ thống quản lý mạng

    Như ở hình 3.1, hệ thống quản lý mạng NMS (Network Management System) liên hệ với các thiết bị khác nhau trên mạng và nhận các thông tin MIB (Management Information Bases) từ các tác nhân SNMP của các thiết bị này.

    3.2.2. SNMP

    Được phát triển từ năm 1998,  SNMP đã trở thành phương án chung cho việc giám sát các mạng IP. SNMP có khả năng mở rộng, cho phép các nhà cung cấp thiết bị khác nhau dễ dàng thêm các chức năng quản lý mạng vào trong các thiết bị hiện có của họ. SNMP chạy ở trên cùng của giao thức UDP.

    Chiến lược ngầm ở trong SNMP là giám sát các trạng thái của mạng tại bất kỳ một cấp độ có ý nghĩa nào về mặt chi tiết  bằng cách kiểm soát theo kiểu xoay vòng để tìm kiếm các thông tin đúng để ra được các giải pháp quản lý tốt nhất có thể. Một số lượng giới hạn các bản tin được phát đi một cách chủ động (traps) để xác định thời điểm và tiêu điểm của việc kiểm soát xoay vòng. Việc giới hạn số lượng các bản tin chủ động phát đi nhằm nhất quán mục tiêu làm đơn giản và tối thiểu hoá lưu lượng truyền trên mạng tạo ra bởi các chức năng quản lý mạng.

    Nói một cách khác SNMP là một tập các các quy tắc mà làm cho các thiết bị phần cứng như là máy tính và router có thể dò theo theo các thống kê khác nhau để cho phép đo các đặc điểm quan trọng như số gói tin đã nhận trên một giao tiếp. Các thông tin khác nhau mà SNMP nhận được được lưu trong các cơ sở dữ liệu khác nhau, được gọi là MIB (Management Information Base). SNMP là một giao thức lớp ứng dụng và được dùng gần như chỉ dành riêng cho các mạng TCP/IP.

    3.2.2.1. Kiến trúc MIB

    Có tương đối nhiều các dạng MIB khác nhau, cho rất nhiều các khía cạnh khác nhau của việc vận hành mạng cũng như để thể hiện các loại thiết bị khác nhau. Khi sử dụng SNMP có thể kết nối tới các MIB này, định vị các biến của MIB và gọi ra các giá này cũng như sửa đổi chúng. các biến của MIB được định nghĩa bởi một thẻ xác định đối tượng (Object Identifier-OID) mà thực ra là một  hệ thống địa chỉ có cấp bậc, như một hệ thống dịch vụ tên vùng DNS (Domain Name Service) . OID sử dung một hệ thống các số, trong đó số đầu tiên là gốc của hệ thống cấp bậc và số thứ hai là nhánh, v..v.. . Hãy xem ví dụ dưới đây, địa chỉ của MIB sysDescr là 1.3.6.1.2.1.1.1. Diễn dịch ra như sau :

     .iso(1).org(3).dod(6).internet(1).mgmt(2).mib(1).system(1).sysDescr(1).

    Ta có thể thấy gốc ở đây là ISO và các đối tượng con được xác định theo đường số của nó. Hình 3.2 mô tả rõ hơn về vấn đề này:

    Hình 3.2. Cây OID

    Ngày nay SNMP trên các thiết bị mạng đang trở thành một yêu cầu gần như bắt buộc. Internet là một trong những ứng dụng đơn lẻ sử dụng SNMP. SNMP qua UDP/IP được xác định như là một giao thức của tiêu chuẩn Internet (“Internet Standard” protocol). Do đó, để có thể được vận hành qua Internet và để quản lý được thì một thiết bị phải hỗ trợ SNMP qua UDP/IP.

    3.2.2.2. An ninh mạng

    Để truy nhập tới các tác nhân SNMP, SNMP sử dụng phương thức Yêu cầu lấy” (Get-Request) và sẽ được chấp nhận hoặc bị từ chối tùy theo mật khẩu mà nó dùng để truy nhập đúng hay sai. Mật khẩu này được định nghĩa như là một chuỗi nhóm chỉ đọc (Read-only Community String). Thông thường, mật khẩu mặc định là công cộng. Các nhà khai thác thường thay đổi mật khẩu mặc định thành chuỗi nhóm chỉ đọc để giữ các thông tin này chỉ riêng cho các nhà vận hành mạng. Ta cũng có thể định nghĩa bộ lọc IP, đối với một số thiết bị, cho kết nối SNM để cải thiện an toàn cho mạng.

    Ngoài ra SNMP cũng dùng phương thức yêu cầu thiết lập (Set-Request) để thiết lập hoặc thay thế một số biến của MIB thành một giá trị xác định. Các yêu cầu thiết lập này được bảo vệ bởi chuỗi nhóm chỉ viết (Write Community String).

    SNMP cũng định nghĩa bẫy lỗi SNMP, nó là một ngắt từ một thiết bị tới một bàn giao tiếp SNMP về trạng thái của thiết bị. Các bẫy lỗi có thể xác định đường liên kết tốt/xấu và thông báo về tình trạng của nguồn cung cấp. Các bẫy lỗi này cải thiện khả năng thu nhận số liệu của SNMP, bởi vì một số bẫy lỗi không được phát hiện khi hệ thống NMS gửi yêu cầu SNMP theo một chu kỳ nhất định.

    3.2.3. OAM TRÊN IP

    Để cung cấp chức năng OAM trên IP nhà khai thác hệ thống có thể sử dụng các phần mềm khác nhau hoặc các kịch bản dựng sẵn để giám sát mạng. Các giải pháp về phần mềm yêu cầu thông tin từ các router và các switch bằng cách sử dụng các lệnh ping, traceroute và SNMP. SNMP có thể kết nối tới các loại MIB khác nhau mà bao gồm các thông tin như tải của bộ xử lý, tải lưu lượng, v..v…

    Hình 3.3. OAM trên IP

    Máy tính ở trên hình 3.3 thu thập các thông tin và lưu trữ các thông tin này theo một chu kỳ nhất định. Các thông tin này là đầu vào cho các tiến trình xử lý để phát hiện lỗi hoặc các bất thường trên mạng.

    3.2.3.1. Ping và ICMP

    Một cơ chế phổ dụng nhất được sử dụng để xác định xem các router hoặc các nút trên mạng có thể kết nối được không là sử dụng lệnh Ping. Ping đo trễ hai chiều giữa nguồn và đích.Ta cũng có thể xác định thời gian đáp ứng của các hệ thống khác nhau bằng cách sử dụng chương trình nhỏ này. Nó sử dụng các trường ICMP để xác định các giá trị lỗi tương ứng:

    Một số trường ICMP
    Kiểu

     

    3

    0 = Mạng không tới được

    1 = Host không tới được;

    2 = Giao thức không tới được;

    3 = Cổng không tới được;

    5 = Tuyến nguồn bị lỗi.

    Kiểu

     

    8 cho bản tin echo;

    0 cho bản tin đáp ứng echo.

    0

    Bảng 3.1: Bản tin ICMP không tới được đích (type3) và bản tin ICMP Echo (Reply Message)

    ICMP là một giao thức điều khiên bản tin và báo cáo lỗi mà hoạt động giữa thiết bị mạng và cổng vào. Nó sử dụng các khung tin và thực tế nó là một phần của gói tin IP (xem hình 2.2). Các bản tin được gửi lại máy chủ có yêu cầu, và không được điều chỉnh bởi các routers. Đó là cách tốt nhất để xem liệu các thiết bị trên mạng có on-line hay không.

    ICMP có rất nhiều các bản tin lỗi mà có thể xác định được máy đích là :

    • Không thể kết nối tới được(có thể bởi vì kết nối bị lỗi).
    • Quá trình ghép lại các gói tin bị lỗi.
    • Thời gian sống của gói tin (TTL) đạt giá trị 0.
    • Tổng kiểm tra tiếp đầu IP bị lỗi.
    • …..

    Có một số kiểu bản tin ICMP là :

    0          –           Echo Reply.

    3          –           Destination Unreachable

    4          –           Source Quench.

    5          –           Redirect.

    8          –           Echo

    11        –           Time Exceeded

    12        –           Parameter Problem

    13        –           Timestamp)

    14        –           Timestamp Reply

    15        –           Information Request

    16        –           Information Reply

    Tất cả chúng đều có chức năng xác định để xác định các lỗi và số lần đáp ứng.

    3.2.3.2. IP MIB

    Bởi vì các nút mạng mà chúng ta cần phải dò theo để xác định trạng thái được phân tán, tùy chọn duy nhất của chúng ta là sử dụng mạng để quản lý mạng. Điều này có nghĩa là chúng ta cần một giao thức cho phép chúng ta đọc và cả viết các thông tin trạng thái trên các nút mạng khác nhau.

    Các biến MIB thông thường chỉ duy trì các thông tin về phần cứng xác định cho một thiết bị theo yêu cầu. Các hãng sản xuất có một lọat các thông tin mà có thể được giám sát cho các thiết bị của họ.

    Một số biến MIB tiêu biểu là:

    • sysUpTime : biến hệ thống chứa thời gian kể từ lần hệ thống được khởi động lại lần cuối cùng.
    • ifNumber : biến giao tiếp chứa số giao diện mạng.
    • ipDefaultTTL : biến IP chứa giá trị thời gian sống mặc định .
    • ipInReceives: số gói tin đã nhận được.

    3.2.3.3. Các chức năng OAM mới trong IPv6

    Trong IPv6 hỗ trợ cho việc tự động cấu hình địa chỉ các máy chủ và các routers. Có hai kiểu tự động cấu hình địa chỉ : phi trạng thái (Stateless) and có trạng thái (stateful). Phương pháp phi trạng thái được sử dụng khi một site không quan hệ đặc biệt với chính xác các địa chỉ các máy chủ được dùng, và vì vậy chúng là duy nhất và có khả năng định tuyến đúng. Phương pháp định tuyến có trạng thái được dùng khi một site yêu cầu sự điều khiển chặt chẽ hơn thông qua các sự chỉ định địa chỉ chính xác. cả hai phương thức tự động cấu hình địa chỉ trên có thể được sử dụng đồng thời.

    Tự động cấu hình phi trạng thái không yêu cầu bất kỳ một sự cấu hình nhân công các máy chủ nào, tối thiểu (nếu có) sự cấu hình các router. Cơ chế phi trạng thái cho phép máy chủ tạo ra các địa chỉ của riêng nó bằng cách sử dụng một tổ hợp thông tin cục bộ và thông tin được cung cấp bởi các router. Các router cung cấp các tiếp đầu để xác định các subnet liên kết với một kết nối, trong khi đó máy chủ tạo ra một “Thẻ nhận dạng giao tiếp”, thẻ này là nhận dạng duy nhất cho một giao tiếp trên một. Một địa chỉ được tạo ra trên cơ sở tổ hợp cả hai. Nhưng trước khi một địa chỉ cục bộ mới được sử dụng, máy chủ phải đảm chắc rằng không có máy chủ nào khác đang sử dụng địa chỉ này.

    Trong mô hình tự động cấu hình có trạng thái, các máy chủ nhận các địa chỉ của các giao tiếp và/hoặc thông tin cấu hình và các tham số từ một máy phục vụ khác . Các máy phục vụ duy trì một cơ sở dữ liệu bám theo các địa chỉ đã được cấp cho các máy chủ.

    3.2.4. OAM TRÊN MPLS

    3.2.4.1    Tổng quan các công việc hiện tại

    Công việc đang được triển khai về OAM trên MPLS mới chỉ dùng chủ yếu ở mức bản thảo chứ chưa phải là các khuyến nghị hoặc các tiêu chuẩn. ITU-T đã xuất bản bản dự thảo Các yêu cầu về chức năng OAM cho các mạng MPLS cung cấp các yề nền tảng chức năng OAM người dùng trong mạng MPLS. Nền tảng người dùng tham chiếu đến tập các thành phần chuyển tiếp lưu lượng qua các dòng lưu lượng. Sự thúc đẩy chính cho công việc này đã là sự cần thiết theo yêu cầu của các nhà khai thácvề chức năng của OAM để đảm bảo độ tin cậy và hiệu năng của các LSP MPLS.

    3.2.4.2. Kết nối LSP

    MPLS đưa ra một kiến trúc mạng mới và do đó sẽ có các cách thức lỗi mới mà chỉ liên quan tới lớp MPLS. Và vì vậy các lớp trên hoặc dưới lớp MPLS sẽ không thể sử dụng các chức năng OAM của MPLS.

    Các công cụ OAM trên nền tảng người dùng được yêu cầu để kiểm tra rằng các LSP duy trì được kết nối một cách hoàn hảo, cón nghĩa là cho phép truyền đưa dữ liệu người dùng tới các đích theo như cả đảm bảo về độ sẵn sàng và QoS, theo như chỉ định trong các SLA (Service Level Agreements).

    Một số yêu cầu phải được hỗ trợ bở các chức năng OAM MPLS là:

    • Cả hai sự kiểm tả: theo yêu cầu và liên tục đối với các LSP để khẳng định rằng không có lỗi trên các LSP đích.
    • Một sự kiện lỗi đối với một lớp nào đó không được gây ra nhiều cảnh báo đồng thời hoặc tạo ra các hoạt động sửa lỗi không cần thiết ở các lớp khách. Lớp khách là lớp cao hơn trong hệ thống cấp bậc nhãn mà sử dụng lớp hiện tại như lớp phục vụ.
    • Khả năng đo độ sẵn sàng và hiệu năng QoS của một LSP.
    • Ít nhất các lỗi sau của nền tảng ngwofi dùng MPLS có thể được phát hiện:
    • Mất kết nối LSP vì lỗi của lớp phục vụ hoặc lỗi của lớp MPLS.
    • Các dấu vết LSP bị tráo đổi.
    • Bản sao LSP không theo yêu cầu của một lưu lượng LSP vào lưu lượng của một LSP khác.
    • Tự sao chép không theo ý định.

    16 giá trị của một trường nhãn có độ rộng 20 bit đã được dành sẵn trong tiếp đầu nhãn cho các chức năng đặc biệt, nhưng chưa được dùng hết. Một trong những chức năng này là nhãn cảnh báo OAM (OAM Alert Label) và đã được gán giá trị 14.

    Hình 3.4. Gói tin OAM MPLS

    Có các kiểu payload khác nhau phụ thuộc vào chức năng OAM nào mà gói tin chứa. Tại đầu mỗi gói tin đều có một trường “Kiểu chức năng OAM” (OAM Function Type) để chỉ định chức năng của OAM trong payload. Trong mỗi gói tin cũng có các dữ liệu kiểu chức năng OAM xác định và ở cuối của gói tin có trường BIP16 (Bit Interleaved Parity) – là cơ chế phát hiện lỗi. Payload có độ dài tối thiểu là 44 octet bởi vì điều này làm cho thuận tiện trong việc xử lý và để hỗ trợ kích thước gói tin tối thiểu được yêu cầu bởi các công nghệ xử lý lớp 2. Khi cần thiết có thể chèn trường dữ liệu kiểu OAM với các giá trị“0”.

    Các gói tin OAM được làm khác với lưu lượng thông thường bằng cách tăng thêm một  trong độ sâu của ngăn xếp nhãn đối với LSP mà cho được chèn vào. Để đảm bảo rằng các gói tin OAM có một PHB (Per Hop Behavior), cho khả năng bị rớt mạch là nhỏ nhất, ta phải mã hóa trườngEXP theo cách nhất định.

    Hiện tại có 6 kiểu khác nhau của chức năng OAM và chúng có  các giá trị như trong bảng 3.2.

    Giá trị kiểu chức năng OAM

     

    (HEX)

    Octet thứ 2 phần payload gói tin OAM

     

    Kiểu chức năng và mục đích

    00 Dành sẵn.
    01 CV – Kiểm tra kết nối.
    02 P – Hiệu suất.
    03 FDI – Bộ báo lỗi chuyển xuôi.
    04 BDI – Bộ báo lỗi chuyển ngược.
    05 LB-Req – Yêu cầu loop vòng.
    06 LB-Rsp – Đáp ứng loop vòng.
    07 – FF Dành cho tương lai

    Bảng 3.2: Các mã kiểu chức năng OAM

    3.2.4.2. Kiểm tra kết nối (CV)

    Chức năng kiểm tra kết nối được sử dụng để phát hiện và chẩn đoán tất cả các kiểu lỗi kết nối LSP gây ra bởi lớp phía dưới hay lớp MPLS. Dòng CV được tạo ra bởi LSR đầu vào của LSP và được truyền tới LSR đầu ra của LSP. Các gói tin CV là trong suốt đối với các LSR quá giang. Gói tin CV bao gồm thẻ nhận dạng mạng duy nhất TTSI (Trail Termination Source Identifier) và thẻ định dạng này được dùng để phát hiện các lỗi. Điều này được thực hiện bởi LSR đầu ra khi nó kiểm tra các gói tin CV nhận được trên mỗi LSP. Một LSP bị rơi và trạng thá lỗi khi có một trong những giá trị như ở hình 21.

    – Xác định lỗi chuyển xuôi (FDI)

    FDI được tạo bởi LSR đầu ra khi phát hiện ta lỗi. Khi LSR đầu ra phát hiện ra lỗi nói tạo ra một gói tin FDI , bám theo sự chuyển tiếp của nó cũng như lên trên bất kỳ một ngăn xếp LSP nào.

    – Xác định lỗi chuyển ngược (BDI)

    Mục đích của chức năng BDI là báo tới đầu tải lên cuối cùng của một LSP về một lỗi của dòng tải xuống.

    3.2.4.3. MPLS ping

    MPLS ping là một cơ chế đơn giản và hiệu quả được dùng để phát hiện các lỗi lớp dữ liệu tong các LSP , mà không phải luôn luôn được phát hiện bởi các thành phần điều khiển của MPLS.

    3.2.4.4. Phát hiện các nút lỗi  RSVP

    Phần mở rộng ‘Hello’ của RSVP cho phép các nút RSVP phát hiện khi nào một nút lận cận bị mất liên hệ. Cơ chế này cung cấp một sự phát hiện lỗi nút tới nút.

    Phát hiện lỗi của nút lân cận được làm bằng cách thu thập và lưu  giá trị tức thời của lân cận đó. Nếu có một sự thay đổi trong giá trị nhận được hoặc nếu nút lân cận đó không trả lời đúng các giá nội bộ đã được thông báo, thì nút lân cận đó được coi như là đã reset.

    3.2.4.5. Chuyển mạch có bảo vệ

    Chuyển mạch có bảo vệ là một thuật ngữ của ITU-T. Chúng được xác nhận rằng chức năng chuyển mạch có bảo vệ là quan trọng nhằm tăng cường tính sẵn sàng và độ tin cậy của mạng MPLS. Chuyển mạch có bảo vệ ngụ ý là cả việc định tuyến và các tài nguyên được tính toán trước và  cấp cho một LSP được bảo vệ ưu tiên đối với lỗi.

    3.2.4.6. Tái định tuyến nhanh

    Để đáp ứng nhu cầu của các ứng dụng thời gain thực như hội nghị truyền hình và một số dịch vụ khác,  IETF thấy rằng có một yêu cầu rất cao để có thể chuyển hướng lưu lượng vào các đường hần LSP dự phòng trong 10 phần triệu giây. Khi một lỗi xuất hiện ở trên đường liên kết hoặc trên một nút mà lưu lượng đi qua sẽ nhanh chóng chuyển lưu lượng vào phân đoạn dự phòng và đồng thời thông báo cho LSR đầu vào. Nó sẽ phải tính toán một đường đi thay thế cho LSP chính. Lưu lượng bây giờ sẽ được chuyển vào LSP mới thay vì đi vào phân đoạn dự phòng.

    Có hai chiến lược cơ bản cho việc thiết lập các đường hầm dự phòng. Đó là dự phòng một một và dự phòng theo điều kiện cho RSVP-TE và cho CR-LDP theo tương ứng là bảo vệ riêng biệt và bảo vệ chia sẻ băng thông. Lưu lượng sẽ được chuyển sang phân đoạn dự phòng khi có lỗi xuất hiện trên LSP được bảo vệ và sẽ chuyển lại LSP được bảo vệ khi lỗi đã được khắc phục.

    3.2.4.7. MPLS và xắp xếp lưu lượng

    Xắp xếp lưu lượng (Traffic Engineering-TE) được coi như là việc tối ưu hiệu năng của các mạng đang được vận hành. Các khía cạnh được quan tâm của MPLS là đo các thông số và điều khiển. Điều này cho phép các nhà khai thác một sự linh hoạt nhất định trong việc điều khiển các đường đi của các dòng lưu lượng qua các mạng của họ và cho phép áp dụng các biện pháp mà làm tối ưu hoạt động của mạng. Nhưng tất nhiên là một giới hạn về số lượng LSP thực sự cần thiết vì nếu tăng số LSP thì cũng làm tăng lưu lượng điều khiển trên mạng và làm tăng độ phức tạp của mạng.

    Một đường đi từ một nút này tới một nút mạng khác phải được tính toán  sao cho đường đi đó có thể cung cấp QoS theo yêu cầu cho lưu lượng IP và thực hiện được các yêu cầu khác mà lưu lượng đó có thể có. Mỗi khi đường đi đã được tính toán xong, việc xắp xếp lưu lượng, mà nó là một tập con của định tuyến cưỡng bức, có trách  nhiệm thiết lập và duy trì trạng thái  chuyển tiếp dữ liệu dọc theo đường đó.

    Hình 3.5. Ví dụ về việc xắp xếp lưu lượng

    Trong hình 3.5, có hai đường từ router C tới router G. Nếu router chọn một trong các đường này, nó sẽ chuyển tất cả lưu lượng có đích là G theo đường đó. Kết quả là có thể gay nghẽn trên đường truyền này, trong khi đó các đường khác lại đang ở dưới mức tải cho phép. Để tăng tối đa hiệu năng của của toàn mạng có thể dịch một số phân mảnh của dữ liệu sang các liên kết khác.

    CHƯƠNG 4

    TỔNG QUAN HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG

     

    4.1. TỔNG QUAN VỀ TMN

    4.1.1. TỔNG QUAN VỀ TMN

    Mạng quản lý viễn thông (Telecommunications Management Network (TMN)) được ITU-T giới thiệu trong các khuyến nghị M.3000 từ năm 1985 như là một mô hình tham chiếu của hệ thống hỗ trợ vận hành OSS. TMN là kiến trúc hạ tầng kết nối các loại OSS khác nhau với các phần tử mạng. TMN cũng mô tả các thủ tục và chuẩn giao tiếp dùng để trao đổi thông tin giữa các thành phần của OSS với các phần tử mạng cũng như các chức năng cần thiết để quản lý mạng.

    Mô hình TMN gồm có 4 lớp sau:

    • Lớp quản lý kinh doanh: thực hiện các chức năng liên quan đến kinh doanh, phân tích nhu cầu và chất lượng dịch vụ, các chức năng cơ bản liên quan đến tính cước và kế toán.
    • Lớp quản lý dịch vụ: thực hiện chức năng quản lý dịch vụ mạng như: khởi tạo, quản lý, thay đổi dịch vụ.
    • Lớp quản lý mạng: thực hiện chức năng phân bổ tài nguyên mạng: cấu hình, điều khiển và giám sát mạng.
    • Lớp quản lý phần tử mạng: thực hiện chức năng quản lý từng phần tử mạng bao gồm: quản lý cảnh báo, quản lý thông tin, sao lưu, lưu log, bảo dưỡng phần cứng và phần mềm.

    Mặt khác mô hình TMN còn có thể xem xét dưới quan điểm chức năng, bao gồm năm chức năng sau:

    • Quản lý lỗi (Fault): nhận dạng, cô lập, ghi chép và báo cáo lỗi.
    • Quản lý kế toán (Accounting): thu thập, lưu trữ và phân phối các thông tin kế toán.
    • Quản lý lưu lượng (Performance): thu thập, lưu trữ và phân phối các thông tin thống kê về hoạt động mạng để đưa ra các kế hoạch về lưu lượng và tối ưu hóa kênh thông tin.
    • Quản lý cấu hình (Configuration): Cài đặt thiết bị mạng, thiết lập các tham số và trạng thái, cấu hình dung lượng mạng.
    • Quản lý bảo mật: (Sercurity): Quản lý các chức năng về phân quyền truyy nhập, quản lý các tiến trình đồng thời của một OSS, bảo vệ chống lại các truy nhập trái phép.

    Năm chức năng trên là các chức năng cơ bản trong tất cả các hệ thống quản lý mạng bao gồm cả mạng thoại và mạng số liệu.

    Hình 4.1. Mô hình TMN

    4.2. CÁC CHỨC NĂNG CỦA TMN

    4.2.1. QUẢN LÝ CẤU HÌNH:

    Quản lý cấu hình bao gồm việc cung cấp các nguồn tai nguyên mạng (triển khai các nguồn tài nguyên mạng một cách kịp thời nhằm thỏa mãn các nhu cầu dịch vụ), và cung cấp dịch vụ (phân bổ các tính năng và dịch vụ đến người dùng cuối). Nó xác định, điều khiển, thu thập số liệu và cung cấp số liệu cho mạng để chuẩn bị, khởi tạo và bắt đầu hoạt động dịch vụ cũng như chấm dứt dịch vụ. Quản lý cấu hình đề cập đến mạng dịch vụ, mạng logic, mạng khách hàng như mạng điện thoại PSTN, các mạng dùng riêng.

    4.2.2. QUẢN LÝ LỖI:

    Bao gồm quản lý sự cố trong đó quan tâm đến việc sửa chữa và phục hội dịch vụ, phát hiện lỗi, chủ động bảo dưỡng để tạo khả năng tự phục hồi. Quản lý sự cố thực hiện so sánh tương quan giữa cảnh báo với các dịch vụ và nguồn tài nguyên mạng, khởi tạo đo thử kiểm tra, thực hiện phân tích chẩn đoán để tách lỗi vào bộ phận hay linh kiện có thể thay thế được, khôi phục lại các dịch vụ và thực hiện các công việc cần thiết khác để có sửa chữa lỗi đã được chẩn đoán. Bảo dưỡng chủ động sẽ đề cập đến tình trạng gần sử cố mà có thể làm suy giam độ tin cậy của hệ thống và gây ảnh hưởng đến dịch vụ. Để làm được điều này hệ thống có thể phải thực hiện các hoạt động bảo dưỡng định kỳ, khởi tọa đo thử, kiểm tra và sửa chữa lỗi trước khi xảy ra các sự cố dịch vụ.

    4.2.3. QUẢN LÝ HIỆU NĂNG HOẠT ĐỘNG

    Bao gồm các tiến trình bảo đảm cho việc sử dụng các nguồn tài nguyên mạng một cách hiệu quả nhất đồng thời đáp ứng ácc mục tiêu của người sử dụng ở mức dịch vụ. Nó đánh giá và báo cáo về các nguồn tài nguyên mạng đồng thời đảm bảo hiệu năng hoạt động cao nhất trong việc chuyển phát các dịch vụ mạng, số liệu hay video.

    4.2.4. QUẢN LÝ KẾ TOÁN

    Xử lý và sử dụng các bản ghi về mức độ sử dụng dịch vụ và các nguồn tài nguyên mạng rồi đưa ra hóa đơn dịch vụ cho khác hàng. Hóa đơn này ghi rõ các khoản cước phí sử dụng dịch vụ cũng như các nguồn tài nguyên mạng.

    4.2.4. QUẢN LÝ AN NINH, AN TOÀN

    Điều khiển truy cập mạng, bảo vệ mạng cũng như hệ thống quản lý mạng khỏi các truy nhập trái phép hay mất liên lạc. Các cơ chế an ninh phải đảm bảo linh hoạt để có thể cho phép một phạm vi điều khiển rộng cũng như các đặc quyền hỗ trợ nhóm khách hàng, nhóm nhà cung cấp dịch vụ, hệ thống khai thác có nhu cầu quản trị độc lập.

    4.2.5. CÁC CHỨC NĂNG KHÁC

    • Lập kế hoạch: bao gồm một tập hợp các tiến trình cho phép lắp đặt các nguồn tài nguyên mạng một cách kịp thời để phát triển và triển khai các dịch vụ mạng phù hợp với dự báo và yêu cầu của khách hàng.
    • Quản lý nguồn nhân lực: lập kế hoạch và điều khiển các hoạt động của lực lượng nhân sự khai thác. Quan lý nguồn nhân lực liên quan đến việc bố trí nhân sự, khối lượng công việc, các công cụ sử dụng trong quản lý mạng. Việc này cũng bao gồm: sửa chữa (quản lý lỗi), tách cáp và lắp đặt thiết bị mạng (cung cấp tài nguyên), các nhân viên kỹ thuật ở văn phòng cũng như ở ngoài hiện trường.
    • Quản lý vật tư: bao gồm các công việc mua, phân phối và lưu trữ thiết bị linh kiện phục vụ cho việc lắp đặt và sửa chữa mạng. Để có được vật tư cần tiến hành các bước: tìm kiếm, lựa chọn, cam kết cung cấp thiết bị từ nhà cung cấp có uy tín.

    4.3. CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG NMS

    Trong mạng riêng kỹ thuật và công nghệ NMS cho phép các nhà cung cấp dịch vụ tăng khả năng  kiểm soát các hoạt động mạng. Nhờ có hệ thống NMS, các nhà cung cấp dịch vụ có thể tự động thi hành các tác vụ theo kiểu end-to-end (đầu cuối đến đầu cuối) trên mạng của họ. Ví dụ để quản lý các VLAN, hệ thống NMS cung cấp các giao diện đồ họa về các VLAN bao gồm các thông tin về các cổng, địa chỉ MAC, VLAN ID…Hệ thống NMS cũng cho phép dễ dàng thêm bớt, thay đổi các cổng cũng như cung cấp khả năng quản lý lỗi khi nó xảy ra. Trong trường hợp sử dụng ATM hoặc kênh ảo FR để chuyển tải lưu lượng mạng, hệ thống quản lý mạng cho phép tạo, xóa, thay đổi hoặc quan sát tình trạng của các kênh ảo (bao gồm các nút mạng, các kết nối, các giao tiếp). Ngoài ra các công nghệ ứng dụng trong NMS cho phép nó có khả năng quản lý việc lưu trữ (bao gồm cả các hệ thống SAN), quản lý các thiết bị đàm thoại audio/video…Ở mạng riêng các dịch vụ mạng tăng lên không ngừng và khả năng quản lý của các hệ thống NMS cũng phải tăng theo.

    Về cơ bản, các thành phần của một hệ thống quản lý mạng như sau:

    Hình 4.2. Các thành phần của một hệ thống NMS

    Hình 4.2 mô tả một hệ thống quản lý mạng bao gồm các máy chủ trung tâm, hệ cơ sở dữ liệu quan hệ và một số máy trạm.

    Mạng được quản lý bao gồm các bộ định tuyến, các bộ chuyển mạch (ATM. IP, MPLS), các bộ tập trung thuê bao xDSL, các đầu cuối xDSL, IP phone….

    NMS bao gồm tập hợp các máy chủ với các chức năng khác nhau tạo thành tập hợp các chức năng của hệ thống. NMS giao tiếp trực tiếp với các phần tử mạng để lấy thông tin hoặc thiết lập chức năng cho các phần tử mạng. Hệ cơ sở dữ liệu thường sử dụng cơ sở dữ liệu quan hệ để lưu trữ thông tin về cấu hình, tổ chức đấu nối, cảnh báo…

    Máy trạm truy cập thông tin cần quản lý thông qua NMS, ví dụ quan sát lỗi, giám sát, quản lý truy cập…

    CHƯƠNG 5

    XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG THẾ HỆ SAU CỦA CỤC BƯU ĐIỆN

    TRUNG ƯƠNG

    Như đã trình bày ở các chương trước, mạng thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương có các đặc điểm sau:

    • Là mạng riêng.
    • Trải rộng về mặt địa lý (trên phạm vi toàn quốc).
    • Số lượng thuê bao gần như cố định, ít biến đổi với khoảng 6000 cổng Ethernet và 20.000 cổng thoại.

    Với các đặc điểm trên, mô hình hệ thống quản lý mạng thế hệ sau Cục Bưu điện trung ương không thể hoàn toàn giống với mô hình hệ thống quản lý mạng của các mạng công cộng khác.

    Mục đích của đề tài là

    • Đưa ra được mô hình của hệ thống quản lý mạng thế hệ sau của Cục Bưu điện Trung ương
    • Chức năng chi tiết của từng khối.

    Các mục tiêu cần đạt được:

    • Hệ thống quản lý mạng phải có khả năng quản lý, giám sát đến tất cả các nút mạng.
    • Hệ thống phải được xây dựng tập trung với một trung tâm đặt tại Hà Nội và hệ thống các máy tính trạm được phân quyền đặt tại các cơ sở tham gia vào hệ thống quản lý.
    • Do tính chất phân bố rộng (trên toàn quốc) của mạng, hệ thhống phải an toàn ổn định để giảm tối đa chi phí cho việc vận hành, giám sát, bảo dưỡng hệ thống, có khả năng vận hành từ xa đối với nút mạng lớp B, C.
    • Có khả năng quản lý chống lại các truy cập trái phép và phân quyền truy cập cho tất cả các thiết bị mạng.
    • Có khả năng giám sát và tính cước theo lượng thông tin sử dụng, dịch vụ sử dụng.

    5.1. CẤU TRÚC MÔ HÌNH NMS CỦA CỤC BƯU ĐIỆN TRUNG ƯƠNG

    Như ta đã biết, mạng TMN thường có quy mô quốc gia, đối với Cục Bưu điện Trung ương có qui mô nhỏ do đó ta áp dụng mô hình NMS với các chức năng cụ thể. Hơn nữa ta cũng không thể áp dụng tất cả các chức năng của mạng quản lý TMN vào trường hợp Cục Bưu điện Trung ương vì như vậy giá thành của mạng quản lý sẽ rất cao. Về cơ bản, cấu trúc mô hình NMS của Cục Bưu điện Trung ương chỉ cần đáp ứng được các nhu cầu quản lý một số lượng khách hàng không lớn và ít thay đổi, nhu cầu dịch vụ không có biến động nhiều nhưng đòi hỏi phải có chất lượng cao. Do đó, mô hình NMS của Cục Bưu điện Trung ương chỉ cần bao gồm các chức năng sau:

    • Quản lý cấu hình thiết bị mạng.
    • Quản lý cảnh báo thiết bị mạng theo thời gian thực.
    • Quản lý lưu lượng mạng theo thời gian thực
    • Quản lý an ninh mạng.
    • Quản lý cước và chăm sóc khách hàng.
    • Quản lý sao lưu và khôi phục số liệu.

    Mô hình chức năng hệ thống NMS như hình 5.1

    Hình 5.1. Mô hình cấu trúc mạng NMS

    5.1.1. CÁC YÊU CẦU CỦA HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG

    Vấn đề mấu chốt vẫn là: Phải có một hệ thống tích hợp đưa trên các khái niệm kiến trúc chung, nó phải bao trùm các lĩnh vực quản lý trong một môi trường hỗn hợp. Điểm này có nghĩa là:

    • Tích hợp của các kiến trúc truyền thông và dịch vụ dưới một kiến trúc quản lý.
    • Tích hợp các lĩnh vực chức năng quản lý vào các chức quản lý các hệ thống tổng quát.
    • Tích hợp các khía cạnh tổ chức.
    • Có khái niệm chung cho quản lý cơ sở dữ liệu hay nói cách khác có một mô hình thông tin được chấp nhận rộng rãi cho việc diễn tả các đối tượng cần quản lý.
    • Mô hình ngữ nghĩa cho các hệ thống mạng phức tạp.
    • Mở rộng các khái niệm đã chuẩn hoá cho việc quản lý mạng và hệ thống.
    • Hỗ trợ các ứng dụng và hệ thống phân tán.
    • Thiết kế các platform thích hợp cung cấp các giao diện người sử dụng và lập trình chung.

    Một tiền đề cho việc tích hợp đó là khả năng của các hệ thống hoặc thành phần cần quản lý trong mỗi trường hỗn hợp cung cấp được thông tin trong một hạ cơ sở các kiến trúc quản lý đã được chuẩn hoá. Một yêu cầu thứ hai đó là một cơ sở chung cho các khối xây dựng tổng quát cho các ứng dụng quản lý.

    Dù áp dụng các tiêu chuẩn hoặc công nghệ nào, thì các xu hướng trong quản lý mạng hiện này đều nhằm đáp ứng những nhu cầu sau đây:

    • Tự động: Một số phần trong công việc quản lý cần đến tự động ví dụ như quá trình theo dõi (tracking) lỗi. Việc tự động sẽ là một trong những lợi thế trong các dòng sản phẩm. Một vấn đề cần thiết cấp bách đó là tự động toàn bộ cho việc quản lý lỗi và quản lý thay đổi.
    • Độc lập ngôn ngữ: Các ứng dụng quản lý hiện tại phải viết trên những ngôn ngữ lập trình cụ thể. Điều này làm phát sinh nhu cầu trong tương lai viết các ứng dụng trên một loại ngôn ngữ bất kỳ hoặc ngôn ngữ hướng đối tượng.
    • Độc lập với hệ điều hành: Khi viết các ứng dụng quản lý, người lập trình không phải bị cột chặt vào một hệ điều hành nào đó. Bởi họ muốn các ứng dụng làm việc trên nhiều hệ điều hành khác nhau theo cùng một kiểu.
    • Cơ sở dữ liệu hướng đối tượng: Một cơ sở dữ liệu là rất quan trọng trong việc lưu trữ các đối tượng, đặc biết các thông tin dữ liệu về cấu hình, quản lý lỗi, quản lý hiệu suất thực hiện… Cơ sở dữ liệu cần phải có độ thực hiện tốt và có khả năng quản lý dụng lượng lớn. Một định hướng cho việc lưu trữ các dữ liệu mới là các cơ sở dữ liệu hướng đối tượng và hiệu suất thực hiện sẽ là một vấn đề quan trọng. Dù các bộ xử lý là càng ngày nhanh hơn, những yêu cầu về lưu trữ và xử lý số liệu sẽ ngày càng lớn. Do vậy, hiệu suất thực hiện của cơ sở dữ liệu vẫn là một vấn đề quan trọng… Để vượt qua những trở ngại này các vùng lưu trữ tạm thời (cache) lớn sẽ được sử dụng.
    • Tích hợp tính toán, viễn thông và truyền hình: Hiện nay nhiều quốc gia hệ thống truyền thoại đã sử dụng truyền dẫn số. Các hệ thống máy tính cần nhiều nhu cầu bao gồm các chức năng như đồ hoạ, hình ảnh, thoại và dữ liệu. Vấn đề đặt ra là cần có sự tích hợp. Song song thì thuật ngữ tính toán bắt đầu chuyển dịch dần từ các mainframe hoặc trung tâm dữ liệu sang tính toán client/server. Tính toán client/server từ mạng LAN cũng đã mở ra cho việc truyền dẫn dữ liệu, thoại, hình ảnh sang công nghiệp viễn thông. Kết quả của quá trình này là thông tin dữ liệu và viễn thông sẽ hội tụ mà dẫn  đến việc tích hợp các hệ thống quản lý của tính toán và thiết bị viễn thông.
    • Bảo mật: Bảo mật là một yếu tố then chốt trong các mạng mở như trong các tính toán client/server. Những phương pháp bảo mật được tăng cường để bảo mật các dữ liệu quan trọng các thông tin nhạy cảm như số liệu về tài khoản cần phải được bảo mật. Như vậy việc cung cấp các cơ chế bảo mật sẽ là một vấn đề rất quan trọng.

    5.1.2. MỘ SỐ MÔ HÌNH ĐỀ XUẤT

    5.1.2.1. Mô hình 1

    Theo mô hình này, hệ thống NMS gồm 3 trung tâm đặt tại 3 thành phố Hà Nội, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh tương ứng với 3 nút mạng lõi. Tại các tỉnh, thành phố khác có các máy trạm truy cập vào trung tâm để quản lý cục bộ tại mỗi nút mạng.

    Hình 5.2: Mô hình thứ nhất

    1. Các nhóm chức năng:

    Hỗ trợ điều hành: Cung cấp các chức năng hỗ trợ khai thác cho các phần tử mạng và phân tích các lỗi chi tiết của phần tử mạng. Nhóm chức năng này có thể cung cấp các kết nối với nhà cung cấp thiết bị để tiến hành nâng cấp, cập nhật phần mềm, sửa lỗi.

    Đồng bộ số liệu: cung cấp khả năng cập nhật số liệu từ các OMC. Mỗi OMC chỉ lưu trữ số liệu của riêng OMC đó còn NMS sẽ cập nhật tất cả các số liệu của các OMC để lưu trữ tạo khả năng có một trung tâm số liệu thống nhất.

    Sao lưu số liệu: cung cấp khả năng sao lưu số liệu thường xuyên theo định kỳ hoặc đọt xuất cho toàn mạng.

    Quản lý mạng: nhóm này đặt tại các OMC thực hiện các chức năng:

    • Giám sát chất lượng mạng.
    • Quản lý lưu lượng mạng.
    • Quản lý sự cố mạng.
    • Hỗ trợ phân tích chi tiết lỗi.

    Quản lý lưu lượng mạng:

    • Báo cáo chất lượng mạng: Báo cáo chất lượng đường truyền, chuyển mạch, báo cáo sự gián đoạn mạng lưới, báo cáo tình trạng tắc nghẽn mạng, báo cáo nguồn tài nguyên mạng.
    • Phân tích tình trạng mạng lưới : Phân tích lỗi trên mạng, phân tích tình trạng tắc nghẽn, phân tích tỷ lệ thành công cuộc gọi.
    • Quản lý độ hoàn thiện mạng lưới: Quản lý kế hoạch ngừng liên lạc, quản lý sự mất liên lạc, quản lý sự mở rộng của mạng, quản lý các thủ tục và cách thức mở rộng.
    1. Đánh giá

    Theo mô hình này, hệ thống quản lý mạng chia thành 3 trung tâm ứng với 3 nút mạng lõi hình thành 3 OMC. Mỗi OMC quản lý các tỉnh phía dưới bao gồm các chức năng: quản lý lỗi, quản lý cấu hình, quản lý lưu lượng và hiệu năng hoạt động, quản lý tính cước và bảo mật. Trung tâm quản lý mạng chỉ thực hiện được một phần các trong số các chức năng của TMN tức là chỉ bao gồm ba chức năng đầu tiên trong số năm chức năng trên.

    Theo cách tổ chức trên, do cơ sở dữ liệu không được tập trung nên việc hoạch định chiến lược phát triển trên toàn mạng sẽ gặp khó khăn. Mặt khác cũng gây tốn kém vì như thế sẽ phải xây dựng gần như 3 hệ thống NMS độc lập tuy rằng việc triển khai từng hệ thống là dễ dàng hơn.

    5.1.2.2. Mô hình 2

    Theo mô hình này hệ thống NMS gồm duy nhất một trung tâm đặt tại Hà Nội, tại mỗi tỉnh đều có một máy trạm truy cập vào trung tâm NMS để quản lý cục bộ tại nút mạng cấp tỉnh, riêng 3 trung tâm lớn mang thêm chức năng OMC đặt tại Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng. Tại trung tâm NMS có tất cả các thiết bị thực hiện các chức năng giám sát, cấu hình, tính cước, bảo mật…Tại các OMC chỉ có các máy trạm truy cập thông tin thông qua các NMS server và được gán thêm quyền quản lý các nút mạng cấp dưới.

    Hình 5.3: Mô hình thứ hai

    1. Các nhóm chức năng:

    Các nhóm chức năng không khác gì mô hình 1 mà chỉ khác ở chỗ tất cả các chức năng được tích hợp trong một trung tâm NMS thống nhất. Hệ thống NMS khi đó phải có khả năng phân quyền truy nhập cho các OMC, mỗi OMC chỉ thực hiện một số chức năng nhất định đối với một số tỉnh nhất định.

    1. Đánh giá

    Theo mô hình này, hệ thống quản lý mạng được tập trung theo các tiêu chuẩn của hệ thống TMN. Việc quản lý hệ thống như thế cũng dễ dàng hơn. Tuy nhiên việc tích hợp để quản lý một số lượng lớn các nút mạng gặp phải một số khó khăn như nhân sự để quản lý, năng lực của các hệ thống phần cứng và phần mềm.

     

    5.1.2.2. Kết luận:

    Giải pháp thứ hai được lựa chọn vì những ưu điểm của nó so với giải pháp thứ nhất. Với mô hình thứ hai, ta sẽ tiếp tục xây dựng chi tiết các thành phần của hệ thống quản lý mạng và cũng như lựa chọn các sản phẩm hợp lý để xây dựng trung tâm quản lý mạng thế hệ sau Cục Bưu điện Trung ương.

    5.2. CHI TIẾT HỆ THỐNG QUẢN LÝ MẠNG

    Trên thị trường hiện có rất nhiều sản phẩm quản lý mạng nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của nhà cung cấp dịch vụ và doanh nghiệp. Nói chung, mỗi sản phẩm thường đáp ứng được một số hoặc gần như tất cả các chức năng của một hệ thống TMN. Trong trường hợp Cục Bưu điện Trung ương, ta không thể sử dụng một hệ thống đắt tiền có giá thành cao của một nhà cung cấp có sẵn mà có thể sử dụng nhiều sản phẩm khác nhau của nhiều nhà cung cấp khác nhau. Vấn đề là đưa được ra các yêu cầu chức năng của sản phẩm, lựa chọn và tích hợp lại để xây dựng được hệ thống quản lý mạng có tính thống nhất cao.

    5.2.1. QUẢN LÝ THIẾT BỊ

    Hầu hết các hệ thống quản lý thiết bị đều phải đáp ứng được các chức năng sau:

    • Quản lý thiết bị trên toàn mạng. Chủng loại thiết bị bao gồm:
    • Bộ định tuyến.
    • Bộ chuyển mạch.
    • Bộ tập trung thuê bao DSLAM.
    • Thiết bị đầu cuối modem xDSL.
    • Quản lý cảnh báo của các phần tử mạng theo thời gian thực.
    • Quản lý truy nhập vào/ra mạng theo thời gian thực.
    • Quản lý lưu lượng mạng theo thời gian thực.

    Danh mục thiết bị quản lý

    Như đã phân tích ở trên, hệ thống quản lý chỉ bao gồm 01 hệ thống NMS tại Hà Nội (CP16), tại tất cả các tỉnh/thành còn lại chỉ sử dụng các máy trạm kết nối vào trung tâm NMS tại Hà Nội để quản lý cục bộ thiết bị tại nút mạng đó, theo phân quyền của NMS, danh mục các thiết bị cần cho phân hệ quản lý như sau :

    STT Tên thiết bị SL
      I. Máy chủ ( Phần cứng )  
    1 Quản lý thiết bị trên toàn mạng 01
    2 Quản lý truy nhập vào/ra mạng theo thời gian thực 01
    3 Quản lý lưu lượng mạng theo thời gian thực 01
    4 Hệ thống an ninh mạng 01
    5 Hệ thống giám sát phòng đặt thiết bị từ xa

     

    – Hệ thống xử lý, lưu trữ, cảnh báo.

    – Các hệ thống hiển thị (màn hình lớn )

    – ……..

    01
    6 Quản lý cước và chăm sóc khách hàng 01
    7 Hệ thống sao lưu dữ liệu 01
    8 Một số phụ kiện mạng kèm theo 01
         
      II. Phần mềm  
    1 Hệ điều hành 07
    2 Máy chủ số liệu (Software) 07
    3 Phần mềm quản lý thiết bị 01
    4 Phần mềm quản lý truy nhập 01
    5 Phần mềm quản lý lưu lượng 01
    6 Phần mềm an ninh mạng 01
    7 Phần mềm quản lý giám sát từ xa 01
    8 Phần mềm quản lý cước 01
    9 Phần mềm sao lưu dữ liệu 01
      III. Thiết bị quản lý, giám sát từ xa cho tất cả các tỉnh  
    1 Máy tính trạm 122
    4 Cáp mạng và phụ kiện mạng  
    5 Camera 61
    6 Đầu báo nhiệt 61
    7 Đầu báo khói 61
    8 Đầu báo độ ẩm 61

     

     

     

     

    CHƯƠNG 6

    KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

    CÁC CHỮ VIẾT TẮT

    DCF Data Communications Function: Chức năng truyền thông dữ liệu
    DSL Digital Subscriber Line: Đường dây thuê bao số
    MIB Management Information Base: Hệ thông tin quản lý
    NMS Network Management System: Hệ thống quản lý mạng
    OAM&P Operation, Administration, Mainternance & Provisionning:  Khai thác, quản trị, bảo dưỡng và dự phòng
    OSI Open System Interconnection: Kết nối hệ thống mở
    OSS Operation Support System: Hệ thống hỗ trợ vận hành
    PSTN Public Switching Telephone Network: Mạng điện thoại công cộng
    SAN Storage Area Network: Mạng lưu trữ số liệu
    SNMP Simple Network Management Protocol: Giao thức quản lý mạng đơn giản
    TMN Telecommunication Management Network: Mạng quản lý viễn thông

     

    TÀI LIỆU THAM KHẢO

     

    [1]. Công nghệ quản lý mạng hiện đại, CN. Nguyễn Hải Yến biên dịch, Nhà xuất bản Bưu điện 2001.

    [2]. Network Management, MIBs and MPLS: Principles, Design and Implementation, Stephen B. Morris, Prentice Hall 2003.

    [3]. ITU-T Recommendation M.3020 – TMN interface speccification methodology.

    [4]. ITU-T Recommendation M.3200 – TMN management services: overview.

    [5]. ITU-T Recommendation M.3400 – TMN management funtions.

    [6]. ITU-T Recommendation M.3180 – Catalog of TMN management funtions.

    [7]. Quản lý viễn thông – Các khái niệm cơ bản, Nguyễn Thị Minh Huyền chủ biên, Nhà xuất bản Bưu điện 2000.

    [8]. Quản lý mạng trong xu thế phát triển mạng viễn thông thế hệ sau,  TS. Nguyễn Quý Minh Hiền, Nhà xuất bản Bưu điện 2003.

    [9]. Quản lý mạng viễn thông thế kỷ 21, ThS Trần Quang Cường, KS Võ Văn Thương biên dịch, Nhà xuất bản Bưu điện 2001.

    [10]. Storage Networks: The Complete Reference, Robert Spalding, McGraw-Hill 2003.

    PHỤ LỤC

    Cấu trúc phân lớp của mạng Cục Bưu điện Trung ương

     

    Cấu trúc mạng lõi

     

    Cấu trúc nút mạng lõi tại Hà Nội

     

    Cấu trúc nút mạng lõi tại Hồ Chí Minh

    Cấu trúc nút mạng lõi tại Đà Nẵng

    Cấu trúc nút mạng lõi tại các tỉnh, thành phố khác


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]
  • Tiểu luận Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam

    Tiểu luận Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam

    Tiểu luận Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Báo cáo thực tập thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại trung tâm viễn thông công ty điện lực phú thọ


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/Ti%E1%BB%83u-lu%E1%BA%ADn-Ph%C3%A2n-t%C3%ADch-SWOT-v%E1%BB%81-th%E1%BB%8B-tr%C6%B0%E1%BB%9Dng-vi%E1%BB%85n-th%C3%B4ng-Vi%E1%BB%87t-Nam.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Tiểu luận Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam

    Tiểu luận: Phân tích SWOT về thị trường viễn thông Việt Nam

     

    I KHÁI QUÁT CHUNG:

     

    1. Khái quát về môi trường marketing vĩ mô của doanh nghiệp.

    Môi trường marketing là một tập hợp những lực lượng “không khống chế được” mà các công ty phải chú ý đến khi xây dựng các hệ thống marketing – mix của mình. Môi trường marketing được hiểu như sau:

    Môi trường marketing của công ty là tập hợp những chủ thể tích cực và những lực lượng hoạt động ở bên ngoài công ty và có ảnh hưởng đến khả năng chỉ đạo bộ phận marketing, thiết lập và duy trì mối quan hệ hợp tác tốt đẹp với các khách hàng mục tiêu.

    Do tính chất luôn biến động, khống chế và hoàn toàn bất định, môi trường marketing động chạm sâu sắc đến đời sống công ty. Những biến đổi diễn ra trong môi trường này không thể gọi là chậm và có thể dự đoán trước được. Nó có thể gây ra những điều bất ngờ lớn và những hậu quả nặng nề. Vì thế công ty cần phải chú ý theo dõi tất cả những diễn biến của môi trường bằng cách sử dụng vào mục đích này việc nghiên cứu marketing và những khả năng thu thập thông tin marketing thường ngày bên ngoài công ty hiện có.

    Môi trường marketing gồm có môi trường vĩ mô và môi trường vi mô. Môi trường vi mô là những lực lượng có quan hệ trực tiếp với bản thân công ty và những khả năng phục vụ khách hàng của nó, tức là những người cung ứng, những người môi giới marketing, các khách hàng, các đối thủ cạnh tranh và công chúng trực tiếp. Môi trường vĩ mô là những lực lượng trên bình diện xã hội rộng lớn hơn, có ảnh hưởng đến môi trường vi mô, như các yếu tố nhân khẩu, kinh tế, tự nhiên, kỹ thuật, chính trị và văn hóa. Chúng ta hãy cùng nghiên cứu môi trường markting vĩ mô của doanh nghiệp.

    Các lực lượng chủ yếu của môi trường vĩ mô.

    Các công ty, những người cung ứng, những người trung gian Marketing, khách hàng, các đối thủ cạnh tranh và công chúng đều hoạt động trong một môi trường vĩ mô rộng lớn của các lực lượng và xu hướng tạo ra những cơ hội đồng thời cũng làm nảy sinh những mối đe dọa. Những lực lượng này là những lực lượng “không thể khống chế được” mà công ty phải theo dõi và đối phó. Trong số những lực lượng xã hội mới có phong trào xanh, phong trào phụ nữ, quyền đồng tình luyến ái, v…v. Trong số các lực lượng kinh tế có tác động ngày càng tăng của sự cạnh tranh toàn cầu. Các công ty và người tiêu dùng ngày càng phải chịu nhiều tác động của những lực lượng toàn cầu. Trong bức tranh toàn cầu đang biến đổi nhanh chóng công ty phải theo dõi sáu lực lượng chủ yếu, cụ thể là các lực lượng nhân khẩu, kinh tế, tự nhiên, công nghệ, chính trị và văn hóa.

    Trong khi mô hình 5 áp lực của M-Porter đi sâu vào việc phân tích các yếu tố trong môi trường ngành kinh doanh thì PEST lại nghiên cứu các tác động của các yếu tố trong môi trường vĩ mô. Các yếu tố đó là:

    → Political (Thể chế- Luật pháp)

    → Economics (Kinh tế)

    → Sociocultrural (Văn hóa- Xã Hội)

    → Technological (Công nghệ)

    Đây là bốn yếu tố có ảnh hưởng  trực tiếp đến các ngành kinh tế, các yếu tố này là các yếu tố bên ngoài của của doanh nghiệp và ngành, và ngành phải chịu các tác động của nó đem lại như một yếu tố khách quan. Các doanh nghiệp dựa trên các tác động sẽ đưa ra những chính sách, hoạt động kinh doanh phù hợp.

    Trong các yếu tố đã nêu trên của môi trường Marketing vĩ mô mô thì yếu tố  kinh tế và tâm lý xã hội là những yếu tó có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và giải pháp marketing của doanh nghiệp. Chúng ta hãy cùng phân tích, dự báo và tìm ra các giải pháp marketing khi bị tác động bởi các yếu tố kinh tế và tâm lý xã hội.

    2. GIỚI THIỆU VỀ VIETTEL.

     Chặng đường phát triển:

     

    –  1/6/1989: Thành lập Tổng Công ty Điện tử thiết bị thông tin (SIGELCO), tiền thân của Tổng Công ty Viễn thông Quân đội (Viettel).

    – 1989 – 1994: Xây dựng tuyến vi ba băng rộng lớn nhất (140 Mbps); xây dựng tháp anten cao nhất Việt Nam lúc bấy giờ (85m).

    – 1995: Doanh nghiệp mới duy nhất được cấp giấy phép kinh doanh dịch đầy đủ các dịch vụ viễn thông ở Việt Nam.

    –  1999: Hoàn thành đường trục cáp quang Bắc – Nam với dung lượng 2.5Mbps có công nghệ cao nhất Việt Nam với việc áp dụng thành công sáng kiến thu – phát trên một sợi quang.

    –  2000: Doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam cung cấp dịch vụ thoại sử dụng công nghệ IP (VoIP) trên toàn quốc.

    –  2001: Cung cấp dịch vụ VoIP quốc tế.

    –  2002: Cung cấp dịch vụ truy nhập Internet.

    –  2003: Cung cấp dịch vụ điện thoại cố định (PSTN). Cổng vệ tinh quốc tế.

    –  2004: Cung cấp dịch vụ điện thoại di động. Cổng cáp quang quốc tế.

    –  2005: Dịch vụ mạng riêng ảo.

    –  2006: Đầu tư sang Lào và Campuchia.

    –  2007: Doanh thu 1 tỷ USD. 12 triệu thuê bao. Hội tụ 3 dịch vụ cố định – di động – Internet

    –  2008: Doanh thu 2 tỷ USD. Nằm trong 100 thương hiệu viễn thông lớn nhất thế giới. Số 1 Campuchia về hạ tầng Viễn thông.

    –  2010 : Viettel trở thành tập đoàn kinh tế nhà nước.

    Thành tích đạt được:

    Tại Việt Nam:

    ♦  Thương hiệu mạnh nhất Việt Nam ngành hàng Bưu chính-Viễn thông-Tin học do người tiêu dùng bình chọn.

    ♦   Doanh nghiệp đầu tiên phá thế độc quyền trong ngành Bưu chính Viễn thông ở Việt Nam.

    ♦    Mạng di động đứng đầu Việt Nam với việc cung cấp dịch vụ GPRS trên toàn quốc, có 11 triệu thuê bao, và là một trong những mạng di động có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới (tạp chí Wireless Intelligence bình chọn).

    ♦   Top 10 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam năm 2009

    ♦  Số 1 về dịch vụ di động tại Việt Nam.

    ♦   Số 2 về vùng phủ dịch vụ PSTN, VoIP và ADSL ở Việt Nam.

    ♦   Số 1 về tốc độ truyền dẫn cáp quang ở Việt Nam.

    ♦   Số 1 về mạng lưới phân phối ở Việt Nam.

    ♦   Số 1 về đột phá kỹ thuật: Thu – phát trên một sợi quang. VoIP. Cung cấp GPRS trên toàn quốc. Thử nghiệm thành công Wimax. Triển khai NGN. Hệ thống tính cước tích hợp. MPLS. DWDM (40 x 10Mbps).

    ♦  Số 1 về quy mô tổng đài chăm sóc khách hàng ở Việt Nam.

    Trong khu Vực:

    ♦  Doanh nghiệp viễn thông Việt Nam đầu tiên đầu tư trực tiếp ra nước ngoài.

    ♦  Số 1 tại Campuchia về hạ tầng viễn thông.

    Trên thế giới:

    ♦  Nằm trong 100 thương hiệu viễn thông lớn nhất thế giới

    ♦  Mạng di động có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới (tạp chí Wireless Intelligence bình chọn)

    ♦  Nhà cung cấp dịch vụ của năm tại thị trường mới nổi trong hệ thống Giải thưởng Frost&Sullivan Asia Pacific ICT Awards 2009.

    Nhận xét:

    Viettel telecom ra đời với sứ mệnh luôn theo đuổi trở thành nhà cung cấp dịch vụ Viễn thông số một tại Việt Nam và có tên tuổi trên thị trường thế giới, do đó công ty luôn phấn đấu và cố gắng nỗ lực hết mình để vươn lên trong thị trường Viễn thông cạnh tranh đầy cam go và quyết liệt như hiện nay.

    Chỉ tính riêng trong năm 2008, Viettel có tới 25,5 triệu thuê bao kích hoạt mới, đạt 119% kế hoạch và bằng tổng số thuê bao phát triển trong vòng 4 năm 2004-2007.

    Năm 2008,mặc dù nền kinh tế gặp nhiều khó khăn, nhưng Viettel vẫn hoàn thành tốt chỉ tiêu kinh doanh với doanh thu đạt 30.000 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận ước khoảng 6.600 tỷ đồng, tăng 26% so với kế hoạch và gấp 1,7 lần so với năm 2007.

    Năm 2009, Viettel đạt doanh thu 60,2 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng 80%. Đây là năm thứ 5 Viettel phát triển nhanh. Bốn năm trước (2004 – 2008) phát triển trên 100%. Trong 5 năm qua, tổng doanh thu của Viettel tăng 32 lần

    Từ thành công và đà tăng trưởng trong năm 2009, năm 2010 Viettel tiếp tục đặt mục tiêu duy trì tăng tốc độ tăng trưởng nhanh, thấp nhất là 60%, tương đương với doanh thu đạt 75 – 78 nghìn tỷ đồng. Tiếp tục lắp đặt gần 20.000 trạm BTS, trong đó chủ yếu là  trạm 3G tại thị trường Việt Nam.

    Một trong những mục tiêu quan trọng của Viettel trong năm 2010 là triển khai nghiên cứu phát triển và sản xuất thiết bị Viễn thông và CNTT. Năm 2010, Viettel dự kiến đưa ra thị trường 3-5 sản phẩm đầu tiên.

    Trong năm 2010, Viettel tiếp tục đẩy mạnh đầu tư về hạ tầng Viễn thông tại Việt Nam, đặc biệt là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đầu tư cho công nghệ mới, tiếp tục triển khai các dự án của năm 2009: hoàn thành quang hóa đến xã, hoàn thành xây dựng mỗi xã một trạm BTS, đưa điện thoại Homephone về các hộ gia đình, tiếp tục hoàn thành kết nối Internet tới các trường học trong cả nước.

    Viettel cũng tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ cho an ninh quốc phòng như phủ sóng hoàn toàn quần đào Trường Sa và khu vực Biển Đông, triển khai cáp quang vùng biên giới…

    Có thể nói rằng dù Viettel là doanh nghiệp phát triển sau các nhà mạng như: Vinaphone, Mobiphone nhưng trong chặng đường phát triển của  mình ,công ty đã có những bước phát triễn nhảy vọt, số lượng thị phần tăng lên cấp số nhân trong những năm phát triển trên tất cả các lĩnh vực kinh doanh của mình. Không chỉ phát triển thị trường trong nước mà còn tập trung phát  triển thị trường nước ngoài. Trong những năm qua, hoạt động kinh doanh của Viettel đã có những thành công đáng kể và thương hiệu Viettel đã được khẳng định trên thị trường Viễn thông. Hiện nay Viettel trở thành nhà cung cấp dịch vụ di động số một tại Việt Nam.

    3. Marketing Viettel:

    Khi đọc câu khẩu hiệu (slogan) “Hãy nói theo cách của bạn – Say it your way”, không ai tin đó là một slogan của một công ty Việt Nam mà còn là slogan của một công ty của quân đội bởi nó quá “Tây”. Những chuyên gia xây dựng thương hiệu gọi đùa đó là câu chuyện của “Gã nhà quê” làm thương hiệu. “ Viettel, gã nhà quê làm thương hiệu” – “Nhà quê” nhưng chơi trội!

    Trước khi bắt tay vào việc xây dựng thương hiệu cho Công ty Viễn thông Quân đội, kiến thức về thương hiệu của những lãnh đạo công ty này gần như bằng con số O tròn trĩnh..
    JW Thompson (JWT) – Công ty quảng cáo nước ngoài đã được chọn. Một công ty quân đội vốn có kiểu marketing “nhà quê” như Viettel thì việc thuê JWT có thể coi là một hành động “chơi trội”. Hợp đồng của Viettel và JWT lúc đó có trị giá 45.000 USD với thời hạn 2 tháng được coi là một hợp đồng đắt đỏ của Viettel trong lịch sử làm marketing của công ty này.

    Vì là doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ mặt khác trên thị trường dịch vụ Viễn thông có rất nhiều các đối thủ cạnh tranh nặng kí và đáng gờm như Mobifone, Vinaphone cùng các đối thủ cạnh tranh hiện tại như Sfone, Vinamobile,Beeline, Evntelecom cùng nhiều đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn khác  nên hoạt động marketing luôn được Viettel quan tâm và chú trọng nhằm thu hút khách hàng và khẳng định vị thế của doanh nghiệp trên thị trường. Chiến lược định vị: giá thấp, linh loạt trong quảng bá hình ảnh và đặc biệt là có hẳn sách lược chăm sóc khách hàng một cách thân thiện, tận tình là một chiến lược kinh doanh rất đúng đắn của Viettel. Bên cạnh chiến lược định vị đúng, Viettel còn thể hiện lối tư duy kinh doanh “vì khách hàng trước, vì mình sau” tuy chưa đậm nét và đạt tới mức độ cao nhưng đã tạo được sự tin cậy trong người tiêu dùng. Các gói cước tính có lợi cho khách hàng, các cách chăm sóc khách hàng tốt, các tiện ích mang lại giá trị ngoại sinh cho khách hàng như chọn số… thật sự đã góp phần làm cho Viettel thành công hơn. Ngoài ra, Viettel còn có các hoạt động chăm sóc khách hàng nhằm thu hút khách hàng như: Viettel chào đón khách hàng thứ 10 triệu, Viettel tri ân khách hàng…Và các hoạt động xã hội khác mang tính nhân bản cao như: Vang mãi khúc quân hàng, Chúng tôi là chiến sĩ…Đây cũng thể hiện triết lý kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội của Viettel. Viettel đã tặng hơn 3000 suất quà với tổng trị giá 900 triệu đồng trong chương trình “ấm áp tình thân” đến các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, các chiến sĩ biên giới, hải đảo đón tết xa nhà trong dịp Tết Mậu Tý. Công ty cũng đã dành hơn 10 tỷ đồng cho hoạt động xây dựng nhà tình nghĩa trên toàn quốc; tài trợ các chương trình có tiếng vang lớn như: Chúng tôi là chiến sĩ, Như chưa hề có cuộc chia ly, Chương trình mổ tim nhân đạo: Trái tim cho em, chương trình phẫu thuật nụ cười… Ngoài ra, Viettel đã phát động chương trình hỗ trợ hàng tháng cho mỗi sinh viên Việt Nam, Campuchia 25.000 -30.000 đồng, mỗi chiến sĩ biên phòng và hải đảo 50.000 đồng sử dụng điện thoại di động, miễn phí Internet đến 39.000 trường và 25 triệu học sinh, sinh viên; chương trình đưa Internet về 100% xã; chương trình hỗ trợ mỗi hộ nông dân nghèo 15.000 đồng một tháng để gọi điện thoại cố định. Đến hết năm 2008, Viettel đã đưa Internet băng rộng đến được trên 6.000 trường học và điện thoại cố định đến trên 1, 5 triệu hộ gia đình. Với các hoạt động nhân đạo, hoạt động xã hội hướng tới khách hàng, vì lợi ích của người tiêu dùng Viettel đang dần chiếm được sự tin dùng của khách hàng. Các hoạt động của Viettel vừa mang tính nhân đạo cao cả vừa giúp cho Viettel nâng vị trí của mình lên tầm cao mới để có được những thành công vang dội như ngày nay..

    1. Sự ảnh hưởng các nhân tố của môi trường marketing vĩ mô đến hoạt động của viettel

    1. Tác động của yếu tố kinh tế đến hoạt động marketing của doanh nghiệp.

    1. Phân tích và dự báo.

    Môi trường kinh tế trước hết phản ánh qua tốc độ tăng trưởng kinh tế chung về cơ cấu ngành kinh tế, cơ cấu vùng. Tình hình có thể tạo nên tính hấp dẫn về thị trường và sức mua khác nhau với các thị trường hàng hóa khác nhau.Môi trường kinh tế cũng bao gồm các yếu tố ảnh hưởng đến sức mua và cơ cấu chi tiêu của người tiêu dùng. Các hoạt động thị trường đều quan tâm đến sức mua và việc phân bổ thu nhập để mua sắm các loại hàng hóa dịch vụ khác nhau. Tổng sức mua lại phụ thuộc nhiều nhân tố như thu nhập hiện tại, giá cả hàng hóa dịch vụ, các khoản tiết kiệm và tín dụng …. Cơ cấu chi tiêu lại còn chịu tác động thêm của nhiều yếu tố nữa như điều kiện giai đoạn phát triển của nền kinh tế, chu kỳ kinh doanh. Thu nhập bình quân đầu người có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố trong nước và quốc tế. khi nền kinh tế ở giai đoạn khủng hoảng , tỷ lệ lạm phát cũng như thuế khóa tăng….thì người tiêu dùng buộc phải đắn đo để đưa ra các quyết định mua sắm. Nhiều hành vi mua sắm mang tính chất không tích cực sẽ diễn ra . Tình trạng sẽ ngược lại khi nền kinh tế trở lại thời kỳ phục hồi và tăng trưởng, phân hóa thu nhập sẽ chỉ cho các nhà marketing những phân đoạn thị trường khác nhau rất rõ rệt với mức độ chi tiêu và phân bố chi tiêu. Những người có thu nhập cao sẽ đòi  hỏi hàng hóa và dịch vụ cao hơn. Con người không chỉ đơn giản  “ ăn no mặc ấm” mà thay bằng mong muốn “ăn ngon mặc đẹp”. Họ cần nhiều loại sản phẩm tiêu dùng cho phép tiết kiệm thời gian hình thức bao bì mẫu mã trở thành yếu tố quan trọng để thu hút người mua, đạt được trạng thái thảo mãn những mong muốn nhu cầu nguyện vọng của khách hàng- người tiêu dùng. Nền kinh tế thế giới đang diễn ra theo xu hướng vận động  nhiều chiều. Sự phân hóa giàu nghèo giữa các quốc gia chậm phát triển và các quốc gia phasot triển theo hướng “dịch vụ hậu công nghiệp” , xu thế toàn cầu hóa, những nỗ lực cạnh tranh và hợp tác đang làm thay đổi bộ mặt đời sống kinh tế từng vùng từng khu vực. Thay đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp dịch vụ bên cạnh việc tăng mức độ tuyệt đối về thu nhập quốc dân sẽ là điều kiện nền tảng để mỗi quốc gia hội nhập với nền kinh tế quốc tế. Chiến lược marketing mang tính toàn cầu, đa quốc gia , xuyên quốc gia là một đòi hỏi tất yếu một thách thức cơ hội đồi với các nhà hoạt động thị trường.

    Thật vậy, trong bối cảnh kinh tế thị trường như hiện nay, nhất là Việt Nam đang trong tiến trình gia nhập WTO thì tác động của nhân tố kinh tế sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh cũng như hoạt động marketing của Viettel.

    Năm 2006, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Với việc gia nhập WTO đã mang đến làn gió mới, động lực mới thúc đẩy kinh tế trong nước tăng trưởng và phát triển tốt, trong đó có thị trường viễn thông Việt Nam. Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế với nhiều cơ hội mới song cũng phải đối mặt với rất nhiều thách thức này, mỗi doanh nghiệp phải tự tìm ra cho mình hướng đi và cách làm mới để nâng cao khả năng cạnh tranh không chỉ trong nước mà cả với nước ngoài.

    Cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp viễn thông di động Việt Nam

    Từ cuối năm 2006 và đầu năm 2007, trên thị trường viễn thông di động Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt và khốc liệt giữa 6 nhà cung cấp dịch vụ viễn thông đã ra đời và có tên tuổi. Trong đó có ba nhà cung cấp dịch vụ viễn thông di động sử dụng công nghệ GSM là Công ty thông tin di động VMS (MobiFone), Công ty dịch vụ viễn thông (Vinaphone) và Tổng Công ty Viễn thông Quân đội (Viettel), ba nhà cung cấp dịch vụ viễn thông di động sử dụng cùng công nghệ CDMA là: Công ty thông tin viễn thông điện lực (EVN Telecom), Công ty Cổ phần viễn thông Hà Nội (Hanoi Telecom với mạng di động HT mobile, từ ngày 15/3/2008 HT mobile chính thức chuyển đổi công nghệ từ CDMA sanng e – GSM ) và Công ty Cổ phần Dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài Gòn (với mạng di động S – Fone). Sự cạnh tranh trên thị trường viễn thông Việt Nam tập trung chủ yếu cạnh tranh về giá cước, chất lượng dịch vụ, dịch vụ gia tăng trên mạng di động, cạnh tranh vùng phủ sóng, tăng thuê bao và lợi nhuận.

    Các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam tập trung cạnh tranh đẩy mạnh vùng phủ sóng, lắp đặt trạm BTS để nâng cao chất lượng dịch vụ, trong đó nổi lên Viettel là doanh nghiệp viễn thông ra đời sau vào năm 2004 nhưng đã vượt MobiFone và Vinaphone. Viettel với cách làm tập trung xây dưng mạng lưới trước và kinh doanh sau, chỉ trong một thời gian ngắn Viettel đã phát triển được vượt bậc được số trạm BTS với vùng phủ sóng 63/63 tỉnh nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên gới và hải đảo, tiếp theo sau Viettel là Mobiphone và Vinaphone, S – Fone, HT mobile và EVN Telecom có vùng phủ sóng và trạm BTS ít.

    Đứng trước sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường viễn thông trong nước với quy mô thị trường hơn 80 triệu dân, xu hướng thị trưởng viễn thông di động sau năm 2010 sẽ bão hoà và phải đối mặt cạnh tranh với các tập đoàn viễn thông hùng mạnh của nước ngoài vào Việt Nam buộc các doanh nghiệp viễn thông của Việt Nam phải tìm ra những hướng đi mới để tự nâng cao sức mạnh cạnh tranh của mình.

    Nền kinh tế tuột dốc, nhu cầu sử dụng điện thoại di động vẫn cao

    Gần đây, một nghiên cứu của Hiệp hội viễn thông quốc tế mới công bố cho hay điện thoại di động đã trở thành một “nhu cầu tối tiểu” với mọi cư dân khắp thế giới. Cho dù nền kinh tế tuột dốc, nhu cầu sử dụng dịch vụ này vẫn tiếp tục tăng mạnh.

    Điện thoại di động- không thể ngưng sử dụng

    “Một khi ai đó đã có chiếc điện thoại di đông, quả là khó để ngưng không dùng nữa, hơn thế ở nhiều nước, sử dụng điện thoại di động đã trở thành một nhu cầu thiết yếu. Công nghệ viễn thông, trong đó có điện thoại di động và băng thông rộng vẫn còn rất nhiều tiềm năng phát triển, kể cả nền kinh tế có suy giảm hay không. Với tiềm năng phát triển lớn như hiện nay, ngành điện thoại di động còn có thể trợ giúp cho quá trình khôi phục nền kinh tế”

    Tuy nhiên,  năm 2009 là năm khó khăn của nền kinh tế Việt Nam, vấn đề lớn nhất của năm là sự giảm sút lòng tin của người tiêu dùng, niềm tin của người tiêu dùng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như nền kinh tế, tỷ giá đồng việt nam, công ăn việc làm, chi phí sinh hoạt, đầu tư nước ngoài và mức sống cá nhân, với cạnh tranh dịch vụ viễn thông gay gắt thì người tiêu dùng có nhiều cơ hội sử dụng, lựa chọn những mạng có giá cước rẻ và khuyến mãi cao.

    Thị trường viễn thông sắp có bão khuyến mãi

    Tốc độ phát triển thuê bao giảm sút, người tiêu dùng quay lưng với mức khuyến mãi thấp là nguyên nhân khiến các nhà khai thác di động nghĩ ra chiêu thức mới để chạy đua.

    MobiFone vừa tạo ra một cú sốc cực lớn trên thị trường với việc cho phép khách hàng gọi miễn phí “quên ngày tháng” gần như chính sách của gói cước BigZero mà Beeline đang áp dụng.

    Theo chương trình khuyến mại này, MobiFone cho phép tất cả các thuê bao di động tại Hà Nội (cả Hà Nội cũ và Hà Tây) thực hiện các cuộc gọi nội mạng được miễn phí 9 phút. Nghĩa là các cuộc gọi 10 phút chỉ bị tính tiền một phút trong khoảng thời gian từ ngày 2/10 cho đến hết năm 2009.

    Đây cũng chính là 1 trong những khó khăn lớn của Viettel trong nền kinh tế hiện nay.

    Đánh giá toàn cảnh thị trường dịch vụ viễn thông Việt Nam hiện tại với các dự báo và phân tích từ năm 2009 đến năm 2013. Được kích thích bởi cam kết của chính phủ đối với phát triển nội dung kỹ thuật số và tự do hóa ngành – có nghĩa đón thêm các nhà cung cấp dịch vụ mới và cạnh tranh mạnh mẽ. Ngoài việc tiếp tục tăng trưởng, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam sẽ phải đối mặt với một số vấn đề như các chương trình khuyến mãi không thể tránh khỏi, doanh thu trung bình trên mỗi thuê bao (ARPU) giảm, tỷ giá cao và thuê bao danh nghĩa (thuê bao ảo).

    PHÂN TÍCH SWOT VỀ THỊ TRƯỜNG VIỄN THÔNG VIỆT NAM

    * Điểm mạnh:

    – Thị trường di động cạnh tranh hơn với sự tham gia của  EVNTelecom và  Hanoi Telecom

    – Dịch vụ di động và dịch vụ cố định đạt mức tăng trưởng cao tương ứng với 104% và 43%

    – Việc gia nhập WTO cuối năm 2006 giúp Việt Nam thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài, nhất là tập trung cho thi trường băng rộng.

    * Điểm Yếu

    – Lĩnh vực dịch vụ cố định vẫn do một công ty nắm giữ (VNPT)

    – Thiếu các nhà đầu tư chiến lược trên thị trường

    – Tuy dịch vụ viễn thông đã khá phổ biến tại khu vực thành thị, nhưng nhiều vùng nông thôn vẫn chưa tiếp cận được với các dịch vụ viễn thông.

     

    * Cơ hội

    –   Cạnh tranh gia tăng trên thị trường di động sẽ thức đẩy tăng trưởng toàn thị trường viễn thông

    –   Tốc độ tăng trưởng thị trường băng rộng là rất nhanh, dự kiến vượt 1 triệu thuê bao trong năm 2008 – Chính phủ đang thực hiện tự do hoá ngành viễn thông, tạo điều kiện tham gia cho các tập đoàn viễn thông lớn.

    –   VNPT mới triển khai dịch vụ vô tuyến cố định để phủ sóng vùng nông thôn cùng với Viettel và EVN Telecom.

     

    * Nguy cơ

    –   Quá trình phân cấp quản lý nhà nước diễn ra chậm chạp

    –   1/3 làng xã Việt Nam nằm tại các vùng núi non rất khó để triển khai dịch vụ viễn thông. Làm cản trở việc phát triển mạng cố đinh, di động và Internet.

    –   Tỷ lệ thuê bao di động ngừng hoạt động chưa được xác định rõ ràng, tạo ra sự không minh bạch trên thị trường di động

    –   Sự gia tăng cạnh tranh có thể dẫn đến chiến tranh về giá cước, quá đó có thể làm giảm nghiêm trọng chất lượng dịch vụ.

    Sau 1 năm gia nhập WTO, thị trường dịch vụ di động tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao với mức tăng trung bình hàng năm đạt 35%. Dự báo đến năm 2011, tổng thuê bao di động sẽ vượt mốc 50 triệu, với mật độ đạt 56%. Các nhà khai thác di động đang cạnh tranh mạnh mẽ để giành thị phần bằng các chương trình khuyến mãi hấp dẫn và kéo dài liên tục.

    • Đứng trước những phân tích và dự báo trên đây thì Viettel đã, đang và sắp đưa ra các giải pháp marketing như thế nào để đứng vững trên thị trường viễn thông đầy khốc liệt.
    1. B. Giải pháp.

    Như chúng ta đã biết thành công của VIETTEL mang dấu ấn MARKETING: Viettel vừa đạt con số kỷ lục 1 triệu thuê bao. Đây là một thành tích đáng nể với một mạng di động mới. Trong sự thành công của Viettel, nhiều người đã nói đến sự năng động và vai trò quan trọng của marketing với thông điệp “ Hãy nói theo cách của bạn ”.

    Nghiên cứu của Markcom Research & Consulting về thị trường viễn thông VN và động thái cạnh tranh của từng nhà cung cấp dịch vụ trên thị trường trong ba năm qua cho phép đánh giá 50% thành công của Viettel là do khai thác hiệu quả sự lơi lỏng (nếu không muốn nói là sai lầm) của đối thủ về marketing và 50% là do nỗ lực của đội ngũ nhân viên năng động.

    Đánh giá về sự sai lầm trong marketing của các đối thủ của Viettel có ba nguyên nhân và điều này đã tạo lợi thế cho Viettel khi biết tận dụng thời cơ, đó là sự chậm chạp trong chiến lược cạnh tranh (thiếu linh hoạt) và xử lý rủi ro chậm (ví dụ vụ nghẽn mạng Vinaphone đầu năm 2005); chăm sóc quyền lợi khách hàng chưa đúng mức; cuối cùng là có sai lầm trong xây dựng hình ảnh.

    Chính vì vậy việc “đánh bóng” hình ảnh của mình nhân sự lơi lỏng về chiến lược marketing của đối thủ đã là một giải pháp làm nên thành công của Viettel. Tuy nhiên, thành công của thương hiệu Viettel,  còn do hai nguyên nhân bao trùm khác. Đó là một chiến lược định vị và tiêu chí tiếp cận kinh doanh “vì khách hàng trước, vì mình sau”.

    Chiến lược định vị: giá thấp, linh loạt trong quảng bá hình ảnh và đặc biệt là có hẳn sách lược chăm sóc khách hàng một cách thân thiện, tận tình là một chiến lược kinh doanh rất đúng đắn. Đây có thể coi là cách định vị tối ưu nhất cho một mạng di động trong bối cảnh thị trường di động VN cách đây 2 – 3 năm (S-Fone tuy ra trước đã không làm điều này).

    Bên cạnh chiến lược định vị đúng, Viettel còn thể hiện lối tư duy kinh doanh “vì khách hàng trước, vì mình sau” tuy chưa đậm nét và đạt tới mức độ cao nhưng đã tạo được sự tin cậy trong người tiêu dùng. Các gói cước tính có lợi cho khách hàng, các cách chăm sóc khách hàng tốt, các tiện ích mang lại giá trị ngoại sinh cho khách hàng như chọn số… thật sự đã góp phần làm cho Viettel thành công hơn.

    Viettel đã đưa ra các gói cước đánh vào nền kinh tế thị trường rất ưu dụng, luôn muốn phổ cập hóa viễn thông đến người dân việt nam, với những mức phí rẻ nhất giúp nền kinh tế ngày càng tăng trưởng cao và chính viettel cũng đã đạt được những bước đột phá đáng kế trang nền kinh tế thị trường cùng với quá trình gia nhập WTO của việt nam:

    • Gói cước tomato- điện thoại di động cho mọi người:

    Không giới hạn thời gian sử dụng, với mức cước hàng tháng bằng không!

    Gói cước Tomato là gói cước đại chúng nhất của Viettel, đặc biệt dành cho nhóm khách hàng mong muốn sử dụng điện thoại di động nhưng ít có nhu cầu gọi, mà nghe là chủ yếu. Gói cước không giới hạn thời gian sử dụng, với mức cước hàng tháng bằng không.

    Lợi ích khi sử dụng gói cước Tomato:

    –     Không giới hạn thời hạn thẻ  => Dùng vô thời hạn đến khi tài khoản không còn tiền;

    –     Không cước thuê bao tháng

    –     Không cước hoà mạng

    –     Chỉ cần phát sinh 1 cuộc đến hoặc gọi đi trong vòng 2 tháng.

    –     Khách hàng có thể thực hiện cuộc gọi hoặc nhắn tin tại bất kỳ thời điểm nào, miễn là tài khoản >0 đồng.

    Gói cước sumo sim: giá hấp dẫn.

    Nếu như trước đây các khách hàng muốn dùng dịch vụ di động phải đầu tư máy điện thoại và thẻ SIM với mức chi phí cả triệu đồng thì giờ đây chỉ phải bỏ ra một mức chi phí từ 445.000đ đến 500.000đ sẽ có ngay một SIM Tomato không hạn gọi, không hạn nghe, mà còn được tặng thêm 150.000đ trong tài khoản trong vòng 4 tháng và một máy ĐTDĐ. Bên cạnh đó, trong 5 lần nạp thẻ đầu tiên, thuê bao Sumo SIM sẽ được khuyến mãi nhân đôi tài khoản. Chính sách ưu đãi này mở ra cơ hội dùng di động cho những người dân có thu nhập thấp, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn… giúp thu hẹp khoảng cách số giữa thành thị và nông thôn, góp phần xã hội hóa dịch vụ di động.
    Trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, người dân đang cắt giảm chi tiêu tối đa thì việc ra mắt bộ hòa mạng tích hợp cả SIM và “dế” với mức giá hết sức bình dân của Viettel sẽ phần nào giải tỏa nỗi lo về chi phí viễn thông cho khách hàng.
    Ngoài lợi thế về giá, chất lượng sản phẩm và chế độ bảo hành cũng được nhà cung cấp này đặc biệt quan tâm. Hệ thống bảo hành chuyên nghiệp, rộng khắp với điểm bảo hành ở ngay tại cửa hàng bán sản phẩm của Viettel tại tất cả các tỉnh thành trên cả nước, Viettel luôn tạo được sự quan tâm tuyệt đối cho khách hàng khi sử dụng sản phẩm và dịch vụ của mình.

    Gói cước Tourist

    Tourist Sim là gói cước di động đầu tiên ở Việt Nam được thiết kế dành riêng cho đối tượng khách hàng là người nước ngoài đến Việt Nam công tác, du lịch, thăm bạn bè Với ưu điểm

    • Giá cước quốc tế ưu đãi
    • Không cước thuê bao tháng
    • Gói cước này được cài đặt mặc định và miễn phí cước thuê bao GPRS.
    • Không cước hoà mạng
    • Miễn phí tin nhắn tra cứu thông tin du lịch
    • Hệ thống tổng đài hỗ trợ riêng 18008168  (miễn phí) bằng tiếng Anh và tiếng Trung
    • Kênh phân phối thuận tiện

    – Gói cước Economy: Thân thiện và kinh tế

    Đơn giản, thuận tiện và dễ sử dụng,Economy là gói cước trả trước đơn giản, thuận tiện và dễ sử dụng nhất của Viettel Mobile. Khác với các gói cước trả sau (Basic+, Family) và các gói trả trước khác, Gói cước Economy có cước thoại thấp, dành cho khách hàng cá nhân gọi nhiều với mức sử dụng dưới 150.000đồng/tháng. Lợi ích khi sử dụng gói cước economy:

    • Không phải ký hợp đồng thuê bao;
    • Không phải trả phí hoà mạng;
    • Không phải trả cước thuê bao tháng, thuê bao ngày;
    • Không phải thanh toán hoá đơn cước hàng tháng;
    • Chỉ trả cước cho từng cuộc gọi;
    • Giá cước thoại cực thấp;
    • Sử dụng dịch vụ bất cứ lúc nào.

    – Gói cước VIP- Luôn khác biệt

    Gói cước VIP của Viettel là gói cước trả sau dành cho nhóm khách  hàng có thu nhập cao với những ưu đãi đặc biệt.

    Lợi ích khi sử dụng gói cước VIP:

    • Không cần đặt cọc khi đăng ký chuyển vùng quốc tế;
    • Được hoãn thời gian chặn cước;
    • Được cài đặt ngay các dịch vụ gia tăng khi đăng ký gói cước;
    • Miễn phí 200 phút gọi đầu tiên trong nước/tháng;
    • Miễn phí cước thuê bao tháng dịch vụ MCA;
    • Miễn phí cước thuê bao tháng dịch vụ I – mail;
    • Được đăng ký sử dụng gói dịch vụ data Dvip với những ưu đãi sau:
    • Miễn phí cước thuê bao tháng;
    • Lưu lượng miễn phí: 200MB;
    • Giá cước vượt định mức: 0.25đ/1kb (lớn hơn 200MB).

    – Gói cước Corporate: Giải pháp tiết kiệm cho doanh nghiệp

    Gói cước Coporate (đổi tên từ gói VPN) của Viettel là gói cước trả sau dành cho doanh nghiệp, tổ chức có từ 5 thuê bao trả sau của Viettel trở lên. Với tính năng quản lý hướng gọi và mức sử dụng của các thành viên, giờ đây, việc quản lý doanh nghiệp của chủ nhóm đã trở nên dễ dàng hơn.

    • Lợi ích khi sử dụng gói cước Corporate:
    • Gói cước duy nhất cung cấp tính năng quản lý hướng gọi và mức sử dụng tại Việt Nam;
    • Thuê bao nhóm Corporate được hưởng tính năng hoá đơn kép;
    • Tạo ra kết nối dài lâu giữa các thành viên trong nhóm chỉ với 495 đồng/phút, giảm tới 50% so với cước gọi nội mạng thông thường;
    • Chính sách chăm sóc khách hàng tốt nhất dành cho doanh nghiệp.

    Chủ động đầu tư ra nước ngoài – cách làm mới để Viettel nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập

    Tổng Công ty Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức cung cấp dịch vụ viễn thông di động ra thị trường, chỉ sau một thời gian ngắn Viettel đã có bước phát triển ngoạn mục, liên tục trong 4 năm qua Viettel giữ được tốc độ tăng trưởng doanh thu năm sau gấp đôi năm trước và năm 2008 Viettel đạt mốc doanh thu 2 tỷ USD. Viettel là doanh nghiệp Viễn thông có tốc độ phát triển trạm BTS và thuê bao nhanh nhất và lớn nhất Việt Nam hiện nay, tính đến hết năm 2008 Viettel có hơn 28 triệu thuê bao di động.

    Năm 2008, Viettel được Vietnam Mobile Awards 2008 trao giải mạng di động có tốc độ phát triển thuê bao nhanh nhất và mạng di động có hệ thống thương hiệu được nhiều người biết đến nhất. Đặc biệt theo tổ chức chuyên đánh giá thương hiệu thuộc World Cellular Service đã công bố 100 nhãn hiệu nhà khai thác đi động lớn nhất thế giới thì Viettel là nhãn hiệu di động duy nhất Việt Nam có trong danh sách với giá trị thương hiệu là 536 triệu USD, đứng thứ 83/100. Tháng 10/2008, Viettel được đánh giá là 1 trong 4 Nhà cung cấp dịch vụ viễn thông tốt nhất ở các quốc gia đang phát triển do tổ chức WCA (World Communication Awards) bình chọn. Như vậy có thể thấy chỉ sau một thời gian ngắn, Viettel đã nổi lên là doanh nghiệp viễn thông phát triển nhanh nhất Việt Nam với tên tuổi và thương hiệu đã được xếp vào bản đồ viễn thông thế giới.

    Điều đặc biệt ở đây là mặc dù đang dẫn đầu thị trường về tốc độ phát triển thuê bao cũng như thị phần, đang phải cạnh tranh găy gắt với các hãng viễn thông trong nước thì Viettel đã có một quyết định đầy bất ngờ và táo bạo, Viettel là doanh nghiệp viễn thông đầu tiên của Việt Nam vươn ra đầu tư ở nước ngoài.

    Tháng 5/2006, Viettel bắt đầu cung cấp dịch vụ tại Campuchia với dịch vụ VoIP, sau đó là dịch vụ internet, tiếp theo đó Viettel triển khai mạng di động. Khi Viettel bắt đầu thâm nhập vào thị trường Capuchia thì đã phải đối mặt với các doanh nghiệp viễn thông đang hoạt động tại Campuchia có nhiều kinh nghiệm và tiềm lực tài chính mạnh, chủ yếu là liên doanh với nước ngoài như Thuỵ Điển, Thái Lan, NaUy.

    Viettel đã đẩy nhanh tập trung vào xây dựng hạ tầng mạng lưới và xây dựng riêng một đường truyền về Việt Nam, trong khi các doanh nghiệp viễn thông khác tại Campuchia không có đường truyền riêng như vậy. Đến ngày 19/2/2009, Viettel chính thức khai trương mạng Metfone thuộc công ty Viettel Cambodia ( Công ty 100% vốn của Viettel đầu tư), chỉ sau 3 tháng đi vào hoạt động mạng lưới Metfone đã triển khai rộng khắp Campuchia, dung lượng lớn với hơn 1000 trạm phát sóng BTS tương đương hớn 40% tổng số trạm phát sóng của cả nước Campuchia, phủ sóng cả nước, với một mạng cáp quang lớn nhất Camphuchia với chiều dài 5000km phủ khắp các quốc lộ, tỉnh thành.

    Sự thích ứng nhanh của Viettel khi đầu tư ra nước ngoài còn thể hiện ở chỗ Metfone xây dựng gói cước đa dạng với mệnh giá thấp và dịch vụ gia tăng phong phú đã đem đến cho người dân Camphuchia nhiều sự lựa chọn. Hiện nay Metfone là mạng có giá cước tốt nhất, giúp người dân Campuchia tiết kiêm 25% chi phí nhờ cách tính cước theo từng giây cho tất cả các hướng gọi, kể cả liên mạng và quốc tế. Sau 3 tháng cung cấp thử nghiệm Metfone đã có 500.000 thuê bao.

    Viettel đẩy mạnh kinh doanh gắn kết với vấn đề xã hội, cùng với việc khai trương mạng Metfone tại Campuchia, Viettel chính thức công bố tài trợ dịch vụ internet miễn phí tới các trường học Camphuchia, dự kiến 5 năm tới Metfone sẽ cung cấp internet miễn phí cho 1.000 trường học trên toàn lãnh thổ Campuchia với tổng giá trị ước tính 5 triệu USD. Dự kiến năm 2009 Metfone sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát triển mạng lưới, mở rộng lên 3000 trạm BTS với 10,000 km cáp quang. Viettel đặt mục tiêu là doanh nghiệp số 1 Camphuchia.

    Viettel táo bạo đầu tư sang Campuchia bước đầu thành công đã thể hiện một cách làm mới đầy táo bạo và nhanh nhạy để chủ động cọ sát với bên ngoài, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới. Sau sự thành công tại Campuchia, Viettel đang chuẩn bị đầu tư sang Lào, Myanmar và nhiều nước khác nữa.

    Như vậy có thể thấy Viettel đầu tư ra nước ngoài đã nâng cao khả năng cạnh tranh của Viettel trên các mặt chủ yếu sau: Phát triển thương hiệu Viettel vượt khỏi lãnh thổ Việt Nam vươn ra nước ngoài nhằm nâng cao thương hiệu Viettel; Nâng cao sự cọ sát với bên ngoài để tích luỹ và lấy kinh nghiệm cạnh tranh quốc tế; Viettel chủ động đầu tư ra nước ngoài để mở ra thị trường mới đầy tiềm năng phát triển, tạo nguồn doanh thu từ nước ngoài; Nâng cao vị thế và sức cạnh tranh của Viettel trên trường quốc tế.

    2. Tác động của yếu tố văn hóa đến hoạt động Marketing của doanh nghiệp:

    1. Phân tích và dự báo các yếu tố văn hóa xã hội:

    Văn hóa thường được định nghĩa là hệ thống những giá trị và đức tin, truyền thống và những chuẩn mực hành vi. Văn hóa được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ, được truyền từ đời này sang đời khác và thường được hấp thụ ngay từ buổi đầu trong đời sống gia đình, giáo dục, tôn giáo, trong công việc và bằng giao tiếp với những người khác trong cộng đồng. Có thể xem văn hóa là nguyên nhân đầu tiên, cơ bản quyết định đến nhu cầu và hành vi của con người. Những điều cơ bản về cảm thụ, giá trị thực sự, sự ưa thích, thói quen, hành vi ứng xử mà chúng ta quan sát được qua việc mua sắm đều chứa đựng bản sắc văn hóa. Từ đó, để nhận biết những người có trình độ văn hóa cao, thái độ của họ đối với sản phẩm khác biệt so với những người có trình độ văn hóa thấp. chấp nhận của người bản địa.

    Văn hóa rất có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng, đến quyết định mua hàng của mỗi người. Do vậy, hành vi tiêu dùng đã được xem là một nghiên cứu về đặc điểm của người tiêu dùng, về nhân khẩu học, tâm thần học và những biến chuyển của nhu cầu con người. Ngoài ra, đây còn được dùng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của một nhóm người như gia đình, bạn bè và xã hội lên một cá thể. Do tất cả các khía cạnh của hành vi tiêu dùng đều được yếu tố văn hóa bao trùm, nên những người làm marketing cần phải xác định và thấu hiểu nhân tố này và tầm ảnh hưởng của nó lên marketing toàn cầu để đạt được thành công trong kinh doanh.

    Tháp nhu cầu của Maslow

    Khi nhắc đến hành vi tiêu người tiêu dùng, không thể không nhắc đến Tháp nhu cầu của Maslow (Maslow’s hierachy of needs). Maslow đã phân chia nhu cầu của con ngườit heo 5 giai đoạn: Giai đoạn đầu tiên là các nhu cầu cơ bản con người như văn, uống, duy trì nòi giống…. để đảm bảo sự tồn tại của con người. Khi đã thỏa mãn nhu cầu cơ bản này, vấn đề con người quan tâm lúc này là sự an toàn, an ninh của chính bản thân.

    Kế đến là nhu cầu giao tiếp, những mối quan hệ và gắn bó trong xã hội. Nhu cầu tiếp tục tiến lên đến giai đaọn được nhận biết và tôn trọng, để cuối cùng nhu cầu cao nhất là nhu cầu được thể hiện chính mình.Hành vi người tiêu dùng sẽ thể hiện rất khác nhau qua các giai đoạn của tháp Maslow và văn hóa có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ ở 2 điểm sau:

    Thứ nhất: Một điều cơ bản trong thuyết Maslow nhưng không hoàn toàn đúng ở tất cả các nền văn hóa là nhu cầu không nối tiếp nhu cầu theo một trật tự nhất định. Đối với nền kinh tế đang phát triển, mọi người sẽ chú trọng nhiều đến điều cơ bản là nhu cầu tồn tại. Trong khi đó, một số nền văn hóa (tiêu biểu là Hindu) khuyến khích nhu cầu tự khẳng định mình phải được đặt ưu tiên so với các nhu cầu khác. Hay như nhu cầu về sự an toàn có thể không được xem trọng ở một số nền văn hóa khác.

    Thứ hai: Các nhu cầu có tính chất tương đồng sẽ được thỏa mãn bởi nhiều sản phẩm khác nhau hay loại hình tiêu thụ khác nhau.Thật vậy, văn hóa có ảnh hưởng mạnh đến hành vi người tiêu dùng và những nhà làm marketing phải hiểu được hành vi con người để có htể cung cấp những sản phẩm, dịch vụ đến đúng đối tượng trong một không gian và thời gian thích hợp.

    Mối quan hệ giữa văn hóa và hành vi tiêu dùng

    Rào cản của văn hóa đối với việc phát triển thị trường đã quá rõ ràng. Để vượt qua rào cản này đòi hỏi nhà sản xuất và người kinh doanh phải “luôn luôn thấu hiểu”  văn hóa bản địa và tầm ảnh hưởng của văn hóa ấy lên quyết định mua hàng. Trong một phạm vi xã hội, hành vi tiêu dùng của cá nhân sẽ thể hiện cá tính riêng và sẽ xây dựng mối quan hệ xã hội dưới sự dẫn dắt của yếu tố văn hóa. Tôi chỉ lấy ví dụ thông qua chỉ số đo lường Hofsted ở các quốc gia đa văn hóa.

    Tại Indonesia, dân số thừa hưởng một di sản Malay quan trọng nhưng đã bị thay đổi thành hơn 300 nền văn hóa khác nhau trên lãnh thổ. Văn hóa khác biệt này bắt nguồn từ sự xung đột giữa các quốc gia, văn hóa, tín ngưỡng mà sản sinh ra các hành vi tiêu dùng khác nhau. Một trong những điều thú vị là người dân Indonesia rất lịch sự và luôn nói từ “Đúng” trong câu trả lời dù đôi khi câu trả lời đó không thật sự chính xác. Họ cho rằng nói từ “Không” sẽ thể hiện sự bất lịch sự, thiếu tôn trọng người đối diện.

    Nếu như không hiểu những điều về giao tiếp nhỏ nhặt đó thì làm sao những người làm kinh doanh có thể hiểu và bán hàng cho người dân tại đây. Nếu chúng ta chưa hiểu văn hóa của Indonesia, không biết về hành vi, con người Indonesia thì chúng ta không thể cung cấp cho họ những sản phẩm và dịch vụ đúng.Sự tồn tại của văn hóa ảnh hưởng đến sở thích của từng cá nhân và đồng thời ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng.

    Văn hóa là một kinh nghiệm được chia sẽ bao gồm những hành vi đã được trải nghiệm và ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của từng cá nhân trong xã hội. Việc tiêu dùng trở thành một tiến trình xã hội tích cực bắt nguồn từ các yếu tố văn hóa. Văn hóa ảnh hưởng đến sự lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng và đồng thời ảnh hưởng đến đức tin và thái độ của cá nhân.

    Vì vậy người làm marketing không chỉ hiểu về hành vi khách hàng, sự thay đổi hành vi của mỗi cá nhân mà chúng ta còn cần phải nhận biết các khía cạnh khác nhau như sự thay đổi của môi trường, đối thủ cạnh tranh….

    Để thành công trong thị trường đầy cạnh tranh, chúng ta phải hiểu đối thủ mang đến những gì cho người tiêu dùng và chiến lược của họ để chúng ta tìm cách ứng phó kịp thời. Điều đó quả thật không dễ dàng. Chúng ta hiểu sâu sắc hành vi người tiêu dùng, niềm mong ước và sự khát khao của họ để từ đó chúng ta mới có thể phát triển hàng hóa, dịch vụ bằng các chiến lược marketing cụ thể trên thị trường các nước trên thế giới.

    Ảnh hưởng của văn hoá lên hoạt động marketing của doanh nghiệp

    Ảnh hưởng trực tiếp của văn hoá lên hoạt động marketing của DN là tác động lên chính hành vi của các chủ thể kinh doanh hay hành vi của các nhà hoạt động thị trường. Những hành vi đó sẽ in dấu lên các biện pháp marketing mà họ thực hiện. Ví dụ: những quy tắc xã giao, cách nói năng cư xử của một nền văn hoá nào đó mà các nhà hoạt động thị trường chịu ảnh hưởng sẽ đựơc họ mang theo và sử dụng trong quá trình giao tiếp, đàm phán, thương lượng với khách hàng. Trong trường hợp này văn hoá đã tác động hay chi phối trực tiếp đến loại công cụ thứ tư của marketing- công cụ xúc tiến hỗn hợp với ý nghĩa giao tiếp, truyền thông.

    So với ảnh hưởng trực tiếp, ảnh hưởng gián tiếp của văn hoá mang tính thường xuyên hơn với diện tác động rộng hơn. Các giá trị văn hoá được truyền tải thông qua các tổ chức như: gia đình, các tổ chức tôn giáo, tổ chức xã hội, trường học, v.v… từ đó mà ảnh hưởng đến người mua để rồi quyệt định các biện pháp marketing của người bán. Tác động của văn hoá đến người mua không chỉ tập trung ở nhu cầu mong muốn của họ mà còn được thể hiện qua thái độ của con người đối với bản thân mình, đối với người khác, đối với các chủ thể tồn tại trong xã hội, đối với tự nhiên và vũ trụ… Tất cả những điều đó đều có ảnh hưởng đến các biện pháp marketing.

    Văn hoá với tư cách là yếu tố của môi trường marketing ảnh hưởng toàn diện đến hoạt động marketing của các DN, cụ thể:

    • Văn hoá ảnh hưởng đến hàng loạt các vấn đề có tính chất chiến lược trong marketing như: lựa chọn lĩnh vực kinh doanh, lựa chọn thị trường mục tiêu, lựa chọn các chiến lược marketing chung, các quyết định về nhiệm vụ mục tiêu tổng quát của DN và hoạt động marketing.
    • Văn hoá cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện các chiến thuật, các sach lược, các biện pháp cụ thể, các thao tác, hành vi cụ thể của nhà hoạt động thị trường trong quá trình làm marketing.
    • Văn hoá hầu như ảnh hưởng một cách toàn diện đến các công cụ khác nhau của hệ thống marketing- mix của DN trong đó đặc biệt đáng lưu ý là ảnh hưởng đến công cụ sản phẩm, phân phối và xúc tiến hỗn hợp.

    B Giải pháp:

    Với triết lý kinh doanh gắn liền với trách nhiệm xã hội, trong năm 2009 Tập đoàn Viễn thông Quân đội tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xã hội cả về tổng số kinh phí cũng như hình thức các chương trình.

    Chương trình nhân đạo Trái tim cho em sau 2 năm hoạt động, từ một chương trình do Viettel khởi xướng, phối hợp tổ chức với Đài Truyền hình VN và tổ chức Đông Tây Hội ngộ đã được xã hội hoá mạnh mẽ và lôi cuốn được các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước hưởng ứng. Ngoài 7,6 tỷ đồng đóng góp của Viettel, đến cuối năm 2009 các tổ chức cá nhân đã ủng hộ hơn 13 tỷ đồng để trẻ em nghèo bị bệnh tim có cơ hội sống. Đến hết năm 2009 tổng cộng đã có 305 em bé được tài trợ kinh phí phẫu thuật để trở lại cuộc sống bình thường. Bên cạnh chương trình Trái tim cho em, Viettel còn phối hợp với chương trình Nụ cười trẻ thơ tổ chức phẫu thuật miễn phí cho gần 500 em bị dị tật hở hàm ếch bẩm sinh với tổng kinh phí hỗ trợ lên tới hơn 2 tỷ đồng. Đối với các chương trình này, không chỉ là đóng góp kinh phí đơn thuần, người Viettel còn trực tiếp tham gia tổ chức vừa để bám sát hiệu quả vừa là một hình thức giáo dục CBNV về trách nhiệm xã hội. Ngoài ra, Viettel còn đóng góp 8 tỷ đồng cho chương trình xây 1.500 nhà tình nghĩa của Bộ Quốc phòng, đóng góp 10 tỷ đồng cho Quỹ Chất độc da cam và ủng hộ đồng bào các tỉnh bị thiên tai năm 2009.

    Với cách làm bám sát cơ sở, hỗ trợ thiết thực để đưa cần câu và cách câu cá, Viettel đã hỗ trợ 3 huyện nghèo theo Nghị quyết 30A của Chính phủ (gồm các huyện: Mường Lát, Bá Thước – Thanh Hóa; Đakrong – Quảng Trị) bước đầu tạo được tiền đề phát triển bền vững. 30 tỷ đồng hỗ trợ xoá hàng ngàn nhà dột nát, hỗ trợ viễn thông, truyền hình kỹ thuật số cho các trường học đã được chuyển đến tận tay những đối tượng cần được hỗ trợ. Năm 2010, các hỗ trợ của Viettel sẽ tập trung nhiều vào nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng cuộc sống, đặc biệt là chăm sóc sức khoẻ cộng đồng cho nhân dân các địa phương được hỗ trợ.

    Là doanh nghiệp viễn thông hàng đầu Việt Nam, Viettel luôn sử dụng chính sức mạnh cốt lõi của mình vào đóng góp phát triển lâu dài cho đất nước. Chương trình Kết nối mạng Giáo dục đang được tiếp tục triển khai mạnh mẽ với 65% cơ sở giáo dục trên cả nước đã được lắp đặt và sử dụng Internet miễn phí, bước đầu ứng dụng hiệu quả trong công tác quản lý, nâng cao chất lượng dạy và học. Dự kiến chương trình sẽ hoàn thành trong năm 2010. Chương trình Điện thoại nông thôn nhằm hỗ trợ để mọi hộ nông dân Việt Nam đều có điện thoại phục vụ nhu cầu kết nối do chính phủ giao cho Viettel thực hiện đã đi được những bước rất quan trọng. Chỉ trong 1 năm, 3 triệu máy điện thoại đã được cung cấp trên tổng số 9 triệu hộ nông dân chưa có điện thoại. Với chính sách hỗ trợ cước thuê bao và tặng 15.000 đồng tiền gọi mỗi tháng, mỗi năm Viettel hỗ trợ cho đối tượng này tương đương tới 1.200 tỷ đồng. Một chương trình có ý nghĩa xã hội đặc biệt khác cũng đã được Viettel hoàn thành về cơ bản trong năm qua, đó là 2.000 km duyên hải với bán kính ra biển là 100 km, riêng vùng biển Vịnh Bắc Bộ là 100% diện tích đã được phủ sóng di động. Trong năm 2010, Viettel sẽ hoàn thành phủ sóng di động hoàn toàn con đường nối đất liền với quần đảo Trường Sa. Hiện nay, hầu hết các đảo chính của quần đảo này đã được Viettel phủ sóng di động.  Ông Dương Văn Tính, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Viễn thông Quân đội cho biết: “Năm 2010 với một quy mô mới, Viettel chắc chắn sẽ không chỉ đóng góp nhiều hơn về kinh phí mà còn tham gia sâu hơn nữa vào các chương trình xã hội để người Viettel thực sự chia sẻ, đồng cảm và sáng tạo những cách làm mới nhằm nâng cao hiệu quả của những hoạt động này”. 

    Đưa ra các gói cước hợp lý với văn hóa và thuộc tính văn hóa của từng đối tượng, từng tầng lớp xã hội thuộc các quốc gia khác nhau:

    – Gói cha và con – Lời giải cho bài toán khó

    Hiện nay, cuộc sống ở thành thị vốn bận rộn, các bậc phụ huynh mải mê với công việc, không còn thời gian quan tâm nhiều đến con cái như trước. Nhiều bậc cha mẹ muốn làm thế nào đó để có thể quản lý được giờ giấc, thời gian học hành của con cái, biết con mình đang ở đâu,.. . Họ cũng nghĩ đến việc cho con dùng di động bởi các cô tú cậu tú dù sao cũng không còn nhỏ, dùng di động cũng không phải là nhu cầu quá đáng. Tuy nhiên, họ lo lắng khi cho con dùng điện thoại bởi cho rằng nếu con dùng điện thoại di động tự do thì sẽ khó kiểm soát được mức chi tiêu cũng như các mối quan hệ của con. Hiểu được băn khoăn ấy, gói Cha và con ra đời giúp “giải bài toán khó” cho các bậc làm cha làm mẹ: Con vẫn dùng được di động, nhưng tiền sử dụng cho di động lại phụ thuộc vào người cha, chobaonhiêuthìdùngbấynhiêu…
    Nếu phân tích sâu xa thì mới thấy, quan điểm kinh doanh gắn liền với trách nhiệm xã hội của Viettel luôn là sợi chỉ đỏ, kim chỉ nam để Viettel sáng tạo ra các sản phẩm của mình.
    Do vậy, vì sao đối tượng có thu nhập thấp là cảm hứng sáng tạo bất tận cho một doanh nghiệp lớn như Viettel tưởng chừng như rất dễ lí giải…

    – Hi School- gói cước mới của Viettel dành cho teen: Đồng hành cùng tuổi xanh

    Gói cước dành cho các teen từ 14-18 tuổi.Với tên gọi Hi School, Viettel đã thiết kế gói cước mới dành riêng cho các teen, đây là một ưu đãi đặc biệt dành cho các teen các teen có thể gọi và nhắn tin thoải mái cho bạn bè mà không phải lo tốn nhiều cước phí, các thuê bao sẽ được đăng kí tự động và miễn phí cước thuê bao gói Data tốc độ cao, hàng tháng được dùng free 10 Mb dung lượng, miến phí thuê bao dịch vụ nhạc chuông chờ Imuzik, gói “SMS siêu tiết kiệm”: chỉ với 3.000đ cho 100 tin nhắn nội mạng trong một ngày.Các teen sẽ được ưu đãi trong suốt thời gian ngồi trên ghế nhà trường, Hi school cũng giúp các bậc phụ huynh tiết kiệm được chi phí điện thoại cho con em mình. Hi School với những tính năng và ưu đãi hấp dẫn. Thông qua gói cước mới này, Viettel mong muốn đem đến cho các teen  một phương tiện kết nối, chia sẻ tiện ích trong quá trình giao lưu và học tập khi còn ngồi trên ghế nhà trường”.Hi School còn hấp dẫn đặc biệt ngay từ khi đăng ký hòa mạng, với bộ Kit có mệnh giá chỉ 25.000đ, rất phù hợp với độ tuổi học sinh còn đang phụ thuộc về tài chính. Sau khi đăng ký thành công, Viettel sẽ cộng 25.000đ vào tài khoản gốc. Trong thời gian đầu ra mắt gói cước này, Viettel áp dụng chương trình khuyến mại đặc biệt tặng 100% giá trị thẻ nạp trong 3 tháng liên tiếp kể từ khi hòa mạng.

    – Gói cước Sinh viên: Tôi là sinh viên

    Gói cước trả trước dành riêng cho đối tượng khách hàng đang là sinh viên; như một món quà Viettel tặg riêng cho sinh viên- những người chăm chỉ học hành và là niềm tự hào của gia đình, bè bạn. Gói cước sinh viên hội tụ tất cả những tính năng ưu việt nhất từ các gói cước hiện có của Viettel:

    • Mức cước thoại và nhắn tin rẻ nhất trong số các gói cước trả trước.
    • Không giới hạn thời gian sử dụng.
    • Được cộng 25.000 đồng vào tài khoản sử dụng mỗi tháng
    • Được đăng ký tự động và miễn phí cước thuê bao gói data tốc độ cao với 30MB lưu lượng sử dụng miễn phí hàng tháng
    • Sử dụng tính năng gọi nhóm tiết kiệm 50% chi phí.

    – Gói cước Family: Chi tiêu hiệu quả- gắn kết tình thân

    Gói cước Family của Viettel là gói cước trả sau dành riêng cho nhóm khách hàng gia đình, bạn bè có từ 2 – 4 thuê bao trả sau của Viettel.

    Lợi ích khi sử dụng gói cước Family: Gói cước Family của Viettel là gói cước trả sau dành riêng cho nhóm khách hàng gia đình, bạn bè có từ 2 – 4 thuê bao trả sau của Viettel.

    • Giảm 50% cước gọi giữa các thuê bao thành viên trong nhóm;
    • Giảm 50% cước cuộc gọi tới 02 số máy điện thoại cố định (bao gồm số cố định có dây và không dây của tất cả các mạng) đã đăng ký trước;
    • Được sử dụng tất cả các dịch vụ giá trị gia tăng và chăm sóc khách hàng tốt nhất.

    Văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, những mỹ từ mà doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng hô lên trong các hội nghị, diễn đàn, trong các trang quảng cáo, nhưng để thực hiện chúng một cách nghiêm túc thật không dễ. Bài toán lợi nhuận dễ làm mờ mắt không ít người. Tuy nhiên, từ câu chuyện của những doanh nhân hàng đầu thế giới không chỉ trong kinh doanh mà cả trong những đóng góp từ thiện, xã hội như Bill Gates, Warent Buffet đến những doanh nghiệp Việt Nam như Viettel, có thể khẳng định rằng, người ta  có thể cạnh tranh, làm giàu thành công nhưng vẫn luôn ý thức đầy đẩy đủ trách nhiệm xã hội của mình.

    Khi viettel đàu tư vào campuchia. Mục tiêu số 1 là dẫn đầu thị phần tại thị trường này, trong đó yếu tố văn hóa được viettel đặt lên hàng đầu: Cơ hội của Viettel ở thị trường này hiện còn rất ít, nhưng mục tiêu và khát vọng của công ty khi đầu tư sang Campuchia rất lớn, Mạng Metfone là mạng của người Campuchia xuất phát đầu tiên từ sự nhận thức của ban lãnh đạo Tổng công ty khi đầu tư sang thị trường này. Khi đến một quốc gia nào ta cũng phải “nhập gia tùy tục”. Ngoài ra, khi xây dựng mạng Metfone thì lực lượng chính để xây dựng mạng này là người dân Campuchia, được xây dựng trên đất nước Campuchia. Khi Viettel cung cấp dịch vụ thì chính những người Campuchia được hưởng. Sang nước bạn ta phải tuân thủ theo đúng luật pháp Campuchia, theo văn hóa, phong tục tập quán của Campuchia. Nếu không xác định được yếu tố Metfone là mạng của người Campuchia, phục vụ người dân Campuchia thì sẽ không pháttriểnđược.Viettel Cambodia quyết tâm trong thời gian nhanh nhất sẽ trở thành nhà cung cấp dịch vụ viễn thông đứng số 1 tại Campuchia. Trước thách thức và cơ hội đó, Viettel phải có những chiến lược cụ thể, ví dụ như chiến lược về giá cả, chiến lược về chất lượng sản phẩm với việc phủ sóng cân bằng ở tất cả các vùng với giá thành tốt nhất. Hơn nữa, Viettel Cambodia còn thực hiện đúng triết lý kinh doanh của Viettel là “kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội”, đẩy mạnh những hoạt động xã hội như quỹ người nghèo, ủng hộ các trường học, các bệnh viện… Chính những hoạt động xã hội đó đã giúp thương hiệu Viettel đi sâu vào đời sống người dân Campuchia, chiếm được thiện cảm của người dân để từ đó có chỗ đứng vững chắc trên đất nước Campuchia.

     Tóm tại: Văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, những mỹ từ mà doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng hô lên trong các hội nghị, diễn đàn, trong các trang quảng cáo, nhưng để thực hiện chúng một cách nghiêm túc thật không dễ. Bài toán lợi nhuận dễ làm mờ mắt không ít người. Tuy nhiên, từ câu chuyện của những doanh nhân hàng đầu thế giới không chỉ trong kinh doanh mà cả trong những đóng góp từ thiện, xã hội như Bill Gates, Warent Buffet đến những doanh nghiệp Việt Nam như Viettel, có thể khẳng định rằng, người ta  có thể cạnh tranh, làm giàu thành công nhưng vẫn luôn ý thức đầy đẩy đủ trách nhiệm xã hộicủamình.

     

    III KẾT LUẬN:

     

    Qua bài thảo luận trên, nhóm chúng tôi muốn mang lại cho mọi người các chiến lược marketting mà công ti Viettel đã sử dụng thành công. Quan trọng hơn là tất cả chúng ta có cái nhìn như thế nào về những yếu tố luôn luôn thay đổi xung quanh môi trường kinh doanh của doanh nghiệp? Đặt ra câu hỏi này, chúng tôi muốn cùng các bạn thảo luận sâu hơn về những chiến lược marketing đối với sự thay đổi đó – mà mỗi nhà làm marketing cần phải nắm bắt lấy cơ hội cũng như thách thức từ nó để có những quyết định marketing phù hợp. Cảm ơn mọi người đã lắng nghe và cùng nhóm thảo luận!!!

     

     


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]


  • Báo cáo thực tập thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại trung tâm viễn thông công ty điện lực phú thọ

    Báo cáo thực tập thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại trung tâm viễn thông công ty điện lực phú thọ

    Báo cáo thực tập thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại trung tâm viễn thông công ty điện lực phú thọ

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected] 

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/B%C3%A1o-c%C3%A1o-th%E1%BB%B1c-t%E1%BA%ADp-th%E1%BB%B1c-tr%E1%BA%A1ng-ho%E1%BA%A1t-%C4%91%E1%BB%99ng-ch%C4%83m-s%C3%B3c-kh%C3%A1ch-h%C3%A0ng-t%E1%BA%A1i-trung-t%C3%A2m-vi%E1%BB%85n-th%C3%B4ng-c%C3%B4ng-ty-%C4%91i%E1%BB%87n-l%E1%BB%B1c-ph%C3%BA-th%E1%BB%8D.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Báo cáo thực tập thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại trung tâm viễn thông công ty điện lực phú thọ

     

    LỜI NÓI ĐẦU

    Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ là đơn vị trực thuộc công ty Điện lực Phú Thọ. Trải qua gần sáu năm xây dựng và trưởng thành, Trung tâm đã tích luỹ được nhiều kinh nghiệm trong kinh doanh viễn thông. Song, trong tình hình cạnh tranh gay gắt của thị trường viễn thông như hiện nay, hầu hết các nhà cung cấp dịch vụ đều gặp phải không ít khó khăn. Một trong những khó khăn đó liên quan đến hoạt động chăm sóc khách hàng.

    Trên thực tế, Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ đã tập trung mọi nỗ lực vào hoạt động Marketing, chăm sóc khách hàng nhằm nâng cao vị thế và uy tín của Viễn thông điện lực trên thương trường, tăng khả năng cạnh tranh để tồn tại phát triển lâu dài. Xuất phát từ thực tế nên em chọn chủ đề “Thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ” cho bài báo cáo thực tập của mình. Bài báo cáo được chia làm 2 phần như sau:

    -Phần 1 : Giới thiệu về Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    -Phần 2 : Công tác Chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    Chương 1: Thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ.

    Chương 2: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ.

     

     

     

     

     

     

    LỜI CẢM ƠN

    Lời đầu tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn đến toàn thể thầy cô khoa Điện tử viễn thông trường Đại học Điện lực đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi để em tiếp cận được với môi trường thực tế thông qua đợt thực tập đầy ý nghĩa thiết thực này.

    Em xin chân thành cảm ơn Ban giám đốc, cán bộ công nhân viên Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ đã tạo điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian em thực tập. Em tiếp thu được những kiến thức bổ ích từ thực tế và góp phần to lớn vào việc hoàn thiện kiến thức chuyên môn.

    Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn giáo viên hướng dẫn – cô Vũ Ngọc Châm đã hết lòng giúp đỡ, hướng dẫn để em hoàn thành báo cáo thực tập đúng thời gian quy định.

    Với thời gian thực tập ngắn, cơ hội tiếp cận thực tế và hoàn thiện bài viết tuy có cố gắng, nhưng em sẽ còn có nhiều thiếu sót nhất định. Trên cơ sở của những vấn đề đã được giải quyết, em sẽ tiếp tục quá trình tìm hiểu, nghiên cứu góp phần vào sự phát triển chung của ngành viễn thông.

    Trân trọng cảm ơn!

     

    PHẦN 1 :   KHÁI QUÁT VỀ TRUNG TÂM VIỄN THÔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC PHÚ THỌ

    1.1 Giới thiệu về Trung tâm viễn thông (TTVT) công ty Điện lực Phú Thọ

    1.1.1 Quá trình thành lập doanh nghiệp

    Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ được thành lập ngày 01/12/2006 theo quyết định số 2690/QĐ-ĐL1-P3 ngày 29/11/2006 của Tổng công ty Điện lực Miền Bắc.

    1.1.2 Ngành nghề kinh doanh hiện tại

    – Cung cấp các dịch vụ viễn thông công cộng.

    – Kinh doanh dịch vụ Internet.

    – Phối hợp kinh doanh và quản lý hệ thống đường dây, cáp quang trục mạng truyền hình cáp.

    1.1.3 Tổ chức bộ máy và nhân lực

    Qui mô đơn vị: Trung tâm viễn thông có tổng số lao động tính đến thời điểm ngày 01 tháng 5 năm 2011 có 68 CBCNV.

    Ban lãnh đạo gồm: P.Giám đốc TTVT, Phó trưởng TTVT, 3 trưởng phòng chức năng (phòng Kinh doanh, Phòng Tổng hợp, phòng Kỹ thuật) và 12 Điện Lực (gồm: Điện lực Thị xã Phú Thọ, Điện lực huyện Lâm Thao, Điện lực huyện Phù Ninh, Điện lực huyện Đoan Hùng, Điện lực huyện Thanh Ba, Điện lực huyện Cẩm Khê, Điện lực huyện Hạ Hoà, Điện lực huyện Yên Lập, Điện lực huyện Thanh Sơn, Điện lực huyện Thanh Thuỷ, Điện lực huyện Tam Nông, Điện lực huyện Tân Sơn)

    Hiện tại, đơn vị đang quản lý chính thức 13 cửa hàng đại lý cấp 1 và trên 150 cửa hàng (cộng tác viên bán hàng) trên khắp địa bàn tỉnh Phú Thọ.

    1.2 Mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    TỔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC MIỀN BẮC

    1.2.1 Mô hình tổ chức

     
       

     

    PHÒNG KINH DOANH
    PHÒNG KỸ THUẬT
    PHÒNG TỔNG HỢP

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     Hình 1.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ( Nguồn: Phòng Tổng hợp Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ)

    1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    – Công ty Điện lực Phú Thọ là đơn vị được Tổng công ty Điện lực Miền Bắc giao nhiệm vụ kinh doanh, phân phối các sản phẩm, dịch vụ Viễn thông công cộng (VTCC), Internet và truyền hình cáp  trên địa bàn tỉnh Phú Thọ (bao gồm cả các dịch vụ trả trước và trả sau).

    – Triển khai trực tiếp các hoạt động khai thác, kinh doanh cung cấp dịch vụ, quản lý thuê bao, phát triển và hỗ trợ, chăm sóc phục vụ khách hàng viễn thông trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

    – Quản lý vận hành hệ thống cáp quang truyền dẫn nội hạt, các trạm BTS theo hợp đồng giữa EVNTelecom và Tổng công ty Điện lực Miền Bắc hoặc công ty Điện lực Phú Thọ.

    – Quản lý hệ thống kênh phân phối (đại lý phổ thông, cộng tác viên bán hàng).

    – Khảo sát và tìm kiếm khai thác thị trường, xác định các khách hàng chiến lược, tổ chức triển khai thực hiện các chương trình quảng cáo, tiếp thị, khuyến mãi các dịch vụ  viễn thông công cộng theo quy định của EVNTelecom.

    – Xây dựng quy trình khai thác kinh doanh, tập huấn, tổ chức công tác giám sát và kiểm tra nghiệp vụ; Tiếp nhận, giải quyết các khiếu nại theo quy trình giải quyết khiếu – Thực hiện các nhiệm vụ khác do công ty Điện lực Phú Thọ giao theo phân cấp.

    – Thực hiện thi công, lắp đặt các đường kết nối nội hạt và đấu nối các thiết bị đầu cuối để cung cấp các dịch vụ viễn thông công cộng đến các khách hàng khi có yêu cầu trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

    PHẦN 2 : CÔNG TÁC CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG TẠI TRUNG TÂM VIỄN THÔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC PHÚ THỌ

    CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG TẠI TTVTĐLPT

    1.1. Cơ sở lý luận về Chăm sóc khách hàng

    1.1.1 Khái niệm về khách hàng

    Đối với bất kỳ một doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh nào thì việc tồn tại và phát triển lâu dài trên thị trường là điều hết sức quan trọng. Để thực hiện được điều đó thì doanh nghiệp phải không ngừng giữ vững khách hàng hiện có và thu hút được ngày càng đông những khách hàng mới. Vì vậy, khách hàng đối với tất cả các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh đều có vai trò rất quan trọng. Vậy “khách hàng” là những ai? Theo một cách hiểu chung nhất của các nhà kinh tế thì khách hàng là tất cả các tổ chức, cá nhân có nhu cầu về các sản phẩm, dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp; đã, đang và sẽ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp.

    1.1.2 Khái niệm về Chăm sóc khách hàng

    Từ nhận thức đúng đắn về vai trò của khách hàng đối với sự phát triển và tồn tại của doanh nghiệp, công tác chăm sóc khách hàng ngày càng được chú trọng. Người ta thường nghĩ rằng chăm sóc khách hàng nghĩa là phải lịch sự và thân thiện khi tiếp xúc với khách hàng và chỉ có nhân viên trực tiếp tiếp xúc với khách hàng mới cần quan tâm đến việc chăm sóc khách hàng. Thực chất thì thái độ khi tiếp xúc với khách hàng chỉ là một phần rất nhỏ của công tác chăm sóc khách hàng. Bên cạnh đó, công tác này còn bao gồm rất nhiều các hoạt động khác nữa. Vậy, chăm sóc khách hàng là gì?

    Trên thực tế hiện nay, thuật ngữ chăm sóc khách hàng vẫn chưa được định nghĩa một cách nhất quán. Tuy nhiên, ta có thể hiểu một cách tương đối về CSKH là một trong những hoạt động của Marketing hiện đại. Nó hướng tới việc phục vụ khách hàng theo như cách họ mong muốn. Nói một cách khác, chăm sóc khách hàng là tất cả những gì một doanh nghiệp có thể làm để làm khách hàng hài lòng.

    1.1.3 Tầm quan trọng và vai trò của Chăm sóc khách hàng

    Hoạt động chăm sóc khách hàng có thể đem lại nhiều lợi thế cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển quan hệ với khách hàng, duy trì và giữ vững lợi thế cạnh tranh. Khách hàng thường coi chăm sóc khách hàng là một tiêu chuẩn quan trọng khi quyết định lựa chọn nhà cung cấp. Như vậy một dịch vụ sẽ thiếu hoàn chỉnh nếu thiếu nội dung chăm sóc khách hàng. Còn xét về thực chất, nếu thiếu hoạt động chăm sóc khách hàng thì dịch vụ không có khả năng cạnh tranh, do vậy không thể cung cấp được trong môi trường cạnh tranh như hiện nay.

    Chăm sóc khách hàng có một số vai trò cụ thể như sau:

    Thứ nhất: chăm sóc khách hàng giúp doanh nghiệp duy trì khách hàng hiện tại và tạo ra khách hàng trung thành

    Thứ hai: chăm sóc khách hàng góp phần thu hút khách hàng tiềm năng

    Thứ ba: chăm sóc khách hàng giúp doanh nghiệp giảm chi phí kinh doanh

    Thứ tư: chăm sóc khách hàng – vũ khí cạnh tranh quan trọng của các doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh hiện nay

    1.2 Thực trạng hoạt động Chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    1.2.1 Các dịch vụ Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ cung cấp cho khách hàng

    + Dịch vụ điện thoại cố định không dây (E-Com): Hay còn gọi là điện thoại để bàn, xuất hiện đầu tiên tại Việt Nam so với các nhà cung cấp khác. Việc truyền tín hiệu không bằng dây cáp đồng như máy bàn thông thường mà tín hiệu được truyền đi bằng sóng vô tuyến tần số 450MHz giữa máy điện thoại và trạm thu phát sóng nhờ có hệ thống Anten lắp sẵn trong máy điện thoại. Dịch vụ này rất phù hợp với địa bàn vùng sâu, vùng xa, những nơi chưa có điều kiện kéo cáp điện thoại hữu tuyến. Với tính năng vượt trội là kết nối không cần đi cáp như vậy, máy E-Com có thể di chuyển máy dễ dàng trong nhà, mang đến nơi làm việc…. Ngoài ra, dịch vụ điện thoại cố định không dây còn cung cấp nhiều dịch vụ tiện ích như nhắn tin, miễn phí chức năng hiển thị số gọi đến, gọi đi, gọi lỡ…

    + Dịch vụ điện thoại di động nội tỉnh (E-Phone): Là dịch vụ điện thoại di động mà vùng di động (di chuyển) của máy trong phạm vi tỉnh mà khách hàng đăng ký sử dụng dịch vụ. Thiết bị đầu cuối của EVNTelecom cho phép sử dụng SIM rời với đầy đủ tính năng nghe, gọi như các dịch vụ di động thông thường khác ViNa, Viettel, S-Fone… nên tạo điều kiện cho khách hàng nâng cấp máy và chuyển sang sử dụng dịch vụ di động toàn quốc E-Mobile dễ dàng. Cách tính cước hợp lý 6s+1s, thủ tục hòa mạng nhanh chóng, giá cước cực rẻ so với di động toàn quốc và cung cấp nhiều nhiều dịch vụ phong phú: nhắn tin, kết nối Internet tốc độ cao… E-Phone thực sự là dịch vụ điện thoại di động dành cho khách hàng ít có nhu cầu di chuyển ra ngoài tỉnh.

    + Dịch vụ di động toàn quốc (E-Mobile): Phạm vi cung cấp trên cả nước, EVNTelecom luôn cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ. Vùng phủ sóng của EVNTelecom trên tỉnh Phú Thọ đã đạt khoảng 95% diện tích hành chính. Dịch vụ     E-Mobile mang đến cho khách hàng các dịch vụ thông thường như nhắn tin, hiển thị số cuộc gọi… và còn có nhiều dịch vụ vượt trội khác: Truy cập Internet, mạng riêng ảo, thông tin định vị toàn cầu… Chủng loại thiết bị tương đối đa dạng, phong phú, mẫu mã được cải tiến liên tục và có dùng thẻ SIM rời rất thuận tiện cho việc khách hàng thay thế và nâng cấp máy.

    + Dịch vụ điện thoại đường dài giá rẻ trong nước và quốc tế (VoIP 179): Dịch vụ giá rẻ trong nước và quốc tế sử dụng công nghệ thoại qua giao thức IP nên gọi 179 khách hàng sẽ tiết kiệm được nhiều chi phí. Cũng giồng như các nhà cung cấp dịch vụ khác như Viettel có 178, VNPT có 171, EVNTelecom cung cấp cho khách hàng dịch vụ 179 với giá cước rẻ và cách tính cước hiệu quả đang là dịch vụ có tính cạnh tranh cao nhất đối với các dịch vụ cùng loại trên thị trường

    1.2.2 Mô hình tổ chức hoạt động CSKH tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    Ngày 02/4/2008, Tổ Chăm sóc khách hàng tại TTVTĐLPT chính thức được thành lập với mô hình tổ chức như sau:

     
       
     
       

    Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức hoạt động CSKH của Trung tâm viễn thông công ty Điện lưc (Nguồn phòng Kinh doanh viễn thông)

    • Cách thức phối hợp hoạt động CSKH

    Khách hàng phản ánh tới bộ phận CSKH nào (đội CSKH của Điện lực, hay Trung tâm CSKH của EVNTelecom) thì bộ phận đó chịu trách nhiệm giải quyết đến cùng phản ánh của KH đó. Mỗi bộ phận CSKH chủ động trả lời các thông tin cơ bản như: hướng dẫn quy trình thủ tục, quy định về giá cước, khuyến mại, hướng dẫn sử dụng TBĐC, truy cập Internet Dial Up, hướng dẫn sử dụng các dịch vụ gia tăng,…

    Đối với các trường hợp KH phản ánh đến Điện lực mà Điện lực có thể tự giải quyết. Đội CSKH tại Điện lực có trách nhiệm giải quyết và thông báo kết quả cho khách hàng, thời gian giải quyết tối đa không quá 24h kể từ thời điểm nhận được phản ánh.

    Đối với các trường hợp khách hàng phản ánh đến Điện lực tiếp về các vấn đề Điện lực không giải quyết được kết nối, KH không sử dụng được dịch vụ (gọi đi, gọi đến, hộp thư thoại, truy cập Internet,…), KH không nạp được thẻ cào, không kích hoạt được dịch vụ,….Sau khi đã kiểm tra nhưng không khắc phục được cho KH, Điện lực cần chuyển yêu cầu cho Trung tâm CSKH của EVNTelecom (Callcenter hoặc HTHM) để tiếp tục giải quyết trong vòng 4h. Trung tâm CSKH của EVNTelecom có trách nhiệm thông báo kết quả giải quyết hoặc tiến độ giải quyết cụ thể (với các trường hợp chưa xử lý được ngay) trong vòng 24h.

    Đối với các khách hàng phản ánh đến Trung tâm CSKH cần sự hỗ trợ trực tiếp (các phản ánh liên quan đến bảo hành, thu cước, thái độ nhân viên, KH bị chặn cắt dịch vụ,….). Trung tâm CSKH sẽ liên hệ với Đội CSKH của Điện lực. Đội CSKH có trách nhiệm phối hợp để giải quyết ngay cho KH.

    Ngoài thời gian làm việc của Đội CSKH tại Điện lực, mọi phản ánh của KH đều do Trung tâm CSKH tiếp nhận giải đáp.

    1.2.3 Hoạt động Chăm sóc khách hàng

    Hiện tại, TTVTĐLPT đang thực hiện các hoạt động chăm sóc khách hàng theo chỉ thị của Tổng công ty Điện lực Miền Bắc số 2491/CT-PC1 và theo kế hoạch của TTVTĐLPT. Dựa trên các điều kiện về tình hình kinh tế xã hội của tỉnh, nhu cầu của khách hàng, khả năng của đơn vị. Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ đã phân loại khách hàng thành các cấp và mức độ khác nhau để có kế hoạch và phương thức chăm sóc phù hợp cho từng đối tượng khách hàng. Cụ thể là:

    • Nhóm khách hàng đặc biệt

    Là khách hàng thuộc các cơ quan thường trực, điều hành của Đảng, cơ quan quản lý nhà nước từ tỉnh đến huyện, xã. Các số máy đặc biệt phục vụ báo cháy, cứu thương, phòng chống bão lụt, hoả hoạn, thiên tai và các số máy phục vụ các trường hợp khẩn cấp khác. Nhóm khách hàng này tuy có thể là doanh thu không cao nhưng phải luôn được ưu tiên phục vụ. TTVTĐLPT đã tổ chức tặng hoa, tặng quà cho khách hàng nhân dịp Lễ, Tết, ngày kỷ niệm, ngày truyền thống… Trung tâm viễn thông Điện lực Phú Thọ đã lên kế hoạch tặng quà cụ thể cho khách hàng theo từng tháng, trong kế hoạch nêu rõ tên khách hàng, nội dung quà tặng, chi phí tặng quà và đơn vị chịu trách nhiệm tặng quà . Đối với khách hàng đặc biệt cấp tỉnh, lãnh đạo Trung tâm viễn thông sẽ trực tiếp tặng hoa, quà cho khách hàng. Đối với khách hàng đặc biệt cấp Huyện, Thị xã Trung tâm yêu cầu Lãnh đạo đơn vị trực tiếp tặng hoa, quà cho khách hàng.

    • Nhóm khách hàng lớn

    Là khách hàng sử dụng các dịch vụ viễn thông Điện lực trả sau đạt mức doanh thu bình quân trên tháng từ 500.000 đồng trở lên.

    Đối với khách hàng là các doanh nghiệp, công ty kinh doanh thì nhu cầu sử dụng dịch vụ viễn thông là rất lớn. Phân công cho cá nhân cụ thể, cho nhóm nhân viên chịu trách nhiệm chăm sóc từng đối tượng khách hàng. Các cá nhân, nhóm nhân viên này có nhiệm vụ thường xuyên liên lạc với khách hàng để tìm hiểu về khách hàng cũng như xây dựng mối quan hệ thân thiết với khách hàng.

    Khu vực Dịch vụ Viễn thông
    Số lượng Tỷ trọng DT/ DT khu vực (%)
    TP. Việt Trì 160 17,3
    TX. Phú Thọ 115 16,5
    Đoan Hùng 98 12,1
    Cẩm Khê 82 8,2
    Yên Lập 48 10,7
    Tam Nông 56 11,3
    Tân Sơn 21 21,5

     

    Bảng 2.1: Bảng thống kê số lượng khách hàng lớn trên một số địa bàn tỉnh Phú Thọ (tháng 5/2011)

    (Nguồn: Phòng Kinh doanh viễn thông)

     

     

    • Nhóm khách hàng doanh nghiệp đặc biệt

    Là doanh nghiệp có tiềm năng sử dụng nhiều dịch vụ Viễn thông , phạm vi hoạt động trên toàn quốc và quốc tế. Đó là các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp. Đạt mức doanh thu bình quân trên tháng từ 1triệu trở lên. Được tặng quà vào các dịp lễ tết, ưu tiên giải quyết nhanh chóng yêu cầu cũng như khiếu nại, thắc mắc của khách hàng. Cụ thể như sau:

    – Được thực hiện chính sách ưu tiên mềm dẻo, linh hoạt trong giải quyết các yêu cầu cung cấp dịch vụ, giải quyết khiếu nại cũng như trong việc xử lý tạm dừng thông tin do chậm thanh toán cước phí theo qui định của Trung tâm viễn thông.

    – Được các đơn vị quản lý hướng dẫn, tập huấn và cung cấp đầy đủ các thông tin về dịch vụ, giá cước và các hoạt động chăm sóc khách hàng.

    • Nhóm khách hàng là các đại lý

    Là các khách hàng đã ký làm Cộng tác viên cho Trung tâm viễn thông công ty  ĐLPT, hưởng hoa hồng theo doanh số bán hàng. Bao gồm: Cộng tác viên bán hàng, Cộng tác viên thu cước. Cung cấp cho nhóm khách hàng này 01 số thuê bao và được hỗ trợ tiền thuê bao hàng tháng. Được tặng quà 1lần/năm nhân các ngày lễ, Tết, tổng kết cuối năm.

    • Nhóm khách hàng nhỏ, khách hàng là cá nhân hộ gia đình

    Đối với các khách hàng là các hộ gia đình, công nhân lao động, học sinh – sinh viên… thì nhu cầu về dịch vụ viễn thông, internet… cũng khá cao. Đối với loại khách hàng này, TTVTĐLPT thực hiện CSKH với hình thức tổ chức hội nghị khách hàng, phát tờ rơi, lấy phiếu thăm dò của khách hàng nhận xét về chất lượng sản phẩm, chất lượng phục vụ của từng loại dịch vụ. Tại các điểm giao dịch, khách hàng được phục vụ tân tình chu đáo. Tất cả các khiếu tố khiếu nại về dịch vụ được giải quyết nhanh chóng, chính xác, kịp thời làm khách hàng rất hài lòng.

    • Vào các dịp lễ tế TTVTĐLPT tiến hành tặng quà cho khách hàng. Số lượng khách hàng nhận quà là tương đối nhiều và đây chủ yếu là những khách hàng lớn của Trung tâm viễn thông Điện lực Phú Thọ. Kinh phí chi ra mỗi đợt chăm sóc khách hàng lên đến hàng chục triệu đồng. Điều này cho thấy Trung tâm viễn thông đã chú trọng rất nhiều đến vấn đề chăm sóc khách hàng đặc biệt là các khách hàng lớn.
    TT Nội dung tặng quà cho khách hàng Số lượng khách hàng
    1 Tặng quà nhân dịp ngày lễ tết 626
    2 Tổ chức hội nghị khách hàng 100
    3 Ngày thành lập các doanh nghiệp lớn 300
    4 Mừng ngày lễ sinh nhật 150
      Tổng cộng 1176

     

    Bảng 2.2: Các đợt chăm sóc khách hàng lớn của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ 5 tháng đầu năm 2011.

    (Nguồn: Phòng Kinh doanh viễn thông)

    1.2.4 Hoạt động hỗ trợ công tác chăm sóc khách hàng

    • Quảng cáo

    Về hình thức, các loại hình quảng cáo của TTVTĐLPT được thực hiện theo từng đợt khi có yêu cầu phát triển dịch vụ hoặc khi đưa ra sản phẩm mới trên nhiều loại phương tiện phong phú khác nhau như:

    • Quảng cáo trên báo, tạp chí: báo Phú Thọ, hoặc trên các báo ngành như: Tạp chí Điện lực…
    • Quảng cáo trên truyền thanh, truyền hình: chương trình quảng cáo chưa hấp dẫn, không gây được ảnh hưởng lớn với khách hàng.
    • Quảng cáo trên băng rôn.
    • Quảng cáo trên tờ rơi đặt tại các kênh phân phối.
      • Quan hệ với công chúng

    Trong những năm qua ngành Điện lực nói chung và Điện lực Phú Thọ nói riêng đã quan tâm nhiều đến công tác này. Cụ thể bằng các hoạt động sau:

    – Xây dựng nhà tình nghĩa và nuôi dưỡng hai mẹ Việt nam anh hùng trên địa bàn Tỉnh, thường xuyên thăm hỏi, gặp mặt tặng quà cho gia đình chính sách, cho thương binh, gia đình liệt sĩ. Quyên góp tiền ủng hộ quỹ xóa đói giảm nghèo, quĩ chất độc màu da cam, quĩ vì người nghèo, quĩ vì trẻ thơ, quỹ người tàn tật, ủng hộ, giúp đỡ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt với số tiền mỗi đợt lên tới hàng trăm triệu đồng.

    – Tham gia tài trợ cho các hoạt động Văn hoá xã hội của Tỉnh

    – Tham gia các hoạt động công cộng của địa phương như tham gia phong trào phòng chống tội phạm, phòng chống ma túy, phong trào phòng chống cháy nổ, phong trào an ninh quốc phòng, phong trào thi đua xây dựng cơ quan văn hoá…

    • Khuyến mại

    Việc khuyến mại cho khách hàng của TTVTĐLPT được thực hiện theo đúng Quy định của Tổng công ty Điện lực Miền Bắc.

    – Khuyến mại giảm trừ tiền cước đối với các thuê bao trả sau.

    -Khuyến mại bán thẻ di động trả trước EVNTelecom: Tặng 100% mệnh giá thẻ cào, thời gian gọi, nghe.

    – Khuyến mại bộ kít trả trước: tặng tiền vào tài khoản, thời gian gọi, nghe…

    • Tổ chức hội nghị khách hàng

    Việc tổ chức Hội nghị khách hàng của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ diễn ra mỗi năm một lần. Do tính chất quy mô của tổ chức Hội nghị lớn nên với điều kiện hiện tại của Trung tâm viễn thông không thể tổ chức liên tục được. Tuy nhiên, với số lượng khoảng 200 khách hàng lớn thì sau mỗi hội nghị, Trung tâm viễn thông thu được những ý kiến đóng góp rất bổ ích cho công tác chăm sóc khách của mình.

    • Tổ chức quản lý, theo dõi cơ sở dữ liệu khách hàng

    – Với khách hàng là cơ quan, doanh nghiệp đã có một số thông tin chủ yếu như: tên cơ quan; doanh nghiệp; loại khách hàng; địa chỉ; điện thoại; tên người liên hệ; ngày thành lập; chức năng hoặc lĩnh vực kinh doanh chủ yếu; những thông tin về các cấp lãnh đạo; mức cước sử dụng.

    – Đối với khách hàng là cá nhân, hộ gia đình có các thông tin chủ yếu: họ và tên khách hàng; ngày tháng năm sinh; địa chỉ nghề nghiệp; mức cước sử dụng.

    – Cơ sở dữ liệu khách hàng được chia làm 2 mảng chính: khách hàng hiện tại và tiềm năng theo quy định của Công ty.

    Việc quản lý và theo dõi cơ sở dữ liệu về khách hàng giúp Trung tâm viễn thông  nắm rõ khách hàng và có những chính sách chăm sóc khách hàng hợp lý, đúng thời điểm… tạo được những ấn tượng tốt cho khách hàng.

    1.2.5 Công tác giải quyết khiếu nại

    Công tác giải quyết khiếu nại là một bộ phận quan trọng của chăm sóc khách hàng. TTVTĐLPT đã tổ chức đa dạng hoá các kênh tiếp nhận khiếu nại của khách hàng như: tiếp nhận trực tiếp các khiếu nại bằng văn bản tại các điểm giao dịch của chi nhánh điện, qua đường thư gửi về Tổ CSKH của TTVTĐLPT.

    Kênh tiếp nhận khác: là bộ phận tiếp nhận khiếu nại ở đội ngũ thu cước, bán hàng trực tiếp. Bộ phận này có trách nhiệm tiếp nhận đơn khiếu nại của khách hàng và chuyển đến bộ phận giải quyết khiếu nại.

    Bộ phận giải quyết và tiếp nhận khiếu nại là Tổ CSKH của TTVTĐLPT. Bộ phận này tiếp nhận và trả lời các khiếu nại nếu có cơ sở chính xác. Khi nhận được khiếu nại các nhân viên sẽ tiến hành phân loại khiếu nại thành khiếu nại về chất lượng dịch vụ, về thái độ phục vụ, về cước phí và các loại khác. Từ đó định tuyến khiếu nại và gửi phiếu xác minh khiếu nại đến Trung tâm CSKH của EVNTelecom những vấn đề không thuộc quyền giải quyết. Khi nhận được thông tin khiếu nại Trung tâm CSKH của EVNTelecom sẽ giải quyết khiếu nại và phản hồi về Tổ CSKH của TTVTĐLPT, bộ phận sẽ phối hợp với các điện lực thông báo trả lời khách hàng.

    • Đánh giá sự hài lòng của khách hàng

    Với sự nỗ lực hết mình của tập thể cán bộ công nhân viên trong thời gian qua, đồng thời với nhận thức mới về công tác chăm sóc khách hàng, TTVTĐLPT đã bước đầu xây dựng được hình ảnh tốt trong lòng khách hàng.

    Đây sẽ là động lực và điều kiện thuận lợi để giúp viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ tăng khả năng cạnh tranh và ngày càng phát triển hơn nữa.

    Do việc thực hiện công tác chăm sóc khách hàng được đẩy mạnh nên số lượng đơn khiếu nại đã giảm đáng kể. Số đơn khiếu nại tính đến tháng 5/2011 đã giảm 28% so với thời gian cùng kỳ năm trước.

    Dịch vụ Tổng số đơn khiếu nại Số đơn khiếu nại đã được giải quyết Số đơn khiếu nại chưa giải quyết
    Số đơn Tỷ lệ Số đơn Tỷ lệ
    Viễn thông 120 110 91,6% 10 8,4%

    Bảng 2.3: Tình hình giải quyết khiếu nại của Trung tâm viễn thông ĐLPT 9 tháng đầu năm 2009

    (Nguồn: Phòng Kinh doanh viễn thông)

     

    Dịch vụ Xác định nguyên nhân gây lỗi Số tiền đã bồi thường (đồng)
    Do TTVTĐLPT Do khách hàng
    Viễn thông 67% 33% 5.000.000

    Bảng 2.4: Nguyên nhân khiếu nại

    (Nguồn: Phòng Kinh doanh viễn thông)

    1.3 Đánh giá thực trạng CSKH tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    1.3.1. Kết quả đã đạt được

    Trong giai đoạn hiện nay, khi tình hình cạnh tranh về các dịch vụ viễn thông trên thị trường ngày càng trở nên gay gắt TTVTĐLPT đã ngày càng chú trọng hơn đến việc xây dựng và thực hiện các hoạt động chăm sóc khách hàng. Với những nỗ lực không ngừng TTVTĐLPT đã đạt được một số kết quả nhất định sau:

    – Có đội ngũ CSKH bảo hành lưu động đến từng khách hàng khi có nhu cầu của khách hàng. Do đó dã tạo được ấn tượng tốt của khách hàng về dịch vụ viễn thông điện lực.

    – Thiết lập hệ thống đường dây nóng CSKH qua số điện thoại 0210. 2244444 miễn phí nội mạng chiều gọi đến. Mọi thắc mắc khách hàng đã gọi trực tiếp và được giải đáp một cách nhanh chóng tạo tâm lý thoải mải cho khách hàng.

    – Việc giải quyết khiếu nại của khách hàng ngày càng nhanh gọn hơn, số lượng khiếu nại giảm bớt nhiều do các khâu được quản lý chặt chẽ và đồng bộ. Và với chính sách chăm sóc khách hàng hiện tại, TTVTĐLPT đã thiết lập được mối quan hệ tốt đẹp với rất nhiều khách hàng lớn trong tỉnh.

    Những kết quả bước đầu trên đã trở thành động lực, nguồn cổ vũ rất lớn cho cán bộ TTVTĐLPT tiếp tục hoàn thiện thêm công tác chăm sóc khách hàng.

    1.3.2. Những tồn tại

    Ngoài những thành công mà TTVTĐLPT đã đạt được thì bên cạnh đó cũng tồn tại hạn chế mà TTVT cần khắc phục, cụ thể như sau:

    – Nhiều chi nhánh điện chưa tạo được tính tiện lợi, an toàn cho khách hàng như quầy giao dịch còn hơi nhỏ, các biển quảng cáo, hướng dẫn nghiệp vụ đặt ở những chỗ không thuận tiện.

    – Việc tuyên truyền quảng cáo, tiếp thị chưa được thực hiện rộng rãi cho người sử dụng, nên chưa tận dụng được hết khách hàng có nhu cầu sử dụng vụ. Bên cạnh đó, các chính sách khuyến mại của TTVTĐLPT cũng thiếu tính chiến lược nên chưa thực sự khuyến khích khách hàng sử dụng dịch vụ lâu dài.

    – Các hoạt động CSKH của TTVTĐLPT nhiều khi chưa xuất phát từ thực tế mà mang tính dây chuyền, chưa thực sự chủ động. Nhìn chung, các hoạt động CSKH của TTVT còn đơn lẻ, chưa được xây dựng thành một chiến lược hoạt động cụ thể. Nội dung các hoạt động phần lớn chỉ chú trọng vào các hình thức khuyến mại.

    Qua kết quả điều tra khách hàng, TTVTĐLPT đã nhận được một số phản ánh như sau:

    + Việc tiếp nhận khách hàng tại địa chỉ giao dịch vào giờ cao điểm còn chậm.

    + Có trường hợp khách hàng phải chờ đợi lâu trong quá trình sử dụng dịch vụ, yêu cầu phải được phục vụ ngay khi có yêu cầu. Do vậy đội ngũ giao dịch viên cần phải có chuyên môn nghiệp vụ vững chắc.

    + Thủ tục, quy trình dịch vụ phức tạp. Chính vì vậy mà có nhiều khách hàng đã chuyển sang sử dụng dịch vụ của các đối thủ cạnh tranh với thủ tục đơn giản hơn.

    – Chăm sóc khách hàng đôi khi chưa thống nhất, thiếu sự đôn đốc kiểm tra của trung tâm, vi phạm về thái độ phục vụ chưa mềm dẻo gây cho khách hàng không hài lòng.

    – Công tác nghiên cứu thị trường chưa phát huy được hết thế mạnh. Đối với khách hàng tiềm năng chưa sử dụng dịch vụ hoặc đang sử dụng dịch vụ của đối thủ cạnh tranh, hoặc ngừng sử dụng dịch vụ của đơn vị chuyển sang sử dụng dịch vụ của đối thủ cạnh tranh, TTVTĐLPT chưa có các hình thức tích cực để tìm hiểu, thăm dò, nghiên cứu thị trường, đáp ứng nhu cầu của khách hàng tiềm năng, thuyết phục khách hàng quay lại sử dụng dịch vụ.

    • Những tồn tại về hoạt động chăm sóc khách hàng của TTVTĐLPT có thể thấy là do những nguyên nhân sau:

    – Việc bồi dưỡng và phát triển lực lượng cán bộ có chuyên môn về công tác Maketing cũng như CSKH trong TTVTĐLPT chưa được tiến hành đầy đủ, hoàn chỉnh và rộng khắp.

    – Các hình thức khuyến mãi, quảng cáo không hiệu quả do chưa thực sự chú trọng và các kênh thông tin ít, nhiều khi thông tin về khuyến mại hay quảng cáo không đến được người tiêu dùng hoặc đến nơi mà không đầy đủ.

    – Các sản phẩm thay thế mang lại sự tiện lợi, chất lượng cao, hoặc theo nhu cầu sở thích của từng nhóm đối tượng khách hàng còn ít. Các sản phẩm thay thế  thường là kết quả của công nghệ mới triển khai chậm. Do công tác nghiên cứu thị trường chưa thực sự chuyên sâu nên chậm đưa ra các sản phẩm mới hoặc sản phẩm thay thế và khi đưa ra rồi có một số lại không thực sự phù hợp với thị hiếu của khách hàng.

    – Hệ thống cơ sở dữ liệu khách hàng là căn cứ để xây dựng các chính sách và nội dung CSKH. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu là điều kiện tiên quyết để hoàn thiện công tác CSKH. Tuy nhiên việc này vẫn chưa được hoàn thiện và quan tâm đúng mức, xây dựng cơ sở dữ liệu về khách hàng còn thô sơ.

     

     

     

     

    CHƯƠNG 2 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC KHÁCH HÀNG TẠI TRUNG TÂM VIỄN THÔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC PHÚ THỌ

    2.1 Định hướng phát triển của trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    2.1.1 Định hướng và mục tiêu hoạt động phát triển chung của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

               Để có một h­ư­ớng đi đúng đắn, một chiến l­ư­ợc phát triển lâu dài đảm bảo cho sự phát triển bền vững trong thời kỳ cạnh tranh và hội nhập, Trung tâm viễn thông đã đề ra cho mình các định hướng phát triển như sau :

    – Cung cấp thêm dịch vụ mới (3G). Cụ thể là giữ vững và nâng cao chất lượng dịch vụ chấp hành nghiêm chỉnh các thể lệ, thủ tục đã quy định, không để xẩy ra sai sót nghiệp vụ, tích cực nghiên cứu để phát triển thêm dịch vụ mới và đề ra biện pháp để giành lại thị trường doanh thu cao.

    – Chuyên nghiệp hoá các dịch vụ phối hợp với viễn thông và các hoạt động liên quan đến dịch vụ viễn thông như: thu cước kinh doanh viễn thông công cộng, Internet, hoà mạng….

    – Chính sách hoa hồng, chiết khấu linh hoạt và bám sát chỉ đạo của Công ty. Cơ chế giao khoán phù hợp.

    – Giao khoán sản lượng, doanh thu, đơn giá tiền lương đến từng Đơn vị để tiến tới giao khoán đến từng cá nhân.

    – Rà soát và định mức lại lao động trong toàn tỉnh. Các đơn vị phải tổ chức cho các cán bộ công nhân viên tự thu cước. Giám đốc trực tiếp quản lý và chịu trách nhiệm về công tác thu nợ. Giao thu nợ kiêm nhiệm cho Tổ khoán quản của bên Điện, giao dịch viên…..

    – Việc mua sắm công cụ dụng cụ phải được kiểm soát chặt chẽ, chỉ mua khi thực sự cần thiết. Các loại công cụ dụng cụ như giấy, mực in, văn phòng phẩm,… được cấp bằng hiện vật để giảm chi phí, quản lý được thời gian sử dụng.

    – Quy định lại chế độ sử dụng và thanh toán cước điện thoại, định mức sử dụng, văn phòng phẩm…

    – Rà soát lại công tác đạo tạo, việc đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn được thực hiện trên nguyên tắc chức danh nào cần trình độ đào tạo đến đâu thì đào tạo đến đó.

    – Khẩn trương ban hành các quy định, quy chế để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động viến thông và công tác quản lý. Quy chế phân phối thu nhập phải dựa trên nguyên tắc: làm việc nhiều, kết quả cao thì hưởng nhiều, làm việc ít, kết quả thấp lương thấp.

    – Các tổ chức Đảng, đoàn thể tập trung chỉ đạo, vận động Đảng viên tích cực thực hiện các chủ trương lớn của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ, phấn đấu hoàn thành nhiệm đã đặt ra trong năm 2011 và các năm tiếp theo. Kịp thời phát hiện những nhân tố tích cực để động viên khen thưởng, đồng thời cũng phát hiện những vi phạm sai sót để phối hợp với chuyên môn có hình thức xử lý phù hợp.

    2.1.2 Định hướng phát triển thị trường và khách hàng

    Để TVTVĐLPT thực hiện được các chỉ tiêu kinh doanh cũng như chiến lược phát triển lâu dài thì đơn vị cần phải tổ chức nghiên cứu thị trường nhằm xác định nhu cầu tiêu dùng các dịch vụ, phát hiện những yêu cầu cần đòi hỏi của khách hàng đối với các dịch vụ hiện có để có biện pháp điều chỉnh nâng cao chất lượng phục vụ, đảm bảo giữ thị phần khách hàng hiện có. Đồng thời kích thích khơi dậy tiềm năng sử dụng dịch vụ của khách hàng. Việc xác định giữ vững khách hàng hiện có và mục tiêu phát triển khách hàng, thị trường là một trong những mục tiêu có ý nghĩa hết sức quan trọng trong toàn bộ mục tiêu phát triển của của doanh nghiệp. Để thực hiện mục tiêu này, Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ xác định trong thời gian tới cần chú trọng thực hiện tốt các vấn đề sau:

    – Khảo sát, phát triển thêm các Cộng tác viên, nhằm mở rộng diện phục vụ và tăng doanh thu; nghiên cứu đưa thêm dịch vụ mới vào kinh doanh nhằm mục tiêu cung cấp và làm hài lòng các khách hàng đã đang và sẽ sử dụng các dịch vụ của Viễn thông Điện lực.

    – Nâng cao chất lượng dịch vụ để tạo niềm tin và lòng trung thành của khách hàng hiện có, với mục tiêu quan trọng là giữ khách hàng trung thành sử dụng dịch vụ, sản phẩm của doanh nghiệp.

    2.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện nhằm hoàn thiện công tác chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ

    Từ những nguyên nhân và tồn tại trong công tác chăm sóc khách hàng và định hướng phát triển của Trung tâm viễn thông, em xin đề xuất một số giải pháp để góp phần hoàn thiện hơn công tác chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông.

    2.2.1 Hoàn thiện cơ sở dữ liệu khách hàng

    Để chăm sóc tốt khách hàng không gì tốt hơn là phải hiểu rõ khách hàng có như vậy mới thật sự biết được khách hàng cần gì và phải cung cấp phục vụ khách hàng thế nào cho họ hài lòng. Do vậy, TTVTĐLPT cần phải xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu khách hàng. Sau đây là những vấn đề cần thực hiện :

    Hiện nay tại bộ phận chăm sóc khách hàng của Trung tâm viễn thông chỉ quản lý cơ sở dữ liệu của khách hàng với những dữ liệu đơn giản như: tên , địa chỉ, mức cước sử dụng, ngày hoà mạng… chứ chưa xây dựng được một cơ sở dữ liệu với đầy đủ mọi thông tin về khách hàng.

    Dữ liệu về khách hàng bao gồm các thông tin về khách hàng, thông tin do khách hàng tạo ra và các thông tin khách hàng có thể giúp doanh nghiệp hiểu được khách hàng. Các thông tin này có thể giúp chỉ ra các thị trường cần hướng tới và các khách hàng cần phải quan tâm chăm sóc đặc biệt.

    * Các bước chính trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng

    Trước hết xây dựng các thông tin, dữ liệu cơ bản về khách hàng như là: tên, tuổi, địa chỉ liên lạc, sản lượng khách hàng sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp.

    Sau khi đã xây dựng được cơ sở dữ liệu thô cần thực hiện sắp xếp và phân loại khách hàng.

    Khi phân loại được các khách hàng lớn, đặc biệt cần tiến hành thu thập bổ sung thêm các thông tin chi tiết. Thông tin càng chi tiết càng giúp ích cho việc chăm sóc khách hàng.

    Có được cơ sở dữ liệu rồi cần phải thường xuyên cập nhật thông tin theo một khoảng thời gian nhất định, tuỳ theo đặc điểm của doanh nghiệp có thể cập nhật theo tuần, quý….

    * Nhóm thông tin cần thu thập về khách hàng

    – Nhóm thông tin cơ bản về khách hàng .

    – Dữ liệu về quá trình sử dụng dịch vụ của khách hàng.

    – Mối quan hệ giữa Trung tâm viễn thông và khách hàng.

    – Dữ liệu về khiếu nại của khách hàng.

    – Một số dữ liệu khác mà doanh nghiệp thấy cần thiết.

    * Đối tượng nhân viên chịu trách nhiệm thu thập thông tin

    -Để có được thông tin về khách hàng cần sự tham gia của tất cả các nhân viên giao dịch, nhân viên khai thác,…đã có điều kiện tiếp xúc một hoặc vài lần với khách hàng. Thực hiện giải pháp này sẽ giúp cho Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ hiểu rõ về khách hàng hơn, trên cơ sở đó sẽ duy trì lòng trung thành của khách hàng và tranh thủ những khách hàng mục tiêu đang sử dụng dịch vụ của đối thủ cạnh tranh.

    Ngoài ra, TTVTĐLPT cần phải được trang bị thêm một số hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu, chi phí bước đầu cho việc thu thập. Nguồn nhân lực đã có chỉ cần đào tạo thêm về kỹ năng phân tích thống kê dữ liệu. Và việc quản lý lại được thực hiện trên máy tính nên cũng không tốn nhiều nhân công. Chi phí đầu tư không tốn kém lắm và nếu được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và các nhân viên sẽ thực hiện được dễ dàng.

    2.2.2 Hoàn thiện công tác tổ chức bộ máy chăm sóc khách hàng

    Tổ chức bộ máy chăm sóc khách hàng đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý và điều hành tổ chức các hoạt động chăm sóc khách hàng, nâng cao vị thế, uy tín của Trung tâm viễn thông đối với khách hàng. Để bộ máy hoạt động phát huy tốt hơn vai trò của mình thì cần phải tổ chức bộ máy theo h­ướng gọn nhẹ, năng động, linh hoạt, hiệu quả trên cơ sở những nội dung sau:

    – Phân công trong bộ máy chăm sóc khách hàng phải có một ngư­ời giữ vai trò chủ đạo, là ng­ười có nhiệm vụ quản lý toàn diện, chịu trách nhiệm về mọi mặt của hoạt động trong bộ máy đó.

    – Tổ chức các tổ, nhóm hoặc chuyên viên chăm sóc khách hàng ở các đơn vị trực thuộc. Qui định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, từng khâu, từng vị trí, từng ng­ười để họ phát huy quyền tự chủ thực hiện nhiệm vụ đ­ược phân công.

    – Xác định, tuyển chọn, bố trí nhân sự làm việc trong bộ máy chăm sóc khách hàng là những ng­ười có kiến thức, am hiểu về công tác Marketing và chăm sóc khách hàng, nếu đã qua thực tế thì càng có điều kiện để họ phát huy năng lực và đem lại hiệu quả cao cho bộ máy.

    – Th­ường xuyên xem xét đánh giá thực trạng hoạt động của bộ máy để có những biện pháp chấn chỉnh và hoàn thiện. Công tác này có ý nghĩa quan trọng, nhờ đó có thể kiểm tra đ­ược hiệu quả hoạt động của từng khâu, từng bộ phận.

    – Tổ chức các nhóm chăm sóc khách hàng đối với nhóm khách hàng lớn, khách hàng đặc biệt.

    Đối với Trung tâm viễn thông do đặc điểm riêng nên chưa có phòng chăm sóc khách hàng riêng biệt nên vấn đề cần thiết nhất là phải thành lập phòng chăm sóc khách hàng riêng, để có hiệu quả tốt trong việc chăm sóc khách hàng.

    Công tác hoàn thiện bộ máy chăm sóc khách hàng phải được tiến hành song song với công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao ý thức kinh doanh và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của người lao động. Những lớp tập huấn về công tác kinh doanh nói chung và chăm sóc khách hàng nói riêng. Đó chính là cơ sở để lãnh đạo các đơn vị, các thành viên tham gia lớp tập huấn tự nâng cao trình độ và ý thức kinh doanh. Đồng thời chính họ sẽ trở thành cán bộ đào tạo tại đơn vị mình, để biến những kiến thức thu nhận được trở thành kiến thức và hành động chung của toàn đơn vị. Kết hợp với công tác đào tạo là học tập, rút kinh nghiệm qua các hoạt động cụ thể của đơn vị, xây dựng đơn vị thí điểm, điển hình sau đó sử dụng trong toàn đơn vị. Kết quả là mọi cán bộ công nhân viên sẽ trở thành những nhân viên chăm sóc khách hàng không chuyên, tạo nên một mạng lưới chăm sóc khách hàng rộng khắp và đồng bộ.

    Việc tổ chức bộ máy CSKH theo hướng nêu trên có thể giảm bớt gánh nặng cho phòng Kinh doanh viễn thông, đồng thời tạo ra bộ máy chăm sóc khách hàng chuyên sâu hơn. Trên thực tế, với điều kiện về nguồn lực và nguồn vốn của đơn vị, cùng với sự quyết tâm của lãnh đạo, cán bộ công nhân viên trong TTVTĐLPT thì nhất định giải pháp sẽ thực hiện được.

    2.2.3 Nâng cao ý thức và trình độ của cán bộ công nhân viên trong TTVTĐLPT

    Ban lãnh đạo đơn vị là nhân tố quyết định các chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, tầm nhìn của họ quyết định quy mô phương thức kinh doanh của doanh nghiệp, là nhân tố chủ chốt dẫn đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp. Các cấp lãnh đạo phải thường xuyên đổi mới tư duy để bắt kịp với sự thay đổi của thị trường, kiên quyết chỉ đạo đạt bằng được những kế hoạch đã đặt ra.

    Yếu tố con người, ý thức, chất l­ượng đội ngũ CBNV có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác CSKH. Công tác chăm sóc khách hàng không còn là việc riêng của một bộ phận nào đó mà phải trở thành ý thức của mọi lao động tham gia. Riêng đối với với các khâu trực tiếp giao dịch với khách hàng (như: giao dịch viên,  nhân viên thu cước, nhân viên bảo hành thiết bị đầu cuối…) cần được nâng cao hơn nữa ý thức phục vụ khách hàng, thái độ phục vụ chu đáo ân cần, niềm nở. Để làm được điều này, TTVTĐLPT cần có biện pháp giáo dục tích cực để mọi người đều nhận thức một cách sâu sắc rằng ngày nay chăm sóc khách hàng là một vũ khí cạnh tranh mạnh nhất của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến sự sống còn của doanh nghiệp và nó sẽ gián tiếp ảnh hưởng đến thu nhập và lợi ích của từng người trong doanh nghiệp.

    Đi đôi với việc nâng cao ý thức kinh doanh, tuyên truyền giáo dục phải không ngừng nâng cao trình độ của công nhân viên. Coi trọng vấn đề tuyển dụng đào tạo, bồi dưỡng đào tạo lại, khuyến khích đi học thêm. Đặc biệt là trong môi trường cạnh tranh hiện nay để tăng sức cạnh tranh, tăng ưu thế cạnh tranh thì phải đảm bảo đội ngũ lao động có năng lưc là rất cần thiết.

    Đối với hình thức đào tạo cần đa dạng hoá các loại hình đào tạo như sau :

    – Thuê các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực chăm sóc khách hàng về giảng dạy trực tiếp cho tất cả các nhân viên chuyên trách về chăm sóc khách hàng.

    – Luân phiên cử các nhân viên chăm sóc khách hàng đi đào tạo, về chuyên môn nghiệp vụ hoặc tham dự các chương trình hội thảo, hội nghị về chăm sóc khách hàng.

    – Tiến hành đào tạo tại chỗ: Xây dựng một đội ngũ chuyên gia được đào tạo chuyên sâu về chăm sóc khách hàng để chuyên phục vụ những khách hàng lớn của Trung tâm viễn thông và sử dụng chính các chuyên gia này để đào tạo cho các nhân viên cán bộ trong Trung tâm viễn thông.

    -Tiến hành điều tra đội ngũ cán bộ công nhân viên hiện có theo các tiêu thức: lứa tuổi, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, sở trường, sức khỏe để có kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo bố trí lao động cho phù hợp với từng bộ phận, từng cơ sở sản xuất. Tăng cường bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ, kỹ thuật mới chuyên sâu hơn để người lao động ở từng lĩnh vực công tác nắm vững kiến thức phục vụ tốt hơn trong công việc

    – Đối với lao động quản lý: khi dinh doanh trong điều kiên cạnh tranh, người quản lý ngoài việc biết về chuyên môn nghiệp vụ kỹ thuật cần phải được đào tạo các kiến thức về kinh tế, tài chính, quản trị kinh doanh. Trên cơ sở những kiến thức nền tảng, họ cần phải thường xuyên được cập nhật các thông tin về công nghệ mới, các phương pháp quản lý tiên tiến, về các chủ trương chính sách của nhà nước, của ngành.

    – Đối với lao động kỹ thuật: lao động kỹ thuật phải thường xuyên được đào tạo và tái đào tạo để thích ứng với công nghệ mới, từ đó làm chủ được công nghệ, kỹ thuật mạng lưới, đủ sức đảm đương việc vận hành, khai thác mạng lưới an toàn, ổn định, giải đáp những khó khăn vướng mắc của khách hàng.

    – Đối với nhân viên giao dịch: cần được đào tạo các kỹ năng về khai thác, xử lý nghiệp vụ, nên khuyến khích nhân viên cố gắng học hỏi, nâng cao trình độ, kỹ năng giao tiếp xử lý tình huống. Ngoài ra đây còn là bộ phận lao động trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, là nơi thể hiện hình ảnh của doanh nghiệp. Với đội ngũ này nên bổ xung các chương trình đào tạo về kiến thức Marketing, làm cho mỗi người đều hiểu rõ những nguy có thách thức của quá trình cạnh tranh và hội nhập, để từ đó thay đổi cung cách kinh doanh, phục vụ để mỗi giao dịch viên đều là nhân viên tiếp thị cho các hoạt động của đơn vị, chiếm được niềm tin yêu của khách hàng.

    Thực hiện giải pháp này sẽ tạo ra đội ngũ nhân viên có phẩm chất, nghiệp vụ cao, sẵn sàng cho những khó khăn và thử thách mới. Là tiền đề cho việc phát triển của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ về lâu về dài.

    2.2.4 Đẩy mạnh công tác nghiên cứu thị trường

                Mục đích của công tác điều tra nghiên cứu, tìm hiểu thị trường là đo lư­ờng, đánh giá mức độ thoả mãn nhu cầu của khách hàng, đánh giá sự am hiểu, lòng tin và sự ­ưa thích của khách hàng, phát hiện ra các nhu cầu tiềm ẩn của khách hàng…Từ đó xác định chính xác nhu cầu tiêu dùng đối với dịch vụ đang cung cấp và khả năng cung cấp dịch vụ mới nhằm phục vụ khách hàng tốt hơn.

    Nội dung nghiên cứu có thể tập trung vào các vấn đề:

    – Nghiên cứu nhu cầu của khách hàng: Nhằm xác định nhu cầu mà khách hàng muốn thoả mãn khi sử dụng dịch vụ. Khi xác định đ­ược những nhu cầu nào của khách hàng mà hiện tại ch­ưa đ­ược đáp ứng thì đây là cơ hội để Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ phát triển dịch vụ cung cấp cho khách hàng.

    – Nghiên cứu sự mong đợi của khách hàng: Dùng các kỹ thuật định lư­ợng để xác định tiêu chuẩn dịch vụ mà khách hàng mong đợi khi họ tiêu dùng dịch vụ. Ví dụ thời gian chờ đợi khi sử dụng dịch vụ, thời gian sử lý khiếu nại, thái độ phục vụ của nhân viên Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ…

    – Nghiên cứu sự nhận thức của khách hàng về dịch vụ: Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ không thể cho rằng dịch vụ mình cung cấp là tốt, mà phải xem xét sự đánh giá của khách hàng như­ thế nào. Nếu thật sự dịch vụ mà viễn thông Điện lực cung cấp là tốt thì phải chứng minh để khách hàng hiểu và sử dụng; nếu theo đúng đánh giá của khách hàng chư­a tốt thì ta phải sửa đổi hoàn thiện chất l­ượng dịch vụ.

    – Nghiên cứu để phân loại các đối t­ượng khách hàng: Việc nghiên cứu này nhằm mục đích phân loại từng đối tư­ợng khách hàng để có cơ chế chăm sóc khách hàng đối với từng loại khách hàng.

    – Nghiên cứu tìm hiểu về hoạt động của các đối thủ cạnh tranh để tìm ra điểm mạnh, điểm yếu của đối thủ cạnh tranh và của doanh nghiệp mình, từ đó đư­a ra các quyết định chính xác trong tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả.

    Nghiên cứu về khách hàng có thể bằng nhiều phư­ơng pháp khác nhau:

    – Qua phiếu điều tra do bộ phận chăm sóc khách hàng thiết kế mẫu mã và thu thập dữ liệu.

    – Thiết lập đ­ường dây nóng bằng cách cung cấp số máy điện thoại thư­ờng trực nhận tin để khách hàng gọi đến phản ảnh các vấn đề có liên quan đến việc cung cấp và sử dụng dịch vụ.

    – Nếu khách hàng cho phép có thể phỏng vấn xin ý kiến khách hàng về các lĩnh vực: Chất l­ượng dịch vụ, chất lư­ợng phục vụ, nhu cầu sử dụng dịch vụ mới…

    – Ng­ười làm công tác chăm sóc khách hàng có thể đóng vai ng­ười bình thường để thâm nhập tìm hiểu, lắng nghe khách hàng trong quá trình sử dụng các dịch vụ tại các nơi công cộng.

    – Mở hộp thư để nhận các ý kiến đóng góp của khách hàng về mọi mặt. Hộp thư nên sử dụng cả hai hình thức bưu chính và điện tử để thuận lợi cho khách hàng.

    – Đơn vị phải tổ chức các cuộc điều tra nhu cầu của thị trư­ờng về dịch vụ viễn thông, tìm hiểu các đối thủ cạnh tranh về dịch vụ bị cạnh tranh, tìm hiểu thị tr­­ường trong t­­ương lai. Để từ đó có cơ sở ra quyết định kinh doanh có hiệu quả.

    Qua công tác nghiên cứu thị trường doanh nghiệp sẽ xác định được điểm mạnh điểm yếu của mình để sửa chữa khắc phục. Biết được điểm yếu của đối thủ để tấn công và điểm mạnh của đối thủ để phòng thủ. Biết được nhu cầu, ý kiến của khách hàng về sản phẩm dịch vụ mình cung cấp để sửa chữa cho phù hợp thị hiếu người tiêu dùng.

    Trung tâm viễn thông Điện lực Phú Thọ có đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm, hiểu biết về các dịch vụ viễn thông. Đội ngũ giao dịch, chăm sóc khách hàng có trình độ, nhanh nhạy trong việc nắm bắt  tâm lý khách hàng là điều kiện để thực hiện tốt giải pháp.

    2.2.5 Nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng

    Nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng chính là việc thực hiện theo phương châm “Hướng về khách hàng”, TTVTĐLPT phải cải tiến cung cách phục vụ nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. Để nâng cao chất lượng phục vụ, TTVTĐLPT cần phải kể đến các hoạt động sau:

    – Tiếp tục đầu tư trang thiết bị khai thác, giao dịch hiện đại cho tất cả các điểm phục vụ, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp cho khách hàng.

    – Bố trí quầy gjao dịch, bảng giá cước, bảng hướng dẫn sử dụng dịch vụ ở những nơi dễ quan sát để khách hàng dễ dàng tìm hiểu về các sản phẩm, dịch vụ mà doanh nghiệp cung cấp.

    – Cần phát triển hơn nữa mạng lưới phân phối bằng cách mở thêm đại lý ở những nơi có nhu cầu lớn nhằm nâng cao khả năng phục vụ cho khách hàng.

    – Đẩy mạnh các dịch vụ sau cung cấp dịch vụ: Với thị trường cạnh tranh như hiện nay thì việc đẩy mạnh các dịch vụ chăm sóc khách hàng sau cung cấp dịch vụ là vô cùng cần thiết vì nếu như khách hàng không hài lòng với những sản phẩm dịch vụ mà Trung tâm viễn thông cung cấp thì họ sẽ chuyển sang sử dụng dịch vụ của các nhà cung cấp khác. Các hoạt động chăm sóc khách hàng sau cung cấp dịch vụ có thể bao gồm: Tư vấn, giúp đỡ khách hàng khi sử dụng sản phẩm dịch vụ

    – Thực hiện việc đa dạng hóa các hoạt động chăm sóc khách hàng, mục tiêu của các hoạt động này là duy trì mối quan hệ giữa khách hàng và nhà cung cấp. Vì vậy, TTVTĐLPT cần có kế hoạch xây dựng các hoạt động chăm sóc khách hàng cụ thể với từng nhóm khách hàng khác nhau. Để thực hiện tốt được các hoạt động chăm sóc khách hàng thì cần phải hiểu rõ tâm lý thị hiếu cũng như đặc điểm của từng đối tượng khách hàng trên từng khu vực thị trường.

    – Cố gắng giải quyết khiếu nại một cách triệt để, hạn chế khiếu nại vượt cấp, khiếu nại không cần thiết của khách hàng. Các thủ tục giải quyết và tiếp nhận khiếu nại cần được cải tiến, chất lượng giải quyết khiếu nại phải được nâng cao hơn, giảm thời gian trả lời khiếu nại cho khách hàng. Nên xây dựng quy trình giải quyết khiếu nại nội bộ, phân cấp, tạo điều kiện chủ động về giải quyết khiếu nại ở từng khâu, nhằm rút ngắn thời gian giải quyết khiếu nại của khách hàng. Phải thường xuyên đánh giá, thống kê tỷ lệ khiếu nại của khách hàng để có giải pháp trả lời, hướng dẫn thỏa đáng xây dựng các nội dung hướng dẫn, trả lời khách hàng mẫu để các nhân viên làm nhiệm vụ liên quan có sở cứ để trả lời khách hàng một cách thống nhất.

    Thực hiện giải pháp này sẽ đáp ứng được nhu cầu sử dụng các dịch vụ viễn thông của mọi tầng lớp khách hàng. Thông qua các phân phối đánh giá được thị trường của từng loại dịch vụ và có kế hoạch để cung cấp các dịch vụ cho phù hợp với từng địa bàn. Đồng thời để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, thu hút được nhiều khách hàng, là mục tiêu của đơn vị. Với số lượng điểm phục vụ rộng và đội ngũ lao động như hiện nay, chỉ cần sự quan tâm của lãnh đạo đơn vị và sự quyết tâm của toàn thể cán bộ, nhân viên Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ sẽ thực hiện được giải pháp này.

    2.2.6 Tăng cường các kênh thông tin về chương trình khuyến mãi

    Người ta thường cho rằng chính sách khuyến mại là cứ việc bỏ tiền ra để mua lấy lòng tin, hưởng ứng của khách hàng và khuyến mãi càng nhiều càng tốt mà ít ai để ý đến việc các thông tin về chương trình khuyến mãi đó có đến được với người sử dụng hay không.

    Đối với công tác chăm sóc khách hàng thì khuyến mãi là công cụ hữu hiệu thu hút khách hàng về phía doanh nghiệp. Nhưng để các chương trình khuyến mãi được thành công thì việc trước hết là phải làm cho khách hàng biết đến chúng. Và để làm được điều này thì phải tăng cường các kênh thông tin đến người tiêu dùng về các đợt, các chính sách khuyến mại đã, đang và sắp có của doanh nghiệp.

    Đối với các khách hàng vừa và nhỏ, khách hàng đặc biệt, khách hàng là doanh nghiệp đặc biệt trong thời gian tới, Trung tâm viễn thông cần phải tăng cường các kênh thông tin để thông báo, nhanh chóng kịp thời các chương trình khuyến mại tới tất cả các khách hàng. Thay vì bỏ ra rất nhiều tiền để được một vài phút xuất hiện trên đài truyền hình, sóng phát thanh để quảng cáo chúng ta có thể giảm bớt chi phí bằng các kênh phân phối trực tiếp – phân tán tại địa chỉ khách hàng là các nhân viên thu cước, lắp đặt, nhân viên bảo hành thiết bị đầu cuối… gửi các thông báo về khuyến mãi đi kèm với các hoá đơn, các hợp đồng. Trên các thông báo khuyến mãi sẽ ghi tên và địa chỉ cụ thể của khách hàng. Việc làm này sẽ làm tăng tính hiệu quả của các chương trình khuyến mãi lên rất nhiều.

    Với các doanh nghiệp thuộc nhóm khách hàng lớn cần phải đảm bảo rằng tất cả trong số họ sẽ nhận được thông báo khuyến mãi của mình. Cần gọi điện, gửi email thậm chí cử cả chuyên viên chăm sóc khách hàng đến tận nơi để thông báo. Theo nhiều nghiên cứu thì nhóm khách hàng này sẽ quyết định ngay sau khi nhận thông báo không lâu.

    Qua các hình thức trên, thì việc thông tin khuyến mãi đến với khách hàng là hiệu quả. Phương pháp này sử dụng nguồn nhân lực sẵn có không phải thuê ngoài chỉ cần tổ chức cho tốt và được sự đồng ý của ban lãnh đạo thì giải pháp này sẽ thực hiện được.

    KẾT LUẬN

    Ngày nay, trong xu thế mở cửa hội nhập quốc tế, cạnh tranh sẽ ngày càng gay go quyết liệt, vấn đề chất lượng, giá cả và dịch vụ chăm sóc khách hàng là vấn đề then chốt đối với mọi doanh nghiệp Việt Nam.

    Thực hiện các hoạt động chăm sóc khách hàng theo chỉ thị của Tổng công ty Điện lực Miền Bắc và theo kế hoạch của Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ. TTVTĐLPT đang rất nỗ lực để có thể dần đứng vững trên đôi chân của mình. Với những cố gắng không ngừng TTVTĐLPT đã dần đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Nhờ vậy, viễn thông điện lực đã phục vụ tốt nhu cầu sử dụng dịch vụ viễn thông của toàn xã hội.

    Trên cơ sở sau khi được liên hệ thực tiễn với hoạt động chăm sóc khách hàng tại TTVTĐLPT, em đã chọn chủ đề báo cáo thực tập là “Thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ”.

    Trong bài báo cáo này em đã nêu được một số vấn đề sau:

    –  Phân tích thực trạng hoạt động chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ.

    – Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác chăm sóc khách hàng.

    Em hy vọng bài báo cáo này sẽ đóng góp phần nào vào việc cải thiện công tác chăm sóc khách hàng tại Trung tâm viễn thông công ty Điện lực Phú Thọ. Song, do hiểu biết về lý thuyết cũng như thực tế còn hạn chế, vì vậy báo cáo của em không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong được các thầy cô giáo góp ý để bài báo cáo của em được hoàn thiện hơn nữa.

    Em xin cám ơn sự giúp đỡ của CBCNV trong TTVTĐLPT và cô giáo hướng dẫn đã giúp em hoàn thành bài báo cáo thực tập này .

    Sinh viên

    Chử Thị Ngọc Liên


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]
  • Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông

    Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông

    Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Trắc nghiệm tổng quát viễn thông


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]http://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/M%E1%BB%99t-s%E1%BB%91-v%E1%BA%A5n-%C4%91%E1%BB%81-v%E1%BB%81-c%C3%B4ng-t%C3%A1c-l%E1%BA%ADp-k%E1%BA%BF-ho%E1%BA%A1ch-ngu%E1%BB%93n-nh%C3%A2n-l%E1%BB%B1c-trong-doanh-nghi%E1%BB%87p-B%C6%B0u-ch%C3%ADnh-Vi%E1%BB%85n-th%C3%B4ng.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông

    Một số vấn đề về công tác lập kế hoạch nguồn nhân lực

    trong doanh nghiệp Bưu chính Viễn thông

    Công tác quản trị và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp nói chung và trong doanh nghiệp BCVT nói riêng gồm nhiều vấn đề có liên quan với nhau, như lập kế hoạch nguồn nhân lực, phân tích công việc, tuyển dụng, đào tạo, bố trí sắp xếp nhân lực, trả công lao động và bảo đảm các chế độ đãi ngộ khác…dưới đây xin đề cập đến một trong những vấn đề nói trên là công tác hoạch định nguồn nhân lực trong doanh nghiệp bưu chính viễn thông trong trong bối cảnh mới.

    ThS. Hà Văn Hội

    MỞ ĐẦU

    Trong xu thế đổi mới hoạt động sản xuất kinh doanh, Tổng công ty bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT) đang trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tập đoàn. Bước chuyển sang mô hình sản xuất kinh doanh mới, đòi hỏi phải có sự sắp xếp, bố trí lại nguồn lao động trong doanh nghiệp theo nguyên tắc đúng người, đúng việc đồng thời có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ cho người lao động để họ có đủ kỹ năng và kiến thức làm chủ công nghệ hiện đại, không ngừng nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Công tác quản trị và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp nói chung và trong doanh nghiệp

    BCVT nói riêng gồm nhiều vấn đề có liên quan với nhau, như lập kế hoạch nguồn nhân lực, phân tích công việc, tuyển dụng, đào tạo, bố trí sắp xếp nhân lực, trả công lao động và bảo đảm các chế độ đãi ngộ khác…dưới đây xin đề cập đến một trong những vấn đề nói trên là công tác hoạch định nguồn nhân lực trong doanh nghiệp bưu chính viễn thông trong trong bối cảnh mới.

    TẠI SAO DOANH NGHIỆP CẦN PHẢI HOẠCH ĐỊNH NGUỒN

    NHÂN LỰC?

    Trong hoạt động kinh doanh bưu chính viễn thông, công tác lập kế hoạch giúp doanh nghiệp định hướng được hoạt động của mình. Việc lập kế hoạch cho hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị bao gồm nhiều nội dung, trong đó công tác kế hoạch nguồn nhân lực là một trong những nội dung quan trọng. Đây là quá trình nghiên cứu, xác định nhu cầu nguồn nhân lực, đưa ra các chính sách và thực hiện các chương trình hoạt động đảm bảo cho doanh nghiệp có đủ nguồn nhân lực với các phẩm chất, kỹ năng phù hợp để thực hiện công việc có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao. Vậy tại sao phải lập kế hoạch nguồn nhân lực?

    Thực tế hoạt động sản xuất kinh doanh của trong những năm vừa qua cho thấy người lao động trong doanh nghiệp được coi là tài nguyên nhân sự, là yếu tố quan trọng nhất, là động lực của mọi quá trình sản xuất kinh doanh. Do vậy, công tác hoạch định giúp doanh nghiệp thấy được nhu cầu nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó bảo đảm sắp xếp đúng

    người cho đúng việc, vào đúng thời điểm cần thiết và linh hoạt đối phó với những thay đổi trên thị trường. Thừa nhân viên sẽ làm tăng chi phí, thiếu nhân viên hoặc chất lượng nhân viên không đáp ứng yêu cầu sẽ ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện công việc và bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Có thể kể ra các nguyên nhân đòi hỏi doanh nghiệp phải tiến hành công tác hoạch định nguồn nhân lực:

    Thứ nhất, lập kế hoạch gắn nguồn nhân lực và tổ chức lại với nhau. Trong điều kiện kinh doanh cạnh tranh gay gắt như hiện nay, các doanh nghiệp bưu chính viễn thông phải đưa ra những quyết định cạnh tranh theo những cách khác nhau như: giảm giá dịch vụ, nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường khuyến mãi… Tuy nhiên lợi thế cạnh tranh mà doanh nghiệp giành được ở đây hoàn toàn phụ thuộc vào con người trong tổ chức đó. doanh nghiệp cần phải tin rằng con người là chìa khoá dẫn đến mọi thành công. Việc lập kế hoạch chính là tạo ra sự liên kết giữa việc tuyển chọn kỹ hơn, đào tạo nhiều hơn cho người lao động, trả lương cao hơn để họ có thu nhập ổn định hơn… từ đó, giúp doanh nghiệp đạt được năng suất lao động cao hơn bằng cách làm cho mọi người đều tham gia và hứng thú với các công việc của mình.

    Thứ hai, lập kế hoạch nhân sự liên kết các hành động với các kết quả. Nếu không có kế hoạch, doanh nghiệp sẽ không thể biết được có đi đúng hướng hay không. Các hoạt động về lập kế hoạch nhân sự có thể được đánh giá bằng việc sử dụng chính các mô hình như các trường hợp đầu tư vào các cơ sở sản xuất mới, những chiến dịch marketing hay những công cụ tài chính. Cũng giống như những

    trường hợp đầu tư này, các hoạt động nhân sự tiêu hao đầu vào như thời gian, tiền bạc, vật tư và sự tham gia của người lao động. Các chi phí của những hoạt động nhân sự là nguồn tài nguyên cần thiết để tiến hành hạot động đó. Những chi phí này có thể là chi phí đào tạo, chi phí điều hành và quản lý…

    Thứ ba, lập kế hoạch nhân lực cho phép nhìn nhận rõ các bộ phận hoạt động có ăn khớp với nhau không, đồng thời giải đáp cho doanh nghiệp những vấn đề như: nguồn nhân lực có phù hợp với chiến lược không, nguồn nhân lực có đảm bảo lợi thế cạnh tranh và duy trì được lâu dài lợi thế cạnh tranh đó hay không…

    Nhìn chung, chiến lược nhân sự tốt nhất là tuyển dụng, đào tạo và trả lương cho người lao động sao cho họ có thể sáng tạo ra những chiến lược tương lai tốt nhất, bất kể các điều kiện tương lai như thế nào. Chiến lược này phải chú trọng tới các đặc điểm chung của con người như khả năng sáng tạo, trí thông thông minh, tính ham hiểu biết, có thể tin cậy được và tận tuỵ với tổ chức. Điều này sẽ dẫn đến những chiến lược sáng suốt và hiện thực trong tương lai. Mặt khác, việc tìm ra cách thức tốt nhất để đánh giá đúng năng lực hoàn thành công việc của nhân viên để thực hiện trả công và đãi ngộ xứng đáng, để nhân viên gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, tích cực tích luỹ kinh nghiệm, phát huy sáng kiến trong công việc để cống hiến cho doanh nghiệp và cũng chính là để nâng cao lợi ích của chính bản thân họ. Đó cũng chính là những nội dung cơ bản của công tác quản trị và phát triển nguồn nhân lực, một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

    QUÁ TRÌNH HOẠCH ĐỊNH NGUỒN NHÂN LỰC ĐƯỢC THỰC

    HIỆN NHƯ THẾ NÀO?

    Quá trình hoạch định nguồn nhân lực trong doanh nghiệp cần được thực hiện trong mối liên hệ mật thiết với quá trình hoạch định và thực hiện các chiến lược và chính sách kinh doanh chung của doanh nghiệp. Thông thường, quá trình hoạch định thực hiện theo các bước như:

    • Phân tích môi trường, xác định mục tiêu và chiến lược cho doanh nghiệp.
    • Phân tích hiện trạng quản trị nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
    • Dự báo khối lượng công việc (đối với các mục tiêu, kế hoạch dài hạn,

    trung hạn) hoặc xác định khối lượng công việc và tiến hành phân tích công việc (đối với các mục tiêu, kế hoạch ngắn hạn) và nhu cầu nguồn nhân lực (đối với các mục tiêu, kế hoạch dài hạn, trung hạn) hoặc xác định nhu cầu nguồn nhân lực (đối với các mục tiêu kế hoạch ngắn hạn).

    • Phân tích quan hệ cung cầu nguồn nhân lực, khả năng điều chỉnh, và đề ra

    các chính sách, kế hoạch chương trình thực hiện giúp cho doanh nghiệp thích ứng với các nhu cầu mới và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.

    • Thực hiện các chính sách, kế hoạch, chương trình quản trị nguồn nhân lực

    của doanh nghiệp.

    • Kiểm tra đánh giá tình hình thực hiện.

    Sau đây là các bước thực hiện công tác hoạch định nguồn nhân lực (Hình

    1):

    Hình 1. Quá trình hoạch định nguồn nhân lực

    Bước 1: phân tích môi trường quản trị tài nguyên nhân sự

    Hình 2. Môi trường quản trị nguồn nhân lực

    Phân tích môi trường là cơ sở cho việc xác định mục tiêu, cho việc hoạch định nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thuộc môi trường bên ngoài; và các yếu tố thuộc môi trường bên trong. Môi trường bên ngoài bao gồm các yếu tố khung cảnh kinh tế, dân số/lực lượng lao động, luật lệ của Nhà nước, văn hóa – xã hội, đối thủ cạnh tranh, khoa học kỹ thuật và khách hàng. Môi trường bên trong bao gồm những vấn đề thuộc về nội bộ doanh nghiệp như quy mô, cơ cấu, khả năng công nghệ… Tất cả các yêu cầu về nguồn nhân lực đều phát xuất từ chiến lược của các bộ phận chuyên môn. Giai đoạn này cũng gọi là hoạch định tác vụ hoặc hoạch định nguồn nhân lực. Dĩ nhiên bộ phận nguồn nhân lực và các bộ phận khác tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn

    nhau. Hiểu được mối quan hệ trên nhà quản trị nguồn nhân lực mới giúp các nhà quản trị giải quyết được các vấn đề liên quan đến tổ chức hoạt động của người lao động. Sau khi phân tích ảnh hưởng của môi trường kinh doanh, doanh nghiệp cần xác định được một số vấn đề như:

    • Thế mạnh của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp là gì ?
    • Khả năng cung cấp ứng viên từ thị trường lao động địa phương cho các

    công việc phổ biến trong các doanh nghiệp như thế nào?

    • Luật lao động, luật công đoàn và các quy định về mức lương tối thiểu, về

    thời gian làm việc, v.v… sẽ ảnh hưởng đến các điều kiện làm việc của nhân viên trong doanh nghiệp ra sao?

    • Các nhân viên tương lai sẽ mong đợi gì ở doanh nghiệp? Các đối thủ cạnh

    tranh sẽ có thể đáp ứng được những điều kiện nào của ứng viên có các kỹ năng cao, khan hiếm trên thị trường địa phương ra sao?


    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    [sociallocker id=”19555″] Tải Xuống Tại Đây [/sociallocker]
  • Trắc nghiệm tổng quát viễn thông

    Trắc nghiệm tổng quát viễn thông

    Trắc nghiệm tổng quát viễn thông

    Mọi ý kiến đóng góp xin gửi vào hòm thư: [email protected]

    Tổng hợp các đề cương đại học hiện có của Đại Học Hàng HảiĐề Cương VIMARU 

    Kéo xuống để Tải ngay đề cương bản PDF đầy đủ: Sau “mục lục” và “bản xem trước”

    (Nếu là đề cương nhiều công thức nên mọi người nên tải về để xem tránh mất công thức)

    Đề cương liên quan: Các đặc điểm của mạng viễn thông ngày nay


    [toc]

    [pdfviewer width=”800px” height=”1000px” beta=”true/false”]https://hotroontap.com/wp-content/uploads/2019/06/Tr%E1%BA%AFc-nghi%E1%BB%87m-t%E1%BB%95ng-qu%C3%A1t-vi%E1%BB%85n-th%C3%B4ng.pdf[/pdfviewer]

    Tải ngay đề cương bản PDF tại đây: Trắc nghiệm tổng quát viễn thông

    Trắc nghiệm tổng quát viễn thông

     

    CÂU HỎI

    1. Viễn thông bao gồm các lĩnh vực:
    2. Điện thoại, fax                           C. Truyền thanh, truyền hình, vệ tinh
    3. Internet và mạng dữ liệu              D. Tất cả các lĩnh vực trên
    4. Lịch sử phát triển của viễn thông được chia thành bao nhiêu pha trong quá trình phát triển:
    5. 2 C. 4
    6. 3 D. 5
    7. Thông tin gồm các dạng sau:
    8. Âm thanh                 C.  Dữ liệu
    9. Hình ảnh         D.  Cả ba dạng trên
    10. Điểm khác nhau giữa tín hiệu số và tín hiệu tương tự là :
    11. Tín hiệu số là tín hiệu có giá trị hữu hạn trong miền xét (biên độ, tần số),hiệu tương tự có giá trị liên tục.
    12. Tín hiệu số là tín hiệu chỉ có hai giá trị, còn tín hiệu tương tự có nhiều hgiá trị.
    13. Mục đích của mã hóa nguồn tín hiệu trong truyền thông là:
    14. A. Để tăng hiệu quả sử dụng kênh truyền
    15. Để giảm bớt chất lượng thông tin truyền đi
    16. Để truyền thông tin đi nhanh hơn
    17. Để dễ dàng khôi phục thông tin bị mất ở phía thu
    18. Mục đích của việc mã hóa kênh trong truyền thông là:
    19. Để tăng hiệu quả sử dụng kênh truyền
    20. Để giảm bớt thời gian truyền thông tin
    21. C. Để có thể phát hiện lỗi và/hoặc khôi phục thông tin ở phía thu khi gặp lỗi
    22. Để đơn giản hệ thống truyền thông
    23. Mục đích của việc chuẩn hóa trong viễn thông là:
    24. Để các nhà sản xuất viễn thông lớn trở thành độc quyền
    25. Để giúp người sử dụng được nhiều quyền lựa chọn khi mua sản phẩm
    26. C. Để giảm bớt khó khăn về kỹ thuật khi kết nối các hệ thống thiết bị của các nhà

    sản xuất khác nhau

    1. D. Để cung cấp các dịch vụ kết nối quốc tế được dễ dàng hơn
    2. Tổ chức liên minh viễn thông quốc tế ITU-T, trước đây còn có tên gọi khac
    3. CCITT C. ETSI
    4. ITU-R D. ANSI
    5. ANSI là :
    6. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông quốc tế C. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông quốc gia
    7. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông khu vực D. Không phải là một tổ chức viễn thông
    8. ETSI là
    9. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông quốc tế C. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông quốc gia
    10. Tổ chức chuẩn hóa viễn thông khu vực D. Không phải là một tổ chức viễn thông
    11. Băng tần sử dụng cho tín hiệu thoại truyền thống là bao nhiêu
    12. 16Hz – 20KHz C. 16Hz – 3,4KHz
    13. 16Hz – 4KHz D. 300Hz – 3,4KHz
    14. Mạng điện thoại chuyển mạch công cộng là mạng nào sau đây:
    15. A. PSTN ISDN
    16. PSDN D. PSPDN
    17. Trong cấu trúc mạng theo kiểu quảng bá thì có những kiểu quảng bá nào
    18. Quảng bá tĩnh và Quảng bá động tập trung
    19. Quảng bá tĩnh và quảng bá động phân tán
    20. Quảng bá tĩnh, quảng bá động tập trung và quảng bá động phân tán
    21. Quảng bá động tập trung và quảng bá động phân tán
    22. Có những phương thức truyền tín hiệu nào trong hệ thống truyền thông hiện nay
    23. Đơn công và song công C. Đơn công và bán song công
    24. Song công và bán song công D. Đơn công, song công và bán song công
    25. Viện chuẩn hóa quốc gia Hoa kỳ có tên viết tắt là gì?
    26. BSI C. ANSI
    27. DIN D. SFS
    28. Viện tiêu chuẩn Viễn thông Châu Âu có tên viết tắt là gì
    29. CEPT C. IEEE
    30. B. ETSI ITU

    CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 2

    1. Dịch vụ viễn thông cơ bản là:
    2. A. Dịch vụ truyền đưa tức thời thông tin qua mạng viễn thông mà không làm

    thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin

    1. Dịch vụ làm tăng giá trị thông tin của người sử dụng
    2. Dịch vụ không cần tính cước
    3. Dịch vụ hỗ trợ nhân công cho người sử dụng
    4. Dịch vụ giá trị gia tăng là:
    5. Dịch vụ thiết yếu nhất mà hạ tầng mạng cung cấp được
    6. B. Dịch vụ làm tăng giá trị thông tin của người sử dụng
    7. Dịch vụ chỉ liên quan đến truyền thoại
    8. Dịch vụ không cần tính cước
    9. Dịch vụ đa phương tiện là:
    10. Dịch vụ chỉ truyền thoại
    11. Dịch vụ chỉ truyền hình ảnh
    12. Dịch vụ chỉ truyền thoại và hình ảnh
    13. D. Dịch vụ truyền từ ít nhất hai loại hình thông tin trở lên
    14. Dịch vụ VoIP có điểm khác với dịch vụ thoại truyền thống (trên nền PSTN) là:
    15. A. Có chi phí rẻ hơn
    16. Tốn nhiều băng thông hơn cho một cuộc gọi
    17. Được hỗ trợ thêm nhiều dịch vụ bổ sung
    18. Chỉ truyền thoại chất lượng thấp
    19. QoS là viết tắt của cụm từ nào sau đây:
    20. A. Quality of Service Queue of Service
    21. Quality of System D. Queue of System
    22. Yếu tố nào sau đây không phải là các yếu tố của chất lượng dịch vụ QoS:
    23. Chất lượng về hỗ trợ dịch vụ
    24. Chất lượng về khai thác dịch vụ
    25. C. Chất lượng về thiết bị của mạng lưới
    26. Chất lượng về thực hiện dịch vụ thuê bao của mạng
    27. Chất lượng về an toàn
    28. Theo khuyến nghị E.800 của ITU-T thì … được định nghĩa là năng lực của một mạng hoặc là phần mạng cung cấp các chức năng có liên quan đến khả năng truyền thông giữa những người sử dụng
    29. QoS C. MOS
    30. B. NP GOS
    31. NP là viết tắt của cụm từ nào sau đây:
    32. Network Ping C.  Network Provider
    33. B. Network Performance   Network Protocol
    34. Các ý kiến sau đây, những ý kiến nào là đúng
    35. Nếu mạng có NP tốt thì có QoS thấp
    36. Hiệu năng mạng NP không ảnh hưởng tới QoS
    37. C. Trong một số trường hợp hiệu năng mạng NP chính là QoS
    38. QoS không liên quan đến NP
    39. Trong các yếu tố của chất lượng dịch vụ QoS, thì yếu tố khả năng phục vụ không bao gồm vấn đề nào:
    40. Khả năng truy nhập dịch vụ     C.  Mức độ hoàn hảo dịch vụ
    41. Khả năng duy trì phục vụ D.  Mức độ an toàn dịch vụ
    42. Tham số nào sau đây không sử dụng để đánh giá hiệu năng mạng NP:
    43. Trễ C. Độ khả dụng
    44. B. Suy hao Thông lượng

    CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3

    1. Hãy sắp xếp mức độ tăng dần quy mô của các mạng máy tính sau:
    2. WAN, LAN, MAN C. WAN, MAN, LAN
    3. B. LAN, MAN, WAN LAN, WAN, MAN
    4. Cấu hình mạng nào có các node thông tin không được nối trực tiếp vào trung tâm điều khiển?:
    5. Hình Sao (Star) C. Hình vòng (Ring)    B.  Hình Xa lộ (BUS)
    6. Mạng đô thi MAN là:
    7. Metropolitan Area Network C.  Medium Access Network
    8. Medium Area Network D.  Metropolitan Access Network
    9. Cấu hình mạng nào có các node thông tin được nối vào trung tâm điều khiển?
    10. Hình Sao (Star) C. Hình vòng (Ring)   B.  Hình Xa lộ (BUS)

    5.Từ nào sau đây được định nghĩa là đường truyền dẫn tín hiệu liên tục giữa hai điểm trng?

    1. Node C. HOST   B.  Link     D. Modem

    6.Đặc điểm nào sau đây là một trong những xu hướng phát triển của mạng viễn thông?

    1. Băng hẹp C. Tốc độ thấp
    2. Băng rộng, đa phương tiện D. Chất lượng kém

    7.Tiêu chí trong kỹ thuật phân tầng khi cho thay thế một tầng bằng một tầng khác là:

    1. Tác động mạnh đến các tầng khác C.  Không làm ảnh hưởng đến các tầng khác
    2. Tác động đến hệ thống đó D.  Không thực hiện thay thế được

    8.Tập các quy tắc, quy ước bắt buộc các thành phần của mạng khi tham gia các hoạt động truyền thông phải tuân theo gọi là:

    1. Cấu hình mạng (Topology) C. Tiến trình (process)
    2. Giao thức (Protocol) D. Môi trường (environment)
    3. Tập hợp các giao thức của mỗi tầng trong mô hình nhiều tầng gọi là:
    4. Chồng giao thức C. Phân tầng
    5. Giao thức D  Phân lớp
    6. Mô hình tham chiếu OSI được chia thành bao nhiêu tầng?
    7. 5      B.  6          C. 7           D. 8
    8. Tầng liên kết dữ liệu là tầng bao nhiêu trong mô hình tham chiếu giao thức OSI?
    9. 2   B.  1         C. 4                D. 5
    10. Trong mô hình giao thức OSI, tầng 3 là tầng nào trong các tầng sau đây?
    11. Vật lý B.  Mạng         C. Phiên   D. Ứng dụng
    12. Trong mô hình OSI, tầng nào sau đây cung cấp các dịch vụ cho tầng Phiên?
    13. Tầng liên kết dữ liệu   B.  Trình diễn   C. Tầng mạng
    14. Trong mô hình OSI, tầng nào có nhiệm vụ tạo lập các khung, gửi chúng tới kênh truyền thông thông qua tầng vật lý, nhận khung, kiểm tra lỗi, chuyển khung không có lỗi lên tầng mạng, đồng thời điều khiển tắc nghẽn?
    15. Tầng vật lý       C. Tầng liên kết dữ liệu
    16. Tầng ứng dụng D. Tầng phiên
    17. Chồng giao thức TCP/IP được chia thành bao nhiêu tầng?
    18. A. 4       6         C. 5      D. 7
    19. Tầng Ứng dụng trong mô hình TCP/IP tương ứng với những tầng nào trong mô hình tham chiếu OSI?
    20. Tầng Ứng dụng, Tầng Phiên, Tầng Giao vận
    21. Tầng Trình diễn, Tầng Phiên, Tầng Giao vận
    22. C. Tầng Ứng dụng, Tầng Trình diễn, Tầng Phiên
    23. Tầng Ứng dụng, Tầng Trình diễn, Tầng Vật lý
    24. Tầng Liên mạng trong mô hình TCP tương ứng với tầng nào trong mô hình tham chiếu OSI?
    25. Tầng Vật lý                C. Tầng Giao vận
    26. Tầng Liên kết dữ liệu D. Tầng Mạng
    27. Tầng giao diện mạng trong mô hình chồng giao thức TCP tương ứng với những tầng nào trong mô hình tham chiếu OSI?
    28. Tầng Vật lý và Tầng Liên kết dữ liệu
    29. Tầng Liên kết dữ liệu và Tầng Mạng
    30. Tầng Vật lý và Tầng Mạng
    31. Tầng Liên kết dữ liệu và Tầng Giao vận
    32. TCP là giao thức truyền thông …
    33. Phi kết nối và tin cậy C.  Phi kết nối và không tin cậy
    34. Hướng kết nối và tin cậy D.  Hướng kết nối và không tin cậy
    35. UDP là giao thức truyền thông …
    36. Phi kết nối và tin cậy C.  Phi kết nối và không tin cậy
    37. Hướng kết nối và tin cậy D.  Hướng kết nối và không tin cậy
    38. Giao thức truyền file sử dụng giao thức … trong lớp vận chuyển:
    39. TCP    B.  UDP         C. SCTP
    40. Hệ thống tên miền sử dụng giao thức … trong lớp vận chuyển:
    41. TCP     B.  UDP       C. SCTP
    42. Địa chỉ IPv4 gồm bao nhiêu bit?
    43. 16 B.  32      C. 64   D. 128
    44. Địa chỉ IPv4 được chia thành bao nhiêu lớp?
    45. 3      B.  5        C. 7    D. 9

    CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 4

    1. Hệ thống truyền thông theo một chiều duy nhất thì gọi là:
    2. A. Đơn công     Song công      C. Bán song công
    3. Có những phương tiện truyền dẫn cơ bản nào được sử dụng để truyền thông tin?
    4. Cáp kim loại, Cáp sợi quang
    5. Cáp sợi quang, Môi trường vô tuyến
    6. C. Cáp kim loại, Cáp sợi quang, Môi trường vô tuyến
    7. Cáp kim loại, Môi trường vô tuyến
    8. Coaxial Cable gọi là:
    9. Cáp đồng trục C. Cáp đôi
    10. Cáp quang D. Cáp đồng xoắn đôi
    11. Optical Fiber Cable gọi là:
    12. Cáp đồng xoắn đôi C. Cáp đồng trục
    13. B. Cáp sợi quang Cáp kim loại
    14. Một nhân tố quan trọng hạn chế việc sử dụng truyền dẫn vô tuyến là:
    15. Giá thành cáp C. Tài nguyên tần số
    16. Độ dài cáp           D. Hệ thống phức tạp
    17. Truyền dẫn vô tuyến sử dụng:
    18. Cáp đồng trục để truyền dẫn
    19. B. Không cần dây dẫn cũng có thể truyền dẫn
    20. Cáp quang để truyền dẫn
    21. Cáp đồng xoắn đôi để truyền dẫn
    22. Trong truyền dẫn sử dụng vệ tinh địa tĩnh, trễ truyền dẫn từ trạm Mặt đất phát đến trạm Mặt đất thu là:
    23. Hoàn toàn không có trễ C.  Trễ truyền dẫn xấp xỉ 250ms
    24. Có trễ nhưng không đáng kể D.  Không truyền dẫn được vì quá xa
    25. Vật liệu thường được sử dụng để làm sợi quang thường là:
    26. Đồng C.  Thủy tinh, nhựa
    27. Hợp kim D.  Vật liệu đặc biệt khác
    28. Diode phát xạ ánh sáng có tên viết tắt là:
    29. LD C. LED
    30. PD D. APD
    31. Để chống lại hiện tượng suy hao thì thường chúng ta dùng
    32. Bộ phát      C. Bộ lặp
    33. Bộ thu       D. Bộ lọc
    34. Ưu điểm của hệ thống thông tin quang
    35. Khoảng cách giữa các trạm lặp lớn hơn C.  Khối lượng nhẹ
    36. Kích cỡ của cáp nhỏ D.  Tất cả các trường hợp trên
    37. Phân chia theo chiết suất, có các loại sợi quang là
    38. Sợi đa mode chiết xuất bậc và Sợi đa mode chiết xuất gradient.
    39. Sợi đa mode chiết xuất bậc và Sợi đơn mode (chiết xuất bậc)
    40. C. Sợi đa mode chiết xuất bậc, Sợi đa mode chiết xuất gradient và Sợi đơn mode
    41. Sợi đa mode chiết xuất gradient và Sợi đơn mode (chiết xuất bậc)
    42. Mục đích của ghép kênh là:
    43. A. Tiết kiệm chi phí truyền dẫn Tiết kiệm tần số truyền dẫn
    44. Giảm thời gian truyền dẫn D. Rút ngắn cự ly truyền dẫn
    45. Trong kỹ thuật FDM, để nhiều người dùng cùng sử dụng được một môi trường truyendẫn, tài nguyên mạng nào được sử dụng?
    46. Thời gian C. Mã
    47. B. Tần số Kết hợp thời gian và tần số.
    48. Trong kỹ thuật TDM, để nhiều người dùng cùng sử dụng được một môi trường truyền dẫn, tài nguyên mạng nào được sử dụng?
    49. A. Thời gian Mã
    50. Tần số D. Kết hợp thời gian và tần số
    51. Vật liệu thường được sử dụng để làm dây dẫn trong cáp đồng xoắn đôi
    52. A. Đồng   Sắt     C. Nhôm     D. Thủy tinh
    53. Xuyên âm và các loại can nhiễu khác ảnh hưởng tới truyền dẫn như thế nào
    54. Cải thiện chất lượng truyền dẫn
    55. Không ảnh hưởng tới chất lượng truyền dẫn
    56. C. Làm giảm chất lượng truyền dẫn
    57. Có ảnh hưởng tới chất lượng truyền dẫn nhưng không đáng kể (có thể bỏ

    qua) dù với bất kỳ khoảng cách nào

    1. Cấu trúc của cáp đồng trục như thế nào
    2. Gồm một dây dẫn kim loại mà không có vỏ
    3. Gồm một cặp dây dẫn xoắn vào nhau
    4. Gồm hai cặp dây dẫn xoắn vào nhau
    5. D. Gồm lõi kim loại ở chính giữa và một lớp dẫn khác bao phủ bên ngoài có

    hình ống

    1. Hiện tượng tán sắc xảy ra trong trong hình thức truyền dẫn nào sau
    2. A. Cáp quang Cáp đồng xoắn đôi
    3. Cáp đồng trục D. Vô tuyến
    4. Hiện tượng suy hao trong sợi quang là hiện tượng một phần ánh sáng
    5. Được khuyếch đại C.  Bị chuyển sang tín hiệu điện
    6. B. Bị hấp thụ hoặc bị khúc xạ   Bị đảo pha
    7. Hiện tượng do mối hàn quang gây ra
    8. Không có suy hao C.  Không cho ánh sáng đi qua
    9. B. Có mức suy hao là 0.2dB   Không ảnh hưởng gì cả
    10. Khi đấu nối vào bộ connector thì suy hao do mối hàn quang gây ra là
    11. Không có suy hao
    12. Có suy hao nhưng không đáng kể
    13. C. Có mức suy hao là 1.5dB
    14. Không thể truyền ánh sáng qua được
    15. Mức độ suy hao phụ thuộc nhiều nhất vào 
    16. A. Cự ly truyền dẫn    Công suất máy thu
    17. Công suất máy phát D.  Loại tín hiệu truyền đi
    18. Ghép kênh phân chia theo thời gian có tên viết tắt như thế nào
    19. FDMA B.  TDM     C. FDM      D. TDMA
    20. Ghép kênh phân chia theo tần số có tên viết tắt là gì
    21. FDMA B.  TDM     C. FDM      D. TDMA
    22. Đa truy nhập ghép kênh phân chia theo thời gian có tên viết tắt là gì
    23. FDMA B.  TDM      C. FDM       D. TDMA
    24. Trong các phương pháp sau, phương pháp nào sử dụng hệ thống sóng mang để truyền đưa tín hiệu
    25. TDMA B.  FDM       C. TDM
    26. Trong phương pháp ghép kênh phân chia theo tần số, người dùng có thể được sử dụng
    27. Toàn bộ số kênh C.  Mỗi một kênh
    28. Nhiều kênh cùng lúc D.  Kênh tùy chọn
    29. Trong các phương pháp ghép kênh sau, phương pháp nào sử dụng khe thời gian
    30. TDM B.  FDM             C. FDMA

    CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 5:

    1. Công nghệ chuyển mạch có thể chia thành
    2. Chuyển mạch phân thời gian số và chuyển mạch không gian số
    3. Chuyển mạch kênh và chuyển mạch gói
    4. Chuyển mạch phân chia theo thời gian và chuyển mạch gói
    5. Chuyển mạch không gian số và chuyển mạch gói
    6. Có thể nói chuyển mạch kênh tin cậy hơn chuyển mạch gói, đúng hay sai?
    7. Đúng            B.  Sai
    8. Chuyển mạch kênh tận dụng tài nguyên kênh truyền tốt hơn chuyển mạch gói?
    9. Đúng B.  Sai
    10. Chuyển mạch kênh tín hiệu số gồm những loại nào sau đây
    11. Chuyển mạch kênh và chuyển mạch IP
    12. Chuyển mạch kênh và chuyển mạch không gian số S
    13. Chuyển mạch kênh và chuyển mạch gói
    14. D. Chuyển mạch thời gian số T và chuyển mạch không gian số S
    15. Trong chuyển mạch kênh không gian số S, mỗi khe thời gian đầu vào được kết nối tới … khe thời gian TS đầu ra.
    16. 1                 B.  2            C. 16                D. 30
    17. Trong chuyển mạch kênh không gian số S, giả sử khe thời gian đầu vào là TS#4,

    thì khe thời gian đầu ra nào có thể được kết nối

    1. TS#0 C. TS#16
    2. TS#4 D. Khe thời gian bất kỳ khác TS#0 và TS#16
    3. Trong chuyển mạch kênh không gian số S, mỗi cuộc gọi chỉ được thực hiện trong 1 khung PCM duy nhất
    4. Đúng B.  Sai
    5. Chuyển mạch không gian số S, được cấu tạo từ những thành phần cơ bản nào
    6. Khối giao diện thuê bao và Khối trung kế
    7. Khối giao diện thuê bao và khối điều khiển chuyển mạch cục bộ
    8. Ma trận chuyển mạch và khối điều khiển chuyển mạch cục bộ
    9. Ma trận chuyển mạch và Khối giao diện thuê bao
    10. Trong ma trận chuyển mạch không gian S, hàng được sử dụng cho các luồng PCM đầu vào?
    11. A. Đúng   Sai
    12. Trong ma trận chuyển mạch không gian S, cột được sử dụng cho các luồng PCM đầu ra?
    13. A. Đúng   Sai
    14. Trong chuyển mạch kênh thời gian số T, mỗi khe thời gian đầu vào được kết nối tới … khe thời gian TS đầu ra.
    15. A. 1              2            C. 16           D. 30
    16. Chuyển mạch thời gian số T gồm hai thành phần chính là
    17. Ma trận chuyển mạch và khối điều khiển chuyển mạch cục bộ
    18. Ma trận chuyển mạch và bộ nhớ điều khiển C-Mem
    19. C. Bộ nhớ tin S-Mem và bộ nhớ điều khiển C-Mem
    20. Bộ nhớ tin S-Mem và khối điều khiển chuyển mạch cục bộ
    21. Trong chuyển mạch kênh thời gian số T, nếu khe thời gian đầu vào là TS#4, khe thời gian đầu ra là TS#10, thì tín hiệu cần phải lưu tạm trong khoảng thời gian bao nhiêu.
    22. 4TS           B.  6TS      C. 10TS          D. 26TS
    23. Trong chuyển mạch kênh thời gian số T, nếu khe thời gian đầu vào là TS#10, khe thời gian đầu ra là TS#4, thì tín hiệu cần phải lưu tạm trong khoảng thời gian bao nhiêu.
    24. 4TS   B.  6TS     C. 10TS                D. 26TS
    25. Trong chuyển mạch kênh thời gian số T, nếu khe thời gian đầu vào là TS#18, khe thời gian đầu ra là TS#26, thì tín hiệu cần phải lưu tạm trong khoảng thời gian bao nhiêu.
    26. 8TS         B.  18TS    C. 24TS             D. 26TS
    27. Trong chuyển mạch kênh thời gian số T, nếu khe thời gian đầu vào là TS#24, khe thời gian đầu ra là TS#18, thì tín hiệu cần phải lưu tạm trong khoảng thời gian bao nhiêu.
    28. 8TS     B.  18TS    C. 24TS       D. 26TS
    29. Để tăng dung lượng, phương án nào sau đây thường được lựa chọn
    30. T-S      B.  S-T    C. T-S-T                 D. S-T-S
    31. Thứ tự các bước thường sử dụng ở quá trình tạo gói trong công nghệ chuyển

    mạch gói là 

    1. A. Bản tin, segment, gói tin   Bản tin, gói tin
    2. Bản tin, gói tin, segment D.  Bản tin, segment.
    3. Trong chuyển mạch gói, các gói tin của một bản tin có thể
    4. A. Đi từ nguồn tới đích theo một đường đã được thiết lập sẵn
    5. Đi từ nguồn tới đích theo một số đường đã được thiết lập sẵn
    6. Đi từ nguồn tới đích theo nhiều đường khác nhau
    7. Đi từ nguồn tới đích theo yêu cầu của đích
    8. Trong chuyển mạch gói, các gói tin của các bản tin khác nhau
    9. Chỉ có thể đi từ nguồn tới đích trên cùng một đường đã được thiết lập

    sẵn

    1. Chỉ có thể đi từ nguồn tới đích trên một số đường đã được thiết lập sẵn
    2. C. Không thể truyền đi trên cùng một đường
    3. Có thể đi từ nguồn tới đích trên cùng một đường
    4. Trong mô hình OSI, chức năng định tuyến được thực hiện ở tầng nào
    5. Tầng 1 B.  Tầng 3     C. Tầng 4    D. Tầng 7
    6. Quá trình định tuyến bao gồm hai hoạt động chính nào sau đây
    7. A. Xác định đường truyền và chuyển tiếp thông tin
    8. Xác định đường truyền và phân mảnh bản tin tạo thành gói tin
    9. Phân mảnh bản tin tạo thành gói tin và chuyển tiếp thông tin
    10. Phân mảnh bản tin thành gói tin và tái hợp các gói tin thành bản tin
    11. Khi phân chia định tuyến theo sự thích nghi với trạng thái hiện hành của mạng, có những loại kỹ thuật định tuyến nào
    12. A. Định tuyến tĩnh và định tuyến động
    13. Định tuyến phân tán và định tuyến tập trung
    14. Định tuyến phân cấp và định tuyến không phân cấp
    15. Định tuyến nguồn và định tuyến từng bước
    16. Khi phân chia định tuyến theo sự phân tán của các chức năng định tuyến trên các node mạng, có những loại kỹ thuật định tuyến nào
    17. Định tuyến tĩnh và định tuyến động
    18. B. Định tuyến phân tán và định tuyến tập trung
    19. Định tuyến phân cấp và định tuyến không phân cấp
    20. Định tuyến nguồn và định tuyến từng bước
    21. Kỹ thuật định tuyến động hay còn gọi là kỹ thuật định tuyến nào sau đây
    22. Kỹ thuật định tuyến thích nghi C.  Kỹ thuật định tuyến tập trung
    23. Kỹ thuật định tuyến không thích nghi D.  Kỹ thuật định tuyến phân tán
    24. Kỹ thuật định tuyến tĩnh hay còn gọi là kỹ thuật định tuyến nào sau đây
    25. Kỹ thuật định tuyến thích nghi C.  Kỹ thuật định tuyến tập trung
    26. Kỹ thuật định tuyến không thích nghi D.  Kỹ thuật định tuyến phân tán

    CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG

    1. Báo hiệu không thực hiện những chức năng nào sau đây:
    2. Chức năng chuyển mạch kết nối cho các cuộc gọi
    3. Chức năng giám sát đường thuê bao, đường trung kế…
    4. Chức năng tìm chọn
    5. Chức năng khai thác và vận hành mạng
    6. Hiện tượng tắc nghẽn trên các đường trung kế xẩy ra khi:
    7. Thuê bao bị gọi bận
    8. Không có đường trung kế rỗi nối tới tổng đài đối phương
    9. Một số đường trung kế tới tổng đài phía bị gọi bị khoá
    10. Một số đường trung kế đang thực hiện đo thử
    11. Cả bốn câu trên đều đúng
    12. Trong những trường hợp nào thì, thuê bao chủ gọi nhận tín hiệu báo bận
    13. Thuê bao bị gọi đang thực hiện cuộc gọi khác
    14. Thuê bao bị gọi đặt kênh máy
    15. Hết trung kế giữa tổng đài chủ gọi và tổng đài phía bị gọi
    16. D. Cả 3 trường hợp trên đều đúng
    17. Thông thường báo hiệu được chia thành những loại nào?

     (báo hiệu chuyển mạch kênh và báo hiệu chuyển mạch gói)

    1. Báo hiệu kênh riêng và báo hiệu kênh chung
    2. Báo hiệu kênh liên kết và báo hiệu kênh chung
    3. Báo hiệu kênh riêng và báo hiệu liên đài
    4. Báo hiệu đường thuê bao và báo hiệu liên đài
    5. Báo hiệu đường thuê bao là báo hiệu được sử dụng để
    6. Thực hiện báo hiệu giữa các tổng đài
    7. Thực hiện báo hiệu giữa tổng đài nội hạt và thuê bao
    8. Thực hiện báo hiệu cho các liên mạng
    9. Tất cả trên đều sai
    10. Báo hiệu liên đài được sử dụng để
    11. Thực hiện báo hiệu giữa các tổng đài
    12. Thực hiện báo hiệu giữa tổng đài nội hạt và thuê bao
    13. Thực hiện báo hiệu cho các liên mạng
    14. Tất cả trên đều sai
    15. Báo hiệu kênh liên kết CAS là viết tắt của cụm từ nào sau đây:
    16. Channel Associated System C.  Channel Associated Signalling
    17. Circuit Associated System D.  Circuit Associated Signalling
    18. Với báo hiệu kênh riêng (báo hiệu kênh liên kết), câu nói nào sau đây là đúng
    19. A. Tín hiệu báo hiệu được truyền trên kênh tiếng hoặc trên kênh riêng có liên quan rất chặt chẽ với kênh tiếng.
    20. Tín hiệu báo hiệu được truyền đi trên một kênh riêng, độc lập với kênh tiếng.
    21. Tín hiệu báo hiệu của các cuộc gọi khác nhau được truyền đi trên các kênh riêng rẽ nhau.
    22. Tất cả trên đều sai.
    23. Với báo hiệu kênh riêng, tín hiệu báo hiệu đường truyền trong khe thời gian nào của PCM32
    24. TS#0   B.  TS#1    C. TS#16     D. TS#31
    25. Báo hiệu kênh chung CCS là viết tắt của cụm từ nào sau đây:
    26. Common Channel Signalling C.  Channel Common Signalling
    27. Common Channel System D.  Channel Common System
    28. Trong báo hiệu kênh chung câu nói nào sau đây là đúng
    29. Tín hiệu báo hiệu và tín hiệu thoại đều được truyền đi chung trong một kênh.
    30. Tín hiệu báo hiệu nằm trong một kênh tách biệt với các kênh tiếng và kênh báo

    hiệu này được sử dụng chung cho một số lượng lớn các kênh tiếng.

    1. Tất cả các kênh đều dùng chung một bản tin báo hiệu.
    2. Tất cả trên đều sai.
    3. Trong báo hiệu kênh chung, bản tin IAM là bản tin
    4. Bản tin địa chỉ khởi tạo C.  Bản tin địa chỉ kế tiếp
    5. Bản tin hoàn thành địa chỉ D.  Bản tin giải tỏa
    6. Trong báo hiệu kênh chung, bản tin ACM là bản tin
    7. Bản tin địa chỉ khởi tạo C.  Bản tin địa chỉ kế tiếp
    8. Bản tin hoàn thành địa chỉ D.  Bản tin giải tỏa
    9. Trong phương pháp đồng bộ mạng theo “Phương pháp cận đồng bộ” thì…
    10. Các thành phần trong mạng không cần đồng bộ
    11. Đồng hồ tại mỗi nút mạng là độc lập với nhau
    12. Một đồng hồ có độ chính xác cao sẽ chi phối các đồng hồ khác.
    13. Các đồng hồ tham khảo lẫn nhau để duy trì đồng bộ
    14. Trong phương pháp đồng bộ mạng theo “Phương pháp đồng bộ chủ tớ” thì…
    15. Các thành phần trong mạng không cần đồng bộ
    16. Đồng hồ tại mỗi nút mạng là độc lập với nhau
    17. Một đồng hồ có độ chính xác cao sẽ chi phối các đồng hồ khác.
    18. Các đồng hồ tham khảo lẫn nhau để duy trì đồng bộ
    19. Câu nói “mỗi mạng viễn thông chỉ được sử dụng duy nhất một phương pháp đồng bộ để tránh các ảnh hưởng mất đồng bộ do có nhiều tín hiệu đồng bộ khác nhau từ nhiều nguồn đồng hồ” đúng hay sai?
    20. Đúng B. Sai
    21. Có bao nhiêu loại đồng bộ theo phương pháp đồng bộ tương hỗ:
    22. 2   B.  3    C. 4            D. 5
    23. Mạng đồng bộ của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam VNPT hoạt  động theo phương thức nào?
    24. Phương thức cận đồng bộ C.  Phương thức chủ tớ
    25. Phương thưc tương hỗ D.  Phương thức chủ tớ có dự phòng
    26. Mạng đồng bộ của VNPT được phát triển hình thành mấy cấp
    27. 2 B.  3    C. 4             D. 5
    28. Hiện nay, nguồn đồng hồ chủ quốc gia của mạng viễn thông VNPT là
    29. Hà nội B.  Đà Nẵng      C.  TP. Hồ Chí Minh
    30. Ngày nay mạng IP chủ yếu sử dụng kỹ thuật báo hiệu kênh chung số 7 CCS để thực hiện báo hiệu cuộc gọi
    31. Đúng  B.  Sai
    32. Báo hiệu trong mạng gói được thực hiện thông qua phưong thức nào sau đây
    33. Báo hiệu kênh riêng CAS C.  Các giao thức báo hiệu
    34. Báo hiệu kênh chung CCS D.  Không cần báo hiệu
    35. Trong đồng bộ mạng, không thể kết hợp phương pháp đồng bộ chủ tớ và phương pháp đồng bộ tương hỗ
    36. Đúng                     B.  Sai

    Tải xuống tài liệu học tập PDF miễn phí

    Tải Xuống Tại Đây